1
Cumhuriyetin 97. yıldönümünde, Atatürk’ün anılarının canlı gibi durduğu, Beyoğlu’nda Ayhan Işık sokakta bir Müze Ev’in kurucusu Dr. Tuncay Özverim ile Mustafa Kemal’in Cumhuriyet öncesi İstanbul’da geçirdiği günleri ve ilham aldığı bir sanatçı kadını; Corinne Hanım’ı konuştuk.
– Müze Ev nasıl oluştu, sizin Corinne Hanım’la ilişkiniz nedir?
Dr. Tuncay Özverim: Geçen yıl kaybettiğim eşim Melda’nın teyzesi, Corinne Hanımefendi Mustafa Kemal’in dost çevresinden. Eşimin aile kökeni İtalyan. Büyükbabası İtalyan asıllı Luigi Tergiman. Annesi, sonradan Edibe adını alan kayınvalidem Edith, ablası ise Corinne Hanımefendi.
Eşimin yazdığı “Mustafa Kemal ve Corinne Lütfü, Bir Dostluğun Öyküsü” kitabı 1998’de yayımlandı. Bu Müze Ev de basına, bazı kitaplara yalan yanlış anlatılan Corinne Hanım ve onun âşık olarak evlendiği, Mustafa Kemal’in askeri okuldan arkadaşı, 1. Balkan Savaşı’nda şehit düşen Yüzbaşı Ömer Lütfü’nün (1881-1912) oğlu Reşat Bey’in. Reşat Bey de ne yazık ki çok genç öldü. Ben de aileme, tüm yaşanmışlıklar ve anılara ve öncelikle Corinne Hanım’a olan saygımdan müze haline getirdim. Ben diş doktoru olarak Almanya’da çalışıyor, yaşıyorum. Ülkeme kültür sanat etkinlikleri için geliyorum.
– Eşinizin anlattıkları ve yazdıklarına göre neydi Corinne Hanım’ın Mustafa Kemal’i etkileyen özellikleri?
Dr. Özverim: Corinne Hanım, Paris konservatuvarında şan ve piyano okumuş. Çok donanımlı, sanattan, edebiyattan, müzikten anlıyor. Zeki bir kadın ve en önemlisi Atatürk’ün sırdaşı. Yılmaz Özdil’in, Atatürk’ün biyografisini yazdığı kitabında bahsettiği gibi Atatürk’ün etkilendiği iki hanımdan biri.
– Atatürk, kültüre âşık, zeki insanları seviyor ve “Mustafa Kemal Atatürk ve Corinne Lütfü, Bir Dostluğun Hikâyesi” adlı, Melda Hanım’ın kitabında anlatılan anılarda Corinne Hanım’ın salon partileri var, bunlar nasıl gerçekleşiyor?
Dr.Özverim: Corinne Hanım, Pangaltı’da henüz babası ile birlikte yaşarken cumartesi günleri Fransızların “Salon” dedikleri sanat toplantıları düzenliyor. Dostlarına piyano çalıyor, şiirler okunuyor. Entelektüel konuşmalar yapılıyor. Namık Kemal’in oğlu, Cezmi Bey de keman çalarak Corinne Hanım’a eşlik ediyor. Atatürk’ün askeri okuldan arkadaşı Ömer Lütfü Bey, Corinne Hanım’a âşık, zaten daha sonra evleniyorlar. Mustafa Kemal Atatürk’ü de Ömer Lütfü Bey çağırıyor bu toplantılara.
Atatürk daha sonra o günleri “Cumhuriyet için bana ilham oldu” diye anlatıyor. Kendisi genç bir asker, askeri alan dışında vizyonu yok, bu etkinlikler ona bambaşka ufuklar açıyor. Batı müziğine ilgisi başlıyor. Aynı zamanda Türk kadınının kaç göç değil, toplumun içinde yaşamasını istiyor. Bunlar kurulacak Cumhuriyet için önemli adımlar, çağdaşlık. Osmanlı’da kadınlar kendi, erkekler kendi dünyalarında yaşıyor. Ortak yaşam, belki sadece evdeki sofrada var. Ve bir gün Rauf Orbay’a, “Buraya başka arkadaşları da çağıralım, görsünler böyle bir yeri” diyor. Corinne Hanım’a söylüyorlar.
Corinne Hanım da “Burası büyük bir salon değil ama iki kişi getirin” diyor. Mustafa Kemal, Rauf Orbay’ “Sen iki, ben iki kişi mi götüreceğim? Yoksa ikimiz mi? İkişer oluyoruz? Diye takılıyor.”
Emel Seçen: Bir dahaki gidişlerinde de yanlarında Halide Edib Adıvar’ı götürüyorlar. Atatürk’ün hayalindeki “Çağdaş Kadın Profili” nasıl?
Dr. Özverim: Ömer Lütfü Bey’in eşi Corinne Hanım ile tanıştıktan sonra Atatürk’ü etkileyen unsurlar: Kültürü, erkeklerin arasında konuşmalara cesurca katılması, siyasetten, müzikten, edebiyattan konuşabilmesi. Bununla yeni bir Türk kadını profili çiziyor, diye düşünüyorum. Ve toplumun çağdaş Türk kadınına ihtiyacı olduğunu düşünüyor. Bunun için de Cumhuriyetin ilanından sonra Atatürk, Türk kadınlarına 1934’te “Seçme-Seçilme Hakkı”nı veriyor.
Tarihçi Cemal Kutay’ın ömrü vefa etmedi; yazacağı son kitabı bana söylemişti, “Atatürk’ün Türk Kadınındaki hayali: Corinne Hanım” tezi de doğrulanıyor.
– Atatürk’ün sadece sanata bakış vizyonun genişlemesi, hayal ettiği “Çağdaş Kadın Profili” üzerinden Corinne Hanım’ı değerlendirmesi öncesi ise kitapta anlatılan, kendisine yabancı dil konusunda yardımcı olması. Bu nasıl oluyor?
Dr. Özverim: Atatürk yabancı dillere meraklı. Tercüme edilmemiş kitapları okumaktan, özellikle Fransızca edebiyattan keyif alıyor. Selanik’te öğrenci iken Fransızcası zayıf, oradaki manastıra gidip, dilini geliştirmeye çalışıyor. İstanbul’da Ömer Lütfü Bey aracılığıyla Corinne Hanım’la tanışması Fransızcasını ilerletmesine yardımcı oluyor. Zaten evde İtalyan olmalarına rağmen Fransızca konuşuluyor. Corinne Hanım’la Mustafa Kemal’le yazışmaları da Fransızca. Yıllar içinde Mustafa Kemal’in Fransızcası çok iyi oluyor. Corinne Hanım ona bir mektubunda “Fransızcanız çok ilerledi” diye yazıyor.
Emel Seçen: O zaman Osmanlı toprakları işgal altında. Cumhuriyet henüz ilan edilmemiş. İngilizler, Mustafa Kemal’e yakın olduğu için Corinne Hanım’ı sorguya alıyorlar? Neler yaşanıyor?
Dr. Özverim: Pangaltı’dan, Bursa sokağına taşınıyorlar. Şimdiki Sadri Alışık Sokağı. Otuz, kırk odalı bir konak. Mustafa Kemal’i takip ettiklerinden, gelip gitmesini sorguluyor, hatta eve baskın yapıyorlar. Evde Atatürk’ün imzalı resmi var. Bu resmi indirin, diyorlar. Corinne Hanım, “Niye indireyim!” diyor ve İngilizler, Sirkeci’de o dönem karargâh olarak kullandıkları meşhur Sansaryan Handa, tam 19 gün kendisini tutuyorlar.
Ailenin huzuru kaçıyor. Ve Mustafa Kemal’in arkadaşlarının yardımı ile İtalya’ya gidiyorlar. Corinne Hanım, İtalya’da müzik dersleri ve başarılı konserler veriyor. Öyle ki gazeteler, Osmanlı hanımefendisinin verdiği “Harika Programlar” haberini geçiyor.
Corinne Hanım, çok başarılı bir piyanist ama hayat zor, oğlu Reşat’ı yalnız büyütüyor. Oğlu da Paris’te bir seyahat sırasında hayatını kaybetti. Ben onların hatıralarını yaşatmaya çalışıyorum.
En üzüldüğüm, Corinne Hanım’ın indirmem dediği o fotoğraf, yıllar önce Armutlu’daki evimden çalındı. Silik bir görselini, en son Milliyet Gazetesi’nde görmüştüm.
– “Hatıraları yaşatmaya çalışıyorum” dediniz. Elimizde bir kitap var. Ve bunu Atatürk okumuş. Bazı sayfalarında altı kurşunkalem ile çizilmiş.
Dr.Özverim: Reşat Bey’in kitaplarından biri bu kitap, annesi gibi çok kültürlü. Ve o da annesinin hatıralarını yaşatmak istiyordu. Bahsettiğimiz kitap, Fuat İzzet Paşa tarafından yazılmış. “Paroles de Vaincu” Fuat İzzet Paşa, Trakya Orduları Kumandanı ve Milli Mücadele’de Gazi Mustafa Kemal Atatürk’e iştirak eden bir General. Kitap, Paris’te basılmış, yıl 1913. Bunun Türkçe basımı yok. Balkan Harbi ve Trakya’daki mücadele üzerine inanılmaz bilgiler veriyor. Bu kitabın kenarlarında notlar var, mürekkepli kalemle değil, kurşunkalemle altı çizilmiş. Kitaba saygısından Atatürk’ün şahsi notunu görüyoruz. Bu, Atatürk’ün hayata bağlılığını, enerjisini gösterme yönünden. Sayfa 99’da “Pera’daki Cafe-Chantant’larda, oyalanan insanlardan bahsediyor”, Atatürk’ün ilavesi: “Benim gibi”!
Ben, ellili yılların Beyoğlu’nda o zaman azınlık dediğimiz; Rumlar, Yahudiler, Ermeniler ile yaşadım. 1950’lilerde Beyoğlu/İstiklal, Türkiye değildi. Çok kültürlü bir dünyaydı ve o azınlıkları o zaman tam anlayamadığım için üzülüyorum. Sonra Almanya’ya gidip orada kendim azınlık olunca, ne demek olduğunu anladım. Bir insanın ülkeye sahip çıkması başkadır. Başkalarına saygısızlık, üstten görme başkadır. Bunu azınlık olduktan sonra öğrendim…
Bugün enerjinin yüksek olduğu bir gün. İçsel motivasyonuyla harekete geçmek, yeni başlangıçlar yapmak için ideal. İkna kabiliyetin ile çevreni etkileme gücün artıyor; bu, iş ve sosyal ilişkilerde fırsatlar yaratabilir. Aceleci kararlar verme eğiliminde olabilirsin; bu nedenle, düşünmeden hareket etmekten kaçınmak faydalı olur. Kendini ifade ederken biraz daha sabırlı olman, iletişimde anlaşmazlıkları önleyebilir. Sağlığına özen göster ve dinlenmeyi de unutma; zira enerjin her şeyin anahtarı. Kendine güvenmenin getirdiği cesareti, yeniliklere açık bir zihinle birleştirerek harika işler başarabilirsin.
Duygusal ve maddi güven arayışında denge sağlamak için doğru adımlar atma zamanı. Bugün, içinde bulunduğunuz ortamda kendinizi ifade etmekte zorlanabilir ve başkalarının beklentileriyle çatışma yaşayabilirsiniz. Duygularınızı ve arzularınızı net bir şekilde tanımlamak, gereksiz gerilimleri ortadan kaldıracaktır. Maddi konularda aniden gelen fırsatlar karşınıza çıkabilir; değerlendirmek için bir adım geri atmak, muhtemel risklerden kaçınmanızı sağlayabilir. Gün boyunca çevrenizdeki insanlarla kuracağınız sağlam ve içten bağlantılar, ruh halinizi iyileştirecek ve sizi destekleyecek. Kendinize zaman ayırmayı unutmayın; doğayla iç içe olmak, düşüncelerinizi netleştirmenize yardımcı olabilir. Bugün, değişim rüzgarları esiyor; sadece dışarıda değil, içsel yolculuğunuzda da hayatınızı şekillendirme fırsatları sizi bekliyor. Geçmişte yaşadığınız deneyimlerden ders almak ve geleceğe odaklanmak için harika bir zaman.
Bugün zihinsel enerjin yüksek. Fikirlerin rüzgar gibi esip geçecek, etrafındaki insanları etkilemekte zorlanmayacaksın. Sosyal ortamların senin için oldukça verimli. Yeni kişilerle tanışmak ya da eski dostlarla buluşmak için harika bir zaman. Ancak, ikili ilişkilerde dikkatli olmalısın; biraz daha sabırlı ve anlayışlı olmak, beklenmedik sorunların önüne geçebilir. İçsel huzurunu bulmak için kendine zaman ayırmayı unutmamalısın. Kendini ifade etme konusunda çok yaratıcı olabilirsin. Sanatsal veya yazınsal projeler için harika fikirler aklına gelebilir. Bugün, özgür ruhunu ve çok yönlü düşünce yapını sergilemek için cesur ol!
Duygusal yoğunluk ve içsel dünyanıza dair derinlemesine keşifler yapma isteği ön planda. Hassasiyetinizi koruyarak, sevdiklerinizle olan bağlarınızı güçlendirecek adımlar atabilirsiniz. Geçmişten gelen anıların öne çıkması, size bazı dersler sunabilir. Kendi duygusal ihtiyaçlarınıza odaklanmak, huzurunuzu artıracak. Ailevi ilişkilerde iletişim kanallarını açık tutmak önemli. Birikmiş hisleri paylaşmak, içsel bir rahatlama sağlayabilir. Aynı zamanda, besleyici tabiatınızla çevrenize sevgi ve destek sunmanız, karşılıklı ilişkilerinizi derinleştirecektir. Bu süreçte kendinizi açıkça ifade etme cesareti göstermek, hem sağlığınıza hem de ruh halinize olumlu katkılar sağlayacak. Unutmayın ki, duygusal dengeyi sağlamak için kendinize zaman ayırmak ve içsel huzurunuzu bulmak kritik bir öneme sahip.
Bugün, kişisel gücünüzü ve karizmanızı ön planda tutacak etkilerle dolu. Sahne sizin, kendinizi ifade etme zamanı. İçsel ışıltınız çevrenizdekileri etkileyecek. Kendinizi güçlü ve kararlı hissedeceksiniz; bu, zorluklara karşı daha cesur adımlar atmanıza olanak tanıyacak. Yaratıcılığınız zirveye ulaşacak ve bu, sanatsal projelerde veya kişisel hobi alanlarında somut sonuçlar doğurabilir. Ayrıca, sosyal etkileşimler de dikkat çekici olacak, yeni insanlarla tanışma fırsatları karşınıza çıkabilir. Bu günlerde, kalabalıklar içinde bile kendinizi yalnız hissetmeyeceksiniz. Sizi destekleyecek arkadaşlarınız ve sevdiklerinizle vakit geçirmek ruh halinizi yükseltebilir. Önceliklerinizi belirleyin, hedeflerinize odaklanın; zira bu dönem kararlı adımlarla ilerlemeniz için fırsatlar sunacaktır. Unutmayın, içsel gücünüzü sergilemek, hayallerinize ulaşmanızda önemli bir anahtar.
Detaylara verdiğin önem, bugün kendini ön plana çıkaracak. İş yerinde ya da eğitim hayatında küçük ama etkili adımlar atabilirsin. Dikkatini dağıtan unsurlardan uzak durmak, yaratıcı çözümler bulmana yardımcı olacak. Arkadaşlarınla olan iletişimin de güçlenecek; paylaşımlarınızda derin bir anlayış geliştirebilirsiniz. Ayrıca kişisel bakım ve sağlığına özen göstermek için harika bir zaman. Bu süreçte kendine yapılan yatırımların geri dönüşü oldukça faydalı olacak. Unutma ki, elemelerin ve titizliğinin keyfini sürmek, hayatına katacağın yeni dokunuşlarda büyük yarar sağlayabilir. Kendini özgür hisset ve düşüncelerini cesurca ifade et.
Dengeleri sağlamak için özen göstereceğin bir gün. Sosyal ilişkilerde gece yarısı bile sürebilecek derin konuşmalara hazır ol. İçsel huzuru bulmak için biraz yalnız kalmak isteyebilirsin; huzurun kaynağı, kendinle barışık olmaktan geçiyor. İş veya projelerle ilgili yaratıcı fikirlerin var; bu ilhamı not almayı unutma. Sevgi ve romantizmde tatlı sürprizler gündemde; eşin ya da partnerinle aranızda güzel bir bağ güçlenebilir. Ancak, başkalarının beklentilerine karşı kendi isteklerine öncelik vermeyi ihmal etme. Pozitif enerjin etrafındakileri saracak; samimiyetin ve zarafetinle dikkat çekeceksin. Hazır ol, yeni fırsatlar kapını çalabilir.
Duygusal derinlikler bu dönem seni etkisi altına alabilir. İçsel yolculuğa çıkma isteğin artarken, başkalarıyla olan etkileşimlerin de oldukça yoğun geçecektir. İçinde birikenleri dışa vurmak, belki de en doğru yol olacaktır. Gizli kalmış duyguların açığa çıkabilir; bu durum hem ilişkilerini güçlendirebilir hem de sana yeni bakış açıları kazandırabilir. Ancak dikkat etmen gereken bir husus var; tutkularını kontrol edebilmek önemli. Aksi halde, kıskançlık ya da aşırı sahiplenme gibi hissiyatlar yüzünden yaşanacak çatışmalar söz konusu olabilir. Kendini yeniden keşfederken, çevrendeki insanların duygularına da dikkat etmen gerekecek. İçsel dönüşüm ve yenilenme süreci, sana hem cesaret hem de güç verecek. Unutma ki, bu yolculuk yalnızca kendini anlamana değil, başkalarıyla olan derin bağlarını da güçlendirmene yardımcı olacak. Kendinle barışık kalmayı ihmal etme.
Serüven arayışın pekişiyor, yeni deneyimler peşindesin. Bugün, cesur adımlar atma isteğin artacak, içindeki tutku seni yönlendirecek. Sosyal ortamlarda daha fazla yer alabilir, ilginç insanlarla tanışabilirsin. Fikirlerini paylaşma konusunda hevesli olacaksın, bu da çevrendekilere ilham verecek. Ancak, aşırı iyimserlik bazı durumları göz ardı etmene neden olabilir. Dikkatini dağıtan şeyler yerine, hedeflerine odaklanmayı unutma. Seyahat veya farklı kültürlerle ilgili fırsatlar kapını çalabilir. İçsel keşifler yaparak, seni mutlu eden şeylere yönelmeyi dene. Kalbindeki serüven tutkusu, senin en büyük rehberin olacak.
Bugün, hedeflerine odaklanma gücün ön plana çıkıyor. Uzun vadeli planlarının üzerinde düşünmek ve stratejik adımlar atmak için mükemmel bir zaman. Kararlılığın sayesinde zorlukların üstesinden gelebilir, projelerinde ilerleme kaydedebilirsin. İletişim kurduğun kişilerden ilham alabilir, yeni perspektifler kazanabilirsin. Ancak, başkalarının görüşlerine kulak verirken, kendi iç sesini de dinlemeyi unutma. Sağlık konularına özen göstermek, genel iyilik halin için önem taşıyor. Günün sonunda, amacına doğru attığın o sağlam adımları görmek seni mutlu edebilir.
Bugün, özgür ruhun ve yenilikçi düşüncelerin ön planda olacak. Farklı fikirler ve alışılmadık projeler konusunda ilham dolu anlar yaşayabilirsin. Sosyal çevrenle iletişimlerin güçlenecek; belki de beklenmedik bir arkadaşlık ya da işbirliği kapını çalacak. Duygusal anlamda bağımsızlık arayışın, ilişkilerinde yeni dinamikler yaratabilir. Özgürlük ihtiyacını iyi dengelemeli, sevdiklerinle olan bağlarını da ihmal etmemelisin. Anlık kararlar vermekten kaçın; düşüncelerini netleştirmek için bir süre durup kendine zaman ayırmak faydalı olabilir. Gözlemlerin ve sezgilerin bugün seni doğru yöne yönlendirecek. Yaratıcılığını ortaya koymak için harika bir zaman. Unutma, en sıradan anlar bile senin için heyecan verici deneyimlere dönüşebilir.
Duygusal derinliklerin su yüzüne çıkacağı bir gün. İçsel sezgilerin güçleniyor; bu, çevrendekilerle olan bağlarını daha da derinleştirmeni sağlayabilir. Hayal gücün, yaratıcı projelerini besleyecek yeni fikirlerinle seninle olacak. Sanat ya da yazma gibi faaliyetlere yönelmek, ruhunu canlandırabilir. Kalbinin sesine kulak vermek, sana doğru yönde rehberlik edecek. İlişkilerde anlayış ve empati ön planda olacak; bu, sosyal çevrendeki insanlarla sıcak ve samimi bağlar kurmana yardımcı olabilir. Kendini ifade etme biçiminde daha cesur olabilir, bu da yeni kapılar açmana vesile olabilir. Gün sonuna yaklaşırken, iç huzurunu sağlamak için meditasyon veya doğada vakit geçirmek faydalı olabilir. Sezgi ve hayallerin peşinden git, çünkü bu dönemde içsel bilgelik sana yol gösterecek.
1
2
3
4
5
6
