1
Yeniden, yeni ‘Saraydan Kız Kaçırma’
Caner Akın’ın rejisi, Tan Sağtürk’ün koreografisiyle sahnelenecek olan “Saraydan Kız Kaçırma”, içinde bulunduğumuz pandemi dönemine gönderme yapıyor.
Öznur Oğraş Çolak
İstanbul Devlet Opera ve Balesi, yeni bir yorumla W. A. Mozart’ın “Saraydan Kız Kaçırma” operasını İstanbul Opera Festivali kapsamında 26-27 Eylül’de Arkeoloji Müzeleri bahçesinde sahneleyecek. Caner Akın’ın rejisi, Tan Sağtürk’ün koreografisiyle sahnelenecek olan yapıt, içinde bulunduğumuz pandemi dönemine gönderme yapıyor ve konuyu başka bir salgın dönemine taşıyor. Esere, orkestra şefi Murat Cem Orhan’ın yönetimindeki İstanbul Devlet Opera ve Balesi Orkestrası eşlik edecek. Tan Sağtürk, eserde koreografinin yanı sıra Selim Paşa rolünü de Selim Borak ile dönüşümlü oynayacak. “Saraydan Kız Kaçırma”nın ayrıntılarını, Caner Akın, Tan Sağtürk ve Murat Cem Orhan ile konuştuk.
– Yıllardır sahnelenen bu esere “yeni bir yorum” kattınız. Merak ediyoruz nasıl süprizler bekliyor biz sanatseverleri. Koreografisinde, sahne düzeninde hangi yeniliklerle karşılaşacağız?
Primis Player Placeholder
Caner Akın: W. A. Mozart’ın ölümsüz eseri Saraydan Kız Kaçırma, bildiğiniz üzere konusunda Türkleri işlemekte. Yüzyıllardır sahnelenen bu eserde hem sınıfsal farklar Selim Paşa – Osmin, Belmonte – Pedrillo göze çarpmakta hem de sevginin önünde hiçbir şeyin karşı duramayacağını göstermekte. Buna affetmek de dahil. Eserin en önemli vurgusu, “Güzellikle, iyilikle elde edemediğimiz insanları bırakalım” demekte. Haliyle ben de bu öğeleri daha da ön plana çıkardım.
– Yapıtın orijinaline sadık kalarak pandemi dönemine vurguyu nasıl yaptınız?
Akın: İçinde bulunduğumuz salgın hastalık durumunu da esere kattım. Hem de eserin orijinaline sadık kalarak nokta atışı bir tarihe yani İspanyol gribi salgını ve Birinci Dünya Savaşı’nın bitişi 1918 yılına taşıdım. Bu da sahne üzerinde büyük imkânlar doğurdu. Saraydan Kız Kaçırma yüzyıllardır sahneleniyor. Ve bu haliyle İstanbul Devlet Opera ve Balesi olarak dünyada ilk kez böyle bir sahneleme gerçekleştirmiş oluyoruz. Daha ilk toplantılarımızda eserin koreografı Tan Sağtürk ile birlikte bu konunun üstüne ciddi olarak eğildik. Eserin son noktasında ise özellikle Selim Paşa’nın kendi içsel yolculuğuna vurgu yapmak istedim. Yaşadığı her türlü olaya karşı içindeki çocuk, sevgi onun verdiği kararda göz ardı edilemeyecek kadar büyüktü. Bu yüzden de sahnede bir de Selim Paşa’nın çocukluğunu görüyoruz. İnsanoğlu büyüdükçe değişiyor. Fakat her ne olursa olsun içindeki çocuğu öldürmeyen, kâmil insan olma yolunda yürüyebiliyor.
– Birçok büyük opera evinde, her perdeden önce bir anlatıcı, gelecek olayların özetini yapıyor. Hatta perde aralarında başrollerdeki sanatçılarla kısacık bir söyleşi yapıyor. Bunu denemeyi düşündünüz mü?
Akın: Bu, aslında uzun zamandır benim gerçekleştirmek istediğim bir durum. Özellikle yurtdışında yaptığım temsillerde her zaman böyle organizasyonlarda yer aldım. Bunu ileride mutlaka gerçekleştireceğiz. Sadece pandemiden dolayı bunun biraz daha ötelenmesinin daha iyi olacağını düşünüyorum.
– Tan Bey, sahneleme düzeninde nasıl alanlar yarattınız dansçılara? Acaba yepyeni bir ses düzeniyle Arkeoloji Müzesi’nin bütün bahçesine yayın yapılsa, dansçılar bahçenin uzak noktalarından ışık takibiyle sahneye gelseler! Onlara böylesi daha büyük alanlar yaratmayı düşündünüz mü?
Tan Sağtürk: Koreografik anlamda Arkeoloji Müzesi’nin bahçesinde Saraydan Kız Kaçırma operası benim ilk çalışmam olacak. Bu proje, alanın bize tanıdığı fiziki imkânlar doğrultusunda, ileride yapılacak olası projelerde bize yeni fikirler sunacak. Eserin yeni tanımlarının dışında keskin hatlarına sadık kalarak projeyi oluşturmak önemli diye düşünüyorum. Yenilikleri katarken eserin formunu koruyup ince dokunuşlarla yorum katmak mümkün. Koreografik çalışmamı bu hassasiyeti gözeterek oluşturmak istedim. Değerli bir ekiple bir arada olduğum için son derece memnunum. Ekip çalışmasının ortaya çıkardığı bu eserin, seyirci ile buluşacağı günü sabırsızlıkla bekliyorum.
MÜZİKAL DOKU…
Murat Cem Orhan: Mozart, 3. bölümüyle ünlü piyano sonatı No.11 Kv 331’i yani Türk Marşı’nı bestelemeden 1 sene önce bitirdiği Saraydan Kız Kaçırma operasını, uzun yıllar Osmanlı Devleti ile savaşmış Avusturya-Macaristan İmparatoru II. Joseph’in ısmarlamasıyla yazmıştır ve açıkça görülür ki o yıllarda Avrupa’da pek çok sanatçı, Türklerin ve oryantalizmin etkisi altındadır. 18. yüzyılda görülen oryantalist akımın yansımalarını bu eserde yoğun bir şekilde görürüz.
– Peki, mehter müziği…
Özellikle müzikal dokunun mehter müziğine olan yakınlığı, operanın pek çok bölümünde -ki Mozart’ın kendi ifadesiyle “uvertür, 1. perde ve eserin finalindeki korolu bölüm ve Osmin ve Pedrillo’nun düeti Vivat Baccus” – hem müziğin ritim kurgusu hem de melodik yapısı bakımından mehter müziğine atıftır. Bu eserde grand cassa, üçgen zil ve cymabal, mehter takımında kullanılan kös ve zilleri taklit eder. Türk müziğinde olan işlemeli melodiler ise gerek Osmin’in aryalarında gerekse de korolu bölümlerde sıkça kullanılır. Eserin başından sonuna kadar, orkestrasyonda ve müziğin genelinde Türk müziği ve çoksesli Batı müziğini bu kadar homojen yansıtmayı başarmış en önemli eser olduğunu düşünüyorum.
Bugün enerjilerin en yüksek olduğu bir gün. İçindeki cesareti ve kararlılığı kullanarak önemli adımlar atabilirsin. İş ve özel hayatında yeni projelere başlamak için mükemmel bir zaman dilimindesin. Sosyal çevrenle olan ilişkilerde ise samimi ve açık olman, aradığın destekleri sağlamana yardımcı olacaktır. Duygusal olarak içsel dengeni bulmak adına meditasyon gibi rahatlatıcı aktivitelere yönelmek faydalı olabilir. Kendini ifade etmekte zorlandığını hissettiğinde, yaratıcı yönlerini ortaya çıkarmak için bir şeyler yazma veya çizme yoluna gidebilirsin. Farkındalığını arttıracak anlar yaşayacak, kişisel gelişimine katkı sağlayacaksın. Kendine güven, karşına çıkacak fırsatlarla dolu bir gün seni bekliyor.
Bu dönemde, içsel huzurunu bulma arayışında olabilirsin. Günlük hayatındaki küçük ayrıntılar, seni mutlu eden şeyler haline gelebilir. Maddi konularda, yapıcı bir düşünme biçimiyle ilerlemek, sana önemli fırsatlar sunabilir. Duygusal ilişkilerde, sabırlı ve kararlı yaklaşımın, sevgi bağlarını güçlendirecek. Yeni bir hobi edinmek ya da doğayla iç içe zaman geçirmek, içindeki enerjiyi dengelemene yardımcı olabilir. Kendi sınırlarını zorlamadan, kendine keyifli anlar yaratmayı unutma. Geçmişe dair olumsuz düşünceleri geride bırakmak için uygun bir zaman. Kendine güvenerek atacağın adımlar, seni daha ileriye taşıyabilir.
Bugün, zihinsel enerjinin zirveye ulaşacağı bir dönemdesin. Fikirlerin ve yaratıcılığının etrafındaki insanlara ilham verecek. Sosyal etkileşimlerin oldukça güçlü, dostlarınla yapacağın sohbetler hem eğlenceli hem de öğretici olacaktır. Ancak, dikkatini dağıtan unsurlara kapılmaktan kaçınmalısın; yoksa odaklanman zorlaşabilir. Öğrenmeye açık olman, yeni bilgilere ulaşmanı sağlayacak. Kendini ifade ederken kelimelerin gücünü iyi kullanabilirsin. Aşk hayatında ise, samimi ve dürüst bir iletişim kurmam önem taşıyor. İçtenlikle hissettiklerini paylaşmalısın. Yakın ilişkilerde daha derin bir bağlılık arayışına girebilir, bu süreçte güvenin önemini kavrayabilirsin. Bu dönemde sunduğun ve aldığın şeylerin dengede olması, ruhsal sağlığın için faydalı olacaktır. Her adımında esnek kalmayı unutma; sürprizlere açık olmalısın.
Duygusal derinliklerin ön planda olduğu bir gün. İçsel dünyanda yaşadığın karmaşalar, dış dünyayı da etkileyebilir. Sevdiklerine karşı duyduğun bağlılık ve koruma içgüdüsü güçleniyor, onlarla daha fazla vakit geçirmek isteyebilirsin. Aynı zamanda, geçmişten gelen bazı anılar zihininde canlanabilir; bu, duygusal bir yüzleşme fırsatı sunuyor. Kendini ifade etmenin yollarını ararken, bazen aşırı hassasiyet gösterebilirsin. Duygularını doğru bir şekilde aktarabilmek önem taşıyor. Gün içerisinde karşına çıkan fırsatlarla ilgili sezgilerine güvenmelisin, bu anlarda içsel sesini dikkate alman yararlı olacaktır. Kendine zaman ayırmayı unutma; içsel huzurun, çevrendekilerle olan ilişkilerini de olumlu etkileyecek.
Bugün, yaratıcı enerjilerin tavan yaptığı bir gün. Kendinizi ifade etme isteği ile dolup taşacak, sanatsal projelere yönelmek için mükemmel bir zaman. İlgi odağı olma arzusu içinde, çevrenizdeki insanlara ilham verecek fikirler ortaya atabilirsiniz. Duygusal ilişkilerde samimiyet ön planda; sevdiğinizle yaşadığınız anlar sizi derin bir bağla sarıp sarmalayacak. Sosyal ortamlarda dostluk bağları güçlenebilir, yeni tanışmalar sizi heyecanlandırabilir. Fakat dikkatli olun; ego çatışmalarına yol açabilecek durumlar, ilişkilerinizi zedeleyebilir. Bugün, dikkat çekici bir karizma ile etrafınızdakileri etkileyebilirsiniz. Ancak aşırı kibirden uzak durmak, size daha fazla saygı ve sevgi kazandıracak. Kendinizi iyi hissetmek için küçük bir ödül vermek, motivasyonunuzu artıracaktır. Unutmayın ki, içsel ışığınızın parlayacağı bir gün sizi bekliyor.
Bugün detaylara olan dikkatini sergilemek için mükemmel bir zaman. Karşılaştığın her durumu analiz ederken içindeki eleştirel gözle ve sezgisel yaklaşımla uğraşacaksın. İş yerindeki projelere yenilikçi fikirler eklemek için çalışmalısın; bu, ekip arkadaşların tarafından takdir edilecek. Aşk hayatında ise, duygusal iletişim kurmakta biraz zorlanabilirsin. Duygularını açığa çıkarmak için güvenli bir alan yaratmaya çalış. Sağlık ve yaşam tarzı konularında biraz daha özen göstermen gerekebilir; bu, ruhsal ve fiziksel dengenin korunmasına yardımcı olacak. Akşam saatlerinde kendine küçük bir ödül vererek stresini atabilirsin.
Denge, uyum ve estetik arayışında önemli bir gün. İlişkilerdeki hassasiyetin ortaya çıkması, duygusal bağlantılarını güçlendirmen için fırsatlar sunacak. Özellikle sevdiğin kişilerle derin sohbetler yapma isteği belirginleşebilir. Bu dönemde içsel huzurun, çevrendekilerle olan etkileşiminde belirleyici olacak. İş ve sosyal hayatında adımlarını dikkatli atman gerekecek; her şeyin göründüğü gibi olmadığını unutmadan harekete geç. Sanatsal ifade ve yaratıcılık alanında kendini geliştirmek için güzel fırsatlar önüne çıkabilir. Kendine güvenerek, içsel motivasyonunu artıracak projelere odaklanman faydalı olabilir. Aynı zamanda, başkalarıyla olan iletişiminde uyum arayarak, barışçıl bir yaklaşım benimsemek durumu daha da kolaylaştıracak. Unutma, kendine ve başkalarına özen göstermek, mutluluğunu artırmanın anahtarı.
Gizli duyguların su yüzüne çıkması, içsel çatışmaların belirsizliklerle harmanlanması söz konusu. Derinlemesine düşünmek, ruhsal bir keşfe adım atmak için mükemmel bir zaman. Karşılaştığın zorluklar, senin dayanıklılığını ve kararlılığını test edecek. İlişkilerdeki tutku ve yoğunluk, bazı durumlarda kıskançlık ve sahiplenme duygularını da beraberinde getirebilir. Duygusal olarak kendini güçlü hissetmekle birlikte bazı anlarda yalnızlık hissi seni sarabilir, bu nedenle içsel dengeyi sağlamak önem taşıyor. Sezgilerine güven, çünkü bu dönemde iç meselelerine olan yaklaşımın, gelecekteki çözümlerini de belirleyecek. Sosyal alanda ise bazı değişiklikler yaşanması olası; yeni tanışmalar ya da eski dostlarla buluşmalar gündemde. Kendi içsel yolculuğuna çıkarken, çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerinde daha dikkatli olmalısın. Unutma, her karanlık gölgenin ardında mutlaka bir ışık vardır. Kendini yeniden keşfet, içsel huzurunu yakalamaya çalış.
Yeni deneyimlere açılmak, merak kurduğunuz konularda derinleşmek için mükemmel bir zaman. Sosyal çevrenizdeki insanlarla olan etkileşimlerinizi güçlendirmek, daha geniş perspektifler geliştirmenizi sağlayacak. İçsel enerjiniz yüksek, bu da size hareket etme ve yeni projelere yönelme isteği verecektir. Ancak, aceleci davranmaktan kaçınmalısınız; iyice düşünmeden adım atmak, hayal kırıklıklarına yol açabilir. Duygusal olarak, kişisel ilişkilerinizde daha fazla anlayış ve empati göstermek, sizi istediğiniz bağlara yaklaştırabilir. Kendinize yeni hedefler belirlemek için bu dönemin keyfini çıkarın; bazı fırsatlar beklenmedik bir şekilde kapınızı çalabilir. özgürlüğünüz ve macera arzunuz, bu süreçte sizi daha da yukarılara taşıyabilir.
Bugün, hedeflerine ulaşma konusunda güçlü bir motivasyon hissedeceksin. Çalışma azmin ve disiplinin, senin için önemli olan projelerde ilerleme kaydetmeni sağlayacak. Planlarını uygularken karşına çıkabilecek engellere karşı sabırlı kalmalısın. Duygusal olarak, sevdiklerinle geçireceğin zaman sana huzur verebilir. Aile bağları güçleniyor; yakınlarınla paylaşacağın anlar, ruhsal olarak seni besleyecek. Kendine dönmek ve içsel seninle bağlantı kurmak için ufak bir zaman ayırmalısın. Bir şeyler yazmak, yaratıcılığını açığa çıkarman için harika bir yöntem olabilir. Finansal konularda dikkatli olman gereken bir gün; harcamalarını kontrol altında tutmak, gelecekteki planların için faydalı olacaktır. Kendi hedeflerine odaklanmayı unutma, bu senin için çok değerli. Başarılarının tadını çıkar ve tüm bu süreçte sağduyunu koru.
Bugün, özgürlük ve yenilik arayışın ön planda olacak. Düşüncelerin ve hayal gücün yüksek bir ivme kazanacak; bu, yaratıcı projelerin için harika bir fırsat sunuyor. Belki de uzun zamandır ertelediğin bir fikri hayata geçirmek isteyebilirsin. Sosyal ilişkilerde ise, ilginç insanlarla tanışma şansı doğacak. Farklı bakış açıları, zihnini açacak ve yeni bağlantılar kurma isteği uyandıracak. İçsel huzurunu bulmak için doğayla vakit geçirmeyi ihmal etme; bu sana büyük bir dinginlik getirecek. Anlık kararlar almaktan kaçın, düşünmek için kendine zaman tanı. Yakın çevrenden alacağın destekle birlikte, duygusal açıdan da kendini güçlü hissedeceksin. Yaratıcılığını serbest bırakmanın ve yeni fikirlere açık olmanın tam zamanı.
Sevgi dolu ve duygusal bir enerji içinde olacaksın. İlişkilerde karşılıklı anlayış ve şefkat ön planda. Yalnızsan, beklenmedik bir karşılaşma ruh halini olumlu yönde değiştirebilir. Yaratıcılığın zirve yapacak; sanatsal projelere yönelmek için harika bir gün. Empatik doğan sayesinde başkalarının hislerine kolaylıkla dokunabileceksin, bu da seni başkaları için güvenilir bir destek haline getiriyor. İçsel dünyana dönmek, ruhsal olarak yenilenmeni sağlayacak. Doğa yürüyüşleri veya meditasyon yapmak, zihnini sakinleştirebilir. Kendine karşı nazik olmayı unutma ve iç sesine kulak ver. Hayatında bazı esnek değişiklikler yapmak, yeni fırsatların kapılarını açabilir.
