1
Deniz subayı bir baba ve terzi bir annenin çocuğu olarak 1938 yılının 28 Mart’ında İstanbul’da dünyaya gelen usta tiyatrocu Genco Erkal, lisede başladığı tiyatro serüveninde 62 seneyi geride bırakarak, tiyatro severlerin kalbinde taht kurdu. ‘Politik tiyatrocu’ olarak bilinen Erkal, sorularımıza samimi yanıtlar verdi…
■ Nasıl bir ailede büyüdünüz? Tanımayanlar için Genco Erkal kimdir?
Tiyatrocuyum. Oyuncu, yönetmen, çevirmen, uyarlayan, yazan… Her dalda emeğim var. 62 yıldır çalışıyorum. Kurduğum Dostlar Tiyatrosu 52 yılını tamamladı. İlkokulu Galatasaray’da, orta ve liseyi Robert Koleji’nde okudum. İstanbul Üniversitesi Psikoloji mezunuyum.
■ Tiyatroya ne zaman ve nasıl başladınız?
Lise yıllarında başladım, üniversitede devam ettim. 1959 yılında Kenter Tiyatrosu’nda profesyonel hayata atıldım. 1969 yılında Dostlar Tiyatrosu’nu kurdum.
■ Sanat hayatınıza etki edenlerin başında şüphesiz Nazım Hikmet geliyor. O’nun şiirlerini de seslendiriyorsunuz. Sizi etkileyen neydi?
Benim gençliğimde Nâzım yasaklıydı. Yıllar sonra ilk kez Kuvayı Milliye kitabı çıktığında beni derinden etkiledi. İşte benim şairim budur dedim. Düşünceleri, yaşamı, yurt sevgisi, gelecek güzel günlere olan sarsılmaz inancı onu benim kahramanım yaptı. Onun yaşayan sözcüsü oldum.
■ Kendinizi politik tiyatrocu olarak ifade ediyorsunuz, politik tiyatroyu nasıl tanımlıyorsunuz?
İnsanlar tiyatroya geldiklerinde ülkemizin ya da insanlığın önemli sorunlarıyla yüz yüze gelsinler istiyorum. Tiyatroda izledikleri, onların yaşamında iz bıraksın, onlara ışıklı bir yol açsın istiyorum.
■ Sosyal medyada düşüncelerinizi ifade ettiğiniz için ifade verdiniz. Bunu bekliyor muydunuz?
Bunu doğal karşıladım. Bu iktidarın muhalefete tahammülü yok. Hemen yaftayı yapıştırıyorlar, ya terörist diyorlar ya FETÖ’cü. Ya da Cumhurbaşkanına hakaret oluyor. Oysa ben yıllardır politik tiyatro yapıyorum. Gelmiş geçmiş bütün iktidarları eleştirdim, elbette bugün de yanlış gördüklerimi eleştireceğim. Aktroller bir şeyler bulup çıkarmışlar, savcılık da soruşturma açmış. Öte yanda ayyuka çıkmış rezaletler için yargı sus pus olmuş.
■ Son günlerdeki mafya-siyaset ve medya üçgenindeki kirli ilişkilerin ifşaatları için ne diyorsunuz?
Kıyamet kopuyor, kirli çamaşırlar pazara dökülüyor, yetkililerden gık çıkmıyor. Yargı bir türlü harekete geçmiyor. Herkes Saray’dan emir bekliyor. Basın deseniz öyle. ‘Aman yurt dışındaki mafya liderine bir şey olmasın da şu rezaletleri öğrenmeye devam edelim’ diyoruz. Yani en büyük, en doğru haber kaynağımız bu şimdi.
Duayen tiyatrocu iki yeni proje üzerinde çalışıyor.
Pandemiden en çok etkilenen sektörün gösteri sanatları olduğunu söyleyen Genco Erkal, “Sanatçılar işsiz kaldı, kiralar ödenemedi, borçlar birikti. Devletin ilgisizliği de ayrı bir konu. Ufak tefek destekler yapıldıysa da onlar genelde yandaş topluluklara gitti, gerçek sanata, muhalif kesime uzak duruldu” diye konuştu.
“İzleyicimizin bizi yalnız bırakmadığını görmek bizlere heyecan ve mutluluk veriyor.”
‘Dediğim gibi bugün tiyatronun rakibi çok. Akıllı telefonlar, internet, sosyal medya, binlerce kanal var. Büyük şehirlerin trafik sorunları yüzünden, işten çıkıp akşam eve ulaşmak bir mesele. Eve gidince aç televizyonu, gir internete, bedavadan izlenebilecek binlerce eğlence var. Böyle bir dönemde tiyatronun hâlâ ilgi çekmesinin nedeni izleyiciyle, dolaysız, yakın iletişim kurmasına bağlıdır. Bence hiçbir gösteri biçimi tiyatronun yerini tutamaz. Genç kuşakların tiyatroya ilgisi beni mutlu ediyor.’
Genco Erkal, “Hayranı olduğum Ahmed Arif’in şanına yakışacak bir gösteri olması için gece gündüz çalışıyoruz” dedi.
Son projesinden bahseden Genco Erkal, şunları söyledi: “Ahmed Arif, şiirimizin doruk noktalarından biridir. Onun şiirlerinden Ahmet Kaya, Rahmi Saltuk, Grup Ekin’in bestelediği şarkıların yanı sıra Ercan ve Gökhan Çağıran’ın besteleriyle zenginleşen bir gösteri hazırladım. Şiirleri ben yorumluyorum. Şarkılarda ilk kez tiyatro izleyicisiyle buluşacak olan değerli Ercan ve Gökhan kardeşleri tanıyacağız. Kadıköy, Selamiçeşme Özgürlük Parkı’nda 1 Temmuz akşamı izleyici karşısına çıkacak.”
Enerjin tavan yapmış durumda, bu canlılık gün boyunca sana rehberlik edecek. Yeni başlangıçlar için uygun bir zaman dilindesin; projelerine cesurca el atabilirsin. Sosyal etkileşimler konusunda dikkati üzerine toplayacak bir çekicilik sergiliyorsun. Ayrıca, içsel motivasyonun yüksek olduğu bu dönemde, hedeflerine ulaşma konusunda kararlılığını artırabilirsin. Önceliklerini belirle ve odaklandığın meselelerde kararlı adımlar at. Ancak sabrını kaybetmemeye özen göster; başkalarının fikirlerine de kulak vermek, işbirliklerin için faydalı olacaktır. Ayrıca sağlığına dikkat et; enerjini tazelemek üzere kısa molalar vermek, ruhsal ve bedensel dengen için önemli.
Bugün, içsel huzurun ve istikrar arayışının ön planda. Sabit ve kararlı tavrınla, zorlukların üstesinden gelmek için gereken gücü bulacaksın. Maddi konulardaki güvenliğin, bir parça sarsıldığı hissiyatı yaratabilir; ancak sabırlı ve analitik yaklaşımın sayesinde tüm kaygıları aşma yetisine sahipsin.İlişkilerde de önemli bir dönüm noktası söz konusu olabilir. Sevdiklerinle olan iletişimini gözden geçirmen gereken bir zaman. Duygusal derinliğe inmek, bağı güçlendirecek. Özellikle ilişkinizdeki dengeyi sağlamak için daha fazla çaba gösterirsen, aranızdaki bağın kuvvetlendiğini hissedeceksin.Sanatsal yönlerin bu dönemde de ön plana çıkıyor. Yeni hobiler edinmek, yaratıcılığını açığa çıkarmak için harika bir fırsat. Belki de bir resme, müziğe veya başka bir sanatsal faaliyete yönelmek, ruh halini iyileştirecek.Gün genelinde kendine zaman ayırmayı unutma; doğa yürüyüşleri ya da meditasyon gibi aktiviteler, içsel dinginliğini yeniden kazanmanda faydalı olacaktır. Kararların sağlam ve akılcı olduğunda, hayatta daha fazla sevinç ve tatmin bulacaksın. Unutma ki güçlü duruşun, seni hedeflerine bir adım daha yaklaştıracak.
Bugün sosyal etkileşimlerin ve iletişimin ön planda olacağı bir gün. Zihnindeki düşünceleri paylaşma isteği, yeni insanlarla tanışma hevesiyle birleşiyor. Duygularını ifade etmekte zorlanmayacak, karşısındakilerin dikkatini toplayabileceksin. Bazen yüzeysel kalan diyaloglar, derin bağlantılar kurmana engel olabilir, bu yüzden anlık durumlardan öteye geçmeyi dene. Kısa seyahatler ve keşifler ruhunu besleyecek. İş veya eğitimle ilgili konularda yeni fırsatlar ile karşılaşabilirsin. Dikkatini toplamakta zorlanabilirsin; bu nedenle planlarını gözden geçirip düzenlemekte fayda var. Esnek olman ve yeniliklere açık kalman, sana iyi hissettirecek. Yaşamın her alanında yaratıcılığını kullanarak, zihin açıcı deneyimler yaşayabilirsin. Kendine güven ve kararlılıkla ilerle; yeni projelere veya planlara başlayabileceğin bir dönemde olacaksın.
Bugün içsel duyguların ön planda olacak. Ailevi ilişkilerin ve ev içindeki huzurun seni derinden etkileme potansiyeli var. Evinin atmosferini güzelleştirmek, seni mutlu edecek küçük değişimler yapma isteği duyabilirsin. Kendini ifade etme konusunda biraz çekingen hissetsen de, duygularını paylaşmak için doğru zaman geldi. Sadece bir dinleyici olmanın ötesine geçip, sevdiğin insanlarla ortak anılar biriktirmeye yönelmelisin. Duygusal derinliklerin, sevdiklerinle olan bağı güçlendirebilir. Aynı zamanda, kendine karşı nazik olmayı unutma; kendi ihtiyacın olan bakım ve sevgiye de zaman ayır. Bugün, sözlerin ve davranışların başkaları üzerinde etki bırakma potansiyeline sahip. Empati ve anlayışla yaklaşmak, karşındakilerin kalplerini kazanmanı sağlayabilir. Unutma, duygusal güvenin ve bağlılıkların seni gerçekten güçlü kılıyor.
Bugün, sahnenin ışıkları üzerinizde parlayacak. İçsel gücünüz ve karizmanızla çevrenizdekileri etkileme şansına sahipsiniz. Kendinize güvenin, yeni fırsatlar kapınızı çalmaya başlayacak. İş veya sosyal hayatınızda liderlik yetenekleriniz ortaya çıkabilir; bu fırsatı iyi değerlendirin. Duygusal ilişkilerinizde biraz daha şeffaflık getirmek, samimi bağlantılar kurmanıza yardımcı olacak. Zaman zaman egonuzu kontrol altında tutmak önem kazanabilir; bu sayede iletişimde daha dengeli olabilirsiniz. Yaratıcılığınızın tavan yaptığı bir döneme girmek üzeresiniz. Sanatsal bir aktivite veya hobi, ruh halinizi yükseltebilir. Kendinizi ifade etmenin yeni yollarını keşfetmek için mükemmel bir zaman. Unutmayın ki, içsel tutkularınızı dışa vurduğunuzda, karşınızdaki kişi veya kişiler üzerinde derin bir etki bırakacaksınız. Sezgilerinize güvenin ve kalbinizin sesini dinleyin.
Detaylı düşünme ve analiz etme yeteneğin bugün seni harika bir noktaya getirebilir. Karşına çıkan karmaşık durumları çözmek için mantıklı ve sistematik yaklaşımın faydalı olacak. İş yerinde ya da sosyal çevrende bazı insanlar tarafından desteklenebilir, projelerin için ne kadar yetkin olduğun bir kez daha vurgulanabilir. Gün içinde karşılaşabileceğin ufak aksilikler, sabrını zorlayabilir; ancak bunlar geçici. Kendi içsel huzurunu korumak için biraz zaman ayırmak, meditasyon ya da doğada yürüyüş yapmak faydalı olabilir. İlişkilerdeyse, eleştirilerin yerine yapıcı bir iletişim tarzı izlemek, anlaşmazlıkların önüne geçmene yardımcı olacaktır. Sağlığa özen göstermeyi unutma; bedenini dinlemek, stresi minimize etme noktasında sana ışık tutacak. Beklenmedik sürprizler kapını çalabilir; hazırlıklı ol!
Denge arayışın, ilişkilerinde ve sosyal çevrende önem kazanıyor. Karşıt fikirlerle daha sık karşılaşabilirsin; bu durum, senin diplomasi yeteneklerini ön plana çıkaracak. Bugün, çevrendeki insanlarla uyum sağlaman gereken anlar söz konusu olabilir. Duygusal açıdan hassas bir dönemdesin, bu yüzden başkalarının duygularını anlamak ve saygı göstermek, senin için büyük bir önem taşıyacak.Kendi ihtiyaçlarını göz ardı etmemeye dikkat et. Yaratıcılığın artarken, bu süreçte yeni projelere girişme isteği duyabilirsin. Ancak, acele etme; detaylara dikkat etmen gereken bir dönemdesin. İçsel huzurunu sağlamaya çalış ve belirsizliklerin getirdiği stresi azaltmak için meditasyon veya doğa yürüyüşleri yapabilirsin. Sosyal etkileşimlerin artarken, yeni tanışmalar ve eski arkadaşlarla bağlantılar kurmak, ruh halini olumlu yönde destekleyecek.
Bugün, içsel duyguların derinlerine inmek isteyebilirsin. Belki de karanlıkta gizli kalmış bazı düşüncelerin ışığa çıkması gerekecek. Bu, duygusal bir dönüşüm sürecinin başlangıcı olabilir. Başkalarıyla olan ilişkilerinde tutkulu ama dikkatli olmalısın; sahiplenici yönlerin ortaya çıkabilir ve bu da çatışmalara yol açabilir. İş veya projeler açısından, kararlılıkla hareket ettiğinde başarı şansı yüksek. Ancak, sezgilerine güvenmeyi unutma, çünkü içsel sesin doğru yönlendirecek. Kendine zaman ayırarak rahatlatıcı etkinliklerde bulunmak, zihnini dinlendirmen için faydalı olacak. Bu süreçte öz bakımına özen göstermeyi ihmal etme; meditasyon veya doğada zaman geçirmek ruh halini olumlu yönde etkileyecektir. Dikkatini çekebilecek bazı fırsatlar, karşına çıkacak; fırsatları değerlendirmek için cesaretli olmalısın.
Bugün macera arayışın bir hayli belirgin. Yeniliklere açık olmanın getireceği heyecan, içindeki keşif arzusunu alevlendirecek. Sosyal çevrende, ilginç kişilerle tanışma olasılığı yüksek. Bu, hem ruhsal zenginliğini artıracak hem de yeni perspektifler kazanmanı sağlayacak. İş veya eğitimle ilgili konularda beklentilerin yüksek; kararlı adımlar atmak için enerjin yüksek. Ancak, aceleci davranmaktan kaçınmalısın. Zira, tüm olasılıkları göz önünde bulundurmak seni daha sağlıklı kararlar almaya yönlendirecek. Ayrıca, ruhsal ve fiziksel sağlığına özen göstermenin faydası büyük. Bugün, kendine zaman ayırarak içsel huzurunu artırabilirsin. Unutma, hayatın sunduğu fırsatlar çoğu zaman aynı anda karşımıza çıkar, bu nedenle esnek olmalısın. Özgürlüğe olan düşkünlüğünü göz ardı etmeden, ilişkilerini derinleştirmek adına samimi ve içten bir iletişim kurmak da önemli. Yüzeysel değil, kalıcı ve anlamlı bağlar kurma arayışında olmalısın.
Bugün kararlılığın ve disiplinin ön planda olacak. İçsel motivasyonun yükselebilir, hedeflerine odaklanma yeteneğinle dikkat çekebilirsin. Kendini güçlü hissedecek, zorluklara karşı direnç göstereceksin. İş hayatında yeni fırsatlar karşına çıkabilir; bu fırsatları değerlendirmek için cesur adımlar atma vakti. Yakın çevrendeki insanlarla olan ilişkilerin de güçlenecek, destek arayışında olanlara yardım edebilir, güven ortamı yaratabilirsin. Duygusal olarak kendine dönme ihtiyacı hissedebilirsin; bu, içsel huzurunu bulmanı ve yenilenmeni sağlayacak. Günün sonunda, yaptığın seçimlerin seni tatmin etmesi için kendine karşı nazik olmayı unutma. Kendi ihtiyaçlarını göz ardı etmemelisin.
Bugün özgürlüğüne olan düşkünlüğün daha da belirgin hale gelebilir. İnovatif düşüncelerin ve sıradışı projelerin için çarpıcı fırsatlar doğabilir. Sosyal çevrendeki insanlarla olan iletişiminde olumlu bir atmosfer söz konusu; yeni tanışmalar ve arkadaşlıklar bu dönemde önem kazanabilir. Duygusal ilişkilerde derinleşme arzusu hissedebilirsin; samimiyet paylaşımları, kalbini açmana olanak tanıyacak. Hayal gücüne güven ve ani fikirlere açık ol, çünkü beklenmedik fırsatlar kapını çalabilir. Kendi iç dünyana yönelmek ve meditasyon gibi ruhsal pratiklerle ilgilenmek, zihninde yeni ufuklar açmana yardımcı olabilir. Akılcı yaklaşımlarını duygusallığınla harmanladığında, zor görünen durumların üstesinden gelmekte başarılı olabilirsin. Kendini ifade etme biçiminde yenilikler aramak için harika bir zaman dilimindesin; yaratıcı yönlerini ön plana çıkar.
Hayal gücün ve sezgilerin bu dönemde olağanüstü bir güç kazanabilir. İçsel dünyanda derin bir keşif yapma isteği duyabilirsin. Sanatsal yeteneklerin ortaya çıkabilir ve duygularını ifade etme arzusu artar. Başkalarına yardımcı olma isteğin güçlü olabilir, bu durumda çevrendeki insanlara destek olmak sana tatmin verebilir. Ayrıca, ilişkilerde daha derin bir bağ kurmak için fırsatlar karşına çıkabilir. Kendine ve sevdiklerine karşı nazik olmayı unutma. Bu dönemde kendini ruhsal olarak yenilemek ve yeniliklere açık olmak sana olumlu dönüşler sağlayabilir. Duygusal derinliklere inmeye cesaret edebilirsen, içsel huzurunu bulman mümkün.
