1
Kadıköy’de, Sinematek/Sinemaevi’nin 160 koltuklu ana gösterim mekânı olan Onat Kutlar Salonu’nda, 25 Ocak akşamı önemli ve anlamlı, çok özel bir sinema gecesi yaşandı.
1965’te Türkiye’de bir ilkin, Türk Sinematek Derneği’nin kurucuları arasında yer alan ve 1976’ya dek yöneticiliğini yapan sinema tutkunu ozan, yazar ve senarist Onat Kutlar’ın 88. yaşını kutladık o gece. Onun yaşamının ağırlık merkezlerinden birini oluşturan sinematek serüvenine odaklanan “Aşk, Ateş ve Anarşi Günleri: Türk Sinemateki ve Onat Kutlar” adlı özgün belgeseli, filmin genç yönetmeni Önder Esmer’in (1990) eşliğinde, büyük perdede, Onat Kutlar’ın çalışma arkadaşları, dostları ve kendisini ölümünden 29 yıl sonra tanımak, anlamak isteyen gençlerle birlikte izledik. Duygulandık, öğrendik, düşündük, farkındalığımızı derinleştirdik, heyecanlandık ve içtenlikle alkışladık… Onat Kutlar’ı tanımış olan izleyicilerin duygulanmamaları kuşkusuz olanaksızdı. Her birimiz farklı anıları tazeledik.
30 Ocak 1994 akşamı, o kör bombanın rastlantısal iki kurbanından biri olan Onat’ı en son ambulansa götürdükleri sedye içinde gördüğümü nasıl anımsamam ki? O beylik soruyla, “Nasılsın?” diyerek elini tuttuğumda başını hafifçe kaldırarak “Pek iyi değilim, durum galiba ciddi” diye fısıldaması hâlâ kulaklarımda. O gün, ertesi yıl Paris’te, George Pompidou Kültür Merkezi’nde düzenlenecek olan 110 filmlik Türk sineması toplu gösterisini hazırlamak için yaptığımız toplantıda, daha üç saat önce beraberdik! Aynı konuyla ilgili bir görüşme için Füruzan’la aynı mekânda, The Marmara’da buluşacaktık. Füruzan olayı içeride yaşamış, allak bullak olmuştu; her zamanki gibi geciken ben ise, yaşanan kargaşaya 10 dakika sonra dışarıdan tanık olmuştum…
Onat’ın ölümünün 29. yıldönümü olan 11 Ocak 2024’ten bu yana MUBI’de izlenebilen belgesele dönelim. Önder Esmer’i öncelikle bu olgun, dengeli, iddiasız gibi görünen anlatım dili gerisinde, belgesellerin alışılagelmiş biçemini aşarak “gerçeğin sineması” dediğimiz türün özünü yakalayan bir başarıya imza attığı için kutlamalıyız.
Onat gibi olağandışı bir aydın ve sanatçının temel tutkusuna; sinematek kurarak dünya sinemasının, 1960’lar Türkiyesi’nin sınırlı dağıtım olanaklarında yer bulması imkânsız olan eski/yeni örneklerini genç sinemaseverlere tanıtmak, sevdirmek, onları beslemek, bilinçli ve donanımlı sinemaseverler olmalarına çabalamak olan temel hedefine odaklanan Esmer, konusunu dağıtmamış ancak dönemin toplumsal, siyasal ve sanatsal boyutlarını da ıskalamamış. Lirizme ya da nostaljiye yenik düşmeden, abartmadan, örneğin Ulusal Sinema/Devrimci Sinema gibi o yılların dallı budaklı, hem önemli hem de kısır polemikleriyle fazla sulandırmadan işlemiş konusunu…
En önemlisi, 60 ve 70’li yıllarda sinematek salonlarında, bir bölümü altyazısız ve çevirisiz izlenen klasik filmlerden yaptığı, zekice seçilmiş alıntılarla o dönemin sinefil havasını, sinematekçilerin coşkusunu çok iyi yansıtmış.
Kimler yok ki? Bergman’lar, Ayzenştayn’lar, Güney’ler, Jancso’lar, Kurosava’lar, Pasolini’ler, Robbe-Grillet’ler, Tarkovski’ler, Wajda’lar ve unuttuğum ya da gördüğümü sandığım daha niceleri… Ayrıca, Onat ve arkadaşlarının esin kaynağı, Fransız Sinemateki’nin efsanevi kurucusu Henri Langlois’ya da Paris’te ve ziyarete geldiği İstanbul’da çekilmiş arşiv görüntüleriyle hak ettiği yer doğallıkla verilmiş…
Gelelim temel soruna. Sinematekler, devletin koşulsuz sürdürülebilir desteğini almış, bağımsız ve özgür kurumlar olmalıdır. Özerk üniversite yapılanması örneğinde olduğu gibi, polisin giremeyeceği, siyasi iktidarların ya da yerel idarelerin kendi görüşleri ve inançları doğrultusunda biçimlendiremeyeceği bir sanat, eğitim ve öğretim kurumu gibi yaşayabildikleri oranda temel işlevlerini yerine getirebilirler. Günün koşullarının pek umut verici olmadığı Türkiye’de bu tür kalıcı bir yapılanmayı gerçekleştirebilecek yeni Onat Kutlar’lara ihtiyacımız olduğu kesin!
Gerçekleşmesi daha kolay bir öneri: Gönül ister ki, “Aşk, Ateş ve Anarşi Günleri” belgeseli, MUBI aboneleri yanında, belki her hafta üç ya da dört kez Sinematek/Sinemaevi’nin büyük salonunda, Onat 89. yaşını tamamlayana kadar izleyiciyle buluşabilsin ve her seans sonunda, lise ve üniversite öğrencilerinin de katılımıyla, sinematek geleneğine uygun sohbetler, tartışmalar gerçekleştirilsin… Neden mümkün olmasın ki? MUBI’yi kurup geliştiren Türk sinema tukunları da temelde Onat Kutlar’ın “Sinema bir şenliktir” deyişini benimseyen; kimileri Sinematek’ten, önemli bir bölümü İstanbul Sinema Günleri’nden ve devamında İstanbul Film Festivali’nden beslenenler değil midir? MUBI, bu nedenle diğer platformlardan daha farklı, daha sinefil bir felsefe sergilemiyor mu zaten?
Bugün, hayata karşı daha tutkulu ve cesur bir yaklaşım benimseyebilirsin. İçsel enerjin yükseliyor; bu durum, yeni başlangıçlar için mükemmel bir zaman dilimi. Kendi hedeflerinin peşinden koşma arzusuyla dolacaksın. Sosyal ilişkilerde, kararlılığın ve güvenin başkalarına ilham verecek. Farklı görüşlere açık ol, zira yeni bir bakış açısı kazanmak, yaratıcılığını artırabilir. Ancak dikkatli ol; aceleci davranışların, gereksiz çatışmalara yol açabilir. Bugün, spora yönelmek veya dışarıda zaman geçirmek, sana enerji ve zindelik katacaktır. Özel bir kişiyle duygusal anlamda anlamlı bir sohbet etme olasılığın yüksek; bu, ilişkini derinleştirebilir. Hayatına biraz daha heyecan katmaya hazır ol!
Bugün, finansal konularda dikkatli olmanın önemini vurgulayan bir enerji hâkim. Harcama alışkanlıklarını sorgulama ve bütçeni gözden geçirme fırsatın var. İlişkilerde bahar tazeliği yaşanabilir; iletişimde samimi ve açık olman, tartışmaların önüne geçebilir. Kendine zaman ayırarak ruhsal olarak dinginleşmek, stresle başa çıkmana yardımcı olacaktır. Yaratıcılığını ön plana çıkarmak için uygun bir dönemdesin; sanatsal aktivitelere yönelmek, içsel huzurunu bulmana katkı sağlayabilir. Doğaya çıkmak, toprağa dokunmak ve fiziksel aktiviteler seni yeniden enerjiyle dolduracak. Unutma, gerçek mutluluklar basit ama kalıcı olanlardadır.
Bugün çevrendeki insanlarla iletişiminde daha canlı ve esnek olabilirsin. Sosyal ilişkilerin ön plana çıkacak; arkadaşların ve yakın çevrenle keyifli, anlamlı sohbetler yapma fırsatın olacak. Öğrenmeye ve yeni bilgilere açık ol; zihin açıklığın, hayatında sana yeni kapılar açabilir. İkili ilişkilerde samimiyet ve dürüstlük ön planda. Hislerini açıkça ifade etmekten çekinme; bu, bağlarını güçlendirecektir. Aynı zamanda, yaratıcılığını ön plana çıkartacak projelere yönelmek için harika bir zaman. Kendin için yeni hedefler belirleyebilirsin. Ancak, ani kararlar almaktan kaçınmalısın; düşün ve sonra harekete geç. Duygusal açıdan dengede kalmak için zaman zaman yalnız kalmaya ihtiyacın olabilir. İçsel dünyanınla barışık bir şekilde ilerleyerek, içsel huzurunu korumak sana fayda sağlayacaktır.
Bugün duygusal derinliğin ön plana çıkacak. Özellikle sevdiklerinle olan ilişkilerinde empati yeteneğinle dikkat çekeceksin. Geçmişten gelen anılar zihninde canlanabilir; bu, içsel bir yolculuğa çıkmanı sağlayabilir. Kendini ifade ederken duygu yüklü kelimeler seçebilirsin, bu da karşındakilerin üzerinde büyük bir etki bırakacak. Ailevi konularda yaşanacak bir tartışma, aranızdaki bağı yeniden gözden geçirmeni sağlayacak. Cevap verirken daha düşünceli olmayı seçersen, sorunların üstesinden daha kolay gelebilirsin. İçsel huzurunu bulmak için kendine zaman ayırmayı ihmal etme. Duygularını harmanlayarak yaratıcı projelere yönelebilirsin; bu süreç, ruhuna iyi gelecek. Özellikle korkularını geride bırakman için fırsatlar karşına çıkabilir. Kendine güven ve cesaretle adım at; bu, içsel dönüşümüne katkı sağlayacaktır.
Bugün, yaratıcılığını ve kararlılığını ön plana çıkarma fırsatını yakalayacaksın. Kendini sahnede hissetmek isteyebilir, ilgi odağı olmayı arzulayabilirsin. Daha önce üzerinde düşündüğün projeleri hayata geçirmek için güçlü bir motivasyonla dolacaksın. Sosyal ilişkilerinde cömertliğinle ve sıcaklığınla dikkat çekebilir, çevrendekileri etkileyebilirsin. Ancak, kendini fazla baskı altında hissetmemeye dikkat etmelisin; dinlenmek ve içsel ihtiyaçlarına yönelmek de önemli. Kalbinde bir yerlerde aşkın heyecanını hissetmek mümkün, unutulmaz anların kapıyı çalabilir. Kendine güvenmen, zorlukların üstesinden gelmende yardımcı olacak. Unutma, herkesin dikkatini üzerine çekmek için gösterdiğin cesaret, başarılarının temel taşlarından biri.
Detaylarla dolu bir gün seni bekliyor. Dikkatini yoğunlaştırman gereken işler ve projeler ön plana çıkıyor. Mükemmeliyetçilik eğilimlerin, yaptıkların üzerinde derin bir etki bırakabilir; bu nedenle, bugün üstlendiğin sorumluluklar konusunda dikkatli olmalısın. Eleştirmen ruhunu bir kenara bırakıp, başkalarının da katkılarını takdir etmeyi öğrenmek, ilişkilerini güçlendirecek.Sağlığın konusunda atılacak adımlar var. Kendine zaman ayırarak bedensel ve zihinsel dengeyi sağlamak için meditasyon veya doğa yürüyüşleri yapabilirsin. İleride faydasını göreceğin alışkanlıklar edinmek, sana uzun vadede huzur getirebilir.Finansal konular da dikkat gerektiriyor. Bütçeni yeniden gözden geçirerek gereksiz harcamalardan kaçınmak sana daha sağlıklı bir mali durum sunabilir. Gelişen fırsatları değerlendirmek için cesaretini toparlaman gerekebilir.İlişkilerde anlaşmazlıklar ortaya çıkabilir. Duygusal zekanı kullanarak iletişimdeki iniş çıkışları kontrol altına almak, karşılıklı anlayışı artıracak. Sevdiğinle olan bağın derinleşebilir; bu nedenle, duygu ve düşüncelerini açık bir şekilde ifade etmekten çekinme.
Bugün güzellik ve uyum arayışın ön planda. İlişkilerde dengeli bir tavır sergilemek, hem kendini ifade ederken hem de başkalarını anlamakta önemli bir yer tutuyor. Sosyal ortamlarda popülerlik kazanabilir, yeni arkadaşlıklar kurabilirsin. Ancak, karar alırken içsel sesini dinlemek ve kendi ihtiyaçlarına odaklanmakta fayda var. Duygusal ilişkilerde tekrar gözden geçirme yapman gerekebilir; belki bir gerilim yaşıyorsan, bu durumun nedenlerini anlamaya çalış. Sanatsal ve yaratıcı projelere yönelmek, ruh halini olumlu yönde etkileyecek. Günlük rutininde biraz estetik katmaya, kendini daha iyi hissettirecek aktiviteler bulmaya çalışabilirsin. Dengeyi sağlamak için zamana ihtiyacın olabilir, acele etmemekte fayda var.
İçsel derinliklere yol almanın ve duygusal zorlukları aşmanın tam zamanı. Gözlemlerini derinleştir, etrafındaki insanların ruh halini daha iyi anlamaya çalış. Bugün, sezgilerinle hareket etmek sana fayda sağlayacak. İlişkilerinde şeffaflık ve samimiyet önem kazanıyor; hislerini açıkça ifade et. Geçmişe dair bazı düşünceler aklına gelebilir; bunları işlemen, ileride daha sağlam adımlar atmanı sağlayacak. Maddi konularda biraz dikkatli olman gerekebilir, harcamalarını dengelemeye çalış. Kendi ruhsal ihtiyaçlarını gözeterek, başkalarına da ilham verebilirsin. Unutma, dönüşüm sürecinde kendine nazik olmalısın.
Bugün özgürlüğe olan arzun her zamankinden daha baskın olabilir, bu da seni yeni maceralara ve keşiflere sürükleyecektir. İletişim becerilerin güçlenirken, başkalarıyla olan etkileşimlerin keyifli hale gelecektir. Sosyal çevrende kendini rahatça ifade edebilir, ilginç tartışmalara katılabilirsin. Maddi konularla ilgili düşüncelerin yenileniyor; harcamalarını gözden geçirmek ve bütçeni gözden geçirmek için iyi bir zaman. İçsel huzur arayışında, sana ilham verebilecek kitaplar veya filmlere yönelmen faydalı olabilir. Bugün, spor veya fiziksel aktivitelerle ilgilenmek ruhunu canlandıracak ve enerji seviyeni artıracaktır. Unutma, yeni deneyimlere açık olmak seni daha da besleyecek. Sevdiklerinle vakit geçirmeyi unutma, dostluk bağlarını güçlendirme fırsatını değerlendirmelisin.
İkili ilişkilerde sağlam adımlar atma zamanı. Güçlü bir destek arayışında olabilirsin, duygusal bağların derinleşmesi için fırsatlar karşına çıkacağına işaret ediyor. Kariyer alanında sabırlı ve kararlı bir tutum sergilemek, başarı getirebilir. Maddi konularda dikkatli olman gereken bir dönemdesin; harcamalarını gözden geçir. Sağlık açısından, bedenine olan duyarlılığını arttırmalısın, küçük değişiklikler büyük faydalar sağlayabilir. Bugün, içsel huzurunu bulmak için meditasyon veya yalnız kalma sürelerine yönelmek önem taşıyor. Kendini ifade etme biçiminde yenilikler denemekten çekinme, yaratıcılığın artabilir. Doğanın tadını çıkararak, kendini yenileme fırsatını yakalayabilirsin.
Sosyal çevrenizdeki dinamikler oldukça hareketlenebilir, bu da yeni fırsatları beraberinde getirebilir. Yenilikçi fikirlerinizi paylaşmak için harika bir zaman dilimindesiniz. Radikal düşünceleriniz, etrafınızdaki insanlara ilham verebilir; bu nedenle kendinizi açıkça ifade etmekten çekinmeyin. Duygusal derinliklere dalmak yerine, mantıklı çözüm yolları aramak sizi daha verimli kılacak. Beklenmedik haberlerle karşılaşabilir, bu durum karşısında esneklik ve adaptasyon yeteneğinizle dikkat çekebilirsiniz. Arkadaşlık ilişkilerinde ise uyum sağlamak için anlayışlı olmalısınız; bu, bağlarınızı güçlendirecek. Ayrıca, içsel dünyanıza kısa bir yolculuk yaparak kendinizi yenileyebilir ve motivasyonunuzu artırabilirsiniz. Unutmayın, uzak da olsa hedeflerinize ulaşmanızı sağlayacak yeni kapılar açılabilir.
Bugün duygusal derinliklerin giderek daha belirgin olacak. İçsel huzur arayışında, ruhsal bir yolculuğa çıkabilirsin. Duygusal bağlar, sevgi ve fedakarlık üzerinde yoğunlaşmak, başkalarıyla kurduğun ilişkileri güçlendirecek. İletişiminde daha açık ve samimi olmayı deneyimle. İçindeki yaratıcı potansiyeli ortaya çıkaracak aktiviteler seni besleyecek. Sanat veya yazı ile ilgilenmek, ruhunu canlandırabilir. Aynı zamanda, sezgilerin bugün oldukça güçlü. Başkalarının duygularını anlamak konusunda da oldukça yetenekli olabilirsin. Kendini ifade etme biçiminde bir revizyon yapma ihtiyacı hissedebilirsin, bu da sana özgüven kazandırır. Unutma, kendi sınırlarını çizmek ve gerektiğinde kendine alan tanımak, iç dünyanı korumak adına önemli olacak. Kendine karşı nazik ol ve hissettiklerine kulak ver.
