1
Kadıköy’de, Sinematek/Sinemaevi’nin 160 koltuklu ana gösterim mekânı olan Onat Kutlar Salonu’nda, 25 Ocak akşamı önemli ve anlamlı, çok özel bir sinema gecesi yaşandı.
1965’te Türkiye’de bir ilkin, Türk Sinematek Derneği’nin kurucuları arasında yer alan ve 1976’ya dek yöneticiliğini yapan sinema tutkunu ozan, yazar ve senarist Onat Kutlar’ın 88. yaşını kutladık o gece. Onun yaşamının ağırlık merkezlerinden birini oluşturan sinematek serüvenine odaklanan “Aşk, Ateş ve Anarşi Günleri: Türk Sinemateki ve Onat Kutlar” adlı özgün belgeseli, filmin genç yönetmeni Önder Esmer’in (1990) eşliğinde, büyük perdede, Onat Kutlar’ın çalışma arkadaşları, dostları ve kendisini ölümünden 29 yıl sonra tanımak, anlamak isteyen gençlerle birlikte izledik. Duygulandık, öğrendik, düşündük, farkındalığımızı derinleştirdik, heyecanlandık ve içtenlikle alkışladık… Onat Kutlar’ı tanımış olan izleyicilerin duygulanmamaları kuşkusuz olanaksızdı. Her birimiz farklı anıları tazeledik.
30 Ocak 1994 akşamı, o kör bombanın rastlantısal iki kurbanından biri olan Onat’ı en son ambulansa götürdükleri sedye içinde gördüğümü nasıl anımsamam ki? O beylik soruyla, “Nasılsın?” diyerek elini tuttuğumda başını hafifçe kaldırarak “Pek iyi değilim, durum galiba ciddi” diye fısıldaması hâlâ kulaklarımda. O gün, ertesi yıl Paris’te, George Pompidou Kültür Merkezi’nde düzenlenecek olan 110 filmlik Türk sineması toplu gösterisini hazırlamak için yaptığımız toplantıda, daha üç saat önce beraberdik! Aynı konuyla ilgili bir görüşme için Füruzan’la aynı mekânda, The Marmara’da buluşacaktık. Füruzan olayı içeride yaşamış, allak bullak olmuştu; her zamanki gibi geciken ben ise, yaşanan kargaşaya 10 dakika sonra dışarıdan tanık olmuştum…
Onat’ın ölümünün 29. yıldönümü olan 11 Ocak 2024’ten bu yana MUBI’de izlenebilen belgesele dönelim. Önder Esmer’i öncelikle bu olgun, dengeli, iddiasız gibi görünen anlatım dili gerisinde, belgesellerin alışılagelmiş biçemini aşarak “gerçeğin sineması” dediğimiz türün özünü yakalayan bir başarıya imza attığı için kutlamalıyız.
Onat gibi olağandışı bir aydın ve sanatçının temel tutkusuna; sinematek kurarak dünya sinemasının, 1960’lar Türkiyesi’nin sınırlı dağıtım olanaklarında yer bulması imkânsız olan eski/yeni örneklerini genç sinemaseverlere tanıtmak, sevdirmek, onları beslemek, bilinçli ve donanımlı sinemaseverler olmalarına çabalamak olan temel hedefine odaklanan Esmer, konusunu dağıtmamış ancak dönemin toplumsal, siyasal ve sanatsal boyutlarını da ıskalamamış. Lirizme ya da nostaljiye yenik düşmeden, abartmadan, örneğin Ulusal Sinema/Devrimci Sinema gibi o yılların dallı budaklı, hem önemli hem de kısır polemikleriyle fazla sulandırmadan işlemiş konusunu…
En önemlisi, 60 ve 70’li yıllarda sinematek salonlarında, bir bölümü altyazısız ve çevirisiz izlenen klasik filmlerden yaptığı, zekice seçilmiş alıntılarla o dönemin sinefil havasını, sinematekçilerin coşkusunu çok iyi yansıtmış.
Kimler yok ki? Bergman’lar, Ayzenştayn’lar, Güney’ler, Jancso’lar, Kurosava’lar, Pasolini’ler, Robbe-Grillet’ler, Tarkovski’ler, Wajda’lar ve unuttuğum ya da gördüğümü sandığım daha niceleri… Ayrıca, Onat ve arkadaşlarının esin kaynağı, Fransız Sinemateki’nin efsanevi kurucusu Henri Langlois’ya da Paris’te ve ziyarete geldiği İstanbul’da çekilmiş arşiv görüntüleriyle hak ettiği yer doğallıkla verilmiş…
Gelelim temel soruna. Sinematekler, devletin koşulsuz sürdürülebilir desteğini almış, bağımsız ve özgür kurumlar olmalıdır. Özerk üniversite yapılanması örneğinde olduğu gibi, polisin giremeyeceği, siyasi iktidarların ya da yerel idarelerin kendi görüşleri ve inançları doğrultusunda biçimlendiremeyeceği bir sanat, eğitim ve öğretim kurumu gibi yaşayabildikleri oranda temel işlevlerini yerine getirebilirler. Günün koşullarının pek umut verici olmadığı Türkiye’de bu tür kalıcı bir yapılanmayı gerçekleştirebilecek yeni Onat Kutlar’lara ihtiyacımız olduğu kesin!
Gerçekleşmesi daha kolay bir öneri: Gönül ister ki, “Aşk, Ateş ve Anarşi Günleri” belgeseli, MUBI aboneleri yanında, belki her hafta üç ya da dört kez Sinematek/Sinemaevi’nin büyük salonunda, Onat 89. yaşını tamamlayana kadar izleyiciyle buluşabilsin ve her seans sonunda, lise ve üniversite öğrencilerinin de katılımıyla, sinematek geleneğine uygun sohbetler, tartışmalar gerçekleştirilsin… Neden mümkün olmasın ki? MUBI’yi kurup geliştiren Türk sinema tukunları da temelde Onat Kutlar’ın “Sinema bir şenliktir” deyişini benimseyen; kimileri Sinematek’ten, önemli bir bölümü İstanbul Sinema Günleri’nden ve devamında İstanbul Film Festivali’nden beslenenler değil midir? MUBI, bu nedenle diğer platformlardan daha farklı, daha sinefil bir felsefe sergilemiyor mu zaten?
Bugün enerji dolu bir gün seni bekliyor. İçindeki tutkular ön plana çıkarken, başkalarına ilham verme yeteneğin artacak. Fikirlerini cesurca ifade etme zamanı. Yeni projelere başladığında karşılaşabileceğin engeller karşısında kararlılığın seni destekleyecek. İletişimde samimi ve açık olman, ilişkilerini güçlendirecek. Spor yapmaya ve fiziksel aktivitelerde bulunmaya yönelmen, ruh halini pozitif yönde etkileyecek. Duygusal olarak ise, sevdiklerinle daha derin bağlantılar kurma imkanı doğacak. Kendine güven, bugün her türlü zorluğun üstesinden gelebileceksin.
Bugün, duygusal olarak oldukça güçlü hissettiğin bir gün. İçsel huzur arayışının yanı sıra, çevrendeki insanlarla olan ilişkilerinde derin bağlar kurma isteği ön planda. Gün başlarken aklında yer eden bir düşünce ya da plan, akşam saatlerine doğru daha net bir biçimde şekillenecek. Anahtar kelimen sabır; hemen sonuç almak yerine sürecin tadını çıkarmak önemli. Maddi konularda yeni fırsatlar seni bekliyor. İnsani duygulara bir parça daha fazla odaklanmak, ilişkilerine olumlu bir katkı sağlayacak. Aynı zamanda sanatsal yeteneklerin gün yüzüne çıkabilir, yaratıcı projeler için harika bir zaman dilimi. Kendine güvenerek ilerle, içsel sesini dinle ve yeniliklerden korkma.
Sosyal etkileşimler ve yeni bağlantılar kurma arzusu içindesin. Bugün, çevrendeki insanlarla derinlemesine sohbetler yapabilir, düşüncelerini paylaşabilirsin. Fikirlerin ve yaratıcılığın başkaları üzerinde etkili bir iz bırakacak. Kişisel projelerine yoğunlaşmak için enerji dolu bir zaman dilimindesin, ilhamın zirve yapacak. Ancak dikkat etmen gereken bir nokta var; fazla dağılmaktan kaçınmalısın. Planlarını netleştirirken kendine yönelik eleştiriler yapabilir, bu da seni daha iyi bir hale getirebilir. Kendi içsel yolculuğuna odaklanmak, seni zihinsel olarak güçlendirecek bir fırsat sunuyor. Bugün karşılaşabileceğin yenilikler, seni heyecanlandıracak ve ilham verecek. İletişim becerilerin ile zorlukların üstesinden gelebilir, tanıdıklarını etkileyebilirsin. Önemli olan, yeniliklere açık olmak ve geleceğe dair umut dolu bir vizyon geliştirmek.
Duygusal derinlikler içinde bir yolculuğa çıkıyorsun. İçsel hislerin bu dönemde daha belirgin hale gelebilir. Aile ilişkilerin ve geçmişle olan bağların, bugün seni düşündürecek önemli konular arasında yer alacak. Sevgi ve güven arayışın, çevrendeki insanlarla iletişimini derinleştirebilir. Eğitici ve öğretici deneyimlere açık olmalısın, bu durum yaşamına anlam katacak. İçsel huzurun için küçük ve samimi anlar yaratmak, sana iyi gelecek. Daha fazla empati gösterme arzusu içinde olabilirsin, bu da ilişkilerindeki samimiyeti artıracaktır. Kendine karşı nazik ol ve ihtiyaçlarını göz ardı etme; ruhsal beslenmenin ne denli önemli olduğunu unutma. Kendi içsel dünyanda yapacağın keşifler, seni daha güçlü bir birey haline getirecek. Bugün, önceliklerini belirlemek ve sınırlarını koymak, kişisel gelişimine katkı sağlayacaktır.
Bugün dikkatlerin merkezinde olacaksın. İçsel enerjin ve karizman etrafında olumlu bir hava yaratacak. İletişim becerilerin güçlenecek ve bu sayede çevrendekilerle olan ilişkilerin de derinleşecek. Sosyal ortamlarda etkin olacağın bir gün. Fikirlerinin dikkat çekmesi, yeni iş birliklerine kapı aralayabilir. Aşk hayatında duygularını ifade etme cesareti bulabilirsin; içten bir iletişim, hoş sürprizleri beraberinde getirebilir. Ancak ego çatışmalarına dikkat etmalisin; esneklik ve empati günün anahtar kelimeleri. Özgüvenini artıracak yeni fırsatlar karşına çıkabilir. Bugün kendi ihtiyaçlarını ön planda tutmaktan çekinme, ancak başkalarının gereksinimlerini de göz ardı etme. Kendini ifade etme biçimini gözden geçir; yaratıcılığını konuşturmak için uygun bir zaman.
Dikkat ve detaylara olan düşkünlüğün bugün daha da ön plana çıkacağa benziyor. Görevlerin ve sorumlulukların arasında kaybolmadan, maddi ve manevi anlamda dengeni sağlamaya çalışmalısın. Karşılaştığın zorluklar seni güçlendirecek deneyimler sunabilir. Sağlığına özen göstermek, ufak değişikliklerle bile büyük faydalar sağlayabilir. Benzer bir şekilde, çevrendeki insanlarla olan iletişimin, sana farklı bakış açıları kazandırabilir. Sadelik ve düzen arayışın, başkalarının gözünde seni mükemmel bir problem çözücü olarak öne çıkaracak. Bugünün sunduğu fırsatları en iyi şekilde değerlendirmeye gayret et. Kendi potansiyalini fark etme zamanı.
Harmoni ve denge arayışı içinde olacaksın. İlişkilerin, bu dönemde senin ruhsal ve duygusal durumunu şekillendirecek. Sevgi ve anlayışa açık ol, karşındaki insanlarla derin bağlar kurma fırsatını değerlendirebilirsin. Yeni tanışmalara kapını aralarken, eski arkadaşlıklarını da tazeleyebilirsin. Sanatsal ve yaratıcılık gerektiren aktiviteler seni besleyecek ve huzur verecek. Güzelliklere karşı duyarlılığın artacak; estetikle ilgili konularda daha fazla ilgi gösterebilirsin. İçsel huzurunu sağlamak ve kendine zaman ayırmak, hem zihinsel hem de duygusal sağlığın için önemli. Beklentilerini biraz esnetmek, sana yeni kapılar açacak. Akıllıca kararlar almak ve mevcut fırsatları değerlendirmek için mantığını ön planda tutabilirsin. Kendini ifade etme biçiminde daha özgür olacağın bir zaman dilimindesin. Unutma ki, tüm bu süreçte kendine karşı nazik olmalısın.
Bugün, içsel duyguların yoğun bir şekilde yüzeye çıkabilir. Derin bir düşünceye dalma hâli, çevrendeki insanlarla olan ilişkilerini sorgulamana yol açabilir. Özellikle sezgilerin güçlü, bunu avantaja dönüştürmek için iç sesine kulak vermelisin. İlişkilerde netlik arayışında olabilirsin; bu, geçmişteki olaylarla ilgili kapanmamış hesapların varsa, onları ele almak için uygun bir zaman. Duygusal derinliklere inebilmen, sana hem rahatlama hissi verecek hem de içsel huzur sağlayacak. Bunun yanı sıra, yaratıcı projelere yönelmek için harika bir gün. İçsel tutkun, sanatsal ifadelere dönüşebilir ve bu seni çevrendekilerle daha iyi bir iletişim kurmaya yönlendirebilir. Dikkatini, ruh hâlinin yönlendirdiği konulara odakla; sana ilham verecek birçok fırsat var. Unutma, güçlü sezgilerini takip etmek sadece seni değil, çevrendekileri de olumlu bir şekilde etkileyebilir. Kendine güven ve derinlere dalmaktan korkma!
Maceraya olan tutkun bu dönemde zirve yapacak. Farklı deneyimlere açık olmalı ve içinizdeki keşif ruhunu serbest bırakmalısınız. Yeni insanlarla tanışmak ve sosyal ortamlara katılmak, hayatınıza taze bir soluk getirecek. Sözlerinizi daha cesur bir şekilde ifade etme isteği, etkileyici iletişim kurmanıza olanak tanıyacak. İş ya da eğitim hayatında karşılaşacağınız fırsatlar, hayallerinizi gerçekleştirmeniz için yeni kapılar açabilir. İçsel bir denge arayışında olsanız da ani değişikliklere karşı açık kalmalısınız. Kendi sınırlarınızı zorlamak, sizi beklenmedik güzelliklerle yüzleştirebilir. Unutmayın, bambaşka bir dünyanın kapıları, cesur adımlarla açılır.
Bugün, kararlı ve disiplinli tutumun sayesinde zor bir görevle başa çıkma şansın oldukça yüksek. İçsel motivasyonunu kaybetmeden ilerlemek, hedeflerine ulaşmak için son derece önemli. Etrafındaki insanlara olan yaklaşımın ve onlarla kurduğun diyaloglar, sosyal ilişkilerini güçlendirebilir. Doğru iletişim kurmak, işbirlikleri ve ortak projeler açısından fayda sağlayacak. Kendi sınırlarını belirlemen, hem psikolojik hem de fiziksel açıdan sana iyi gelecek. Kendine zaman ayırmayı unutma; içsel dinginlik bulmak için küçük molalar vermek, başarını artırabilir. Akşam saatlerinde, hemen hemen tüm dikkatlerin seni çekebilecek bir aktivitenin odak noktasında olacak. Yaratıcılığını ortaya çıkartarak, yeni fikirler üretmek için uygun bir zemin bulabilirsin. Geleceğe dair plan yaparken, duygusal ihtiyacını göz ardı etmemek önemli olacak.
İçsel yaratıcılığın ve yenilikçi fikirlerin ön plana çıkacağı bir gün. Sosyal etkileşimlerde beklenmedik fırsatlar karşına çıkabilir; bu, dostlarınla olan ilişkilerini derinleştirmek ya da yeni bağlantılar kurmak için harika bir fırsat. Cesurca düşüncelerini ifade etme, başkalarının gözünde daha fazla takdir görmeni sağlayabilir. Belirli bir projede işbirliği yapmak veya ekip çalışmalarına katılmak, ilham verici sonuçlar doğurabilir. Kendini ifade etme yöntemin, başkalarının senin bakış açına olan ilgisini artırabilir. Duygusal derinliklere inmek, içsel huzur bulmana katkı sağlarken, esnek düşünmeyi ve alışılmışın dışına çıkmayı gerektiren durumlarla karşılaşabilirsin. Yeni bilgiler edinebileceğin sürpriz bir durumla karşılaşmak, zihnini besleyecek. Ayrıca, sağlığına dikkat etmekte fayda var; stresli anlarda derin nefes almayı ve rahatlatıcı etkinliklere yönelmeyi unutma.
Duygusal derinliğin su yüzüne çıkıyor; içsel dünyanla daha bağlantılı hissedeceksin. Sanat ve yaratıcılıkla ilgili projelere odaklanmak, duygularını ifade etmenin yollarını aramak için ideal bir zaman. Sevdiklerinle arandaki bağların güçleneceği fırsatlar doğabilir; duygusal paylaşımlar önem kazanıyor. İçgüdüsel izlenimlerine güvenmek, doğru kararlar almana yardımcı olacak. Ancak dikkat etmen gereken bir konu var; başkalarının duygularını da göz önünde bulundurmak, empati kurmak, ilişkilerini olumlu yönde etkileyecek. Kendine zaman ayırmayı unutmadan, ruhsal ve bedensel sağlığına önem vermelisin. Geleceğe dair hayallerin için cesaretle adım atabilirsin. Unutma, sezgilerin bu süreçte senin en büyük rehberin.
