1
Cumhuriyetin 97. yıldönümünde, Atatürk’ün anılarının canlı gibi durduğu, Beyoğlu’nda Ayhan Işık sokakta bir Müze Ev’in kurucusu Dr. Tuncay Özverim ile Mustafa Kemal’in Cumhuriyet öncesi İstanbul’da geçirdiği günleri ve ilham aldığı bir sanatçı kadını; Corinne Hanım’ı konuştuk.
– Müze Ev nasıl oluştu, sizin Corinne Hanım’la ilişkiniz nedir?
Dr. Tuncay Özverim: Geçen yıl kaybettiğim eşim Melda’nın teyzesi, Corinne Hanımefendi Mustafa Kemal’in dost çevresinden. Eşimin aile kökeni İtalyan. Büyükbabası İtalyan asıllı Luigi Tergiman. Annesi, sonradan Edibe adını alan kayınvalidem Edith, ablası ise Corinne Hanımefendi.
Eşimin yazdığı “Mustafa Kemal ve Corinne Lütfü, Bir Dostluğun Öyküsü” kitabı 1998’de yayımlandı. Bu Müze Ev de basına, bazı kitaplara yalan yanlış anlatılan Corinne Hanım ve onun âşık olarak evlendiği, Mustafa Kemal’in askeri okuldan arkadaşı, 1. Balkan Savaşı’nda şehit düşen Yüzbaşı Ömer Lütfü’nün (1881-1912) oğlu Reşat Bey’in. Reşat Bey de ne yazık ki çok genç öldü. Ben de aileme, tüm yaşanmışlıklar ve anılara ve öncelikle Corinne Hanım’a olan saygımdan müze haline getirdim. Ben diş doktoru olarak Almanya’da çalışıyor, yaşıyorum. Ülkeme kültür sanat etkinlikleri için geliyorum.
– Eşinizin anlattıkları ve yazdıklarına göre neydi Corinne Hanım’ın Mustafa Kemal’i etkileyen özellikleri?
Dr. Özverim: Corinne Hanım, Paris konservatuvarında şan ve piyano okumuş. Çok donanımlı, sanattan, edebiyattan, müzikten anlıyor. Zeki bir kadın ve en önemlisi Atatürk’ün sırdaşı. Yılmaz Özdil’in, Atatürk’ün biyografisini yazdığı kitabında bahsettiği gibi Atatürk’ün etkilendiği iki hanımdan biri.
– Atatürk, kültüre âşık, zeki insanları seviyor ve “Mustafa Kemal Atatürk ve Corinne Lütfü, Bir Dostluğun Hikâyesi” adlı, Melda Hanım’ın kitabında anlatılan anılarda Corinne Hanım’ın salon partileri var, bunlar nasıl gerçekleşiyor?
Dr.Özverim: Corinne Hanım, Pangaltı’da henüz babası ile birlikte yaşarken cumartesi günleri Fransızların “Salon” dedikleri sanat toplantıları düzenliyor. Dostlarına piyano çalıyor, şiirler okunuyor. Entelektüel konuşmalar yapılıyor. Namık Kemal’in oğlu, Cezmi Bey de keman çalarak Corinne Hanım’a eşlik ediyor. Atatürk’ün askeri okuldan arkadaşı Ömer Lütfü Bey, Corinne Hanım’a âşık, zaten daha sonra evleniyorlar. Mustafa Kemal Atatürk’ü de Ömer Lütfü Bey çağırıyor bu toplantılara.
Atatürk daha sonra o günleri “Cumhuriyet için bana ilham oldu” diye anlatıyor. Kendisi genç bir asker, askeri alan dışında vizyonu yok, bu etkinlikler ona bambaşka ufuklar açıyor. Batı müziğine ilgisi başlıyor. Aynı zamanda Türk kadınının kaç göç değil, toplumun içinde yaşamasını istiyor. Bunlar kurulacak Cumhuriyet için önemli adımlar, çağdaşlık. Osmanlı’da kadınlar kendi, erkekler kendi dünyalarında yaşıyor. Ortak yaşam, belki sadece evdeki sofrada var. Ve bir gün Rauf Orbay’a, “Buraya başka arkadaşları da çağıralım, görsünler böyle bir yeri” diyor. Corinne Hanım’a söylüyorlar.
Corinne Hanım da “Burası büyük bir salon değil ama iki kişi getirin” diyor. Mustafa Kemal, Rauf Orbay’ “Sen iki, ben iki kişi mi götüreceğim? Yoksa ikimiz mi? İkişer oluyoruz? Diye takılıyor.”
Emel Seçen: Bir dahaki gidişlerinde de yanlarında Halide Edib Adıvar’ı götürüyorlar. Atatürk’ün hayalindeki “Çağdaş Kadın Profili” nasıl?
Dr. Özverim: Ömer Lütfü Bey’in eşi Corinne Hanım ile tanıştıktan sonra Atatürk’ü etkileyen unsurlar: Kültürü, erkeklerin arasında konuşmalara cesurca katılması, siyasetten, müzikten, edebiyattan konuşabilmesi. Bununla yeni bir Türk kadını profili çiziyor, diye düşünüyorum. Ve toplumun çağdaş Türk kadınına ihtiyacı olduğunu düşünüyor. Bunun için de Cumhuriyetin ilanından sonra Atatürk, Türk kadınlarına 1934’te “Seçme-Seçilme Hakkı”nı veriyor.
Tarihçi Cemal Kutay’ın ömrü vefa etmedi; yazacağı son kitabı bana söylemişti, “Atatürk’ün Türk Kadınındaki hayali: Corinne Hanım” tezi de doğrulanıyor.
– Atatürk’ün sadece sanata bakış vizyonun genişlemesi, hayal ettiği “Çağdaş Kadın Profili” üzerinden Corinne Hanım’ı değerlendirmesi öncesi ise kitapta anlatılan, kendisine yabancı dil konusunda yardımcı olması. Bu nasıl oluyor?
Dr. Özverim: Atatürk yabancı dillere meraklı. Tercüme edilmemiş kitapları okumaktan, özellikle Fransızca edebiyattan keyif alıyor. Selanik’te öğrenci iken Fransızcası zayıf, oradaki manastıra gidip, dilini geliştirmeye çalışıyor. İstanbul’da Ömer Lütfü Bey aracılığıyla Corinne Hanım’la tanışması Fransızcasını ilerletmesine yardımcı oluyor. Zaten evde İtalyan olmalarına rağmen Fransızca konuşuluyor. Corinne Hanım’la Mustafa Kemal’le yazışmaları da Fransızca. Yıllar içinde Mustafa Kemal’in Fransızcası çok iyi oluyor. Corinne Hanım ona bir mektubunda “Fransızcanız çok ilerledi” diye yazıyor.
Emel Seçen: O zaman Osmanlı toprakları işgal altında. Cumhuriyet henüz ilan edilmemiş. İngilizler, Mustafa Kemal’e yakın olduğu için Corinne Hanım’ı sorguya alıyorlar? Neler yaşanıyor?
Dr. Özverim: Pangaltı’dan, Bursa sokağına taşınıyorlar. Şimdiki Sadri Alışık Sokağı. Otuz, kırk odalı bir konak. Mustafa Kemal’i takip ettiklerinden, gelip gitmesini sorguluyor, hatta eve baskın yapıyorlar. Evde Atatürk’ün imzalı resmi var. Bu resmi indirin, diyorlar. Corinne Hanım, “Niye indireyim!” diyor ve İngilizler, Sirkeci’de o dönem karargâh olarak kullandıkları meşhur Sansaryan Handa, tam 19 gün kendisini tutuyorlar.
Ailenin huzuru kaçıyor. Ve Mustafa Kemal’in arkadaşlarının yardımı ile İtalya’ya gidiyorlar. Corinne Hanım, İtalya’da müzik dersleri ve başarılı konserler veriyor. Öyle ki gazeteler, Osmanlı hanımefendisinin verdiği “Harika Programlar” haberini geçiyor.
Corinne Hanım, çok başarılı bir piyanist ama hayat zor, oğlu Reşat’ı yalnız büyütüyor. Oğlu da Paris’te bir seyahat sırasında hayatını kaybetti. Ben onların hatıralarını yaşatmaya çalışıyorum.
En üzüldüğüm, Corinne Hanım’ın indirmem dediği o fotoğraf, yıllar önce Armutlu’daki evimden çalındı. Silik bir görselini, en son Milliyet Gazetesi’nde görmüştüm.
– “Hatıraları yaşatmaya çalışıyorum” dediniz. Elimizde bir kitap var. Ve bunu Atatürk okumuş. Bazı sayfalarında altı kurşunkalem ile çizilmiş.
Dr.Özverim: Reşat Bey’in kitaplarından biri bu kitap, annesi gibi çok kültürlü. Ve o da annesinin hatıralarını yaşatmak istiyordu. Bahsettiğimiz kitap, Fuat İzzet Paşa tarafından yazılmış. “Paroles de Vaincu” Fuat İzzet Paşa, Trakya Orduları Kumandanı ve Milli Mücadele’de Gazi Mustafa Kemal Atatürk’e iştirak eden bir General. Kitap, Paris’te basılmış, yıl 1913. Bunun Türkçe basımı yok. Balkan Harbi ve Trakya’daki mücadele üzerine inanılmaz bilgiler veriyor. Bu kitabın kenarlarında notlar var, mürekkepli kalemle değil, kurşunkalemle altı çizilmiş. Kitaba saygısından Atatürk’ün şahsi notunu görüyoruz. Bu, Atatürk’ün hayata bağlılığını, enerjisini gösterme yönünden. Sayfa 99’da “Pera’daki Cafe-Chantant’larda, oyalanan insanlardan bahsediyor”, Atatürk’ün ilavesi: “Benim gibi”!
Ben, ellili yılların Beyoğlu’nda o zaman azınlık dediğimiz; Rumlar, Yahudiler, Ermeniler ile yaşadım. 1950’lilerde Beyoğlu/İstiklal, Türkiye değildi. Çok kültürlü bir dünyaydı ve o azınlıkları o zaman tam anlayamadığım için üzülüyorum. Sonra Almanya’ya gidip orada kendim azınlık olunca, ne demek olduğunu anladım. Bir insanın ülkeye sahip çıkması başkadır. Başkalarına saygısızlık, üstten görme başkadır. Bunu azınlık olduktan sonra öğrendim…
Bugün, enerjinin yüksek olduğu bir gün seni bekliyor. İnisiyatif almak ve liderlik özelliklerini sergilemek için mükemmel bir zaman. İçindeki tutku ve cesaret, çevrendekilere ilham verebilir. Beklenmedik fırsatlarla karşılaşabilirsin; bunları değerlendirmek için içsel bir cesaret bulmalısın.İletişim alanında da oldukça şanslısın. Düşüncelerini açık bir dille ifade etmen, iş ve sosyal çevrende olumlu yankılar uyandırabilir. Esnek olmayı ve yeni fikirlere açık kalmayı sakın unutma; bu sayede bağlantılarını güçlendirebilir ve yeni dostluklar edinebilirsin. Aşk hayatında, tutkulu ve ateşli bir atmosferin hakim olduğu bir dönemdesin. Partnerinle olan iletişimde samimiyet ön planda olabilir; duygularını cesurca paylaşmaktan çekinme. Eğer yalnızsan, karşına çıkacak yeni kişiler heyecan verici olabilir.Dikkatini sağlığına yöneltmekte fayda var. Fiziksel aktivitelere ve doğayla iç içe olmaya zaman ayırmak, enerjini yukarıya taşıyacak ve ruhuna iyi gelecek. Günün sonunda, kendine küçük bir ödül vermeyi unutma; çünkü bunun tadını çıkarmak, tüm çabalarını taçlandıracak.
Bugün, huzurlu bir atmosferde ilerlemeye yönelik fırsatlar karşına çıkabilir. Duygusal derinliklere dalmak, içsel düşüncelerini keşfetmek için mükemmel bir zaman dilimi. İş ve özel yaşam dengeni sağlamakta zorlandığın konulara odaklanabilirsin. Güven arayışında olduğun ilişkilerine daha fazla emek harcamak isteyeceksin. Maddi konularda daha dikkatli olman ve harcamalarını gözden geçirmen gereken bir dönemdesin. Geçmişteki hatalardan ders alarak daha sağlam adımlar atmaya çalış. Kendine olan güvenini artırmak için seçimlerine daha fazla dikkat etmelisin. Doğayla iç içe olacağın anlar, sana yeni bir enerji katabilir; doğanın sunduğu güzelliklere zaman ayırmayı unutma. Bu süreç, zihnini ferahlatırken, kalben de bir yenilenme hissetmene yardımcı olabilir. Aynı zamanda yeni hobiler keşfetmek veya yaratıcı çalışmalara yönelmek için de uygun bir zaman dilimindesin. Unutma, sabırlı ve kararlı olman, pek çok kapının açılmasına zemin hazırlayacak.
Bugün iletişiminizdeki parlaklık ve zeka ön planda. Kafanızda birçok fikir uçuşuyor; bunları paylaşmak için mükemmel bir zaman. Sosyal çevrenizle olan diyaloglarınızda enerjik ve etkileyici bir üslup kullanıyorsunuz. Yakın arkadaşlarınız veya ailenizle bir araya gelmek, düşüncelerinizi açığa çıkarmak için harika fırsatlar doğurabilir. Yenilikçi projeler ve yaratıcı çalışmalar için ilham alabilir, önemli bağlantılar kurabilirsiniz.Aşk hayatınızda, heyecan ve sürprizler bekleniyor. Duygusal samimiyetle karışık mizahi bir dil, sizi ve partnerinizi daha da yakınlaştırabilir. Yalnızsanız, ilginç biriyle tanışma olasılığınız yüksek. Anlık çekimlerle dolu anlar yaşayabilirsiniz, bu nedenle kendinize güvenin ve anın tadını çıkarın.Kariyer alanında ise, fikirlerinizi başkalarına kabul ettirmek için iyi bir zaman. Enerjinizi toplamak ve mevcut projelere odaklanmak verimli sonuçlar getirebilir. İletişim yeteneklerinizle dikkat çekmek, yeni fırsatlar kapısını aralayabilir. Unutmayın, karşınızdaki kişilere ilgi göstermek ve onları dinlemek, başarılı bir işbirliği için kritik öneme sahip. Akıllı ve esnek yaklaşımınız, bir sorunu çözmekte size yardımcı olabilir. Özetle, yaratıcılığınızla dolu bir gün sizi bekliyor!
Duygusal derinliklerin ön plana çıkacağı bir gün. Sevdiklerinle olan bağlantını güçlendirmek adına sıcak ve samimi sohbetler yapabilirsin. İçsel dünyana dönme isteğin artabilir; bu da meditasyon veya günlük tutma gibi aktivitelerle rahatlamanı sağlayabilir. Yaratıcılığın zirve noktasına ulaşacak ve sanatsal projelerle ilgilenmek, sana büyük bir tatmin duygusu verecek. Duygusal olarak hassas olabileceğin bir dönemdesin, bu yüzden başkalarının düşüncelerine karşı duyarlılığını artırmalısın. Unutma ki, kendine zaman ayırmak, ruhsal sağlığını destekleyecek en önemli faktörlerden biri. İlişkilerinde, geçmişten gelen iletişim sorunları yeniden gündeme gelebilir; bunları çözmek ise yalnızca senin elinde. Duygusal bağların derinleşmesi, yeni bir bakış açısı kazandıracak.
Bugün, karizma ve çekicilik dolu bir enerjinin içindesin. Sosyal çevrendeki insanlar üzerindeki etkini hissedeceksin. Kendine güvenin artarken, liderlik vasıfların da ön plana çıkıyor. Yeni projelere başlamak, insanları etkilemek ve ilham vermek için harika bir zaman dilimindesin. Ancak, gururunla dikkatli olmalısın; kendini çok fazla yüceltmek, bazı ilişkilerde sorunlara yol açabilir.İş hayatında kendini ifade etmekte zorluk çekmiyorsun; bu durum, fikirlerini aktarırken daha da belirgin hale gelecek. Ancak, başkalarına karşı empati göstermeyi de unutmamalısın. Onların düşüncelerini anlamak, team çalışmalarında başarılı olmanı sağlayacak.Aşk hayatında, tutku ve samimiyet ön planda. İlişkilerinde derin bağlar kurmak isteyebilirsin. Ama dikkat et, kıskançlık duyguları ilişkilerinde gerginlik yaratabilir. Partnerinle açık iletişimde bulunarak bu durumu aşabilirsin.Bugün, kendin için yaptığın şeylere odaklanmakta fayda var. Kendi ihtiyaçlarına öncelik vermek, ruh halini olumlu yönde etkileyecek. Kendine zaman ayırmayı ihmal etme; bu süreçte ilham verici bir etkinlik veya hobi bulabilirsin. Özellikle sanatsal faaliyetlerde başarılı olman muhtemel. Özgün düşüncelerini paylaş, bu senin için yeni kapılar açabilir.
İş ve sağlık konularında titizlikle ilerlemen gereken bir dönemdesin. Gün içerisinde detaylara karşı duyarlılığın artacak ve bu, seni mükemmel sonuçlara ulaştırabilir. İletişimde dikkatli olmalı, sözcüklerini özenle seçmelisin. Gerek iş arkadaşlarınla, gerekse yakınlarınla olan ilişkilerinde uyum arayışın, bazı gerilimlerin üstesinden gelmeni sağlayacak. Ayrıca, sağlığına yönelik alacağın küçük önlemler, uzun vadede büyük faydalar getirebilir. Organize olmaya ve plan yapmaya zaman ayırmalısın. Unutma, mükemmellik bir süreçtir, acele etmeden ilerle. Başkalarına yardım etmen de, iç huzurunu artıracak ve kendini daha iyi hissetmene vesile olacak. Kendine olan inancını tazele ve içsel yolculuğuna odaklan.
Sosyal etkileşimlerin yoğun bir şekilde kendini hissettireceği bir gün. Yakın ilişkilerdeki denge arayışın ön planda. Duygusal paylaşımların ve samimi iletişimlerin bu dönemde önemli bir rol oynayacak. Yeni insanlarla tanışma ve mevcut arkadaşlıkları derinleştirme fırsatları karşına çıkabilir. Ayrıca estetik algını besleyen sanatsal etkinliklere yönelmek için harika bir zaman. Kendi içsel dengen ile birlikte çevrenin ihtiyaçlarını gözetmek, huzurlu bir atmosfer yaratacak. Kararlarını alırken mantık ve duyguları bir arada harmanlamak sana büyük bir avantaj sağlayacak. Kendini ifade etme şeklin, başkaları üzerinde olumlu bir etki bırakacak.
Gizli kalmış tutkuların su yüzüne çıkabilir; içsel bir yolculuğa çıkmaya hazır ol. Derin duygularla baş başa kalma isteği, seni yeni keşiflere yönlendirebilir. İlişkilerde sınırlarınızı belirlemek önemli olacak; bu süreçte kendinle yüzleşmekten kaçınma. İş hayatında güç dinamikleri ön plana çıkabilir; stratejini iyi belirleyerek ilerlemen faydalı olacaktır. Kendine olan güvenin artıyor, bu da sana yeni fırsatlar sunabilir. Sağlık konularına bağlı olarak, zihinsel ve fiziksel dengeyi bulmak için biraz daha özen göstermelisin. Güçlü sezgilerin, karanlıkta kaybolmuş olanı bile ortaya çıkaracak; içgüdülerine güven. Unutma, dönüşüm ve yeniden doğuş her zaman seninle.
Bugün, maceracı ruhun ve keşfetme tutkun ön planda. Yeni deneyimlere açılmak, seni daha da besleyecek. Sosyal ortamlar ve arkadaşlık ilişkileri güçlü bir etki yaratabilir, bu nedenle etrafındaki insanlarla samimi bağlantılar kurma fırsatını değerlendirmelisin. Rahat ve neşelisin, bu enerjin diğerlerine de yansıyacak ve çevrendekilerle keyifli anlar paylaşmanı sağlayacak. Fakat düşüncelerini ifade ederken biraz daha dikkatli olman gerekecek; içsel heyecanların bazen yanlış anlaşılmalara yol açabilir. Kendine güvenin seni ilerlemeye teşvik edecek, bu yüzden kararlılıkla ilerle. Hayallerinin peşinden koşarken, yolda karşına çıkan fırsatları kaçırmamaya çalış. Yaratıcılığını kullanmak için mükemmel bir zaman; belki yeni bir hobiye başlayabilir ya da ilham verici fikirlerle ilgilenen projelere yönelmelisin. Bu dönem, seni özgür kılacak aktivitelerle dolup taşabilir, buna kendine ayıracağın zaman da dahil. Kısacası, bugün içsel sesine kulak vermek ve tutkularının peşinden koşmak için harika bir gün!
Bugün, kararlılığın ve azmin ön planda olduğu bir gün. Hedeflerine ulaşmak için gerekli olan çabayı göstermekten çekinmeyeceksin. İşle ilgili konularda disiplinini ve sorumluluk bilincini koruyarak ilerlemek, sana önemli fırsatlar sunabilir. Aynı zamanda, ilişkilerinde güven inşa etmek için samimi ve içten görüşmelere hazır ol. Kendini ifade etme biçimin, başkaları tarafından takdir edilecektir. Hırsların, hayatında yeni kapılar açabilir; fakat aceleci olmamaya özen göstermelisin. Bugün kendine zaman ayırmak, içsel dengeni bulmana yardımcı olacak. Unutma, uzun vadeli planların, kısa vadeli tatminlerin önüne geçebilir. Geleceğe dair sağlam adımlar atmak için düşüncelerini netleştir ve hedeflerini netleştir.
Gün boyunca akılcı düşüncelerinle çevrendeki her olayı sorgulama ihtiyacı duyabilirsin. Yeni fikirler, alışılmışın dışında bakış açıları seni cezbetmeye başlayacak. Sosyal ilişkilerin, arkadaşlarınla olan bağların derinleşebilir; birlikte yaratıcı projelere yönelmek için harika bir zaman. Geleceğe dönük planlarını yaparken içsel sezgilerine güvenmeyi ihmal etme. Beklentilerin farklılaşabilir ve bu süreçte kendini ifade ederken cesur olmalısın. İçinde bulunduğun sosyal çevredeki insanlar, sana ilham verebilir ve yeni ufuklar açabilir. Kendi özgürlüğünü ve bireyselliğini koruyarak, başkalarına ilham verme kapasiten daha da artacak. Unutma, alışılmadık yolculuklar senin için her zaman büyüleyici olmuştur.
Duygusal derinliklerin ve sezgilerin ön plana çıkacağı bir dönemdesin. Bugün, içsel dünyana yolculuk yapman için harika bir zaman dilimi. Sanatsal yeteneklerin ortaya çıkabilir, yaratıcı projelere yönelmek seni besleyecek. İlişkilerinde empati ve anlayışla yaklaşmak, sevgi dolu bağların güçlenmesine neden olabilir. Karşılaştığın zorluklarda sabırlı kalmayı unutmamalısın; içsel sezgilerin doğru kararları almanda yardımcı olacak. Kendine zaman ayırmak ve meditasyon gibi rahatlatıcı aktivitelere yönelmek, zihinsel ve ruhsal olarak yenilenmene katkıda bulunabilir. Kendi ihtiyaçlarına yönelik duyarlılığın artacağı bu süreçte, başkalarına yardım edecek fırsatlar da karşına çıkabilir. Hedeflerin doğrultusunda ilerlerken, sezgine güvenmekte ısrarcı olmalısın. Bu gün, hayallerini gerçeğe dönüştürme konusunda atacağın adımlar için büyük bir fırsat sunuyor.
1
2
3
4
5
6
