1
Türkiyede’ki ilk solo yapay zeka (AI) fotoğraf sergisi “Khakhane” (HAHANE)’ 21 Temmuz’da Duende Art Gallery’de sanatseverlerle buluşacak. Stefan Ragimov’un eserlerini taşıyan sergi, Emine Özkarslıoğlu küratörlüğünde düzenlenecek.
Sergi öncesi biraraya geldiğimiz Özkarslıoğlu ile sergiyi, sanatı ve yapay zekayı konuştuk.
“Klakhane” ülkemizdeki sanata baktığımzıda bir ilk. Yapay zekanı her alanda olduğu şu günlerde ilk kez bir yapay zeka sergisi oluyor. Bu sürecin oluşumunu ve geldiği süreci nasıl özetleyebiliriz?
Artificial Intelligence’nin “AI” kısaltması olarak bilinen yapay zeka, birtakım görevleri yapabilmesi için insan zekasını taklit eden ve bünyesinde topladığı bilgileri giderek geliştiren sistemler ve makineler olarak tanımlanıyor.
Yapay zeka diğer sektörlerde de olduğu gibi sanat dünyasında da heyecan ve kaygı uyandırmaya başladı. Sanat eseri yaratım sürecini düşündüğümüzde sanat camiasında oluşan tedirginliği her seferinde hissedebiliyoruz. Son günlerde de bu tedirginlik doruk noktalara ulaşmış durumda. DALL-E-2 ve Midjourney gibi metni görsele çevirebilen yapay zeka destekli programların gelişmesiyle birlikte hepimiz sanat dünyasında yapay zekanın ayak seslerini duymaya başladık. Evet, Türkiye de ilkini gerçekleştiriyoruz. Benim için de bu ilki deneyimlemek oldukça heyecan verici. Yıllardır yaptığım heykel, resim, seramik, fotoğraf vb sergilerin dışında ilk kez AI (Yapay Zeka) ile tanışmak sevgiliyle ilk buluşma gibi oldu diyebilirim:)
Sanat’ın neresinde olursanız olun yaşadığınız çağı takip etmek durumundasınız, okumalar yapıp dünyada ne olup bitiyor takip etmelisiniz. Yukarıda da belirttiğim gibi yapay zeka hayatlarımıza çok hızlı bir şekilde girdi, sanat alanında da neler olup bittiğini takip edip anlamaya çalıştığım bu süreçte Stefan Ragimov ile yollarımız kesişti.
Sergi için Barselona merkezli foğrafçı ve görsel sanatçı Stefan Ragimov ile bir araya geldiniz. Bu süreçte beraber nasıl bir bir iş birliği yürüttünüz?
Stefan Ragimov SSCB’nin Bakü şehrinde doğmuş Moskova ve İstanbul arasında büyümüş bir sanatçı. Barcelona’da yaşıyor. Kurucusu olduğum Duende Art Gallery’i ziyarete geldiğinde tanıştık. Uzun süredir üzerinde çalıştığı AI çalışmaları ve geçmiş projelerini incelediğimde birlikte çalışabileceğimizi gördüm. Tıpkı yapay zeka’nın bir parçası gibi çok kısa sürede çok özel bir proje gerekleştirdik. Haftalarca süren araştırmalar, uykusuz geçen günlerlerle beraber küratör ve sanatçı ilişkisini ve yaratım sürecini paylaştık. Meselemiz sadece bir yapay zeka’nın neler yapabileceği değil, yapay zekayı araç olarak kullanıp derdimizi anlatma çabası oldu. Açıkcası yapay zeka sanatımıza, cesaretimize, geçmişi ve bugünü buluşturmamıza hizmet etsin istedik. Sanat’ın birleştiren gücünün AI ile bizi çarpıcı bir gerçekliğe taşıdığına tanıklık ettik.
Yapay zekada sanatsa söz konusu mutlak sanatçının onu kullanabilceği sanat bilgisine ve tecrübesine ihtiyaç vardır. İşte tam da burada Stefan Ragimov’ dan söz edebiliriz. Yıllarca emek verdiği sanat donanımını yapay zekayı kullanarak çarpıcı eserler çıkardı. Mesele klavyeye birkaç kelime yazmaktan ibaret değil. Uzun soluklu bir yol hikayesi onunkisi. Rusya’dan Azarbeycan’a , Bakü’den Prag’a, Kopenhag’a, İstanbul’a uzanan. Tuval’e resmi aktaran ressam, taşı yontan heykeltraş, kili şekillendiren seramik sanatçılarıyla birebir çok zaman geçirdim. Fakat bir ekran karşısında ortaya çıkan eserleri ve o eserlerin baskı sürecine tanık olmak benim için ilk, lakin son olmayacak bir tecrübe oldu.
Serginin nasıl bir teması var, ziyaretçiler yapay zeka ile hazırlanış sergide neler keşfedecekler?
Khakhane (Hahane) (Saraylılık) bu alanda Türkiye’de ilk solo sergi olacak. Serginin sunumunda izleyiciyi kısa bir tarih yolculuğuna çıkarmayı hedefliyoruz. “Khakhane” sergisi, İran tarihindeki politik ve ekonomik kararların topluma yansımalarını görsel bir deneyimle sunarak İran’ın mevcut sosyal ve ekonomik yapısını yakından görme fırsatı sunuyor.
Sergide yapay zeka destekli fotoğrafların yanı sıra sanatçının orijinal fotoğrafları da yer alacak.
VIP önizleme tarihinde performans sanatçısı Efe Baydar’ ın sergi temasına uygun hazırladığı çok özel bir bir gösteri olacak. İstedikki yapay zeka ile ortaya çıkan tarihteki karakterlerimizden birinin beden bulmuş halini sevgili Efe ile buluşturalım. Zamanı bir süreliğinede olsa bengileştirelim.
Açılış günü minimalist dekorlarımızla tarihe atıfta bulunacağız. Projenin sanat yönetmenliğini değerli Mehmet Buğra Avcı üstlendi.
Sergi yöneticisi ise sevgili Miray Gürgener, buradan hepsine teşekkürlerimi iletiyorum.
Sergi Duende Art Gallery’de olacak, onlarla işbirliğiniz hakkında neler demek istersiniz?
Duende Art Gallery, ülkemizin değerli sanat insanı Nevzat Metin ile kurduğum sanat galerisi 6.yılını bitiriyor. Nevzat Metin yakın zamanda aramızdan ayrıldı. Bende onun bize bıraktığı değerleri, sanatın gücünü, genç sanatçılara vereceğimiz desteği bir parça dahi olsa yerine getirebilirsem ne mutlu. Duende Art Gallery geç sanatçılara ve projelerine destek vermeye devam ediyor, yanı sıra bünyesindeki sanat atölyeleri ile genç sanatçılara ve sanat eğitimi almak isteyenlere ev sahipliği yapıyor. Bize bu idealizmi aşılayan Nevzat Metin’i de sonsuz sevgi ve saygıyla anıyoruz. Hemen hemen her alanda chatgpt ve yapay zekayı görebiliyoruz. Özellikle sanatla buluşması da büyük bir merak unsuru oluşturdu. Sizce şu anda yapay zeka ve sanatın nasıl bir buluşması var ve ileride bu durum nereye evrilir?
Teknoloji hayatımızın her alanına sirayet etti. Pandemi sürecinde ise çok belirginleşti.
NFT hatırlayalım, hatırlayalım diyorum çünkü ilk zamanlardaki etkisi artık yok. Yapay zeka’da böyle olur mu bilemem. Ancak şu bir gerçek telefonun ilk bulunduğu zamanlara gidin, dönemin insanlarının bu gelişimi karşılamaları nasıl oldu? Her zaman yeni olanın ürküten bir yanı vardır. Mesele onu nasıl hayatımıza entegre ettiğimiz. Yapay zeka ve sanatın buluşması sanatçı, izleyici ile tanışma aşamasında. İleride ne olur bilemem sadece bir öngörü olarak diyebilirm ki nasıl ki sinema için 7. sanat diyebiliyoruz bakarsınız AI için 8.sanat diyebiliriz.
Risk almayı seven doğanız bugünlerde size pek çok fırsat sunuyor. Cesur adımlar atabileceğiniz bir zaman dilimindesiniz. Zihninizde beliren yeni projeler ve fikirler, yaratıcı potansiyelinizi serbest bırakmak için ideal. Sosyal çevrenizle etkileşimler güçlenirken, kendinizi daha fazla ifade etme ihtiyacı hissedebilirsiniz. Bu durum, liderlik özelliklerinizi ön plana çıkaracak ve çevrenizdeki insanlara ilham verecektir. Duygusal alanda ise, aşk hayatınıza ve ilişkilerinize odaklanmak için uygun bir zaman. Sevdiklerinizle geçireceğiniz samimi anlar, aranızdaki bağı kuvvetlendirecektir. Ancak, ani tepkilerden ve kılı kırk yararcasına eleştirilerden kaçınmakta fayda var. Gelişen olaylara açık olmak, sürpriz gelişmelere zemin hazırlayabilir. Kendinize karşı nazik olun; stresi ve kaygıyı bir kenara bırakıp anın tadını çıkarmaya çalışın. Özellikle bedeninize dikkat etmeniz gereken bir dönemdesiniz. Yeterince dinlenmek ve yenilenmek, enerjinizi dengelemek için önem kazanıyor. Pozitif enerjinizle çevrenizi sarmalayarak, kendinizi güvenli bir limanda hissedebilirsiniz.
Bugün, içsel huzur arayışın yoğunlaşabilir. Çevrendeki insanlarla olan ilişkilerin, duygusal dengeyi sağlamak açısından önemli bir rol oynayacak. Özellikle ailenle veya yakın arkadaşlarınla yapacağın derinlemesine sohbetler, kalbinde taşımakta olduğun duyguları hafifletebilir. İş hayatında, sabırlı ve kararlı duruşun sayesinde beklediğin ilerlemeleri görebilirsin. Fakat, acele etmemen ve daha dikkatli bir yaklaşım sergilemen faydalı olacak. Maddi konularda harcama yapmadan önce iyi düşünmekte fayda var. Sağlığına da özen göstermek, özellikle zihin ve beden dengeni korumak adına önemli bir adım olabilir. Bugün kendine dışavurum sağlamak için yaratıcı projelere yönelmek, motivasyonunu arttırabilir. Eğer bir şeylerin lezzetini çıkarmak istiyorsan, basit ama keyifli anların tadını çıkar.
Duygusal yoğunluğun arttığı bir dönemdesin. İçsel dünyana dönmek, sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirmek için harika bir zaman. Empati yeteneğinle çevrendeki insanlara destek olabilirsin. Evdeki huzur ortamı, ruhsal olarak seni besleyecek. Yaratıcılığını, sanatsal yeteneklerini ifade etmek için güzel fırsatlar bulacaksın. Duygusal olarak bazı geçmiş travmalarla yüzleşme peşindesin; bu, sana büyüme ve olgunlaşma fırsatı sunar. Belki yeni bir hobi edinebilirsin. İlişkilerde ise hassasiyetin, karşılıklı anlayış ve sevgiyle karşılık bulacak. İhtiyaç duyduğun destek, beklediğin yerden gelebilir. Unutma ki, duygusal dalgalanmaların ardından gelen barış her zaman değerlidir. Kendine zaman ayırmayı ihmal etme, içsel huzurunu bulmak için kendine geçireceğin anlar büyük önem taşıyor.
Bugün, içsel gücünü ve liderlik vasıflarını ön plana çıkararak çevrendekilere ilham verebilirsin. Cesur ve kararlı bir tutum sergileyebilir, hedeflerine ulaşmak için gereken adımları atma isteği duyabilirsin. Çevrendeki insanlarla olan ilişkilerinde, samimiyet ve sıcaklık ön planda olacak. Sosyal etkileşimlerin artacak, yeni bağlantılar kurma fırsatı bulabilirsin. Kendine güvenin ve karizmatik duruşun, gözlerin üzerindeki ışığı artıracak. Duygusal olarak biraz daha derinde hissedebilirsin; bu, içsel huzurunu sağlaman için fırsatlar sunacak. Sağlık ve zindelik konularında dikkatli olman gereken bir dönemdesin; vücuduna iyi bakmayı unutma. Kendini ifade etme şeklin, yaratıcılığını ve enerjini artıracak, bu da başkaları üzerinde olumlu bir etki bırakacak. Sevdiklerinle geçireceğin zaman, kalp bağlantılarını güçlendirebilir.
Detaylara odaklanma arzusun ön planda. Gün içinde karşına çıkacak fırsatlar, titizliğin ve analitik düşünme yeteneğin sayesinde en iyi şekilde değerlendirilecek. İş yerinde veya günlük yaşamda yaptığın özenli planlamalar, sürpriz sonuçlar doğurabilir. Kendine zaman ayırmayı unutma; ruhsal ve fiziksel sağlığına özen göstermek, iç huzurunu artıracak. İnsanlarla iletişimde dikkatli ol, olumsuz bir durumu kolayca olumlu hale getirebilirsin. Fakat, eleştirel yaklaşımını dengelemekte fayda var; daha şefkatli bir tutum, başkalarıyla olan ilişkilerini güçlendirecek. Gün sonunda, hedeflerine ulaşmanın verdiği mutlulukla rahatlayabilirsin.
Sosyal ilişkilerde dikkat çekici anlar yaşanabilir. İnsanlarla kurduğun bağlantılar, yeni fırsatları beraberinde getirebilir. Sanatsal bir yetenek veya hobi, günlük yaşamına renk katabilir. Duygusal dengeyi sağlamak için kendine zaman ayırmayı unutma; içsel huzuru bulmak bu dönemde önemli. Yüzleştiğin küçük sürtüşmeler, başkalarının perspektiflerini anlamak için bir fırsat sunuyor. Kabullenme ve empati, sosyal etkileşimlerde sana yardımcı olacak. Kendi ihtiyaçlarını da ihmal etmemelisin; dengeyi sağlamak, huzurunu korumak için gereklidir. Aceleci kararlar almaktan kaçın ve düşüncelerini netleştirerek ilerle. Bu süreçte, kendini ifade etmenin yollarını keşfetmekte fayda var; içindeki yaratıcı güç başkalarına ilham verme potansiyeline sahip.
Duygular, yoğun ve derin bir şekilde yüzeye çıkabilir. İçsel dönüşüm zamanı, geçmişle yüzleşme isteği baskın. Sezgilerin güçlendiği, duygu durumunun çalkantılı olduğu bir dönemdesin. Gizli kalmış meseleler açığa çıkabilir, bu açıdan dikkatli ol. İkili ilişkilerde derin sohbetler ve samimi paylaşımlar öne çıkıyor. Jüpiter’in etkisiyle, bazı kapılar aralanıyor; fakat sabırlı olmalısın. Finansal konularda acele kararlar almaktan kaçınmalısın; akılcı ve planlı adımlar, kazanç açısından daha faydalı olacaktır. Kendi iç dünyana dönmek, yeni vizyonlar geliştirmek için harika bir zaman. Kendi sınırlarını zorlamaktan çekinme; bu seni güçlendirecek. Kendine olan inancının artması, çevrendekilere ilham verebilir. Başkalarıyla olan iletişimini güçlendirmek için empati ve anlayışın ön planda olması seni daha iyi bir lider yapacak. Sezgilerini dinle, unutma; içsel sesin asla yanılmaz. Geleceğe dair hayallerinin peşinden git, cesaretin ve kararlılığın başarıyı getirecek.
Macera arzusu içindeki ruhun, yeni fırsatlarla karşılaşmanın eşiğinde. Keşfetme isteğin, sosyal ortamlarda daha fazla yer almanı sağlayabilir. Eğitim veya yeni bir beceri öğrenme konularında cesur adımlar atmak için doğru bir zaman. Yıldızların hareketi, hayal gücünü besliyor; yaratıcılığını dolu dolu ifade etme fırsatın var. İletişimdeki açıklık, ilişkilerde önemli bir dönüm noktası sunabilir. Özellikle sevdiğin kişilerle daha derin bağlar kurmak için bu enerjiyi kullanabilirsin. İçsel huzuru sağlamak için biraz yalnız kalmayı da ihmal etme; meditasyon veya doğada vakit geçirmek ruhunu canlandıracak. Enerjini pozitif yönde yönlendir, yeni başlangıçlar ufukta seni bekliyor.
Disiplinin ve azminle bu günü verimli bir şekilde değerlendirebilirsin. Karşılaştığın zorluklar, sana güçlü bir pes etmeme iradesi kazandıracak. İş hayatında yeni fırsatlar kapını çalabilir; bu durum, sosyal ağlarını genişletmene ve fikirlerini paylaşmana olanak tanıyacak. Maddi konularda ise dikkatli olman gereken bir dönemdesin; harcamalarını planlı yapmalısın. Ailevi meselelerde empati kurmaya açık olman, aralarındaki iletişimi güçlendirecek. Kendine zaman ayırmayı unutma; ruhsal ve fiziksel sağlığın için küçük bir mola iyi gelecektir. İlişkilerde samimiyet ve açıksözlülük, sürtüşmeleri azaltabilir. Bu süreçte kendine güven ve iç sesine dikkat et; hedeflerine doğru adım atarken kararlılığını koru.
Bugün kendi iç dünyanla olan bağını daha derinlemesine incelemek isteyebilirsin. Düşüncelerin, hayal gücün ve sezgilerin baskın olacak; bu da seni yenilikçi fikirlere ve hayalperest projelere yönlendirebilir. Sosyal çevrende bazı beklenmedik sürprizler yaşanabilir; arkadaşlarınla olan ilişkilerine dikkat etmen gerekebilir. Kalbini açmak ve duygularını ifade etmek için doğru bir zaman; hislerine sadık kal ve içsel sesine güven. Ayrıca, teknoloji ve bilim alanında yeni bilgiler öğrenmek isteyebilirsin. Bu konudaki merakın seni farklı düşünce yapılarıyla tanıştırabilir. Unutma, sınırlarını zorlamak, kişisel gelişimine büyük katkı sağlayacak.
Hayal gücün bugün oldukça yoğun ve yaratıcı projelere giriş için mükemmel bir zaman. Duygusal derinliklerindeki zenginlik, insanlarla olan iletişiminde samimiyet ve anlayışla birleşebilir. Düşüncelerin akışkan ve özgür; bu nedenle içsel hislerine güvenerek yeni fikirlere yelken açabilirsin. Sosyal çevrendeki etkileşimler barışçıl olabilir, ancak sınırlarını korumayı unutma. Kendine dönme ihtiyacın da belirginleşebilir; yalnız kalmak, düşüncelerinle barışman ve içsel huzuru bulman için önemli. Rüyalar veya sezgisel deneyimler seni yönlendirebilir. Duygusal açıdan kendini ifade etme şeklin, çevrendekilerde derin bir etki bırakabilir. Başkalarına ilham vermek adına içten bir paylaşımda bulunmayı düşünebilirsin. Kendine karşı nazik olmayı unutmamalısın; bazen sadece durup nefes almak da yetebilir.
