1
Türkiyede’ki ilk solo yapay zeka (AI) fotoğraf sergisi “Khakhane” (HAHANE)’ 21 Temmuz’da Duende Art Gallery’de sanatseverlerle buluşacak. Stefan Ragimov’un eserlerini taşıyan sergi, Emine Özkarslıoğlu küratörlüğünde düzenlenecek.
Sergi öncesi biraraya geldiğimiz Özkarslıoğlu ile sergiyi, sanatı ve yapay zekayı konuştuk.
“Klakhane” ülkemizdeki sanata baktığımzıda bir ilk. Yapay zekanı her alanda olduğu şu günlerde ilk kez bir yapay zeka sergisi oluyor. Bu sürecin oluşumunu ve geldiği süreci nasıl özetleyebiliriz?
Artificial Intelligence’nin “AI” kısaltması olarak bilinen yapay zeka, birtakım görevleri yapabilmesi için insan zekasını taklit eden ve bünyesinde topladığı bilgileri giderek geliştiren sistemler ve makineler olarak tanımlanıyor.
Yapay zeka diğer sektörlerde de olduğu gibi sanat dünyasında da heyecan ve kaygı uyandırmaya başladı. Sanat eseri yaratım sürecini düşündüğümüzde sanat camiasında oluşan tedirginliği her seferinde hissedebiliyoruz. Son günlerde de bu tedirginlik doruk noktalara ulaşmış durumda. DALL-E-2 ve Midjourney gibi metni görsele çevirebilen yapay zeka destekli programların gelişmesiyle birlikte hepimiz sanat dünyasında yapay zekanın ayak seslerini duymaya başladık. Evet, Türkiye de ilkini gerçekleştiriyoruz. Benim için de bu ilki deneyimlemek oldukça heyecan verici. Yıllardır yaptığım heykel, resim, seramik, fotoğraf vb sergilerin dışında ilk kez AI (Yapay Zeka) ile tanışmak sevgiliyle ilk buluşma gibi oldu diyebilirim:)
Sanat’ın neresinde olursanız olun yaşadığınız çağı takip etmek durumundasınız, okumalar yapıp dünyada ne olup bitiyor takip etmelisiniz. Yukarıda da belirttiğim gibi yapay zeka hayatlarımıza çok hızlı bir şekilde girdi, sanat alanında da neler olup bittiğini takip edip anlamaya çalıştığım bu süreçte Stefan Ragimov ile yollarımız kesişti.
Sergi için Barselona merkezli foğrafçı ve görsel sanatçı Stefan Ragimov ile bir araya geldiniz. Bu süreçte beraber nasıl bir bir iş birliği yürüttünüz?
Stefan Ragimov SSCB’nin Bakü şehrinde doğmuş Moskova ve İstanbul arasında büyümüş bir sanatçı. Barcelona’da yaşıyor. Kurucusu olduğum Duende Art Gallery’i ziyarete geldiğinde tanıştık. Uzun süredir üzerinde çalıştığı AI çalışmaları ve geçmiş projelerini incelediğimde birlikte çalışabileceğimizi gördüm. Tıpkı yapay zeka’nın bir parçası gibi çok kısa sürede çok özel bir proje gerekleştirdik. Haftalarca süren araştırmalar, uykusuz geçen günlerlerle beraber küratör ve sanatçı ilişkisini ve yaratım sürecini paylaştık. Meselemiz sadece bir yapay zeka’nın neler yapabileceği değil, yapay zekayı araç olarak kullanıp derdimizi anlatma çabası oldu. Açıkcası yapay zeka sanatımıza, cesaretimize, geçmişi ve bugünü buluşturmamıza hizmet etsin istedik. Sanat’ın birleştiren gücünün AI ile bizi çarpıcı bir gerçekliğe taşıdığına tanıklık ettik.
Yapay zekada sanatsa söz konusu mutlak sanatçının onu kullanabilceği sanat bilgisine ve tecrübesine ihtiyaç vardır. İşte tam da burada Stefan Ragimov’ dan söz edebiliriz. Yıllarca emek verdiği sanat donanımını yapay zekayı kullanarak çarpıcı eserler çıkardı. Mesele klavyeye birkaç kelime yazmaktan ibaret değil. Uzun soluklu bir yol hikayesi onunkisi. Rusya’dan Azarbeycan’a , Bakü’den Prag’a, Kopenhag’a, İstanbul’a uzanan. Tuval’e resmi aktaran ressam, taşı yontan heykeltraş, kili şekillendiren seramik sanatçılarıyla birebir çok zaman geçirdim. Fakat bir ekran karşısında ortaya çıkan eserleri ve o eserlerin baskı sürecine tanık olmak benim için ilk, lakin son olmayacak bir tecrübe oldu.
Serginin nasıl bir teması var, ziyaretçiler yapay zeka ile hazırlanış sergide neler keşfedecekler?
Khakhane (Hahane) (Saraylılık) bu alanda Türkiye’de ilk solo sergi olacak. Serginin sunumunda izleyiciyi kısa bir tarih yolculuğuna çıkarmayı hedefliyoruz. “Khakhane” sergisi, İran tarihindeki politik ve ekonomik kararların topluma yansımalarını görsel bir deneyimle sunarak İran’ın mevcut sosyal ve ekonomik yapısını yakından görme fırsatı sunuyor.
Sergide yapay zeka destekli fotoğrafların yanı sıra sanatçının orijinal fotoğrafları da yer alacak.
VIP önizleme tarihinde performans sanatçısı Efe Baydar’ ın sergi temasına uygun hazırladığı çok özel bir bir gösteri olacak. İstedikki yapay zeka ile ortaya çıkan tarihteki karakterlerimizden birinin beden bulmuş halini sevgili Efe ile buluşturalım. Zamanı bir süreliğinede olsa bengileştirelim.
Açılış günü minimalist dekorlarımızla tarihe atıfta bulunacağız. Projenin sanat yönetmenliğini değerli Mehmet Buğra Avcı üstlendi.
Sergi yöneticisi ise sevgili Miray Gürgener, buradan hepsine teşekkürlerimi iletiyorum.
Sergi Duende Art Gallery’de olacak, onlarla işbirliğiniz hakkında neler demek istersiniz?
Duende Art Gallery, ülkemizin değerli sanat insanı Nevzat Metin ile kurduğum sanat galerisi 6.yılını bitiriyor. Nevzat Metin yakın zamanda aramızdan ayrıldı. Bende onun bize bıraktığı değerleri, sanatın gücünü, genç sanatçılara vereceğimiz desteği bir parça dahi olsa yerine getirebilirsem ne mutlu. Duende Art Gallery geç sanatçılara ve projelerine destek vermeye devam ediyor, yanı sıra bünyesindeki sanat atölyeleri ile genç sanatçılara ve sanat eğitimi almak isteyenlere ev sahipliği yapıyor. Bize bu idealizmi aşılayan Nevzat Metin’i de sonsuz sevgi ve saygıyla anıyoruz. Hemen hemen her alanda chatgpt ve yapay zekayı görebiliyoruz. Özellikle sanatla buluşması da büyük bir merak unsuru oluşturdu. Sizce şu anda yapay zeka ve sanatın nasıl bir buluşması var ve ileride bu durum nereye evrilir?
Teknoloji hayatımızın her alanına sirayet etti. Pandemi sürecinde ise çok belirginleşti.
NFT hatırlayalım, hatırlayalım diyorum çünkü ilk zamanlardaki etkisi artık yok. Yapay zeka’da böyle olur mu bilemem. Ancak şu bir gerçek telefonun ilk bulunduğu zamanlara gidin, dönemin insanlarının bu gelişimi karşılamaları nasıl oldu? Her zaman yeni olanın ürküten bir yanı vardır. Mesele onu nasıl hayatımıza entegre ettiğimiz. Yapay zeka ve sanatın buluşması sanatçı, izleyici ile tanışma aşamasında. İleride ne olur bilemem sadece bir öngörü olarak diyebilirm ki nasıl ki sinema için 7. sanat diyebiliyoruz bakarsınız AI için 8.sanat diyebiliriz.
Bugün enerjin oldukça yüksek ve motivasyonun dolup taşıyor. Yeni projelere ve fırsatlara girişmek için harika bir zaman. Sadece aceleci davranmamaya dikkat et; bazen düşünmeden hareket etmek seni yanlış yollara yönlendirebilir. İletişim becerilerin etkileyici bir şekilde öne çıkıyor, arkadaşlarınla yapacağın sohbetler seni ve fikirlerini daha iyi anlama fırsatı sunacak. Aşk hayatında da heyecan verici gelişmeler yaşanabilir; samimi duygular ifade etmekten çekinme, karşındaki kişi de aynı hisleri paylaşıyor olabilir. Bugünü, sosyal etkinlikler ve yeni insanlarla tanışarak değerlendirmek, hayatına taze bir soluk katabilir. Sağlık konularında dikkatli ol, enerjini dengeli kullanmaya özen göster. Günün ilerleyen saatlerinde içsel huzurunu bulmak için biraz yalnız kalmak iyi gelebilir. Kendini sorgula ve isteklerin doğrultusunda yeni hedefler belirle.
Bu dönemde kararlı ve pratik bir yaklaşım sergilemek oldukça faydalı olacak. Finansal konularda daha dikkatli olmalı ve harcamalarını gözden geçirmelisin. İkili ilişkilerde ise sabırlı ve anlayışlı olman, olası çatışmaların önüne geçecektir. İş yerinde liderlik vasıflarını ön plana çıkarabilir, ekip arkadaşlarınla işbirliği yaparak verimli sonuçlar elde edebilirsin. Kendine dönüp içsel huzurunu sağlamanın yollarını aramalısın, belki doğaday vakit geçirmek sana iyi gelecektir. Ayrıca, sanat veya estetik konularına bir göz atmak, duygusal dengenin güçlenmesine yardımcı olabilir. Unutma, kaybettiğin zamanları geri kazanmak için kendine bir fırsat yaratman gerekebilir.
Bugün sosyal etkileşimlerde kendinizi oldukça güçlü hissedeceksiniz. Arkadaşlarınızla yapacağınız sohbetler, yeni fikirlerin ortaya çıkmasına ve ilham verici tartışmalara zemin hazırlayabilir. İletişim becerilerinizin zirveye ulaşması, sizi arzu ettiğiniz hedeflere bir adım daha yaklaştıracak. Farklı bakış açılarını gözlemleme isteğiniz, girdiğiniz ortamlarda dikkat çekmenizi sağlayacak. Aşk ve ilişkilere dair yaşamınıza yeni bir soluk getirecek noktalara dikkat etmelisiniz. Heyecan verici insanlarla karşılaşma olasılığınız yüksek. Ancak, duygusal durumları analiz etmeden hareket etmemeye özen gösterin; yüzeydeki çekicilikler yanıltıcı olabilir. İş hayatında sürpriz gelişmelere açık olun. Yapmak istediğiniz projelerin detaylarını gözden geçirmeniz, ileride karşınıza çıkabilecek zorlukların üstesinden gelmenizde yardımcı olacak. Yeniliklere açık kalmak, sizin için faydalı fırsatları kapınızda belirtebilir. Eğlence ve kendinize vakit ayırma fırsatlarını değerlendirmeyi unutmayın!
Duygusal derinliklerinize inme zamanı. Bugün, sevgi ve aile bağları ön planda. Sevdiklerinizle iletişimde samimiyet ve anlayış arayışındasınız. İçsel huzurunuzu bulmak için yalnız kalma ihtiyacı hissedebilirsiniz; kendinizi yenilemek için bu fırsatı değerlendirin. İş yerinde ya da sosyal ortamlarda zorluklar varsa, sabırlı ve empatik bir yaklaşım sergileyin. Duygularınıza güvenin, kalbiniz doğru yolda sizi yönlendirecektir. Kendinizi ifade etme ihtiyacı hissettiğiniz konularda cesur olun; içtenlikle paylaşımlar yapın. Kalbinizin sesini dinleyin, bugün özellikle sezgisel yönleriniz güçlü. Bu, gelecekteki ilişkilerinizin derinleşmesine olanak tanıyacak. Unutmayın, güven ve bağlılık inşa etmek zaman alır ama bunun meyvelerini toplayacaksınız.
Bugün alev alev parlıyorsun ve karizman etrafındakileri büyüleyecek. Yaratıcılığın zirve yaparken, sanatsal ifade biçimlerini keşfetmek için harika bir zaman. Kendine güvenin artıyor, fikirlerini cesurca paylaşabilirsin ve bu, başkalarının dikkatini çekmek için mükemmel bir fırsat. Sosyal ilişkilerinde de ön planda olacaksın; yeni insanlarla tanışmak ve mevcut dostlukları kuvvetlendirmek için ideal bir zaman dilimi.Finansal konularda risk almak isteyebilirsin, ama dikkatli ol. Hızla cazibe duysan da, mantıklı kararlar almak önem taşıyor. Sezgilerin güçlenebilir, duygusal ilişkilerde ise samimiyet arayışı içinde olacaksın. Kalbinin sesine kulak ver, ancak düşkünlükten kaçınmalısın. Aşk hayatında, tutku ve derin hisler ön plana çıkabilir. İçsel gücünü keşfetmek için bu duygulara teslim olabilirsin ama dengeni bulmaya özen göster.Bugün kendine dön ve içsel motivasyonlarını sorgula. Gelecek hedeflerin için yeni stratejiler geliştirmek adına kendini ifade edebileceğin projelere zaman ayır. Kısacası, cesur hamleler ve içsel keşifler günün ana temasını oluşturacak. Unutma, parlayan yıldız sensin ve bu parıltıdan faydalanmalısın.
Bugün, detaylara olan düşkünlüğünle parlayacaksın. Birlikte çalıştığın insanlarla olan ilişkin, işbirliği adına verimli sonuçlar doğurabilir. Planladığın işler için kendini organize etme konusunda harika bir enerjiye sahip olacaksın. Ancak, mükemmeliyetçi yönlerin seni bazı konularda geride bırakabilir; bu yüzden kendine bir parça tolerans tanımalısın. kişisel gelişim alanında yeni bir şeyler öğrenmek, hayatına anlam katabilir. Seyahat planları veya kısa bir kaçamak, ruh halini tazeleyecek ve yeni bakış açıları kazandıracaktır. Sağlığına özen gösterirken, içsel huzurunu da korumayı unutmamalısın. Bugün, öz disiplininle büyük adımlar atabilir, başkalarına ilham kaynağı olabilirsin.
Dengeler, ilişkiler ve estetik anlayışın ön planda olduğu bir dönemdesin. Bugün, çevrendeki insanlarla olan iletişimini güçlendirme fırsatına sahipsin. Sosyal ortamlarda karşına çıkacak olan yeni fırsatlar, kişisel gelişimine katkıda bulunabilir. Kendini ifade etme şeklinle, başkalarının gözünde farklı bir iz bırakabilirsin. Özellikle güzellik, sanatsal etkinlikler ve estetik konularına yönelim gösterebilirsin. Ancak, bazı durumlarda karar vermekte zorlanabilirsin; duygusal dengeyi sağlamak için içsel bir değerlendirme yapmalısın. Sevgi ve uyum arayışın, seni daha derin bağlar kurmaya yöneltebilir. Duygusal ilişkilerdeki tutumun, bugün daha fazla ön plana çıkacak. Kendi ihtiyaçlarına saygı gösterirken, başkalarının duygularını da dikkate alman önem taşıyor. Güçlü bir etkileşim içinde olabileceğin bu gün, yaşamına yeni pencereler açabilir. Kendine güven ve içsel dengeni bulmalısın.
Bugün içsel dünyana yönelme ve derin düşünceler içerisinde kaybolma zamanı. Duygularının yoğunluğu, seni hem zayıf hem de güçlü hissettirebilir. Başkalarıyla olan ilişkilerinde sırların ve gizliliklerin ön planda. Kendini ifade etme ihtiyacında olduğun bu dönemde, hislerinle yüzleşmek önem kazanıyor. Belirsizlikler içerisinde kaybolmuş hissedebilirsin; ancak bu durum, aslında büyüme ve dönüşüm fırsatlarını barındırıyor. İç güdülerin seni doğru yolda yönlendirecek. Kendini yenilemek için risk almaktan çekinme; bu, ilişkilere veya kariyerine yeni bir bakış açısı kazandırma potansiyeli taşıyor. Kendine güven ve hislerini takip et. Hayatındaki derinlikleri ve karanlıkları kabullenmek, seni daha da güçlü kılabilir.
Maceraperest ruhun bugün zirveye çıkıyor; yeni deneyimlere ve keşiflere açık ol. Yolculuk arzusu içindesin, bilinmeyen yerlere gitmek ya da yeni sohbetler yapmak sana ilham verecek. Enerjin yüksek, bu nedenle yaratıcılığını ifade etme fırsatlarını değerlendirmelisin. Sosyal ilişkilerin önem kazanıyor; arkadaşlarınla birlikte geçireceğin zaman, duygusal olarak güçlenmeni sağlayabilir. Ayrıca içsel huzurunu bulmak için kendine biraz zaman tanımalısın. Sorgulayıcı doğan, seni yeni düşünce ve bakış açıları ile tanıştırabilir. Olumlu düşüncelerle dolu olmayı sürdür, karşına çıkacak fırsatlar seni bekliyor.
Bugün, kararlılık ve disiplinin ön planda olduğu bir gün. Hedeflerinle ilgili sağlam adımlar atmak için kendine güven duygusu yükseliyor. İçsel motivasyonun seni yönlendirirken, başkalarının fikirlerine daha fazla açık olabilirsin. Dikkatini dağılmadan, planlarını hayata geçirmen gereken bir zaman dilimindesin. Çevrende güvenilir destekçiler bulman mümkün. Maddi konulara daha fazla odaklanmak, seni olumlu sonuçlara götürebilir. Duygusal ilişkilerde, samimiyet ve derinlik arayışındasın. Ailevi konulara da yönelerek, köklerine daha yakınlaşabilirsin. Kendine sağlam bir zemin oluşturmak için sabırlı olmalısın; her şeyin zaman alacağına dair inancını kaybetme.
Bugün, özgürlüğüne duyduğun özlem daha da belirginleşebilir. Başkalarının beklentilerine karşı koyarak kendi yolunu çizmeye odaklanmalısın. Yenilikçi düşüncelerin ve sıradışı bakış açın, etrafındaki insanları etkilemene vesile olabilir. Sosyal ilişkilerdeki dinamikler, sürpriz gelişmelere açık olabilir; eski arkadaşlarla bir araya gelme fırsatları yakalayabilirsin. Hayal gücünü kullanarak, yaratıcı projelerinle ilgili adımlar atmak için harika bir zaman. İçsel barışını sağlamak için biraz yalnız kalma, meditasyon yapma veya doğada vakit geçirme isteğin artabilir. Anlık zevkleri değerlendirmekten çekinme; belki de hayatına renk katacak küçük kaçamaklar yapmak isteyeceksin. Gelecek planlarını revize etmek, yeni hedefler belirlemek için ilham dolu bir gün seni bekliyor. Duygusal derinliklere inmeye imkan tanıyan karşılaşmalar yaşanabilir. İç sesine kulak vererek, bu süreçte kendine olan inancını tazele.
Duygusal derinliklere inmeye hazır bir gün seni bekliyor. İçsel yolculuklar, sezgisel güçlerinle birleşerek seni daha da derin düşüncelere yönlendirebilir. Sanatsal yaratıcılığın canlanabilir; belki bir resim yapma, müzik besteleme ya da yazı yazma isteği duygularını dışa vurmanı sağlayabilir. Sosyal ilişkilerde empati ve anlayışa dayalı bir iletişim sabırsızlığını yatıştırabilir. Kendine güvenini artıracak, başkalarının övgüleri ve takdirleriyle dolup taşabilirsin. Ancak, başkalarının sorunlarına çok dalmamak, kendi sınırlarını korumak için önemli. İçsel huzurun ve kişisel dengeyi sağlamak için yalnız kalma fırsatını değerlendirmek, meditasyon ya da doğa yürüyüşleri yapmak faydalı olacaktır. Hayallerin ve hedeflerin arasında bir denge kurarak, geleceğe dair umut dolu düşündüğünde daha da ışıldıyorsun.
