1
Kadıköy’de, Sinematek/Sinemaevi’nin 160 koltuklu ana gösterim mekânı olan Onat Kutlar Salonu’nda, 25 Ocak akşamı önemli ve anlamlı, çok özel bir sinema gecesi yaşandı.
1965’te Türkiye’de bir ilkin, Türk Sinematek Derneği’nin kurucuları arasında yer alan ve 1976’ya dek yöneticiliğini yapan sinema tutkunu ozan, yazar ve senarist Onat Kutlar’ın 88. yaşını kutladık o gece. Onun yaşamının ağırlık merkezlerinden birini oluşturan sinematek serüvenine odaklanan “Aşk, Ateş ve Anarşi Günleri: Türk Sinemateki ve Onat Kutlar” adlı özgün belgeseli, filmin genç yönetmeni Önder Esmer’in (1990) eşliğinde, büyük perdede, Onat Kutlar’ın çalışma arkadaşları, dostları ve kendisini ölümünden 29 yıl sonra tanımak, anlamak isteyen gençlerle birlikte izledik. Duygulandık, öğrendik, düşündük, farkındalığımızı derinleştirdik, heyecanlandık ve içtenlikle alkışladık… Onat Kutlar’ı tanımış olan izleyicilerin duygulanmamaları kuşkusuz olanaksızdı. Her birimiz farklı anıları tazeledik.
30 Ocak 1994 akşamı, o kör bombanın rastlantısal iki kurbanından biri olan Onat’ı en son ambulansa götürdükleri sedye içinde gördüğümü nasıl anımsamam ki? O beylik soruyla, “Nasılsın?” diyerek elini tuttuğumda başını hafifçe kaldırarak “Pek iyi değilim, durum galiba ciddi” diye fısıldaması hâlâ kulaklarımda. O gün, ertesi yıl Paris’te, George Pompidou Kültür Merkezi’nde düzenlenecek olan 110 filmlik Türk sineması toplu gösterisini hazırlamak için yaptığımız toplantıda, daha üç saat önce beraberdik! Aynı konuyla ilgili bir görüşme için Füruzan’la aynı mekânda, The Marmara’da buluşacaktık. Füruzan olayı içeride yaşamış, allak bullak olmuştu; her zamanki gibi geciken ben ise, yaşanan kargaşaya 10 dakika sonra dışarıdan tanık olmuştum…
Onat’ın ölümünün 29. yıldönümü olan 11 Ocak 2024’ten bu yana MUBI’de izlenebilen belgesele dönelim. Önder Esmer’i öncelikle bu olgun, dengeli, iddiasız gibi görünen anlatım dili gerisinde, belgesellerin alışılagelmiş biçemini aşarak “gerçeğin sineması” dediğimiz türün özünü yakalayan bir başarıya imza attığı için kutlamalıyız.
Onat gibi olağandışı bir aydın ve sanatçının temel tutkusuna; sinematek kurarak dünya sinemasının, 1960’lar Türkiyesi’nin sınırlı dağıtım olanaklarında yer bulması imkânsız olan eski/yeni örneklerini genç sinemaseverlere tanıtmak, sevdirmek, onları beslemek, bilinçli ve donanımlı sinemaseverler olmalarına çabalamak olan temel hedefine odaklanan Esmer, konusunu dağıtmamış ancak dönemin toplumsal, siyasal ve sanatsal boyutlarını da ıskalamamış. Lirizme ya da nostaljiye yenik düşmeden, abartmadan, örneğin Ulusal Sinema/Devrimci Sinema gibi o yılların dallı budaklı, hem önemli hem de kısır polemikleriyle fazla sulandırmadan işlemiş konusunu…
En önemlisi, 60 ve 70’li yıllarda sinematek salonlarında, bir bölümü altyazısız ve çevirisiz izlenen klasik filmlerden yaptığı, zekice seçilmiş alıntılarla o dönemin sinefil havasını, sinematekçilerin coşkusunu çok iyi yansıtmış.
Kimler yok ki? Bergman’lar, Ayzenştayn’lar, Güney’ler, Jancso’lar, Kurosava’lar, Pasolini’ler, Robbe-Grillet’ler, Tarkovski’ler, Wajda’lar ve unuttuğum ya da gördüğümü sandığım daha niceleri… Ayrıca, Onat ve arkadaşlarının esin kaynağı, Fransız Sinemateki’nin efsanevi kurucusu Henri Langlois’ya da Paris’te ve ziyarete geldiği İstanbul’da çekilmiş arşiv görüntüleriyle hak ettiği yer doğallıkla verilmiş…
Gelelim temel soruna. Sinematekler, devletin koşulsuz sürdürülebilir desteğini almış, bağımsız ve özgür kurumlar olmalıdır. Özerk üniversite yapılanması örneğinde olduğu gibi, polisin giremeyeceği, siyasi iktidarların ya da yerel idarelerin kendi görüşleri ve inançları doğrultusunda biçimlendiremeyeceği bir sanat, eğitim ve öğretim kurumu gibi yaşayabildikleri oranda temel işlevlerini yerine getirebilirler. Günün koşullarının pek umut verici olmadığı Türkiye’de bu tür kalıcı bir yapılanmayı gerçekleştirebilecek yeni Onat Kutlar’lara ihtiyacımız olduğu kesin!
Gerçekleşmesi daha kolay bir öneri: Gönül ister ki, “Aşk, Ateş ve Anarşi Günleri” belgeseli, MUBI aboneleri yanında, belki her hafta üç ya da dört kez Sinematek/Sinemaevi’nin büyük salonunda, Onat 89. yaşını tamamlayana kadar izleyiciyle buluşabilsin ve her seans sonunda, lise ve üniversite öğrencilerinin de katılımıyla, sinematek geleneğine uygun sohbetler, tartışmalar gerçekleştirilsin… Neden mümkün olmasın ki? MUBI’yi kurup geliştiren Türk sinema tukunları da temelde Onat Kutlar’ın “Sinema bir şenliktir” deyişini benimseyen; kimileri Sinematek’ten, önemli bir bölümü İstanbul Sinema Günleri’nden ve devamında İstanbul Film Festivali’nden beslenenler değil midir? MUBI, bu nedenle diğer platformlardan daha farklı, daha sinefil bir felsefe sergilemiyor mu zaten?
Bugün, içindeki enerji ve cesaretle yeni başlangıçlara adım atma isteği ön planda. Aşk hayatında ani gelişmeler yaşayabilir, ilginç tanışmalarla karşılaşabilirsin. Ancak duygu durumunu dengelemekte zorlanabilirsin; bu nedenle sakin kalmaya özen göster. İş hayatında, liderlik vasıflarının fark edildiği bir süreçte, kendini ifade etmekten çekinmemelisin. Sabırsızlık duygusunu kontrol etmek, ilerleyişine katkıda bulunacak. Sağlıkla ilgili konularda dikkatli olmalı ve bedenine özen göstermelisin. Geleceğe dair hayallerini gerçekleştirmek için attığın adımlar önem kazanıyor. Cesaretini ve kararlılığını koruyarak yoluna devam etmelisin.
Bugün, sabırlı ve kararlı doğanın verdiği güçle ön plana çıkacaksın. Sakin bir akış içinde, belirsizliklere karşı sağlam adımlar atma yeteneğinle çevrendekilere örnek olabilirsin. Maddi konulara olan ilgide artış olabilir; harcamalarını dikkatli bir şekilde yönetmek faydalı olacak. Sosyal ilişkilerde ise, güven arayışın belirginleşebilir. Sevdiklerinle olan bağlarını derinleştirmek isteyebilir, birlikte vakit geçirme konusunda hevesli olabilirsin. Doğanın seslerini dinlemek ve kendine zaman ayırmak, içsel huzurunu bulmana yardımcı olacak. İleriye dönük planlarınla ilgili yeni fikirlere kapını açmayı unutma; bloke olan düşüncelerini serbest bırakmalısın. Gün, kendini ifade etmek ve duygusal derinliklere inmek için ideal. Kendi potansiyelini keşfetmek için bir adım atmaya hazır ol, çünkü bu süreçte güçlü fırsatlar seni bekliyor.
Bugün iletişim becerilerin ön plana çıkabilir. Düşüncelerini ifade etmekte zorluk çekmeyeceksin. Sosyal ortamlarda dikkat çekici bir aura yayabilir, insanlarla kurduğun bağlantılar derinleşebilir. Öğrenmeye ve yeni bilgilere açığasl. Farklı bakış açıları seni etkileyebilir, bu da fethetmen gereken yeni ufuklara yönelmene neden olabilir. Kısa seyahatlerin ve anlık kaçamakların keyif verici olacak. Ancak, her zamanki hızlı düşünme stilin bazen karışıklığa yol açabilir; bu yüzden önemli kararları alırken bir duraksama yapmayı unutma. Arkadaş çevrende sürpriz gelişmeler yaşanabilir, ani planlar yapma fırsatı bulabilirsin. Kendine güvenin artacak ve bu da sözlerinin ağırlığını artıracak. Unutma, heyecan dolu anların tadını çıkarmak için biraz da spontane olmalısın.
Duygusal derinliğin bugün ön planda. Sevdiklerinle olan bağların güçlü bir şekilde derinleşebilir, onlarla paylaşımlar yapmak isteyebilirsin. Anlık hislerin, içsel huzur arayışında yol gösterici olacaktır. Evin, ailevi meseleler veya geçmişle ilgili anılar zihninde yankılanabilir; bu durumlarda nostalji ve kaygı arasında gidip gelebilirsin. Kendini ifade etmenin ve içini dökmenin yollarını arayabilirsin. İletişim kurarken dikkatli ol, zira sözlerin yanlış anlaşılmalara sebep olabilir. Maddi açıdan harcamalarına dikkat etmen gerekebilir; ihtiyaçlarınla isteklerin arasındaki dengeyi korumaya çalış. Günün ilerleyen saatlerinde, kendine ayıracağın bir zaman dilimi özellikle faydalı olacaktır; yalnız kalmanın sana iyi geleceğini hissedeceksin. Unutma, içsel dünyanı beslemek, dış dünyadaki karmaşayı dengelemene yardımcı olabilir.
Kendine güvenin zirveye çıkmış durumda, etrafındaki insanlar seni daha fazla takip etmek isteyebilir. Sosyal ortamlarda parlamak, dikkati üzerine çekmek için harika bir gün. Yaratıcılığın ön plana çıkacak, bu da projelerine yeni bir soluk getirebilir. Ancak, liderlik vasıflarını sergilerken diğer insanların fikirlerine de kulak vermek faydalı olacak. Şu anki enerjin, ikili ilişkilerde tutkulu bir etki yaratabilir; bu nedenle başkalarıyla olan etkileşimlerinde dikkatli olman gerekebilir. Maddi konularda da ani fırsatlar kapını çalabilir, fırsatları yakalamayı unutma. Unutma ki, kalbindeki ateş her şeyin üstesinden gelebilir.
Detaylara odaklanma ve titiz çalışma arzusu içindesin. Bugün, çok önemli bir projeye ya da göreve odaklanabilir, ince ayrıntıları gözden kaçırmadan başarılı bir şekilde tamamlayabilirsin. İş arkadaşlarınla olan iletişimin güçleniyor; birikimlerini paylaşarak takım ruhunu besleyebilirsin. Sağlığına dikkat etmen gereken bir dönemdesin; günlük rutininde biraz daha planlı ve disiplinli olmak yararına olacaktır. Sıkça yürüyüş yapmak, zihnini dinlendirip enerjini yükseltecek. Beklenmedik gelişmeler, hayatına yeni bir bakış açısı katabilir; esnek olmayı ve değişime açık kalmayı tercih etmelisin. İlişkilerinde ise, hislerini açığa vurmak ya da derin konuları tartışmak için uygun bir zaman. Geri planda kalma isteğine rağmen, cesur adımlar atabilirsin.
Bugün, sosyal çevrenle olan temasların öne çıkıyor; arkadaşlarınla yapacağın sohbetler, yeni fikirlerin ortaya çıkmasına vesile olabilir. Denge ve uyum arayışın, ilişkilerini daha da güçlendirecek. Kendini ifade etmekte zorlanma ihtimalin var, ancak içindeki sanatsal yönü gün yüzüne çıkarmak için harika bir fırsat söz konusu. Bu durum, yaratıcı projelere yönelmeni sağlayabilir. Unutma, içsel huzurunu bulmak için kendine zaman ayırmalısın; meditasyon veya doğada yürüyüş gibi aktiviteler, zihnini dinginleştirebilir. Ayrıca, duygusal anlamda harmoni kurmak istediğin birisi varsa, samimi bir konuşma yapma zamanı gelmiş olabilir. İletişim becerilerinle etrafındaki insanları etkilemekte ustalaşacaksın. Bu günlerde, ilişkilerinde denge sağlamak için hem kendine hem de başkalarına karşı nazik olman önem taşıyor.
Duygusal derinliklerin keşfedileceği bir gün. İçsel hislerin güçlü bir şekilde belirginleşeceği bu dönem, samimi ve cesur adımlar atman için uygun bir zemin sunuyor. Çevrendekilerle olan ilişkilerinde daha açık ve dürüst olma arzusu, özgüveni artıracaktır. İçsel bir değişim sürecine girebilir, geçmişteki kalıpları sorgulayarak yeni başlangıçlar yapma cesaretini bulabilirsin. Mesleki anlamda fırsatlar kapını çalabilir, yaratıcı projelerle öne çıkma şansını elde edebilirsin.Bugün, sezgilerin sana yol gösterecektir; onların sesini dinle. Aynı zamanda ruh zamanında kendine özel anlar yaratmayı unutmamalısın. Kalbinde taşımakta olduğun tutkular, sana doğru yönlendirebilir. Kendine güvenerek, özgün yoldan ilerlemekten vazgeçme, çünkü gerçek potansiyelini bulma zamanı geldi. İletişim becerilerin de güçlenecek, duygularını ifade etme konusunda yakaladığın cesareti sürdür ve içsel dengeni bulmaya çalış.
Serin bir sabahın enerjisiyle uyanacak, içsel motivasyonunu yüksek tutacaksın. Bugün sosyal çevrenden alacağın destek, projelerine taze bir soluk getirecek. Fırsatlar kapını çalmada, yeniliklere açık olman gerektiğini unutma. Eğitim ya da kişisel gelişim gezileri için mükemmel bir zaman; ilham dolu bir yolculuk seni bekliyor. Ayrıca, ruh halindeki enerjik değişim, insanlarla olan iletişimini daha da kuvvetlendirecek. Duygusal derinliklerden geçerken, kendini ifade etme biçiminde cesur adımlar atabilirsin. Kalabalıklarda parlamak için biçilmiş kaftansın; sosyal ortamlardaki varlığın, ilgi odağına dönüşmene yardımcı olacak. Sağlık konularına dikkat etmen, enerjini dengelemene yardımcı olacak. Kendine zaman ayırmayı unutma; dinlenmek, düşüncelerini netleştirmeni sağlayacak. İçsel yolculuğun, ruhunu besleyecek yeni kapılar açabilir.
İleriye dönük hedeflerinle ilgili derin bir sorgulama içinde olabilirsin. İçsel motivasyonunu artıracak fırsatlarla karşılaşabilirsin. Planlarını gerçekleştirmenin vaktinin geldiğini hissedeceksin. Ancak, mükemmeliyetçilik eğilimin bazı adımları atlamana neden olabilir, dikkatli ol. Aile üyeleriyle olan iletişimin güçlenebilir. Sevgi dolu bir destek arayışında olabilirsin; bu, seni daha da güçlendirecek. Sağlığını ihmal etmemeli, stresle başa çıkacak yollar aramalısın. Kendi iç dünyana dönerek daha huzurlu bir denge bulabilirsin. Sezgilerin güçlü, bunları dikkate alarak hareket etmelisin. Profesyonel yaşamında, otoritenin tanınması için önemli fırsatlar oluşabilir; gücünü ve kararlılığını sergilemekten çekinme.
Bugün, kendi iç dünyana odaklanma ihtiyacı hissedebilirsin. Duygusal olarak bazı derinliklere inmeye, içsel sorulara yanıt aramaya yönelmen mümkün. Arkadaşlık ilişkilerin gündeme gelebilir; yakınlardan birinin desteğini almak ya da duygularını paylaşmak isteyebilirsin. Sıra dışı bir fikir ya da projeye dair ilham almanın eşiğindesin. Eğlenceli ve heyecan verici bir aktiviteye katılmayı düşünebilirsin; bu, enerjini artıracak ve zihnini açacaktır. Sosyal etkileşimler seni daha canlı hissettirecek. Ancak, bazı durumlarda bağımsızlığını koruma isteği öne çıkabilir; bu, sana hem ilham verecek hem de kişisel alanına olan ihtiyacını pekiştirecektir. Sonuç olarak, dengeyi bulmak, hem toplumla bağlarını güçlendirmek hem de bireysel özgürlüğünü yaşamak için önemli bir odak noktası olacak.
Hayal gücünüzün şekil bulduğu, içsel dünyanızda derin yolculuklar yaptığınız bir gündesiniz. Empati yeteneğiniz bu dönemde zirveye çıkabilir; başkalarının duygularını anlama ve onlarla bağlantı kurma arzusuyla dolusunuz. Yaratıcılığınız sizi beklenmedik yerlere sürükleyebilir, bu nedenle sanatsal faaliyetlere yönelmek için harika bir zaman. Duygusal derinlikte kaybolabilir, içsel huzurunuzu bulmak için meditasyon ya da doğayla iç içe zaman geçirme yollarına başvurabilirsiniz. İletişim kurarken nazik ve anlayışlı bir tutum sergilemek, ilişkilerinizde olumlu etki yaratacaktır. Duygusal olarak hassas bir dönemde olsanız da, sezgilerinizle hareket ederek güçlü bir denge kurabilirsiniz. Kendinize karşı nazik ve sabırlı olun, içsel rehberliğinizi dinlemeyi unutmayın.
