Yılmaz Gruda’nın “Sanat Üzre Bir ‘Derun’ Söyleşi”

Yılmaz Gruda’nın “Sanat Üzre Bir ‘Derun’ Söyleşi”

Kitabı Yayımlandı

Tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu, şair, oyun yazarı, tiyatro yönetmeni ve çevirmen Yılmaz Gruda’nın yeni kitabı “Sanat Üzre Bir ‘Derun’ Söyleşi”, Akdoğan Yayınevi tarafından yayımlandı.

Yılmaz Gruda’dan Muammer Karaca’ya ilişkin hoş bir anekdot:

“Yolda falan karşılaştığımızda… Sağ el baş parmağını, dudakları arasına alıp, bana: 

Kısık; fakat bizim -öyle denir:- bütün Ortaoyuncu’larının ünlü ‘gırtlak’ sesiyle: “Ne haber ağzı mangallı?” deyip… 

Mangal, bizim çocukların ‘alâmet-i farika’m dediği, pipo’m!…

Ardından, sağ elini, sol koltuğu’nun altına atıp, gülerek: “Okumuş!”  der, yürüyüp giderdi… 

Bir gün, tam gidecek, durdurdum. “Peki Hocam” dedim. “Başparmağın, ‘mangal’ dediğin pipo’m!…  Fakat koltuk altına attığın sağ el’in, ne ifâde ediyor?” Yine, aynı sesle: “Ütü’n Okumuş, ütü’n; yani, kitapların!” demişti…”

Ne güzel de yakıştırmış; “kitap insanın ütüsü”,  düzeltir, kırışıklarından kurtarır onu.

Kitap Hakkında:

Hatice Eğilmez Kaya’nın kaleme aldığı kitabın son sözü şöyle:

Bir An Bin Yıldır Aslında, Bin Yıl Bir An: San’at Üzre Bir “Derûn” Söyleşi*

Hatice EĞİLMEZ KAYA

    Yılmaz Gruda zamanın sadece dünyaya ait bir söylence olduğunu kanıtladı. Çoğumuz bunu hisseder de tam adını koyamayız. Dün, bugün, yarın, on yıl, beş gün… hepsi birer illüzyon, büyük birer kandırmaca.  Başkalarının yaşını 92, diye andıkları Yılmaz Gruda, “Yaşım anlık değil, evrensel!” diyor. Bizim de öyle!

    Hepimiz beden küpünde demlenen şaraplarız;  üzüm bağları henüz kurulmadan, işçi kızlar pembeli – aklı – morlu salkımları toplamadan,  kocaman kocaman taşların arasında üzüm taneleri ezilmeden çok önce üstelik!

    “Mezar taşıma şair yazın!” diyen bir adam Yılmaz Gruda. Gerçekten de her şeyden önce bir şair o. Birçok usta bildiğimiz şaire ustalık etmiş bir şair.  Şiire başka pencerelerden bakabilmiş, anadilini ters yüz edebilmiş, bilcümle düşünce akımından geçmiş, eli yüzü yaralı, meselesi olabilmiş bir şair.  

    Aynı zamanda romancı, çevirmen, tiyatro ve sinema oyuncusu, reklamcı…  İki tiyatro oyunu yazmışlığı var… Yine de okuru en çok şairliği ilgilendirecektir. Kendisine sorduğumuz sorulara verdiği yanıtları okurken bile uzun bir şiiri okur gibi olacak her birimiz: Yılmaz Gruda’dan Muhsin Ertuğrul için  bir cümle: “Sesine ‘gülücük’ indi!…”  Ne güzel bir söyleyiş. “Söz’de pişmek” bu olsa gerek!

    Kuşkusuz hakça kazanılan parayı doya doya yemek, sevdiklerine harcamak dünyanın en muhteşem tatlarından birisi!  Gruda bütün konulardan çok tiyatroyu ve tiyatrocuyu anlattı bize. Evine ekmek götürdüğü mesleğini:  “Biz tiyatrocu’lar, ‘göçmen’ kuşlar gibi’yizdir: Bulunduğumuz vilâyet içre, arada bir vilâyetler arası, O tiyatro’dan, bu tiyatro’ya,  türlü neden’lerden ötürü, göçer dururuz…” diyor Yılmaz Gruda.  Yine şiir gibi…

    Şairin içli ve içten, aynı zamanda da geçmiş zamana ilişkin önemli notlar düşen anılarına, bilgi, deneyim ve sezgilerine binlerce selam olsun!

    Bilirsiniz eski şarkılar güzeldir, tıpkı eski insanlar gibi. İşte bunlardan birinde “Bir bahar akşamı rastladım size / Sevinçli bir telaş içindeydiniz / Derinden bakınca gözlerinize / Neden başınızı öne eğdiniz” der söz yazarı.  Okurları belki fiziksel olarak sevgili Yılmaz Gruda’ya bir bahar akşamı rastlamadılar, derinden onun gözlerinin içine bakamadılar. Yine de bu kitap ellerine baharın ılık nefesini hafif hafif hissettirdiği günlerde ulaştı, üstelik son yılların en soğuk kışı birdenbire “hoşça kalın!” dediğinde, anımsayış ve tebessümle… 

    2022 yılı olanca dağdağasıyla geldi. Rap rap rap… Dağınık bir asker taburu kadar sarsıcı… 2021 Temmuz ayından itibaren Yılmaz Gruda’ya ulaşmaya çalıştım. İletişim bilgilerini birçok kişiden sordum.  Kendisine yazdığım mesajlar buradan -İzmir Altındağ’ın kuzeydoğu etekleri- Kâğıthane’ye yol olur. Hiçbirini okumadı, görmedi. Sayfasındaki bir paylaşıma yorum yaptım: “Hocam sizinle dergim adına söyleşi yapmak istiyorum, mesajlarınıza bakabilir misiniz?”  Yine görmedi. Meğer mesenger’la arası pek de iyi değilmiş. 

    Derken mevsim yazdan; sarı benizli güze, akabinde de kışa döndü. Zemherinin ortasında, havaların iyice buza kestiği zamanlar; Hilmi Yavuz’un Facebook sayfasında iki büyük şair’in – Hilmi Yavuz ve Yılmaz Gruda –  “selamlaşma” şöleni’ni gördüm.  Ne şölendi o. İki yıldız, sabah vakti, güneş doğdu doğacak, söyleşircesine…

   Hilmi Hoca’yı aradım. Şair arkadaşının, ağabeyinin numarası mutlaka onda vardır, diye. Nitekim varmış da. Hilmi Hoca çok mutlu oldu. “Can kızım, harika olur, hemen ara. Önemli şairdir Gruda, göz önünde bulunmalı hep!” dedi.  Sözleri ihtiram, sevgi ve hayranlık yüklüydü. 

    Aylar sonra elime geçirdiğim numaradan Yılmaz Gruda’ya ulaştım.  Telefonda akıcı Türkçesi olan tok bir ses, sağlam mı sağlam bir bilinç, incelik sahibi bir adam… Sevecenlik ve ilgi ile konuşan iyi bir kalp. Mail adresini verdi. “Elimizi çabuk tutalım. Mevlana dizisinin çekimleri için Konya’ya gideceğim. Bu arada bitirelim bu işi.” dedi.  Süre sordu. “Bir mart” dedim. 

    On yedi soru gönderdim. “İstediğiniz kadarına cevap verirsiniz. Beğenmediklerinizi es geçersiniz!” dedim. Ne es geçti ne kenara attı, hepsine cevap verdi. Doksan iki yaşında bir “koca çınar şair” söyleşi, anı tarzında bir kitap yazmış, yazdığı kitap özellikle tiyatro tarihimizin aynası niteliğinde olmuştu: San’at Üzre Bir “Derûn” Söyleşi*  

    Kitabı içimize sindire sindire okuyalım. Delişmence akıp giden zamana kısa bir süreliğine de olsa kafa tutuşumuzun hatırına… 

    Ve bilelim ki eski pehlivan tefrikaları gibi arkası yarınlarda…

 

Yılmaz Gruda Hakkında:

1928 yılında İstanbul’da doğdu. Yazarlık/sanat yaşamı, 1945 yılında yayınlanan şiirleriyle başladı. Seçkin dergi ve gazetelerde şiirler; tiyatro, sinema ve kitap eleştirileri yayımlandı. Bu dönemde, ilk şiir kitabı Çarmıhtaki Yeni Mehmet’i yazdı. 1952 yılında tiyatroya geçti. 100’den fazla oyunda oynayıp, bir o kadar oyunu da yönetti. 300’ü aşkın filmede rol aldı. Senaryolar yazdı. Çehov’dan çevirdiği Tek Perdelik 9 Oyun Yayınevi tarafından yayınlanıp, Devlet Tiyatrolar’ınca oynandı. ‘Efendiler Lütfen Şapkanızı Çıkarın’, ‘Adam AKrnalığı’, ‘At Gözlüğü’, ‘Rüzgar Kaldı’, ‘Bugün Git’, ‘Biz Bİze Benzeriz’, ‘Kasetçi’, ‘Tarzan the Taşeron’ adlı oyunları, katıldığı uyarlamalar çeşitli tiyarolarda sahnelendi. Eşi Türkan Gruda’yla yazdığı ‘Kasetçi ve Sultan Aziz Vak’ası’ adlı oyunları Ankara Devlet ve İstanbul Şehir Toyatroları’nca repertuvara alındı. Tiyatromuz hakkındaki görüşlerini Şu Bizim Tiyatromuz adı altında yayımlandı. İstanbul ve Ankara Radyo Tiyatroları’nı yönetti; oyunlar yazdı. Mikrofona koyup, oynadı. Türkiye’de ilk kez 1959’da ‘Stand-Up/Çağdaş Meddah’ı sahneleyip, oynadı. Yİne ilk kez televizyonda Meddah ile Ortaoyunu’nu açıklayarak sundu. 15 kişilik gruplarla talk-show yaptı. Bu etkinliği yıllarca sürdü. Papirüs dergisi, 20 seçkin şairi işleyen Kuyumcular; Öteki Yayınevi, Çarmıhtaki Yeni Mehmet’in 2. basımı ile ‘Türk Tabipler Birliği Dr. Bahçet Aysan 1999 Yılı Şiir Ödülü’nü kazanan Çerçi Zeus’u; Bİlgi Yayınevi ‘2003 Yılı Cumhuriyet/Yunus Nadi Şiir Ödülü’nü kazanan Marathon’u yayınadı. Tiyatro etkinliklerini sürdürürken; reklam sektörünse Yaratıcı Direktörlük yaptı. Görüşleriniz Biraz Reklam Alır mısınız? adı altında yayınladı. Halen Ulusal Kanal’da: ‘Nasreddin Hoca/Bi’Dakka, Medya Konuğu’ adlı programlar yazıp, oynamakta; Yırttık Perdeyi adlı skeçlerin yazımına, oynanımına katılmakta; Aydınlık, Bilim ve Ütopya dergilerinde yazarlık yapmaktadır.

 

Kitabın Künyesi:
Sosyal Medyada Paylaşın:
İlginizi Çekebilir

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

  • Koç
  • Boğa
  • İkizler
  • Yengeç
  • Aslan
  • Başak
  • Terazi
  • Akrep
  • Yay
  • Oğlak
  • Kova
  • Balık
KOÇ BURCU YORUMU

Enerjinin yüksek olduğu bir gündesin. İçsel motivasyonun seni hedeflerine daha da yaklaştıracak. Cesaretin ve kararlılığın, zorluklarla başa çıkmanı sağlayacak. İletişimdeki açık ve etkili tutumun, çevrendeki insanlar üzerinde olumlu bir etki bırakabilir. Ayrıca, yeni fikirler ortaya koymak için harika bir zaman. Spor ve fiziksel aktiviteler ile enerjini dengelemeyi unutma; bu, hem zihinsel hem de bedensel sağlığını destekleyecek. İçgüdülerinle hareket et ve yeni fırsatları değerlendirmekten çekinme. Kendine güvenin, seni başarıya taşıyacak. Duygusal ilişkilerde ise, dürüstlük ve samimiyet her zamankinden daha fazla ön plana çıkacak; bu sayede derin bağlar kurma fırsatın artacak.

BOĞA BURCU YORUMU

Bugün, duygusal derinlikler ve maddi güven arayışın daha belirgin hale gelecek. Çevrendeki insanlarla olan ilişkilerin, geçmişteki deneyimlerin ışığında yeniden şekillenebilir. Özellikle sevgi dolu anlar, ruhsal beslenmene katkı sağlayacak. Aynı zamanda, estetik ve güzellik arayışın sayesinde kreatif projelere yönelmen mümkün. İş veya finansal konularda ise birikim yapma isteği ağır basacak, doğru kararlar alarak geleceğini güvence altına alma yolunda ilerleyebilirsin. Gün içerisinde karşına çıkabilecek sürprizler, seni beklenmedik yollar açmaya zorlayabilir; bu yüzden esnek olmaya çalış. Kendine zaman ayırmayı unutma; doğayla baş başa kalmak, zihin ve beden dengen için faydalı olacaktır.

İKİZLER BURCU YORUMU

Zihninde dönen düşünceler, yoğun bir iletişim ve etkileşim arayışını işaret ediyor. Bugün, içsel merakın dışavurumu olarak, farklı konulara dair bilgi edinme isteğin yükselebilir. Sosyal çevrenle yapacağın sohbetler, yeni fikirlerin ortaya çıkmasına vesile olacak. Ancak, bu yoğun iletişim sürecinde dikkat etmen gereken bir husus var; dinleme becerini güçlendir. Başkalarının görüşlerine de değer vermek, sana yeni perspektifler kazandırabilir. Kendini ifade etme konusunda oldukça başarılı olacağın bir dönemdesin. Yaratıcılığın ve eğlenceli fikirlerin, etrafındaki insanları etkilemek için muazzam bir fırsat sunuyor. Ancak, sabırsızlık hissiyle hareket etmemek önemli. Anlık heyecanlarla karar almaktan kaçınmalısın. Aşk ve ilişkiler alanında bileşkelerin dikkatini çekebilir. Duygularını ifade ederken, kelimelerin güçlerini kullanarak derin bağlar kurmak isteyebilirsin. Ayrıca, sürpriz bir davet ya da buluşma, gününe heyecan katma potansiyeline sahip. Özellikle eski dostlarla olan bağlantılarını canlandırmak için harika bir fırsat doğuyor. Kendine dair farkındalığın artması, kişisel gelişim alanında adımlar atmana yardımcı olacak. Her şeyin hızla geliştiği bir gündesin; bu yüzden esnek olmayı unutma, akışa kapıl. Bugünün sunduğu olanakları değerlendirmeyi ihmal etme.

YENGEÇ BURCU YORUMU

Duygusal derinlikler ve içsel yolculuklar bu dönemde ön plana çıkıyor. Aile bağlarına, sevdiklerine olan hislerin bir kez daha gözden geçireceği bir zaman dilimindesin. Onların yanında olmanın, desteklemenin ve anlayış göstermen çok önemli. Belirsizlikler ve kaygılar kapını çalabilir, bu yüzden ortaklarınla iletişimini güçlendirmen faydalı olacaktır. İçsel huzuru bulmak, kendini yenilemek ve ruhsal dengeyi sağlamak adına doğal ortamlara yönelmek ya da sanatsal faaliyetlerde bulunmak oldukça etkili olacak. Geçmişe dönük anılar canlanabilir; geçmişe ait meseleleri çözmek için uygun bir zaman. Kendi ihtiyaçlarına saygı göstermek ve duygularını ifade etmek de bu süreçte büyük bir önem taşıyor. Hayatındaki akış, yaşadıkların ve yapacakların arasında bir denge kurmana olanak tanıyacak. Kendine karşı nazik olmayı unutma!

ASLAN BURCU YORUMU

Bugün enerjin yüksek; çevrendeki insanlar üzerinde büyük bir etki bırakabileceğin bir dönemdesin. İfade gücün ve karizma, ilgi odağı olmanı sağlayacak. Sosyal ortamlarda kendini rahat hissedeceksin, yeni bağlantılar kurmaya açık ol. İçindeki lider ruh, projelerde ön plana çıkmana ve diğerlerine ilham vermene yardım edecek.Ama dikkat, aşırı cesaret ve özgüven seni bazı risklere de açık hale getirebilir. Hırslı yaklaşımlarına bir nebze fren yaparak, çevrendekilerin fikirlerine de kulak vermen faydalı olabilir. Bu gün, yaratıcılığını ön plana çıkar; sanatsal veya kelimelerle ifade edebileceğin bir şey yaratmak, ruhunun ihtiyaç duyduğu tatmini sunabilir.Aşk hayatında heyecan verici gelişmeler yaşanabilir. Kendini çekici hissettiğin bu anlarda, duygusal bağlarını kuvvetlendirmek için fırsatlar doğabilir. Ancak, duygusal derinliklere inmeye cesaret etmelisin; yüzeyde kalmaktan kaçın. Unutma, gerçek yakınlıklar sahici duygularla inşa edilir. Bugün, kalbini açmak ve sevdiklerinle paylaşımda bulunmak için mükemmel bir zaman.

BAŞAK BURCU YORUMU

Bugün detaylara olan düşkünlüğün, iş ve günlük hayatında önemli bir rol oynayacak. Yaratıcılığını konuşturmak için uygun bir zaman. Gözüne çarpan küçük hatalar, içsel huzurunu kaçırabilir; bu nedenle sabırlı olmalı ve daha büyük resme odaklanmalısın. İletişim açısından verimli bir dönemdesin, başkalarıyla olan ilişkilerini güçlendirmek için fırsatlar karşına çıkabilir. Sağlık konularında dikkatli olman gerektiğini bilmelisin; sağlıklı alışkanlıklar edinmek için motive olabilirsin. İçsel disiplinin ve özverinle yeni hedeflere yönelmek, başarılarını artıracak. Unutma, mükemmeliyetçi yapını dengede tutmak, seni daha huzurlu kılabilir.

TERAZİ BURCU YORUMU

Bugün sosyal ilişkilerde dikkatli olma zamanı. Yeni tanışmalar ya da akraba ve arkadaşlarla olan etkileşimlerde yanlış anlaşılmalara açık bir dönemdesin. Duygusal dengeyi korumak adına içsel huzurunu sağlaman önemli. Önemli kararlarda aceleci davranmamak, düşüncelerini netleştirmek faydalı olacaktır. Sanat veya estetik alanında yaratıcı projelerle ilgilenmek, ruh halini olumlu yönde etkileyebilir. Kendi değerlerinle uyumlu seçimler yapmak, ilerleyen günlerde seni daha da rahatlatacak. İlişkilerde şeffaflık ve dürüstlük arayışı, aradığın bağlantıları bulmanda kilit rol oynayacak. Dikkatini içsel dünyana yöneltip, neye ihtiyaç duyduğunu keşfetmek adına meditasyon veya doğa yürüyüşleri denemen yararına olabilir.

AKREP BURCU YORUMU

Derin duygularınla yüzleşme zamanın. İçsel dünyana daha fazla odaklanarak, gizli hislerinle barışmak isteyebilirsin. Yakın ilişkilerde samimiyet vurgusu öne çıkıyor; partnerinle veya dostlarınla daha derin bir bağ kurma arzusundasın. Ayrıca, ruhsal anlamda kendini yenilemek için meditasyon veya doğayla iç içe aktiviteler sana iyi gelebilir. Gizli kalmış yeteneklerin veya tutkuların yüzeye çıkabilir; bu potansiyelini keşfetmek adına adım atabilirsen büyük fırsatlar elde edebilirsin. Unutma, karanlıkta parlayan yıldız gibi, senin de içindeki ışığı dışarı yansıtma vakti geldi.

YAY BURCU YORUMU

Dünyaya açık bir zihinle yaklaşacağın olaylar seni bekliyor. Keşif arzun yüksek; yeni deneyimlere ve insanlara yönelmek isteyeceksin. İçsel huzuru bulmak için doğayla bağını güçlendirmek, dışarıda vakit geçirmek faydalı olabilir. İletişimdeki samimiyet, karşılaştığın insanlarla derin bağlantılar kurmana yardımcı olacak. Farklı bakış açıları edinecek ve zihin açıklığı sayesinde yeni fırsatlar yakalayacaksın. Esnek olmalı, biraz spontane davranmaktan zarar gelmeyecek. İşle ilgili konularda ise sabırlı olman, belirlediğin hedeflere ulaşmanda sana yardımcı olacak. Eğlenceli bir gün geçirebilir, sosyal hayatını renklendiren aktivitelere katılabilirsin. İçsel motivasyonunu koruyarak ilerlemekte fayda var; hislerini dinlemek, seni daha yukarı taşıyacak adımlar atmana olanak tanıyacaktır.

OĞLAK BURCU YORUMU

Bugün, kararlılığın ve disiplininin ön planda olduğu bir dönemdesin. Sorunları çözme yeteneğin ve pratik yaklaşımın, çevrendekilere ilham verebilir. İleri görüşlülüğünle, hedeflerine ulaşmak için sağlam adımlar atma fırsatı bulacaksın. İlişkilerinde sadık ve güvenilir biri olarak, sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirmek için çaba harcamak isteyebilirsin. İş hayatında ise, birikimlerinle ve deneyimlerinle başkalarına yol gösterebilir, fark yaratabilirsin. Duygusal anlamda biraz içe dönük hissedebilirsin; bu, derin düşünceler ve kişisel gelişim için fırsat sunar. Kendine zaman ayırmayı unutma, böylece içsel dengeni bulabilirsin. Şans ve fırsatlar, planlarını gerçekleştirme yolunda seninle olacak.

KOVA BURCU YORUMU

Bugün, zihnindeki yenilikçi fikirlerle çevrendekilere ilham verebilirsin. Düşüncelerini serbestçe ifade etme fırsatını yakalayacak, özgün projelere adım atmaya cesaret edeceksin. Sosyal ilişkilerin güçlenecek, beklenmedik insanlarla tanışma şansı bulabilirsin. İçsel huzurunu artıran aktivitelerle meşgul ol, bu seni daha da canlandıracak. Arkadaşların ve sevdiklerinle geçireceğin zaman, keyifli anılar biriktirmeni sağlayacak. Ancak, ani değişimlere karşı dikkatli olmalı ve sabırlı kalmalısın; zira bazı durumlar beklediğinden farklı gelişebilir. İçgüdülerini dinlemek, bu tür belirsizliklerle başa çıkmanda yardımcı olacak. Unutma, özgürlüğün en büyük kaynağı, sınırlarını doğru belirlemekte yatar.

BALIK BURCU YORUMU

Duygusal derinliklerin ve sezgilerin ön planda olduğu bir dönemdesin. İçsel huzur arayışın, günlük yaşamına yansıyor. Sanatsal yeteneklerin ve yaratıcılığın için mükemmel bir zaman dilimi; ilham peşinde koşarken, zihnindeki projeleri hayata geçirebilirsin. Duygusal bağların güçlenecek, sevdiklerinle olan iletişimin derinleşecek. Kendini açıkça ifade edebilmek birkaç zorlayıcı durumla karşılaşmanı sağlayabilir, ancak bu süreçte içsel bilgelik ve sezgine güvenmen önemli. Maddi konularda daha dikkatli olmalı, harcamalarını gözden geçirmelisin. Geçmişin izleri bugününü etkileyebilir; affetmek ve geçmişle barışmak, kendine yapacağın en büyük iyilik. Çevrende seni destekleyen insanlar var; onlarla vakit geçirmek, ruhunu besleyecek. Kendi sınırlarını belirlemek, gereksiz yüklerden kurtulmanı sağlayacak. Unutma ki ruhsal ve duygusal dengeni sağlamak için kendine zaman ayırmak, bu dönem için oldukça kıymetli.

  • ÇOK OKUNAN
  • YENİ
  • YORUM