1
Deniz subayı bir baba ve terzi bir annenin çocuğu olarak 1938 yılının 28 Mart’ında İstanbul’da dünyaya gelen usta tiyatrocu Genco Erkal, lisede başladığı tiyatro serüveninde 62 seneyi geride bırakarak, tiyatro severlerin kalbinde taht kurdu. ‘Politik tiyatrocu’ olarak bilinen Erkal, sorularımıza samimi yanıtlar verdi…
■ Nasıl bir ailede büyüdünüz? Tanımayanlar için Genco Erkal kimdir?
Tiyatrocuyum. Oyuncu, yönetmen, çevirmen, uyarlayan, yazan… Her dalda emeğim var. 62 yıldır çalışıyorum. Kurduğum Dostlar Tiyatrosu 52 yılını tamamladı. İlkokulu Galatasaray’da, orta ve liseyi Robert Koleji’nde okudum. İstanbul Üniversitesi Psikoloji mezunuyum.
■ Tiyatroya ne zaman ve nasıl başladınız?
Lise yıllarında başladım, üniversitede devam ettim. 1959 yılında Kenter Tiyatrosu’nda profesyonel hayata atıldım. 1969 yılında Dostlar Tiyatrosu’nu kurdum.
■ Sanat hayatınıza etki edenlerin başında şüphesiz Nazım Hikmet geliyor. O’nun şiirlerini de seslendiriyorsunuz. Sizi etkileyen neydi?
Benim gençliğimde Nâzım yasaklıydı. Yıllar sonra ilk kez Kuvayı Milliye kitabı çıktığında beni derinden etkiledi. İşte benim şairim budur dedim. Düşünceleri, yaşamı, yurt sevgisi, gelecek güzel günlere olan sarsılmaz inancı onu benim kahramanım yaptı. Onun yaşayan sözcüsü oldum.
■ Kendinizi politik tiyatrocu olarak ifade ediyorsunuz, politik tiyatroyu nasıl tanımlıyorsunuz?
İnsanlar tiyatroya geldiklerinde ülkemizin ya da insanlığın önemli sorunlarıyla yüz yüze gelsinler istiyorum. Tiyatroda izledikleri, onların yaşamında iz bıraksın, onlara ışıklı bir yol açsın istiyorum.
■ Sosyal medyada düşüncelerinizi ifade ettiğiniz için ifade verdiniz. Bunu bekliyor muydunuz?
Bunu doğal karşıladım. Bu iktidarın muhalefete tahammülü yok. Hemen yaftayı yapıştırıyorlar, ya terörist diyorlar ya FETÖ’cü. Ya da Cumhurbaşkanına hakaret oluyor. Oysa ben yıllardır politik tiyatro yapıyorum. Gelmiş geçmiş bütün iktidarları eleştirdim, elbette bugün de yanlış gördüklerimi eleştireceğim. Aktroller bir şeyler bulup çıkarmışlar, savcılık da soruşturma açmış. Öte yanda ayyuka çıkmış rezaletler için yargı sus pus olmuş.
■ Son günlerdeki mafya-siyaset ve medya üçgenindeki kirli ilişkilerin ifşaatları için ne diyorsunuz?
Kıyamet kopuyor, kirli çamaşırlar pazara dökülüyor, yetkililerden gık çıkmıyor. Yargı bir türlü harekete geçmiyor. Herkes Saray’dan emir bekliyor. Basın deseniz öyle. ‘Aman yurt dışındaki mafya liderine bir şey olmasın da şu rezaletleri öğrenmeye devam edelim’ diyoruz. Yani en büyük, en doğru haber kaynağımız bu şimdi.
Duayen tiyatrocu iki yeni proje üzerinde çalışıyor.
Pandemiden en çok etkilenen sektörün gösteri sanatları olduğunu söyleyen Genco Erkal, “Sanatçılar işsiz kaldı, kiralar ödenemedi, borçlar birikti. Devletin ilgisizliği de ayrı bir konu. Ufak tefek destekler yapıldıysa da onlar genelde yandaş topluluklara gitti, gerçek sanata, muhalif kesime uzak duruldu” diye konuştu.
“İzleyicimizin bizi yalnız bırakmadığını görmek bizlere heyecan ve mutluluk veriyor.”
‘Dediğim gibi bugün tiyatronun rakibi çok. Akıllı telefonlar, internet, sosyal medya, binlerce kanal var. Büyük şehirlerin trafik sorunları yüzünden, işten çıkıp akşam eve ulaşmak bir mesele. Eve gidince aç televizyonu, gir internete, bedavadan izlenebilecek binlerce eğlence var. Böyle bir dönemde tiyatronun hâlâ ilgi çekmesinin nedeni izleyiciyle, dolaysız, yakın iletişim kurmasına bağlıdır. Bence hiçbir gösteri biçimi tiyatronun yerini tutamaz. Genç kuşakların tiyatroya ilgisi beni mutlu ediyor.’
Genco Erkal, “Hayranı olduğum Ahmed Arif’in şanına yakışacak bir gösteri olması için gece gündüz çalışıyoruz” dedi.
Son projesinden bahseden Genco Erkal, şunları söyledi: “Ahmed Arif, şiirimizin doruk noktalarından biridir. Onun şiirlerinden Ahmet Kaya, Rahmi Saltuk, Grup Ekin’in bestelediği şarkıların yanı sıra Ercan ve Gökhan Çağıran’ın besteleriyle zenginleşen bir gösteri hazırladım. Şiirleri ben yorumluyorum. Şarkılarda ilk kez tiyatro izleyicisiyle buluşacak olan değerli Ercan ve Gökhan kardeşleri tanıyacağız. Kadıköy, Selamiçeşme Özgürlük Parkı’nda 1 Temmuz akşamı izleyici karşısına çıkacak.”
Bugün enerjilerin ve heyecanların zirveye çıktığı bir dönemdesin. İçindeki cesaret ve liderlik ruhu, yeni projelere adım atmak için seni itiyor. Belirsizlikler ve engeller olsa bile, kararlılığınla bunların üstesinden gelmek için gereken güce sahipsin. İş veya özel hayatında iletişim kurarken, düşüncelerini açıkça ifade etme ve diplomatik olma konusunda dikkatli olmalısın. İnsanların duygularına saygı göstererek, onları teşvik edecek sözler sarf etmek, birlikte daha uyumlu bir ortam yaratmanı sağlayabilir. Kendine karşı dürüst ol, içsel sesini dinle ve bu sesin seni yönlendirmesine izin ver. Aşk hayatında tutku ve romantizm dolu anlar yaşayabilirsin; duygularını açıkça ifade etmekten çekinme. Kendini sevgi dolu bağlantılara aç; kalbinin sesini izle. Bugün, kendi hedeflerine giden yolda atabileceğin cesur adımlar ve içsel farkındalıkla dolu bir gün sunuyor.
Bugün, içsel huzurun vurgulandığı bir dönemdesin. Kendini daha güçlü ve kararlı hissettiğin bir gün; geçmişten gelen olaylarla yüzleşmekten çekinmeyeceksin. İlişkilerinde ise samimiyet ön planda. Sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirerek, duygusal derinlikler keşfedebilirsin. Maddi konularda temkinli olman avantaj sağlayacak; harcamalarını gözden geçirmek faydalı. Estetik ve güzellik konularına yönelik bir ilgi, seni yeni projelere yönlendirebilir. İçsel motivasyonunu keşfederek, hedeflerine daha kolay ulaşabilirsin. Unutma, sabrın ve kararlılığın seni her zaman başarıya götürecektir.
Bugün zihninizin canlılığı ve merak duygularınız ön planda olacak. Sosyal etkileşimlere açık olmanız, yeni bağlantılar kurmanızı sağlayabilir. İletişim yeteneklerinizi kullanarak insanlarla derin sohbetlere dalmanız, ruh halinizi olumlu yönde etkileyecek. Ancak, bazı durumlarda yüzeysel kalmamaya çalışın; derinlemesine keşifler yapmaktan çekinmeyin. Fikirlerinizi ifade etmek için uygun bir ortam bulduğunuzda, karşınızdakiler üzerinde güçlü bir etki bırakabilirsiniz. Yakın çevrenizdeki kişilerin beklentilerine duyarlı olun, bu sayede aranızdaki bağı güçlendirebilirsiniz. Öğrenme ve bilgiye aç olmanız, sizi farklı bakış açılarıyla zenginleştirecek. Bugün kendinizi biraz daha serbest bırakın ve yaratıcı yönlerinizi keşfetmeye odaklanın.
Duygusal derinliklerin ve sezgisel becerilerin bugün ön planda. İçsel huzur arayışın, ilişkilerinde samimiyet ve güven sağlamana yardımcı olabilir. Sevdiklerinle geçireceğin zaman, onların ihtiyaçlarını anlama ve destek olma konusundaki kabiliyetini artıracak. Eski anılar ve duygusal bağlar, gün boyunca zihnini meşgul edebilir; bu da seni geçmişteki bazı olaylarla yüzleşmeye yöneltebilir. Kendini ifade etmek için yaratıcı yöntemler bulabilirsin; sanat, müzik veya yazı, içindekileri dışa vurmanın mükemmel bir yolu olacak. Duygusal güvenliğini sağlamak adına belirsizliklerden kaçınmana yardımcı olacak bir destek arayışında olabilirsin. Ekstra bir duyarlılıkla, çevrendekilerin ruh hallerini anlama yeteneğin, sosyal etkileşimlerini daha derin ve anlamlı hale getirebilir. Bugün, kendine ve sevdiklerine karşı nazik olmayı unutma.
Bugün kendini sahnede hissedeceksin, dikkatleri üzerine çekmeyi başarabilirsin. Yeteneklerinle etrafındakileri büyüleyecek bir aura yayacaksın. Sosyal ortamlarda güçlü bir hakimiyet kurarak ilgi odağı olman muhtemel. Ancak bu enerjiyi sadece eğlence için değil, aynı zamanda yaratıcı projeler için de kullanmakta fayda var. Eğer tamamlanmamış işler varsa, onlara odaklanmakta fayda göreceksin. Kalp ve hayal gücün bugün daha da güçlü; romantik bir sürpriz planlamak için harika bir zaman. Kendine güvenin yüksek, bu yüzden zorluklarla karşılaştığında cesurca ilerle. İçsel güçlü hislerin sayesinde başkalarını da cesaretlendirebilirsin. Ancak dengeyi korumayı unutma; kendi ihtiyaçların ile başkalarının istekleri arasında bir denge bulmalısın. Aşk ve dostluk ilişkilerinde doğru sözleri bulmak için ilham alabilirsin. Duygusal derinliklere dalmak, yenilikçi fikirler geliştirmek ve insanlarla bağlantı kurmak adına harika bir gün.
Bugün, detaylara olan düşkünlüğün ön plana çıkabilir. Kendi iç dünyana dönüp, düşüncelerini sorgulama ve düzenleme ihtiyacı hissedebilirsin. İletişim becerilerin artmışken, çevrendekilerle fikir alışverişinde bulunmak sana tatmin sağlayacak. Özellikle iş veya projelerinle ilgili yeni bir yaklaşım geliştirmeye yönelik yeteneklerin açığa çıkabilir. Duygusal anlamda içsel huzur arayışın, seni geçmişle yüzleşmeye yöneltebilir; bu süreç, bazı yüklerinden kurtulmanı sağlayabilir. Sağlık konularına dikkat eden biri olarak, bedenine karşı nazik olmalı ve dinlenmeye zaman ayırmalısın. Unutma ki, bugün atılacak adımlar, gelecekteki hedeflerini etkileyebilir. Rahatladığın ve kendini güvende hissettiğin ortamları tercih et, bu sana esneklik katabilir ve yaratıcılığını besleyebilir.
Denge ve uyum arayışın, bugün önemli bir odak noktası olacak. Sosyal ilişkilerde daha açık ve net olman, iletişimdeki belirsizlikleri giderme yolunda sana yardımcı olabilir. Bir anlaşmazlık ya da karmaşa gün yüzüne çıkarken, bunu yapıcı bir dille çözmek için çaba harcaman gerekiyor. İkili ilişkilerde empati kurmak, karşındakinin bakış açısını anlamak, ilişkilerin derinleşmesine zemin hazırlayacak. Sanatsal yönlerinle ilgili bir proje üzerinde çalışmaya başlayabilir ya da ilham verici bir etkinliğe katılabilirsin. İçsel huzurunu bulmak adına doğaya çıkmak, meditasyon yapmak veya kendine zaman ayırmak faydalı olabilir. Bugün, güzel bir denge kurarak hayatındaki karmaşayı hafifleteceğin bir gün. Kendine güvenini tazele ve hislerine kulak ver. Hayatındaki küçük mutlulukları kutlamak, ruhsal olarak daha güçlü hissetmene yardımcı olacak. Unutma, bu süreç senin içsel güzelliğini dışa vurmanın bir yolu.
Duyguların derinliklerinde bir yolculuk başlıyor. İçsel karmaşalarla yüzleşmek sana birçok kapı açacak. İletişim becerilerin ön plana çıkacak, bu sayede çevrendeki insanlarla daha derin bağlar kurabilirsin. Dikkatini ve enerjini, seni heyecanlandıran projelere yönlendirdiğinde, hedeflerine ulaşma olasılığın artıyor. Aşk hayatında sürpriz gelişmelere açık ol; bir karşılaşma ya da beklenmedik bir mesaj seni oldukça etkileyebilir. Kendine karşı nazik olmayı unutma; içsel huzurunu bulmak için meditasyon veya doğa yürüyüşleri faydalı olabilir. Bugün, ruhsal dinlenme ve yenilenme zamanıdır. Kendi iç sesine kulak vermekten çekinme, böylece yeni farkındalıklar kazanabilirsin.
Bugün, keşfetme arzusuyla dolup taşacaksın. Yeni deneyimlere açılacak, özgürlüğünü ön planda tutarak maceralara atılmayı isteyeceksin. İletişim kurduğun kişilere karşı samimi ve cesur bir yaklaşım sergilemek, ilişkilerini derinleştirebilir. Öğrenmeye açık ol, bilgi paylaşımı ve tartışmalardan fayda sağlayacaksın. Farklı bakış açıları seni düşündürtecek, entelektüel merakın alevlenebilir. İçsel bir huzur arayışında olabileceğin bu günde, manevi değerlere yönelmek ruhsal olarak seni besleyecek. Fiziksel aktivitelere yönelmek, bedenine iyi geleceği gibi zihnini de canlandıracak. Kendi inançlarına inanmanın önemini hissedeceksin; bu nedenle içsel sesini dinlemeli ve neyin senin için anlam taşıdığını sorgulamalısın. Unutma, hayatın sunduğu fırsatları değerlendirmek için cesur adımlar atman gerek.
Bugün sorumlulukların ön planda olacak ve başkalarına yardım etme isteği içinde olabilirsin. İş hayatında yoğunluk, disiplinini korumanı gerektirecek. Tanınma ve takdir edilme arayışın artabilir; bu, motivasyonunu yükseltecek. Ayrıca, kısa vadeli hedeflerine ulaşma konusunda güzel fırsatlar karşına çıkabilir. Ailevi konularda ise bazı dertleri çözmek üzere bir araya gelmek, tutku ve bağlılık hislerini güçlendirecek. İlişkilerde, samimi ve dürüst bir iletişim seni huzurlu kılacak. Önemli kararlar için iç sesine kulak vermeyi unutma. Kendine zaman ayırarak ruhsal dengeyi sağlayabilirsin. Kendi ihtiyaçlarını ve duygularını göz ardı etmemek, ilerlemeni destekleyecek.
Bugün kendini özgür hissetme arzusu oldukça yoğun olabilir. Yaratıcılığını ifade etme yolları arayışında olabilirsin, bu da seni ilginç projelere yönlendirebilir. Sosyal çevrenle olan ilişkilerin ön planda, arkadaşlarınla yapacağın çeşitli aktiviteler keyifli anlar yaşamanı sağlayabilir. Farklı fikirlerin ve özgün düşüncelerin, başkalarıyla yapacağın sohbetlerde dikkat çekecek. Ancak, ilişkilerin dinamiklerinde ani değişiklikler yaşanabilir; bu durum, iletişimini dikkatle yürütmeni gerektiriyor. İçsel huzurunu bulmak için yalnız kalmaya ihtiyaç duyabilirsin. Hem zihnini hem de ruhunu beslemek için meditasyon ya da doğada zaman geçirmek faydalı olacaktır. Geleceğe dair hayallerine odaklanmak, seni daha motive ve güçlü hissettirebilir. Unutma ki, kendine ve fikirlerine duyduğun güven, çevrenle olan etkileşimlerini de olumlu yönde etkileyecek.
Bugün, içsel duyguların ve sezgilerin oldukça güçlü bir şekilde kendini gösterebilir. Hayal gücün, sanatsal yönlerin ve ruhsal derinliklerin ön plana çıkıyor. Kendini ifade etme biçiminin farklılaşması, çevrendekilere ilham verebilir. Sosyal ilişkilerde aşka dair belirsizlikler ve karmaşık durumlarla karşılaşman mümkün. Duygusal açıdan hassas olduğun bir süreçte, kendini koruma ihtiyacı hissedebilirsin. İçsel değişimlere açık olmalısın; bu, seni daha derin bir anlayışa götürebilir. Ayrıca, başkalarına yardım etme isteğin, toplumsal sorumluluklarının farkına varmanı sağlayabilir. Ancak, kendi ihtiyaçlarını da göz ardı etmemelisin. Bugün, ruhsal bir yenilenme arayışı içinde olabilir, meditasyon veya doğada vakit geçirmek ruhunu besleyebilir. Kendi içsel dünyana yolculuk et ve hislerini keşfet.
