İki Oscar ödüllü yönetmen Esteban Martinez 15 yıl önce yerleştiği, yeni bir yaşam kurduğu New York’tan ‘Çöl’ adlı filmini çekmek üzere Madrid’e döner. Uzun yıllardır görüşmediği oyuncu kızı Emilia’ya rol teklif eder.
Bu genç kadın için iyi bir profesyonel fırsat olmakla birlikte Esteban’a umduğu gibi terkedip gittiği aile geçmişiyle yeniden bağlantı kurma şansı sunar. Başta tereddüt eden Emilia sonra rolü kabul eder.
Bu onun için sarsıcı bir deneyim olacaktır çünkü Emilia güvensizliğinin üstesinden gelmenin yanısıra hiç tanımadığı bir babayla, acı dolu bir geçmişle yüzleşmek zorunda kalır. Filmin açılış sekansında başrol oyuncuları Javier Bardem’le Pedro Almodovar’ın ilham perisi Victoria Luengo gerçekten ilk kez karşılaşırlar.
Baba-kızın yemek sahnesinde yönetmen Rodrigo Sorogoyen onlara şöyle der:”10 sayfalık diyaloglu sahneniz var, bu sahneyi kesintisiz plan sekans olarak doğaçlama çekeceğim, bu plana nasıl girecek ve çıkacaksınız bu size kalmış. Olayların bazıları örtüşecek bazıları da bakış açışlarınızdan farklı görünecek”. Doğaçlama plan sekans 80 dakika sürer, yönetmen bu bölümü ustaca plan-karşı plan olarak 19 dakikaya indirir. Bu filmin ana sahnelerinden biridir.
SUÇLULUK DUYGUSU
Çöl, 1932’de İspanyol sömürgesi altındaki Batı Sahra’da geçer, Esteban filmi kızına ihanet, terketme, birbirlerinin gözlerine bakamayan insanların öyküsü olarak anlatır; tıpkı onlar gibi.
Yönetmen geçmişteki yaraları günümüzdeki belirsizliklerle iç içe geçirerek aile ilişkilerinin inceliklerini yetkinlikle sergiler, karakterlerin bakışları birbirlerini, tarihlerini, ortak geçmişlerini, pişmanlıklarını sergiler. Göz seviyesinde çekilmiş meraklı, sevecen, delici, rahatsız edici bakışlara odaklanır, baba kızın acı dolu geçmişini , eski sömürgesiyle birlikte İspanya’nın karanlık tarihini betimler. Esteban suçluluk duygusuyla doludur, yarattığı zararın farkında değildir. Çevresini anlamayı, görmeyi bilmez, hırsları, gereksinimleri hep öndedir, güçle, dayatmayla herkesin iradesini kontrol eder.
Filmin ikinci ana sahnesi setteki yemek sahnesidir, ekibini azarlar, herkesi küçümser. Siyah beyaz sahneler bastırılmış duyguları, içe dönüklüğü simgeler. Emilia kendini ifade etmeye çalışırken geçmişi skandal, öfke, alkol dolu Esteban şeytanlarıyla yüzleşir. Sorogoyen, toksik erkekliği, gücün doğasını, güdümlemeyi sorgular.
Javier Bardem’le Victoria Luengo’nun performansları, Rodrigo Sorogoyen’in duyarlı, incelikli anlatımı, Olivier Arson’un müziği etkileyicidir.
AŞIRI TÜKETİLEN BEDENLER
Fransız beden korkusu akımının yeni adlarından Marion Le Coroller ilk filmi Nöbet’te (Sanguine) tükenmişlik sendromunu anlatır.
Cannes Film Festivali’nin Gece Yarısı bölümünde gösterilen beden korkusu türü Nöbet’te stajyer olarak başladığı acil servisin yorucu temposuna ayak uydurmakta zorlanan Margot genç yetişkin hastalarda kontrolsüz kanamalar, bedenin kabuklar, yara izleriyle kaplanması gibi garip belirtiler görür. Margot onlar gibi kanamaya başlayınca panik olur.
Son evrede gençlerde aşırı şiddet, fiziksel-zihinsel yetenekler artar. Tükenmişlik sendromu rekabetçi, insanlık dışı çalışma sektörünü etkiler. Z kuşağının işle ilişkisinin tartışılmadığı bir dönemde bu kuşağın varoluşsal sorularını gündeme taşır.
Bu gençler henüz ne istediklerini bilmiyor olabilirler ama ne istemediklerini gayet iyi bilirler. Her şeyden önce varoluşumuzun – Gerçekten ne tür bir hayat istiyoruz ? –sorusunu sorarlar. Aşırı üretkenlik , sürekli performans baskısı, sonuna dek zorlanan genç kuşak çağdaş tükenmişliğin metaforuna dönüşür.
Mara Taquin, Karin Viard, Kim Higelin’in oynadığı Nöbet, gençlerin fazla mesaiden tükenmişliğini, vahşi kapitalizmi eleştirir.
