1
Deniz subayı bir baba ve terzi bir annenin çocuğu olarak 1938 yılının 28 Mart’ında İstanbul’da dünyaya gelen usta tiyatrocu Genco Erkal, lisede başladığı tiyatro serüveninde 62 seneyi geride bırakarak, tiyatro severlerin kalbinde taht kurdu. ‘Politik tiyatrocu’ olarak bilinen Erkal, sorularımıza samimi yanıtlar verdi…
■ Nasıl bir ailede büyüdünüz? Tanımayanlar için Genco Erkal kimdir?
Tiyatrocuyum. Oyuncu, yönetmen, çevirmen, uyarlayan, yazan… Her dalda emeğim var. 62 yıldır çalışıyorum. Kurduğum Dostlar Tiyatrosu 52 yılını tamamladı. İlkokulu Galatasaray’da, orta ve liseyi Robert Koleji’nde okudum. İstanbul Üniversitesi Psikoloji mezunuyum.
■ Tiyatroya ne zaman ve nasıl başladınız?
Lise yıllarında başladım, üniversitede devam ettim. 1959 yılında Kenter Tiyatrosu’nda profesyonel hayata atıldım. 1969 yılında Dostlar Tiyatrosu’nu kurdum.
■ Sanat hayatınıza etki edenlerin başında şüphesiz Nazım Hikmet geliyor. O’nun şiirlerini de seslendiriyorsunuz. Sizi etkileyen neydi?
Benim gençliğimde Nâzım yasaklıydı. Yıllar sonra ilk kez Kuvayı Milliye kitabı çıktığında beni derinden etkiledi. İşte benim şairim budur dedim. Düşünceleri, yaşamı, yurt sevgisi, gelecek güzel günlere olan sarsılmaz inancı onu benim kahramanım yaptı. Onun yaşayan sözcüsü oldum.
■ Kendinizi politik tiyatrocu olarak ifade ediyorsunuz, politik tiyatroyu nasıl tanımlıyorsunuz?
İnsanlar tiyatroya geldiklerinde ülkemizin ya da insanlığın önemli sorunlarıyla yüz yüze gelsinler istiyorum. Tiyatroda izledikleri, onların yaşamında iz bıraksın, onlara ışıklı bir yol açsın istiyorum.
■ Sosyal medyada düşüncelerinizi ifade ettiğiniz için ifade verdiniz. Bunu bekliyor muydunuz?
Bunu doğal karşıladım. Bu iktidarın muhalefete tahammülü yok. Hemen yaftayı yapıştırıyorlar, ya terörist diyorlar ya FETÖ’cü. Ya da Cumhurbaşkanına hakaret oluyor. Oysa ben yıllardır politik tiyatro yapıyorum. Gelmiş geçmiş bütün iktidarları eleştirdim, elbette bugün de yanlış gördüklerimi eleştireceğim. Aktroller bir şeyler bulup çıkarmışlar, savcılık da soruşturma açmış. Öte yanda ayyuka çıkmış rezaletler için yargı sus pus olmuş.
■ Son günlerdeki mafya-siyaset ve medya üçgenindeki kirli ilişkilerin ifşaatları için ne diyorsunuz?
Kıyamet kopuyor, kirli çamaşırlar pazara dökülüyor, yetkililerden gık çıkmıyor. Yargı bir türlü harekete geçmiyor. Herkes Saray’dan emir bekliyor. Basın deseniz öyle. ‘Aman yurt dışındaki mafya liderine bir şey olmasın da şu rezaletleri öğrenmeye devam edelim’ diyoruz. Yani en büyük, en doğru haber kaynağımız bu şimdi.
Duayen tiyatrocu iki yeni proje üzerinde çalışıyor.
Pandemiden en çok etkilenen sektörün gösteri sanatları olduğunu söyleyen Genco Erkal, “Sanatçılar işsiz kaldı, kiralar ödenemedi, borçlar birikti. Devletin ilgisizliği de ayrı bir konu. Ufak tefek destekler yapıldıysa da onlar genelde yandaş topluluklara gitti, gerçek sanata, muhalif kesime uzak duruldu” diye konuştu.
“İzleyicimizin bizi yalnız bırakmadığını görmek bizlere heyecan ve mutluluk veriyor.”
‘Dediğim gibi bugün tiyatronun rakibi çok. Akıllı telefonlar, internet, sosyal medya, binlerce kanal var. Büyük şehirlerin trafik sorunları yüzünden, işten çıkıp akşam eve ulaşmak bir mesele. Eve gidince aç televizyonu, gir internete, bedavadan izlenebilecek binlerce eğlence var. Böyle bir dönemde tiyatronun hâlâ ilgi çekmesinin nedeni izleyiciyle, dolaysız, yakın iletişim kurmasına bağlıdır. Bence hiçbir gösteri biçimi tiyatronun yerini tutamaz. Genç kuşakların tiyatroya ilgisi beni mutlu ediyor.’
Genco Erkal, “Hayranı olduğum Ahmed Arif’in şanına yakışacak bir gösteri olması için gece gündüz çalışıyoruz” dedi.
Son projesinden bahseden Genco Erkal, şunları söyledi: “Ahmed Arif, şiirimizin doruk noktalarından biridir. Onun şiirlerinden Ahmet Kaya, Rahmi Saltuk, Grup Ekin’in bestelediği şarkıların yanı sıra Ercan ve Gökhan Çağıran’ın besteleriyle zenginleşen bir gösteri hazırladım. Şiirleri ben yorumluyorum. Şarkılarda ilk kez tiyatro izleyicisiyle buluşacak olan değerli Ercan ve Gökhan kardeşleri tanıyacağız. Kadıköy, Selamiçeşme Özgürlük Parkı’nda 1 Temmuz akşamı izleyici karşısına çıkacak.”
Risk almayı seven doğanız bugünlerde size pek çok fırsat sunuyor. Cesur adımlar atabileceğiniz bir zaman dilimindesiniz. Zihninizde beliren yeni projeler ve fikirler, yaratıcı potansiyelinizi serbest bırakmak için ideal. Sosyal çevrenizle etkileşimler güçlenirken, kendinizi daha fazla ifade etme ihtiyacı hissedebilirsiniz. Bu durum, liderlik özelliklerinizi ön plana çıkaracak ve çevrenizdeki insanlara ilham verecektir. Duygusal alanda ise, aşk hayatınıza ve ilişkilerinize odaklanmak için uygun bir zaman. Sevdiklerinizle geçireceğiniz samimi anlar, aranızdaki bağı kuvvetlendirecektir. Ancak, ani tepkilerden ve kılı kırk yararcasına eleştirilerden kaçınmakta fayda var. Gelişen olaylara açık olmak, sürpriz gelişmelere zemin hazırlayabilir. Kendinize karşı nazik olun; stresi ve kaygıyı bir kenara bırakıp anın tadını çıkarmaya çalışın. Özellikle bedeninize dikkat etmeniz gereken bir dönemdesiniz. Yeterince dinlenmek ve yenilenmek, enerjinizi dengelemek için önem kazanıyor. Pozitif enerjinizle çevrenizi sarmalayarak, kendinizi güvenli bir limanda hissedebilirsiniz.
Bugün, içsel huzur arayışın yoğunlaşabilir. Çevrendeki insanlarla olan ilişkilerin, duygusal dengeyi sağlamak açısından önemli bir rol oynayacak. Özellikle ailenle veya yakın arkadaşlarınla yapacağın derinlemesine sohbetler, kalbinde taşımakta olduğun duyguları hafifletebilir. İş hayatında, sabırlı ve kararlı duruşun sayesinde beklediğin ilerlemeleri görebilirsin. Fakat, acele etmemen ve daha dikkatli bir yaklaşım sergilemen faydalı olacak. Maddi konularda harcama yapmadan önce iyi düşünmekte fayda var. Sağlığına da özen göstermek, özellikle zihin ve beden dengeni korumak adına önemli bir adım olabilir. Bugün kendine dışavurum sağlamak için yaratıcı projelere yönelmek, motivasyonunu arttırabilir. Eğer bir şeylerin lezzetini çıkarmak istiyorsan, basit ama keyifli anların tadını çıkar.
Duygusal yoğunluğun arttığı bir dönemdesin. İçsel dünyana dönmek, sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirmek için harika bir zaman. Empati yeteneğinle çevrendeki insanlara destek olabilirsin. Evdeki huzur ortamı, ruhsal olarak seni besleyecek. Yaratıcılığını, sanatsal yeteneklerini ifade etmek için güzel fırsatlar bulacaksın. Duygusal olarak bazı geçmiş travmalarla yüzleşme peşindesin; bu, sana büyüme ve olgunlaşma fırsatı sunar. Belki yeni bir hobi edinebilirsin. İlişkilerde ise hassasiyetin, karşılıklı anlayış ve sevgiyle karşılık bulacak. İhtiyaç duyduğun destek, beklediğin yerden gelebilir. Unutma ki, duygusal dalgalanmaların ardından gelen barış her zaman değerlidir. Kendine zaman ayırmayı ihmal etme, içsel huzurunu bulmak için kendine geçireceğin anlar büyük önem taşıyor.
Bugün, içsel gücünü ve liderlik vasıflarını ön plana çıkararak çevrendekilere ilham verebilirsin. Cesur ve kararlı bir tutum sergileyebilir, hedeflerine ulaşmak için gereken adımları atma isteği duyabilirsin. Çevrendeki insanlarla olan ilişkilerinde, samimiyet ve sıcaklık ön planda olacak. Sosyal etkileşimlerin artacak, yeni bağlantılar kurma fırsatı bulabilirsin. Kendine güvenin ve karizmatik duruşun, gözlerin üzerindeki ışığı artıracak. Duygusal olarak biraz daha derinde hissedebilirsin; bu, içsel huzurunu sağlaman için fırsatlar sunacak. Sağlık ve zindelik konularında dikkatli olman gereken bir dönemdesin; vücuduna iyi bakmayı unutma. Kendini ifade etme şeklin, yaratıcılığını ve enerjini artıracak, bu da başkaları üzerinde olumlu bir etki bırakacak. Sevdiklerinle geçireceğin zaman, kalp bağlantılarını güçlendirebilir.
Detaylara odaklanma arzusun ön planda. Gün içinde karşına çıkacak fırsatlar, titizliğin ve analitik düşünme yeteneğin sayesinde en iyi şekilde değerlendirilecek. İş yerinde veya günlük yaşamda yaptığın özenli planlamalar, sürpriz sonuçlar doğurabilir. Kendine zaman ayırmayı unutma; ruhsal ve fiziksel sağlığına özen göstermek, iç huzurunu artıracak. İnsanlarla iletişimde dikkatli ol, olumsuz bir durumu kolayca olumlu hale getirebilirsin. Fakat, eleştirel yaklaşımını dengelemekte fayda var; daha şefkatli bir tutum, başkalarıyla olan ilişkilerini güçlendirecek. Gün sonunda, hedeflerine ulaşmanın verdiği mutlulukla rahatlayabilirsin.
Sosyal ilişkilerde dikkat çekici anlar yaşanabilir. İnsanlarla kurduğun bağlantılar, yeni fırsatları beraberinde getirebilir. Sanatsal bir yetenek veya hobi, günlük yaşamına renk katabilir. Duygusal dengeyi sağlamak için kendine zaman ayırmayı unutma; içsel huzuru bulmak bu dönemde önemli. Yüzleştiğin küçük sürtüşmeler, başkalarının perspektiflerini anlamak için bir fırsat sunuyor. Kabullenme ve empati, sosyal etkileşimlerde sana yardımcı olacak. Kendi ihtiyaçlarını da ihmal etmemelisin; dengeyi sağlamak, huzurunu korumak için gereklidir. Aceleci kararlar almaktan kaçın ve düşüncelerini netleştirerek ilerle. Bu süreçte, kendini ifade etmenin yollarını keşfetmekte fayda var; içindeki yaratıcı güç başkalarına ilham verme potansiyeline sahip.
Duygular, yoğun ve derin bir şekilde yüzeye çıkabilir. İçsel dönüşüm zamanı, geçmişle yüzleşme isteği baskın. Sezgilerin güçlendiği, duygu durumunun çalkantılı olduğu bir dönemdesin. Gizli kalmış meseleler açığa çıkabilir, bu açıdan dikkatli ol. İkili ilişkilerde derin sohbetler ve samimi paylaşımlar öne çıkıyor. Jüpiter’in etkisiyle, bazı kapılar aralanıyor; fakat sabırlı olmalısın. Finansal konularda acele kararlar almaktan kaçınmalısın; akılcı ve planlı adımlar, kazanç açısından daha faydalı olacaktır. Kendi iç dünyana dönmek, yeni vizyonlar geliştirmek için harika bir zaman. Kendi sınırlarını zorlamaktan çekinme; bu seni güçlendirecek. Kendine olan inancının artması, çevrendekilere ilham verebilir. Başkalarıyla olan iletişimini güçlendirmek için empati ve anlayışın ön planda olması seni daha iyi bir lider yapacak. Sezgilerini dinle, unutma; içsel sesin asla yanılmaz. Geleceğe dair hayallerinin peşinden git, cesaretin ve kararlılığın başarıyı getirecek.
Macera arzusu içindeki ruhun, yeni fırsatlarla karşılaşmanın eşiğinde. Keşfetme isteğin, sosyal ortamlarda daha fazla yer almanı sağlayabilir. Eğitim veya yeni bir beceri öğrenme konularında cesur adımlar atmak için doğru bir zaman. Yıldızların hareketi, hayal gücünü besliyor; yaratıcılığını dolu dolu ifade etme fırsatın var. İletişimdeki açıklık, ilişkilerde önemli bir dönüm noktası sunabilir. Özellikle sevdiğin kişilerle daha derin bağlar kurmak için bu enerjiyi kullanabilirsin. İçsel huzuru sağlamak için biraz yalnız kalmayı da ihmal etme; meditasyon veya doğada vakit geçirmek ruhunu canlandıracak. Enerjini pozitif yönde yönlendir, yeni başlangıçlar ufukta seni bekliyor.
Disiplinin ve azminle bu günü verimli bir şekilde değerlendirebilirsin. Karşılaştığın zorluklar, sana güçlü bir pes etmeme iradesi kazandıracak. İş hayatında yeni fırsatlar kapını çalabilir; bu durum, sosyal ağlarını genişletmene ve fikirlerini paylaşmana olanak tanıyacak. Maddi konularda ise dikkatli olman gereken bir dönemdesin; harcamalarını planlı yapmalısın. Ailevi meselelerde empati kurmaya açık olman, aralarındaki iletişimi güçlendirecek. Kendine zaman ayırmayı unutma; ruhsal ve fiziksel sağlığın için küçük bir mola iyi gelecektir. İlişkilerde samimiyet ve açıksözlülük, sürtüşmeleri azaltabilir. Bu süreçte kendine güven ve iç sesine dikkat et; hedeflerine doğru adım atarken kararlılığını koru.
Bugün kendi iç dünyanla olan bağını daha derinlemesine incelemek isteyebilirsin. Düşüncelerin, hayal gücün ve sezgilerin baskın olacak; bu da seni yenilikçi fikirlere ve hayalperest projelere yönlendirebilir. Sosyal çevrende bazı beklenmedik sürprizler yaşanabilir; arkadaşlarınla olan ilişkilerine dikkat etmen gerekebilir. Kalbini açmak ve duygularını ifade etmek için doğru bir zaman; hislerine sadık kal ve içsel sesine güven. Ayrıca, teknoloji ve bilim alanında yeni bilgiler öğrenmek isteyebilirsin. Bu konudaki merakın seni farklı düşünce yapılarıyla tanıştırabilir. Unutma, sınırlarını zorlamak, kişisel gelişimine büyük katkı sağlayacak.
Hayal gücün bugün oldukça yoğun ve yaratıcı projelere giriş için mükemmel bir zaman. Duygusal derinliklerindeki zenginlik, insanlarla olan iletişiminde samimiyet ve anlayışla birleşebilir. Düşüncelerin akışkan ve özgür; bu nedenle içsel hislerine güvenerek yeni fikirlere yelken açabilirsin. Sosyal çevrendeki etkileşimler barışçıl olabilir, ancak sınırlarını korumayı unutma. Kendine dönme ihtiyacın da belirginleşebilir; yalnız kalmak, düşüncelerinle barışman ve içsel huzuru bulman için önemli. Rüyalar veya sezgisel deneyimler seni yönlendirebilir. Duygusal açıdan kendini ifade etme şeklin, çevrendekilerde derin bir etki bırakabilir. Başkalarına ilham vermek adına içten bir paylaşımda bulunmayı düşünebilirsin. Kendine karşı nazik olmayı unutmamalısın; bazen sadece durup nefes almak da yetebilir.
