1
Türkiye’yi Venedik Sanat Fuarı’nda “Evvel Zaman İçinde…” başlıklı görsel masalı ile temsil eden sanatçı, ülkemizde de kavramsal sanatın öncüsü. Sanatçı, Arsenale’de Türk Pavyonu’ndaki yerleştirmesinde, Bienalin “The Milk of Dreams (Rüyaların Doğallığı diyebilir miyiz?)” başlığıyla neredeyse bire bir örtüşen bir iş çıkarmış.
Türkiye Pavyonu Küratörü İstanbul Bienali ve İKSV Güncel Sanat Projeleri Direktörü Bige Örer ile sohbetimizde Örer, “2020 yılında biz sanatçımız Füsun Onur’u aday gösterdiğimizde Bienal’in küratörü Cecilia Alemani henüz kavramsal çerçeveyi çizmemişti” diyor. Küratörümüz Bige Örer, bize pandemi dolayısıyla 2022’ye kadar Venedik Bienali sanat sergilerinin ertelendiğini, evlere kapandığımızı, kırılganlığı çok derinden hissettiğimiz bir döneme girdiğimizi, sanatçının bu dünyada hiçbir yeşil alanın, temiz suyun, temiz havanın kalmadığı ve mutlaka elbirliğiyle buna bir dur demenin zamanı geldiğine inanarak işini ürettiğini anlatıyor.
Füsun Onur’un işi bir masalsı görsel yerleştirme demiştik ya, öykü şöyle başlıyor; Baş karekter fare Cingöz bir gün okulda dünyanın flora ve faunasının artık düzeltilmeyecek kadar kötüye gittiğine dair bir bildiri ile karşılaşıyor. Diğer farelerle birlikte bu durumu düzeltmeye niyetleniyorlar. Ancak en büyük düşmanları kedilerin de yardımlarına ihtiyaçları var çünkü bu düzen ancak tüm güçlerin birleşmesiyle değiştirilebilir. İlk yaptıkları şey kedilerin lideri Zorba’ya gitmek (Zorba, Füsun Onur ve geçen günlerde vefat eden ablası İlhan Onur’un sevgili kedileri) oluyor. Cingöz, Zorba’ya ekolojik tahribata karşı önlem alınması gerektiğini, savaş değil barış için geldiklerini, liderliğin tek kişide toplanmasına değil eşit şekilde bölüştürülmesine inandıklarını, birlikte düşünüp karar verilmesi gerektiğini anlatıyor. Anlaşıyorlar. Fare Cingöz Venedik’teki bir sanatçı arkadaşının davetiyle kalkıp oraya kadar gidiyor, ancak bir kız fareye âşık oluyor. Biz izleyiciler de onların karnavalesk bir ortamda danslarına, aşk rengi pembe, yeşil giysiler içindeki kızlı erkekli eğlendiklerine aralarından geçerek, etraflarında dönerek tanıklık ediyoruz. Konakladıkları odaları, birlikte oldukları dostları, dansettikleri mekânları görüyoruz çünkü masalın içinde biz de birlikte akıyoruz.
Nasıl biliyor musunuz? Füsun Onur’un incecik telleri elleriyle eğip bükerek, kafalarına pinpon topu, popolarına pelür kâğıtlı tütü takarak farelere ve kedilere can verip, heykeller yaratıp bizimle ilişki kurmalarını sağladığından. Sanki bir masal kitabının sayfalarını çevire çevire Türk Pavyonu’nun kimi göz hizasında asılı sallanan, kimi yerde serili duran bu minimal yaratıkların yolculuklarına, aşklarına, danslarına, yaşamlarına tanıklık ede ede ilerliyoruz. Ancak sanatçı, masalın en sonunu bir gerilim içinde bırakmayı yeğlemiş. Çünkü Arsenale’in kanalına bakan pencerenin önünde süslü bir gondol hazır, yolcularını bekliyor bekliyor, henüz gelen kimse yok. Biz de küresel tahribatı çözecek formülü bekliyoruz.
Sanatçı Füsun Onur’a soruyorum: Fareler ve kediler neden kendilerini bekleyen gondola binip ülkelerine dönmüyorlar? “Kim bilir” diyor “belki başka bir işte karşımıza çıkarlar…” Yeni bir işin yaratılacağı umuduna kapılıyoruz.
Füsun Onur’a Arsenale’in Salle d’Armi’de 20 yıllığına kiralanan Türk Pavyonu’nun büyük bir salon olduğunu, figürlerini neden bu kadar küçük tuttuğunu soruyorum. “Küratör Bige Örer ve Mimar Yelta Köm bana çeşitli açılardan mekânı gösterdiler. Figürlerimi daha büyük yaparsam sanki heykel ve kaidesi gibi duracağını düşündüm. Ayrıca Beykoz Kundura Fabrikası bizim pavyona benzediği için orada prova yaptık, omuz ve göz hizasında sergilemeye, izleyicileri bu masal kitabının sayfaları arasında dolaştırmaya oybirliğiyle karar verdik” diyor.
Bienal’in küratörü Cecilia Alemani, kavramsal çerçeveyi sürrealist ressam ve İngiliz yazar Leonora Carrington’un çocuk kitabı “The Milk of Dreams” masalından aldı. Tesadüfen ben de Venedik’te Peggy Guggenheim’in müzesinde “Sürrealistler” sergisini bir gün önce gezmiştim. Sürrealist akımın öncüsü Fransız yazar André Breton’un favori sanatçısı Carrington’un da elbette orada sürrealist resimlerini görmüştüm. Peggy Guggenheim (1898-1979) ile ilgili biyografileri okuduysanız Carrington’un ismine mutlaka rastlarsınız. Çünkü, Guggenheim İkinci Dünya Savaşı sırasında Max Ernst’i (1891-1976) Gestapo’nun elinden kurtarıp New York’a kaçırmıştı. Önceleri, 1936 yılında Leonora, sürrealist çevrelerde takılırken Max Ernst ile karşılaşmış ve birbirlerine ilk bakışta âşık olmuşlardı. Ernst sürrealist akımın en önde gelen sanatçılarındandı. Leonora, o yıl 19, Max Ernst ise 46 yaşındaydı. Zengin bir ailenin kızı olan Leonora babasının tüm itirazlarına karşın sevgilisiyle Paris’e taşındı. İkinci Dünya Savaşı patladı, Max Ernst tutuklandı ve kendisini kurtaran Peggy Guggenheim ile New York’a taşındı. Leonora da İspanya’ya kaçtı ama maalesef geçirdiği sinir krizleri sonucu bir süre hastanede yatmak zorunda kaldı. Daha sonra da Meksika’ya gitti. Leonora, bir Meksikalı diplomatla, Max Ernst de Peggy Gugenheim’la evlendi. İşte bu da işin magazin tarafı.
Bugün enerjin yüksek. İçsel motivasyonun, çevrendekilere ilham verecek güce sahip. Yeni projelere atılmak için harika bir zaman, bu motivasyonu değerlendir. Ancak dikkat etmen gereken bir durum, aceleci davranmak. Kendine zaman tanı ve düşünerek hareket et. Sosyal çevrendeki bazı gerginlikler, iletişimde dikkatli olmanı gerektirebilir. Ortaklıklar ve iş birlikleri konusunda net olmaya özen göster. Aşk hayatında ise tutkulu anlar yaşama potansiyelin var, duygularını ifade etmekte tereddüt etme. İçsel sezgilerine güven, bu sana doğru yolu gösterecektir. Sağlık açısından aktif kalmayı tercih et, spor ve açık hava yürüyüşleri fayda sağlayabilir. Güne pozitif bir bakış açısıyla başlamak, tüm gününe yayılan güzel bir enerji katacak.
Bugün, içsel huzur arayışında olduğun bir dönemdesin. İhtiyaç duyduğun güven ortamını sağlamak için sosyal çevrenle iletişimini güçlendirmen faydalı olacak. Duygusal anlamda derinleşme isteğin, ilişkilerini yeniden değerlendirmeni sağlayabilir. Kalbinin sesini dinleyecek ve içsel motivasyonlarını keşfedeceksin. Maddi konularda dikkatli olman gereken bir dönemdesin. Harcamalarını gözden geçirip, bütçeni göz önünde bulundurarak hareket etmende yarar var. Kendini özellikle sanatsal ve estetik alanlarda yaratıcı hissetmek, ruhunun dinlenmesine yardımcı olacak. Günün sonunda, küçük bir yürüyüş veya doğada vakit geçirmek, enerjini tazelemeni sağlayabilir. Unutma, denge kurmak senin için her zaman mühim.
Zihin açıcı fikirler, yaratıcılığını ortaya koyma fırsatları gündemde. İletişim becerilerinle etrafındakilere ilham verebilir, sosyal bağlantılar kurabilirsin. Bugün düşüncelerini paylaşmaktan çekinme, zira etrafındakilerden alacağın geri dönüşler, seni yeni yönlere yönlendirebilir. Kısa yolculuklar ya da ani planlamalar adına uygun bir zaman dilimi. İlişkilerinde ise samimiyet ön planda; duygusal derinliklere inmek için doğru bir dönemdesin. Esneklik ve adaptasyon kabiliyetinle sorunların üstesinden gelebileceksin. Yaratıcılığını besleyen konulara yönelmek, ruhuna iyi gelecek. Bir şeyleri farklı bir perspektiften görmek, bilgi dağarcığını genişletecek. Bugün kendine güvenmeli ve iç sesini dinlemelisin.
Bugün içsel dünyanızda derin bir huzur bulabilirsiniz. Duygusal açıdan kendinizi daha stabil ve huzurlu hissediyorsunuz. Sevdiklerinizle geçirdiğiniz anların kıymetini daha fazla takdir edebilir, onlarla olan bağlarınızı güçlendirecek paylaşımlar yapabilirsiniz. Ailevi ilişkilerinizde olumlu bir dönüş yaşanması mümkün. Hayal gücünüzün güçlü olduğu bir gün; projelerinizi veya yaratıcılığınızı besleyecek aktivitelerle ilgilenmek için mükemmel bir zaman. Kendinize ve ruhunuza zaman ayırmayı unutmayın. İhtiyaç duyduğunuz sınırları koyarak, sağlıklı bir denge kurmak önem kazanabilir. Duygusal derinliklerinizi keşfederek, öz değerinizi yeniden tanımlamak için fırsatlar çıkabilir. Bugün, içsel yolculuğunuz yepyeni bir boyut kazanabilir.
Bugün, enerjinizin ve tutkularınızın zirveye ulaşacağı bir gün. İlişkilerdeki olumlu etkileşimler, çevrenizdekilerle aranızdaki bağı güçlendirecek. Kendinizi ifade etme isteği ve yaratıcılığınızın artması, projelerinizi hayata geçirmek için mükemmel bir fırsat sunuyor. Hatta ilham anları yaşamanız olası, bu da sanat ve yaratıcılıkla ilgili konularda sizi ileriye taşıyabilir. Ancak, dikkatli olmanız gereken bir konu var; başkalarının duygularını anlamak ve empati kurmak, iletişimdeki uyumu artıracak. Günün ilerleyen saatlerinde, bazı sürprizlerle karşılaşabilir ve bunlar sizi olumlu şekilde etkileyebilir. İçsel gücünüzü ve cesaretinizi kullanarak, yeni fırsatları değerlendirmek için cesur adımlar atabilirsiniz. Kendinize güvenin ve kararlılıkla ilerlemeye devam edin!
Analitik düşüncenin ön planda olacağı bir gün. Detaylara olan dikkatin ve titizliğin, iş ve günlük işlerindeki sorunları hızlıca çözmene yardımcı olacak. Kendini geliştirmek için yeni bilgi kaynaklarına yönelmek isteyebilirsin. Rutinin dışına çıkmak ve farklı bakış açıları edinmek, yaşamına tazelik katabilir. Kalabalık sosyal ortamlardan ziyade, güvenilir arkadaşlarla baş başa vakit geçirmek daha faydalı hissettirebilir. Hayatında bazı şeylerin tam yerini bulmadığını düşündüğünde, içsel huzurunu sağlamak için meditasyon veya doğayla iç içe zaman geçirmek iyi gelebilir. Duygusal ilişkilerde ise, açık ve dürüst iletişim kurman önem taşıyor. Sevdiklerinle daha derin bağlar kurmak için fırsatlar yaratabilirsin. Unutma, her şeyin bir dengesi var; iş ve özel yaşam arasında bir denge bulmak, ruhsal sağlığını besleyecek.
Harmoni arayışında olduğun bir gün. İlişkilerde denge sağlamak, başkalarıyla uyum içerisinde olmak ön planda. Sosyal çevrende kendini daha çok ifade etme ihtiyacı hissedebilirsin. Yeni insanlarla tanışmak, mevcut ilişkilerine derinlik katacak sohbetler yapman mümkün. Duygusal bağlar güçleniyor. Ayrıca, estetik ve sanata olan ilgin daha da artabilir, yaratıcılıkta yeni kapılar açılabilir. Bugün takım çalışmaları ve ortak projelerde başarı sağlayabilir, fikirlerinle kolayca öne çıkabilirsin. Unutma ki, adalet duygun seni doğru yolda yönlendirecek. Kendini ifade etme biçimine dikkat ederken, başkalarının ihtiyaçlarını da göz ardı etmemeye çalış. Kendin ile barışık olmanın, çevrendeki uyumu arttıracak. Bu dengeye ulaşmak için gereken her şeyi yapma kapasitesine sahipsin.
Bugün içsel dünyanla derin bir bağ kurma fırsatı var. Duygusal derinliklere inmeye ve bazı sırları gün yüzüne çıkarmaya hazır olabilirsin. Kendini keşfetme yolculuğunda karşına çıkan engeller, aslında daha güçlü bir birey olmanı sağlayan fırsatlar. İlişkilerdeki karmaşalar, güç dinamiklerini sorgulamanı gerektirebilir. İçten gelen sezgilerin sana yol gösterecek. Gizemli meselelerde açıklık arayışın, sana düşüncelerini ifade etme cesareti verebilir. Kendine güvendiğinde, başkalarını kendine çekebilirsin. Bugün, dönüşüm için uygun bir zaman dilimi; eskiyi geride bırakıp yeni bir başlangıç yapma arzusuyla dolabilirsin. Önemli kararlar almadan önce iç sesini dinlemeyi unutma.
Bugün, maceracı ruhun seni heyecanlı yolculuklara ve yeni keşiflere yönlendirebilir. İletişim becerilerin güçlü olacak, çevrendeki insanlarla derin ve anlam dolu sohbetler gerçekleştirme fırsatın var. Öğrenme arzusun artarken, yeni bilgileri sindirerek zenginleşeceksin. İş veya eğitim alanında karşına çıkacak fırsatları değerlendirme konusunda cesur olmalısın. Ancak, planlarını çok fazla ayrıntıya boğmaktan kaçınmalısın; esneklik önem kazanacak. Sosyal çevrende beklenmedik bir olay yaşanabilir, bu da sana yeni insanlarla tanışma imkanı sunacak. Bugün, içindeki özgürlük arayışını besleyen olaylarla dolu. Kendine güven ve sezgilerine kulak ver; içsel bilgi kaynağını takip ettiğin sürece, her şey daha net bir hale gelecek. Güneşin ve gezegenlerin önceliklerini belirleme konusunda seni destekliyor. Sevdiğinle geçireceğin keyifli zamanlar ruh halini olumlu yönde etkileyecek, bu yüzden anın tadını çıkar.
Bugün, duygusal derinliklerinle yüzleşmek zorunda hissedebilirsin. İçsel çatışmalar, belirli konularda bir dönüşüm sürecinden geçtiğini gösteriyor. Başkalarının beklentileriyle çatışma yaşayabilirsin; bu durum, kendi ihtiyaçlarını önceliklendirme fırsatı sunar. Sorumluluk yükümlülüklerin ağır gelebilir; bu da seni kendi sınırlarını belirlemeye yönlendirebilir. İş yerinde asıl hedeflerinle ilgili düşünmek, uzun vadede daha verimli olmanı sağlayacak. Duygusal olarak destek aramak ve güvenilir insanlarla bu meseleleri tartışmak, içsel huzurunu bulmana yardımcı olacaktır. Unutma, hayat denge gerektirir; kariyer ve özel hayat arasında bir uyum yakalamak, seni daha mutlu hissettirebilir. Kendine zaman ayırmayı unutma, içsel sesine kulak ver. Alacağın kararlar, gelecekteki mutluluğunu şekillendirecek.
Bugün hayal gücünün sınırlarını zorlayacak ve cesur fikirlerle dolu bir gün geçiriyorsun. Sıradanlıktan uzaklaşmak, yenilikçi düşüncelerle dolu bir alan yaratmana olanak tanıyor. Sosyal bağların güçlenirken, çevrendeki insanları etkileyerek ilham verme potansiyelin oldukça yüksek. Beklenmedik sürprizler karşına çıkabilir; bu, yaşamına daha fazla renk katmak adına harika bir fırsat.Aynı zamanda, duygusal dünyanda dalgalanmalar hissedebilirsin. İçsel huzuru sağlamak için biraz yalnız kalmak ve kendi düşüncelerine yönelmek önem kazanacak. Duygularının derinliklerine inmekten çekinme; bu, ruhsal olarak eve dönüş yolunda önemli bir adım. Akışa bırak, spontane olayların gelişmesine izin ver. Bugün, kalbinin ve aklının beraber hareket ettiği bir denge bulma şansı sunuyor.
Duyguların derin sularında yol alıyorsun. İçsel sezgilerin son derece güçlü, bu nedenle başkalarının hislerini anlamak ve onlara destek olmak için harika bir fırsat. Sanatsal projelere zaman ayırmak, yaratıcılığını besleyebilir. Sosyal ilişkilerde göze çarpan bir yakınlık hissi var; sevdiğin insanlarla geçirdiğin zaman ruhunu besleyecek. Ancak, aşırı duygusallık ve hayalperest düşünceler, gerçeklerden uzaklaşmana neden olabilir. Kendine olan inancını korumaya çalış; içsel rehberliğine güvenmek, doğru yolda kalmanı sağlayacak. Fakat, sınırlarını belirlemeden başkalarının üzerindeki sorumluluklarını üstlenmekten kaçınmalısın. Bugün, içsel huzuru bulmak ve ruhsal dengeyi sağlamak için kendine zaman ayırmalısın. İçsel sesini dinle, hayat sana göstermek istediklerini sunuyor.
