1
Yeniden, yeni ‘Saraydan Kız Kaçırma’
Caner Akın’ın rejisi, Tan Sağtürk’ün koreografisiyle sahnelenecek olan “Saraydan Kız Kaçırma”, içinde bulunduğumuz pandemi dönemine gönderme yapıyor.
Öznur Oğraş Çolak
İstanbul Devlet Opera ve Balesi, yeni bir yorumla W. A. Mozart’ın “Saraydan Kız Kaçırma” operasını İstanbul Opera Festivali kapsamında 26-27 Eylül’de Arkeoloji Müzeleri bahçesinde sahneleyecek. Caner Akın’ın rejisi, Tan Sağtürk’ün koreografisiyle sahnelenecek olan yapıt, içinde bulunduğumuz pandemi dönemine gönderme yapıyor ve konuyu başka bir salgın dönemine taşıyor. Esere, orkestra şefi Murat Cem Orhan’ın yönetimindeki İstanbul Devlet Opera ve Balesi Orkestrası eşlik edecek. Tan Sağtürk, eserde koreografinin yanı sıra Selim Paşa rolünü de Selim Borak ile dönüşümlü oynayacak. “Saraydan Kız Kaçırma”nın ayrıntılarını, Caner Akın, Tan Sağtürk ve Murat Cem Orhan ile konuştuk.
– Yıllardır sahnelenen bu esere “yeni bir yorum” kattınız. Merak ediyoruz nasıl süprizler bekliyor biz sanatseverleri. Koreografisinde, sahne düzeninde hangi yeniliklerle karşılaşacağız?
Primis Player Placeholder
Caner Akın: W. A. Mozart’ın ölümsüz eseri Saraydan Kız Kaçırma, bildiğiniz üzere konusunda Türkleri işlemekte. Yüzyıllardır sahnelenen bu eserde hem sınıfsal farklar Selim Paşa – Osmin, Belmonte – Pedrillo göze çarpmakta hem de sevginin önünde hiçbir şeyin karşı duramayacağını göstermekte. Buna affetmek de dahil. Eserin en önemli vurgusu, “Güzellikle, iyilikle elde edemediğimiz insanları bırakalım” demekte. Haliyle ben de bu öğeleri daha da ön plana çıkardım.
– Yapıtın orijinaline sadık kalarak pandemi dönemine vurguyu nasıl yaptınız?
Akın: İçinde bulunduğumuz salgın hastalık durumunu da esere kattım. Hem de eserin orijinaline sadık kalarak nokta atışı bir tarihe yani İspanyol gribi salgını ve Birinci Dünya Savaşı’nın bitişi 1918 yılına taşıdım. Bu da sahne üzerinde büyük imkânlar doğurdu. Saraydan Kız Kaçırma yüzyıllardır sahneleniyor. Ve bu haliyle İstanbul Devlet Opera ve Balesi olarak dünyada ilk kez böyle bir sahneleme gerçekleştirmiş oluyoruz. Daha ilk toplantılarımızda eserin koreografı Tan Sağtürk ile birlikte bu konunun üstüne ciddi olarak eğildik. Eserin son noktasında ise özellikle Selim Paşa’nın kendi içsel yolculuğuna vurgu yapmak istedim. Yaşadığı her türlü olaya karşı içindeki çocuk, sevgi onun verdiği kararda göz ardı edilemeyecek kadar büyüktü. Bu yüzden de sahnede bir de Selim Paşa’nın çocukluğunu görüyoruz. İnsanoğlu büyüdükçe değişiyor. Fakat her ne olursa olsun içindeki çocuğu öldürmeyen, kâmil insan olma yolunda yürüyebiliyor.
– Birçok büyük opera evinde, her perdeden önce bir anlatıcı, gelecek olayların özetini yapıyor. Hatta perde aralarında başrollerdeki sanatçılarla kısacık bir söyleşi yapıyor. Bunu denemeyi düşündünüz mü?
Akın: Bu, aslında uzun zamandır benim gerçekleştirmek istediğim bir durum. Özellikle yurtdışında yaptığım temsillerde her zaman böyle organizasyonlarda yer aldım. Bunu ileride mutlaka gerçekleştireceğiz. Sadece pandemiden dolayı bunun biraz daha ötelenmesinin daha iyi olacağını düşünüyorum.
– Tan Bey, sahneleme düzeninde nasıl alanlar yarattınız dansçılara? Acaba yepyeni bir ses düzeniyle Arkeoloji Müzesi’nin bütün bahçesine yayın yapılsa, dansçılar bahçenin uzak noktalarından ışık takibiyle sahneye gelseler! Onlara böylesi daha büyük alanlar yaratmayı düşündünüz mü?
Tan Sağtürk: Koreografik anlamda Arkeoloji Müzesi’nin bahçesinde Saraydan Kız Kaçırma operası benim ilk çalışmam olacak. Bu proje, alanın bize tanıdığı fiziki imkânlar doğrultusunda, ileride yapılacak olası projelerde bize yeni fikirler sunacak. Eserin yeni tanımlarının dışında keskin hatlarına sadık kalarak projeyi oluşturmak önemli diye düşünüyorum. Yenilikleri katarken eserin formunu koruyup ince dokunuşlarla yorum katmak mümkün. Koreografik çalışmamı bu hassasiyeti gözeterek oluşturmak istedim. Değerli bir ekiple bir arada olduğum için son derece memnunum. Ekip çalışmasının ortaya çıkardığı bu eserin, seyirci ile buluşacağı günü sabırsızlıkla bekliyorum.
MÜZİKAL DOKU…
Murat Cem Orhan: Mozart, 3. bölümüyle ünlü piyano sonatı No.11 Kv 331’i yani Türk Marşı’nı bestelemeden 1 sene önce bitirdiği Saraydan Kız Kaçırma operasını, uzun yıllar Osmanlı Devleti ile savaşmış Avusturya-Macaristan İmparatoru II. Joseph’in ısmarlamasıyla yazmıştır ve açıkça görülür ki o yıllarda Avrupa’da pek çok sanatçı, Türklerin ve oryantalizmin etkisi altındadır. 18. yüzyılda görülen oryantalist akımın yansımalarını bu eserde yoğun bir şekilde görürüz.
– Peki, mehter müziği…
Özellikle müzikal dokunun mehter müziğine olan yakınlığı, operanın pek çok bölümünde -ki Mozart’ın kendi ifadesiyle “uvertür, 1. perde ve eserin finalindeki korolu bölüm ve Osmin ve Pedrillo’nun düeti Vivat Baccus” – hem müziğin ritim kurgusu hem de melodik yapısı bakımından mehter müziğine atıftır. Bu eserde grand cassa, üçgen zil ve cymabal, mehter takımında kullanılan kös ve zilleri taklit eder. Türk müziğinde olan işlemeli melodiler ise gerek Osmin’in aryalarında gerekse de korolu bölümlerde sıkça kullanılır. Eserin başından sonuna kadar, orkestrasyonda ve müziğin genelinde Türk müziği ve çoksesli Batı müziğini bu kadar homojen yansıtmayı başarmış en önemli eser olduğunu düşünüyorum.
Enerjin oldukça yüksek ve kararlı bir şekilde yola çıkmaya hazırsın. İnisiyatif alma konusunda cesur adımlar atabilirsin. Bugün yaşanacak fırsatlar, hedeflerine ulaşmanda önemli bir rol oynayabilir. Kariyer alanında, sürpriz gelişmeler seni bekliyor. Sosyal ilişkilerde bazı tartışmalar yaşanabilir; ancak, transatlantik bir yaklaşım sergilemek sorunu kolayca çözmeni sağlayacak. Sağlığına dikkat etmen gereken bir dönemdesin; yeterince dinlenmek ve dengeli beslenmek ruh halini olumlu etkileyebilir. İçindeki yaratıcılığı serbest bırak ve tutkularını takip et; bu, hayatına yeni bir anlam katabilir. Unutma, cesur adımlar atarken çevrendeki desteklerle güçlenebilirsin.
Güçlü pratik zeka ve kararlılıkla dolu bir gün. Kendini oldukça motive hissedebilir, hedeflerine daha sıkı bir şekilde odaklanabilirsin. İş ve finans konularında alacağın kararlar, gelecekteki başarılarını zenginleştirebilir. Doğru zamanda doğru adımları atmaya dikkat et. Aynı zamanda, duygusal ilişkilerde sevgi ve şefkat ön planda olacak; bu nedenle sevdiklerinle kaliteli vakit geçirmeyi ihmal etme. Kendini ifade etme yeteneğin, başkaları üzerinde derin bir etki bırakabilir. Aynı zamanda, doğayla olan bağını güçlendirmek faydalı olacak. Yürüyüş veya açık havada yapılacak bir aktivite ruh halini besleyebilir. Geleceğe dönük planlarında esneklik gösterirsen, daha tatmin edici sonuçlar elde edebilirsin.
İletişim ve sosyal etkileşim ön planda olacak. Arkadaşlarınızdan veya ailenizden gelen bir haberi, önemli bir gelişmeyi değerlendirirken dikkatli olmanızda fayda var. İçsel bir merak ve öğrenme arzusu ile dolusunuz; yeni bilgiler edinmek ve bunları paylaşmak isteyeceksiniz. Ancak, bu süreçte başkalarının duygularına da hassasiyet göstermek gerekebilir. Yeniliklere açık bir gün geçirirken, zaman zaman çelişkili hisler yaşayabilirsiniz. Hızla geçen düşünceler arasında kaybolmamak için, anı yakalamaya çalışın. Çevrenizdeki insanların ruh hallerine dikkat etmek, iletişiminizi güçlendirebilir. Eski bir arkadaşla karşılaşma veya geçmişten bir konu gündeme gelebilir; bu durum iletişim ve bağlantılarınızı yeniden sağlamlaştırma fırsatı sunar. Kısa seyahatler veya sosyal etkinlikler gündeminizi renklendirebilir, yeni insanlarla tanışma olasılığı da oldukça yüksek. Bunun yaninda, öğleden sonra enerjinizi yenileyecek aktivitelere yönelmek için kendinize zaman tanıyın.
Duygusal derinliklerinle yüzleşme zamanı. İçsel huzuru bulmak adına, geçmişle hesaplaşmak ve duygusal yaralarını sarma fırsatını değerlendirebilirsin. Aile ve sevdiklerinle olan ilişkilerin ön plana çıkarken, onlara karşı olan hislerin daha yoğun hissedilecek. Sıcak ve samimi anlar yaratmak için harika bir gün. Yaratıcı tarafını ortaya çıkararak, hobilerine odaklanman veya yeni projelere yönelmen seni tatmin edecek. İletişim kurarken cesur olmalı, hislerini açıkça ifade etmekten çekinmemelisin. Kendinle barışık ve içsel huzurunla günün tadını çıkarmalısın. Özellikle ruhsal dengeni sağlamak adına biraz yalnız kalmak, düşüncelerini toparlamak için iyi gelebilir. Unutma, duyguların seni yönlendirebilir; bu nedenle iç sesine kulak vermekten kaçınmamalısın.
Kendine güvenin zirveye çıkıyor ve etrafındakiler üzerindeki baskın enerjinle dikkat çekmeyi başarıyorsun. İlişkilerinde samimiyet ve sevgi ön planda. Beraberliklerin derinleşiyor, yalnız olanlar içinse aşk kapıda. İş hayatında yeni projeler veya iş birlikleri gündeme gelebilir; hayal gücünü ve liderlik becerilerini kullanma zamanı. Duygusal tarafın güçleniyor, sezgilerin seni doğru yolda yönlendiriyor. Ayrıca, sağlığına daha fazla önem vermek isteyebilirsin; spor veya bir hobi sana iyi gelecektir. Bugün, içsel bir aydınlanma hissi taşıman mümkün. Kendini ifade etmekten çekinme, yaratıcı yeteneklerini açığa çıkar! Rahatlamayı ve anın tadını çıkarmayı unutma.
Analitik zihin yapın bugün ön plana çıkacak. Küçük detaylar üzerinde durduğunuzda, fikirlerinizi netleştirmek ve projelerinizi geliştirmek için fırsatlar bulacaksınız. Zihinsel olarak dikkatli ve organize olmanız, birikimlerinizi doğru yönlendirme imkanı sağlar. Eleştirel bakış açınız, çevrenizdeki insanlarla olan ilişkilerinizde dengeyi bulmanıza yardımcı olacak. Fakat bazen fazla eleştirici olabileceğinizi unutmamak önemli. Kendinize ve başkalarına karşı nazik olmak, uyum yaratır. Sağlık konularında dikkatli olun; bedeninize iyi bakmak, ruhsal sağlığınıza da yansıyacak. Günün sonunda, yapıcı bir şeyler başarmanın verdiği mutlulukla dolu hissedeceksiniz. Gelişen olaylar karşısında esneklik göstermeyi ihmal etmeyin, bu size büyük kazanımlar sağlayabilir.
Harmoni arayışı içinde olacağın bir gün. Sosyal ilişkilerin güçlenecek ve yeni bağlantılar kurmak için ilham alacaksın. Duygularını ifade etmekte zorlanabilirsin, bu nedenle kendini açıkça ifade etme fırsatlarını iyi değerlendir. İş veya özel yaşamında denge sağlamak için zaman ayırmalısın. Belki de uzun zamandır ertelediğin bir projeye odaklanmak isteyeceksin. İçsel huzurlu bir ortam yaratmak için sevdiklerinle vakit geçirmek sana iyi gelecek. Ancak, başkalarının isteklerine karşı dikkatli ol; kendi ihtiyaçlarını göz ardı etmemelisin. Estetikle ilgili bir aktivite veya sanatla uğraşmak ruh halini iyileştirebilir. Unutma, şöyle bir geriye çekilip olaylara dışarıdan bakmak, daha bilinçli kararlar almanı sağlayacak.
Bugün içsel derinliklere inme isteği baskın. Duygularının karmaşasında kaybolmak, ama aynı zamanda yeni açılımlar keşfetmek mümkün. İçsel dönüşüm süreci, bazı sırların gün yüzüne çıkmasına vesile olabilir. İlişkilerde samimiyet arayışı ön planda; sevdiklerinle daha derin sohbetler yapma isteği var.Başka bir yandan, iş veya projelerde tutku dolu bir yaklaşım benimseyeceksin. Sıkıcı detaylar yerine büyük resme odaklanmayı tercih edebilirsin, bu da seni ileriye taşıyacak fırsatlar yaratabilir. Ancak ani tepkiler vermekten kaçınılması önemli; sabırlı kalmak, çatışmaları önleyebilir.Maddi konularda dikkatli olma ihtiyacı hissedebilirsin. Harcamalarına dikkat et, gereksiz risklerden uzak dur. Aksi takdirde beklenmedik kayıplar yaşanabilir. Gece saatlerinde, duygusal yoğunluğun artmasıyla birlikte gizemli bir duygu seline kapılabilirsin. Bu durum, ruhsal olarak kendini arayış içinde hissettirebilir. Kendi içsel dünyana yönelmek, yeni farkındalıklar kazanmanı sağlayabilir.
Bugün, macera arayışın seni sıradışı deneyimlere sürükleyebilir. Zihnindeki merak duygusu ön planda ve yeni bilgiler öğrenme isteği seni yönlendirebilir. Sosyal ilişkilerde daha açık ve samimi bir yaklaşım benimsemek, çevrendekilerle olan bağlarını güçlendirecek. Yakın arkadaşlarınla yapacağın sohbetler, hem eğlenceli hem de ilham verici olabilir. Ancak düşüncelerini başkalarıyla paylaşırken, onların algılarına saygı göstermeyi unutmamalısın. Sürprizlere hazır ol; beklenmedik gelişmeler gününü renklendirebilir. Duygusal anlamda ise özgürlük arayışın, daha önceki ilişkilerden aldığın derslerle birleşerek sana güçlü bir perspektif sunabilir. Kendini ifade etmekte cesaretini kullan, hayallerine dair adımlar atmak için uygun bir zaman. Eğlenceli aktiviteler ve yeni hobi edinimleri, ruh halini yükseltebilir. Kısacası, yaşamın sunduğu fırsatları değerlendirmeye açık ol ve kalbinin sesine kulak ver.
Bugün, çalışkan ve disiplinli doğanın ön planda olduğunu hissedeceksin. İşine olan bağlılığın sayesinde önemli gelişmeler yaşayabilir, hedeflerine bir adım daha yaklaşabilirsin. Ancak acele kararlar vermekten kaçınmalısın; sabırlı ve düşünceli bir yaklaşım en iyisi. İş arkadaşlarınla olan ilişkilerine önem ver, aranızdaki iletişimi güçlendirmek için zaman ayırmak faydalı olacak. Kişisel hayatında ise, sevdiklerinle vakit geçirmek, sana huzur ve keyif getirecek. Bu süreçte kendine karşı nazik olmayı unutma, ruhsal sağlığını ihmal etme. Yeni başlangıçlar için içsel olarak kendini hazırlamalısın; böylece önüne çıkan fırsatları daha iyi değerlendirebilirsin.
Bugün zihninizde birçok yeni fikir ve ilham parıltısı dolaşıyor. Sosyal çevrenizle etkileşimlerinizde daha açık ve anlayışlı bir tutum sergilemeniz, aranızdaki bağları güçlendirebilir. Yenilik arayışınız, başkaları ile olan iletişiminizde farklı ve yaratıcı yollar bulmanıza olanak sağlayacak. Ancak aşırı bağımsızlık arzusu, bazı ilişkilerde gerginlik yaratabilir; bu nedenle dengeyi kurmak önem taşıyor. Bugün, kişisel projeleriniz üzerinde yoğunlaşmak isteyebilirsiniz, özellikle de toplumsal konulara dair duyarlılığınız artacak. Bu durum, sizi grup çalışmalarına veya gönüllü projelere yönlendirebilir. Duygusal olarak daha derin bağlantılar kurmak isteyebilir ancak bu, sert duygusal tepkilerden kaçınmanızı gerektiriyor. İçsel dünyanızda bir yenilenme hissedebilir, geçmiş deneyimlerinizi sorgulayarak geleceğiniz için yeni perspektifler geliştirebilirsiniz. Özgürlüğe olan tutkunuz, yeni fırsatlarla karşılaşmanıza ve risk almanıza yardımcı olabilir; bu fırsatların kıymetini bilin.
Duygusal derinliklerin ve sezgilerin ön planda olduğu bir dönemdesin. İçsel huzurunu sağlamak için kendine zaman ayırmalısın. Hayal gücün ve yaratıcılığın, sanatsal projelerde ya da yazma çalışmalarında seni yükseltebilir. İkili ilişkilerde daha fazla empati ve anlayış göstererek bağlarını güçlendirebilirsin. Bugün, hislerin konusunda dikkatli olman gereken bir gün; karşındakilerin sözleri veya davranışları seni etkileyebilir. Kendini güvende hissetmek için, iç sesine kulak vermeyi unutma. Küçük ama önemli değişiklikler yaparak hayatına yeni bir soluk getirebilirsin. Manfaat sağlayabileceğin destekler aramak için sosyal ortamlarını kullanabilirsin. Özellikle arkadaşlarınla geçireceğin zamanlar, ruhunun ihtiyaç duyduğu yenilenmeyi sağlayacaktır. Duygusal yüklerini hafifletmek adına doğa ile bağlantı kurmayı denemelisin. Kim bilir, belki de sakin bir yürüyüş sana ilham verebilir.
