1
Doğduğunda ve öldüğünde aylardan Ekimdi.
25 ekim 1904 tarihinde, Kudüs’te “pederinin orada mutasavvıf” olduğu dönemde dünyaya gelmiş. 7 Ekim 1985’te çok sevdiği İstanbul’da vefat etti.
1933’ten beri 29 Ekim’de bütün Türkiye onun Onuncu Yıl Marşı ile çınlar: “Çıktık açık alınla her yılda her savaştan.”
Onunla yaptığım ilk söyleşi TRT-2 Televizyonu’nda yayımlandı. Bu konuşmanın meyvesi 1997’de YKY tarafından basılan “Cemal Reşit Rey, Müzikten İbaret Bir Dünyada Gezintiler” başlıklı kitabım olacaktı.
Beşiktaş’taki Serencebey Yokuşunu çıkıyorum, Yasemin Apartmanı 1 numaralı dairenin kapısını çalıyorum. Beni son derece nazik bir eski İstanbul beyefendisi karşılıyor: “Oooo, safalar getirdiniz, buyurunuz lütfen” diyor.
O, çağdaş müziğimizin ve Türk Beşleri’nin öncüsü, Darülelhan (konservatuvar) da Batı müziği derslerinin ve ilk çoksesli koronun kurucusu, nice virtüözümüzün hocası, İstanbul’daki ilk trionun, ilk kuvartetin üyesi, İstanbul Belediyesi Senfoni Orkestrası’nın kurucu şefi, uzun süre radyolarımızdaki Piyano Dünyasında Gezintiler programlarının canlı kahramanı, Analiz Müzikal derslerinin unutulmaz aktörü. Enstantaneler, Çağrılış, Fatih gibi nice tasviri yapıtın ve Çelebi Operası’nın bestecisi; Bir İstanbul Türküsü Üstüne Çeşitlemeler’de Kâtibim türküsüne yeni bir sentez getirmiş, Piyano Prelüdleri’nde Serencebey Yokuşu’ndaki yoğurtçunun çağrısını yansıtmış, Hatıradan İbaret Bir Şehirde Gezintiler’de mezarlığı, surları ve sarnıçlarıyla mistik Istanbul özlemini dile getirmiş. Avrupa’da şef ve piyanist olarak ünlenmiş, nice bestecilik ve icracılık ödülünün sahibi olmuş. İstanbul’da Filarmoni Derneği’nin fikir babası, düzenli haftalık konserlerin yaratıcısı, o bir “müzisyen komple”. Yirminci yüzyıl başında zamanın bir modası da komple müzisyen olmak. Cemal Reşit’in yetiştiği yıllarda Paris ve Cenevre’de çevresindeki her ünlü müzikçi mutlaka kompozisyon yapıyor, orkestra yönetmeye soyunuyor, çalgısının virtüözü oluyor ve öğrenci yetiştiriyor.
Batı kültürüne sahip olduğu kadar İslam kültürüyle de yetiştirilmiş. Konuşmamızın ortasında öğlen ezanı başlayınca sözü kesti ve “Yine yanlış makamda okuyor. Müezzinimizle yarın gidip konuşmalıyım” diye sinirlendi. Ben ona eskileri anlattırmaya çalışıyorum, eskilerle o kadar mutlu oluyor ki! Bir yandan da sessizce kayıt yapıyoruz. Apartmanın o küçücük giriş dairesindeyiz ama o, manen eski çağlardaki görkemli günlerin içinde, eski kimliğine bürünmüş. Bütün vefat etmiş sevdiklerini rahmetle yâd ederek anlatıyor da anlatıyor. Kuyruklu Beckstein piyanosu, cilt cilt el yazması notaları, belki de iki yüz yıllık sedef kakma salon takımı, kocaman bir duvar aynası, piyanosunun üstündeki o aile büyüklerinin ve onu yetiştiren hocaların fotoğraflarıyla hep başka bir zamanda, onların dünyasında yaşıyor.
Osmanlı’nın son günlerini, Osmanlı’dan Cumhuriyete geçişi, genç Cumhuriyet’in coşkusunu, Avrupa’nın savaş bunalımını ve bütün bu çalkantının ortasında Cenevre’de ve Paris’te ünlü hocalardan eğitim almış, yalnız müzik için yaşayan bir Cemal Reşit Rey’i tanıyoruz. Onu keşfettikçe çağı yakalayan bir medya öncüsü olduğunu düşünüyorum. Örneğin Ondes Martenot gibi 1930’ların başında icat edilmiş bir çalgıyı o sıralarda Honegger ve Messiaen gibi iki besteci orkestrasına alıyor. Bir de Cemal Reşit Rey! Ondes Martenot ve yaylı çalgılar için “Poeme” adlı bir oda müziği besteliyor. İzlenimcilik akımını, yerel müziklerden yola çıkan Ulusçuluk akımını yakalıyor ve uyguluyor. Operet yazmak 1930’ların Avrupai bir modası. Broadway’in Avrupa’ya yansıdığı yıllar. Tıpkı Ira ve George Gersh-win gibi Cemal Reşit de ağabeyi Ekrem Reşit ile peş peşe operetler yazıyor. Bazı operetlerin sözleri Nâzım Hikmet’e ait: Lüküs Hayat, Üç Saat, Deli Dolu.
Şef olarak orkestra provalarında yorumcuların hayal gücünü yönlendiriyor. Leonora uvertüründe yaylı çalgıları uyarıyor: “Dikkat! Zindandan ışığa doğru çıkıyorsunuz. Önce karanlıktasınız, yavaşça aydınlığı görüyorsunuz.”
Evet, ülkemizden bir Cemal Reşit Rey geçti. Keşke yapıtlarındaki miras sorunları ortadan kalksa, o rengârenk eserleri orkestralarımız dağarcıklarına alabilse, genç üyeler de tanıyabilse, genç dinleyiciler de öğrenebilse. İşte bu hafta yine Cumhuriyet Bayramı geldi. Her yerde “Onuncu Yıl Marşı” çalınıyor. Acaba kaç kişi onun Cemal Bey’e ait olduğunu biliyor?
Bugün enerjin yüksek, harekete geçmek için harika bir zaman. Yeniliklere açık olman, çevrendekilere ilham verebilir. İkna kabiliyetinle insanları motive etme konusunda başarılı olabilirsin. Ancak, ani kararlar verme eğiliminden kaçınmalısın; düşünmeden hareket etmemek, işlerini kolaylaştıracaktır. Doğru adımları atmak, hedeflerine ulaşmanı hızlandıracak. İletişiminde daha empatik olman başkalarıyla olan ilişkilerini güçlendirebilir. Bugün kendin için önemli olan şeylere öncelik vermeyi unutma, iç huzurun için zaman ayırmak her şeyden önemli. Sosyal çevrenle olan etkileşimlerin, ilginç fırsatlar doğurabilir. Özgürlüğüne düşkünlüğün, bazı sınırları zorlamana yol açabilir; ama dikkatli ol, dengede kalmakta fayda var.
Bugün kararlılığın ve sabrının ön planda olduğu bir gün. Maddi konularla ilgili alanda ileriye dönük adımlar atma fırsatını değerlendirebilir, kazancını artırmak için yeni yatırımlar yapabilirsin. Aldığın kararlar, gelecekteki istikrarını sağlamlaştırma potansiyeline sahip. Duygusal ilişkilerinde daha açık ve net iletişim kurman, sorunların çözümüne yardımcı olacak. Sevdiğin kişiye karşı duyduğun derin hisler, ilişkini yeni bir boyuta taşıyabilir. Kendine zaman ayırmayı unutma; doğayla iç içe olmak, ruhsal olarak tazelenmene yardımcı olacak. Sabırlı ve kararlı adımlarla bugünü değerlendirmen, hedeflerine daha da yaklaşmanı sağlayacak.
Bugün zihin açıcı fikirler ve yaratıcı çözümlerle dolup taşabilirsin. Social ortamlarda yer almanın ve ilişkiler kurmanın tam zamanı. İletişim becerilerin ön plana çıkarken, başkalarına ilham verme kapasiten de artıyor. Duygularını açığa çıkarmakta zorluk hissetsen de, içindeki sese kulak vermek seni rahatlatacak. Öğrenmeye ve yeni deneyimlere olan arzun, gelecekte faydalı bağlantılar kurmana yardımcı olabilir. Hızlı düşünme yeteneğin, beklenmedik durumlarla başa çıkmanı sağlayacak. Unutma, gün içerisinde küçük sürprizlerle karşılaşman mümkün. Kısa yolculuklar veya yeni bir eğitim fırsatı seni bekliyor. Kendine olan güvenin artarken, cesur kararlar alma isteğin yükselebilir.
Duygusal derinliklerin içindeki karmaşık duygular, bugün daha da belirgin hale geliyor. Aile bağlarına, sevdiklerine olan özlemin yoğunlaşabilir. İçsel huzuru sağlamak için kendi alanına ihtiyaç duyabilirsin. Manevi konularda derin düşüncelere dalmak ve ruhunu besleyen aktiviteler yapmak keyif verecek. Yeni bir hobi edinmek ya da sanatsal bir çalışmaya yönelmek, kendini ifade etmenin veyahut içsel huzuru bulmanın güzel bir yolu olabilir. Merak ettiğin konulara yönelmek, düşüncelerini genişletecek bir yol açabilir. Yakın çevrenle paylaşmak istediğin, içini dökmek istediğin saklı duygular varsa, onları dile getirmek için uygun bir zaman; bu, hem sana hem de sevdiklerine fayda sağlayabilir. Kendini ifade ederken samimi ve açık olman, aranızdaki bağları güçlendirecektir.
Bugün, içsel gücünü ve karizmanı daha fazla hissetmeye başlayacaksın. Sahip olduğun liderlik özellikleri, çevrendekilere ilham verecek ve onları motive edecek. Sosyal hayatında beklenmedik sürprizler yaşanabilir; yeni bağlantılar kurmak ve dostluklarını güçlendirmek için harika bir zaman. Kendini ifade etme yeteneğin oldukça yüksek, bu nedenle sanat veya yaratıcı projelere yönelmek için uygun bir dönemdesin. Ancak, egonun seni bazı durumlarda abartılı bir şekilde yönlendirmesine izin verme. İleri görüşlülüğün, kararlılığın ve cesaretin, karşılaştığın zorlukları aşmanda belirleyici olacak. İlişkilerde ise açık iletişim, aranızdaki bağı daha da güçlendirebilir. Kendine güven, seni başarıya götüren anahtar olacak. Kendini mutlu ve tatmin olmuş hissetmek için küçük şeylere dikkat etmeyi unutma.
Detaylara odaklanma ve mükemmeliyetçilik, bugün seni daha da ön plana çıkarabilir. Gün içerisinde sıradan gibi görünen görevler bile, ifaden ve sunumunla bir sanatı andırarak dikkat çekebilir. Karşılaştığın sorunları çözme becerin, ekip arkadaşların üzerinde olumlu bir etki bırakabilir. Duygu dünyanda bir hareketlenme söz konusu; belki de duygularını ifade etmek, içindeki huzuru bulmana yardımcı olacak. Geçmişte yaşadığın olaylar hakkında düşünmek, kendine dair yeni farkındalıklar kazandırabilir. Sağlık konularına dikkat etmen ve dengeli bir yaşam tarzı benimsemen önem taşıyor. Kendini ihmal etmemek ve ruhsal sağlığına özen göstermek, uzun vadede fayda sağlayabilir. Eğitimle ilgili konular, zihin açıcı fikirlerle dolup taşabilir; yeni öğrenim alanlarına yönelmek, seni geliştirebilir. Sosyal ilişkilerinde ise, samimiyet ve anlayış ön planda olacak, karşılıklı iletişimden güç alacaksın.
Dengeler üzerine kurulu bir gün seni bekliyor. İçsel huzurunu sağlamak için sosyal ilişkilerini gözden geçirebilirsin. Belki bazı dostluklar seni yıpratıyor, belki de bazıları seni yeniden canlandırıyor. Duygusal zekan, kararsızlıkları aşmanda büyük rol oynayacak. Aniden gelişen iletişim fırsatlarına açık ol, yeni insanlarla tanışıp düşüncelerini paylaşmak sana büyük bir fayda sağlayabilir. Hayatındaki estetik unsurlara yönelmek, belki yeni bir dekorasyon veya tarz denemek, ruh halini canlandıracak. Kendini ifade ederken, diğerlerinin bakış açılarını da dikkate almayı unutma; bu, kuracağın bağlantıları daha derin ve anlamlı kılacak. İçsel yolculuğunda, kim olduğuna dair sorular sormaktan çekinme; bu dönem, kendini tanımanın ve içsel dengenin güçlenmesinin anahtarı olabilir.
Bugün duygusal derinliklere inme arzusuyla dolup taşacaksın. İçsel dünyan üzerinde düşünmek ve sezgisel yeteneklerini kullanmak için mükemmel bir zaman. Eski yaraların zamanla nasıl iyileştiğini anlamak, sana güç katacak. İlişkilerde daha açık ve dürüst olma ihtiyacı hissedebilirsin; bu, bağlarını güçlendirebilir. Ayrıca, gizli kalmış duyguların gün yüzüne çıkabilir, bu da sana yeni bir perspektif kazandıracak. Kendi hayallerine odaklanmak ve cesur adımlar atmak, ilerlemeni hızlandıracak. Maddi konularda dikkatli olmalısın; harcamalarında dikkatli bir yaklaşım benimsemek gerekecek. Kendi içsel gücünü keşfet, bu sayede olayları ve durumları daha net görebileceksin.
Hayatın maceracı yönleriyle buluşma fırsatı ayağına geliyor. Cesaretin, keşif arzun ve yeniliklere açık olman, sıradan günleri bile heyecan dolu hale getirebilir. Dikkatini dağıtan şeylerden uzaklaşmak, içsel huzuruna ulaşmana yardımcı olabilir. Bugün, sosyal çevrenle etkileşimlerin artabilir; yeni insanlarla tanışmak ya da eski dostlarla bir araya gelmek iyi gelecek. Karşılaştığın olaylar, özgürlüğünü daha da pekiştiren fırsatlar sunabilir. İçgörülerine güvenmek, ani değişimleri karşılarken işini kolaylaştıracak. Kendi sınırlarını zorlamaktan korkma, çünkü büyüme ve gelişim genellikle konfor alanının dışındadır. Şimdi, içsel yolculuğunu ve rüyalarını takip etme zamanı. Detaylar arasındaki küçük ipuçları, büyük resmin anahtarı olabilir.
Bugün, kararlılığın ve disiplinin seni hedeflerine bir adım daha yaklaştıracak. İş hayatında ortaya koyduğun azim, bu dönemde takdir toplayabilir. Yalnızca iş yaşamında değil, kişisel ilişkilerde de güvenilirliğin ve sağlam duruşun, çevrendeki insanların dikkatini çekmekte. Duygusal konularda geçmişten gelen bazı yüklerinle yüzleşmek için içsel bir güç bulabilirsin. Kendinle barışmak, ruhsal olarak yenilenmene yardımcı olacak. Ayrıca, uzun zamandır ertelediğin bazı projelere girişmek için uygun bir zaman dilimde olabilirsin; tüm bunları başarma becerisine sahipsin. Fakat yönlerini tamamen negatif düşüncelerle belirlememeye dikkat et; iyi ve kötü arasında dengeyi sağlamak, iç huzurunu bulmana yardımcı olacak. Bugün, kefeni kendi ellerinle hazırladığını idrak et; bu, geleceğini şekilllendirme fırsatını senin eline bırakıyor. Sosyal çevrende, eski dostlarla bir araya gelmek veya yeni insanlarla tanışmak, yaşamına yeni bakış açıları katabilir. Kendine güven, sadece işte değil, özel hayatında da aradığın dengeyi bulmanı sağlayacak. İçinde taşıdığın potansiyeli görmek, her şeyin başlangıcını oluşturacak.✨
Bugün zihin açıcı düşüncelerle dolu olacaksın. Yenilikçi fikirlerin ve sıradışı yaklaşımların etrafındakileri etkilemekte. Sosyal çevrenle olan etkileşimlerin, güçlü ve anlamlı bağlantılar kurmanı sağlayacak. Hayal gücünün sınırlarını zorlamak isteyeceğin bir gün, ilham verici projelerle meşgul olabilirsin. Eski kalıplardan kurtulmak arzusuyla yola çıkman, seni beklenmedik fırsatlarla karşılaştırabilir. Duygusal olarak bağımsızlık ihtiyacın artarken, eğlenceli aktiviteler ve ortak ilgi alanları yaratmak sana iyi gelecek. Girdiğin tartışmalar ve paylaşımlar, düşünce yapını ve inançlarını pekiştirebilir. Unutma ki, özgürce ifade ettiğin fikirlerin, başkaları tarafından takdirle karşılanacaktır. Bugün, kendine olan güvenin ve kararlılığın, içsel dönüşümün için önemli bir adım atmanı sağlayabilir.
Duygusal derinliklerinle yüzleşme zamanı. Yaratıcılığın seni besleyen bir nehir gibi akarken, içsel dünyanı keşfetmek için fırsatlar bulabilirsin. Hayal gücün, benzersiz fikirlerinle birleşerek etrafındaki insanlara ilham verebilir. İlişkilerinde açıklık ve şefkat ön planda olmalı; bu, bağlarını güçlendirecek. Kendi ihtiyaçlarına duyacağın hassasiyet, başkalarına destek olma isteğinle dengelenecek. Bu dönemde sezgilerini dinlemekte fayda var, çünkü hislerin sana doğru yolu gösterebilir. Kendi içsel huzurunu yaratmaya yönelik küçük adımlar atmak, stresini azaltacak ve zihnini sakinleştirecek. Onurunu ve değerini koruyarak sınırlarını belirlemeyi unutma; bu, kişisel gelişimin için önemli bir aşama. Unutma, sevgi ve anlayışla yaklaşmak her şeyin anahtarı.
1
2
3
4
5
6
