1
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nca duyurulan, yıllardır tartışma konusu olan Finike-Demre-Kaş-Kalkan otoyolu projesi ile ilgili inceleme değerlendirme momisyonu tarafından verilen ÇED olumlu kararı kamuoyunda büyük tepki ile karşılandı.
Aralarında Likya gibi özgün bir kültürel peyzajın karakterini oluşturan arkeolojik ve doğal sitlerin de yer aldığı toplam 20 ayrı korunan alanı etkilemesi beklenen otoyol projesi için 66 binden fazla ağacın da kesileceği belirtiliyor. Otoyol projesinin geçtiği güzergâhta, Myra antik kenti, Andrake antik kenti, Beymelek İsion Kulesi, Istlada/Hoyran, Kyaneai gibi antik kentler de yer alıyor. Bakanlıktan aldığımız bilgi, projenin tüm itirazlar ve değerlendirmeler sonucunda yeniden oluşturulduğu yönünde oldu. Gazetemize açıklama yapan arkeologların ise konuya ilişkin tepkileri sürüyor.
Akdeniz Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü’nden Prof. Dr. Gül Işın
Raporun ilgili bölümlerinde karayolu güzergâhının 11 noktada Taşınmaz Nitelikli Kültür Varlığı barındıran koruma altındaki sit alanlarından geçtiği “etkileşim”; “minimum etkileşim” ifadeleri ile tarif edilmiş olmakla beraber “etkileşim”, “minimum etkileşim” ifadeleri ne yürürlükteki koruma mevzuatında ne de bilimsel literatürde karşılığı olan bir tanımdır. Dolayısıyla 11 antik yerleşim ile etkileşimde bulunmak demek doğrudan bu alanlara “müdahale” edileceği anlamını da taşır.
Örneğin planlanan patlatma çalışmalarından biri Myra antik kenti sınırlarında MÖ 5. 4. yüzyıllara tarihlenen kayaya oyulmuş su yolu yakınında olacaktır. Ve raporda müdahale sırasında eserlerin zarar görmeyeceği yalnızca tahmini bir görüştür; zira patlatma çalışmalarının bilimsel fizibilitesi raporda sunulmamıştır. Proje ile 19 dakika kısalacak yol için kendi yasalarını çiğneyerek 11 adet antik yerleşmemize ait taşınmaz kültür varlıklarını patlatan yegâne ülke olarak yaftalanmadan önce bu proje durdurulmalı.
Arkeologlar Derneği Başkanı Bülent Türkmen
Bakanlık tarafından hazırlanan Finike-Demre-Kaş-Kalkan yol projesi bölgenin doğal ve kültürel mirasına vurulmuş bir hançerdir. Bu projeyle birlikte 11 arkeolojik sit ve 9 koruma alanı zarar görecek. Bu alanlar içinde Kaş-Kekova Özel Çevre Koruma Bölgesi’nden 1. derecede doğal sit alanlarına, Kyaneai antik kentinden Myra antik kentine çok sayıda koruma altında bölge var. Ayrıca 66 binin üzerinde ağaç kesilmesi söz konusu.
Kasım ayında Urfa’da Uluslararası Neolitik Kongresi gerçekleştirildi ve bence çok önemli bir organizasyondu. Bir diğer yandan UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne varlıklarımızı yazdırmak için bir çalışma yürütülüyor. Ama öte yandan bu projede de olduğu gibi birçok alanda tarif edilemez bir tahribatın yaşanmasının kararları alınıyor. Kaz Dağlarından Latmos’a, Diyarbakır Surları’ndan İstanbul Tarihi Yarımada’ya, Kapadokya’dan Hatay’a uzanan neredeyse ülkenin her tarafında kültürel ve doğal mirasımız geri dönüşü olmayan bir şekilde tahrip edildiği, Avrupa Birliği adayı, ICOMOS üyesi ve uluslararası kültürel ve doğal mirasın korunmasına yönelik sözleşmelere taraf olan bir ülkede dikkat edilmesi gereken bir süreçtir.
Finike-Demre-Kaş-Kalkan yol projesinin geçtiği Likya Bölgesi ise özgünlüğü ile zengin kültürel ve doğal varlıkların bütünleştiği bir coğrafya olmasıyla ayrıcalıklı bir alandır ve bakanlığın bu proje başta olmak üzere ülkemizde doğal ve kültürel mirasımızı tahribine “yol açan” projelerinden bir an önce vazgeçmeye davet ediyoruz. Bir diğer çağrımız da bu alanda çalışan uzmanlar ve meslektaşlarımız başta olmak üzere bütün vicdanlara; bu miras hepimizin, sahip çıkalım, örgütlenelim birlikte itiraz edelim. Bugün bu gidişata dur demezsek yarın çok geç olacak.
Yaşam alanlarımıza, kültürel ve doğal mirasımıza dokunmayın.
“Kültürel ve Doğal Mirası İzleme Platformu” sözcüsü arkeolog-editör NEZİH BAŞGELEN
1993 yılında yürürlüğe giren ilk ÇED yönetmeliğinin bugüne kadarki saha uygulamalarının sonuçlarına baktığımızda ÇED’in tarihi ve doğal çevre değerlerinin korunmasında pek çok açıdan tartışılması gereken bir hale geldiği görülmektedir. Bunun son örneğini de FinikeDemre-Kaş-Kalkan otoyolu projesi ile ilgili ÇED raporundaki uzman değerlendirmelerinde izlemekteyiz.
Bu bağlamda büyük tepki ile karşılanan ÇED olumlu kararına dayanak olan otoyol projesinin geçtiği güzergâh ile ilgili arkeolojik raporunu hazırlayan arkeoloğun uzmanlığı ve sahada ne gibi çalışma yaptığı ilgili kamuoyunca merak ediliyor. Özellikle Beymelek Lagünü ve İsion Kulelerinden Kyaneai antik kentine , tarih öncesinden Bizans dönemine arkeoloji ve kültürel peyzaj açısından inanılmaz yoğunluktaki bu güzergâh ile ilgili seçilen bu arkeoloji uzmanının neler saptadığını ve neleri kurula sunduğunu da bilmek istiyoruz. Bu açıdan da bundan sonraki aşamada özellikle otoyol projesinin sit alanlarıyla kısımlarına yönelik detay projelerinin alanın yetkin uzmanlarının ilgili kazı başkanlarının denetiminde hazırlanması diliyoruz.
İstanbul üniversitesi öğretim üyesi Necmi Karul
Sözü edilen alanın detayını bilmiyorum ancak bu tür durumlarda ören yerine en hâkim kişi olan kazı başkanının görüşüne başvurulur. Koruma kurulları da bu görüşe itibar eder. Kamu ya da sanayi yatırımlarının arkeolojik mirası bir engel değil de benzeri şekilde kültürel, yeri geldiğinde de ekonomik zenginliğimizin bir parçası olarak görmesi esastır.
Dolayısıyla zengin bir kültürel mirasa sahip ülkemizde tüm kurumlar planlanlama aşamasında arkeolojiyle ilişkin görüşleri almalıdır. Geçmişe dair olanı kaybedildiğinde bir daha geri getirme şansımızın olmadığını unutmamak gerekir.
Bugün, heyecan verici bir enerjinin içindesin. Cesaretin ve kararlılığın, seni yeni fırsatlarla buluşturacak. İçsel motivasyonun yüksek, bu da seni hedeflerine daha da yaklaştırabilir. Enerjini doğru yönlendirdiğinde, karşılaştığın zorlukların üstesinden gelmekte zorlanmayacaksın. Sosyal çevrendeki insanlarla etkileşimlerin, yeni bağlantılar kurmanı sağlayabilir. Hislerinin farkında olmalı, duygusal derinliğini kucaklamalısın. İletişim kurarken dikkatli ol, ifadenin keskinliği hem fırsatlar hem de potansiyel çatışmalar doğurabilir. İçsel huzurun, gün içinde gözle görünür bir rahatlık sağlayacak. Pozitif düşünce yapın, olumsuzlukları geride bırak ve kendine güvenerek, hayatın sunduğu güzellikleri kucakla.
Bugün, güven arayışının ön planda olduğu bir dönemdesin. Maddi konulara olan ilgin artabilir; harcamalarına dikkat etmelisin. Yeni bir yatırım fırsatı karşına çıkabilir, ancak acele etme ve dikkatlice değerlendirmeyi unutma. İlişkilerde daha sağlam temellere yönelme isteği içindesin. Sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirmek için daha fazla zaman harcayabilirsin. Duygularını ifade etme noktasında cesur ol, bu sana büyük bir rahatlama getirebilir. Kendine güvenin artıyor, bu da çevrendeki insanlarla olan etkileşimini olumlu yönde etkiliyor. Doğaya çıkmak, huzur bulmana yardımcı olabilir. Bugün, içsel sıcaklığını artırma amacı güderek, kendine özellikle zaman ayırmayı ihmal etme.
Bugün zihinsel enerjinin zirveye çıkacak, yeni bilgiler edinme isteğin ön plana çıkacak. Sosyal çevrenle kuracağın iletişimler güçlenecek, karşına çıkan fırsatları değerlendirmek için cesaret bulacaksın. İçinde bulunduğun durumları sorgulamak ve yeni alternatif yollar aramak, ruhunu besleyecek. İkna kabiliyetin ve esprili üslubunla etrafındaki insanları etkileme şansına sahipsin, bu durum iş ve özel yaşamına pozitif yansıyacak. Ancak, dikkat etmen gereken nokta, yüzeysel kalmamaya çalışmak; derinlemesine analiz yapmalı ve hislerine de kulak vermelisin. Bugün, sosyalleşmek ve paylaşımda bulunmak sana keyif verecek. Unutma, bazı görüşmeler beklenmedik kapılar açabilir. İletişimini akıcı tut, samimi kal ve kalbini dinlemeye özen göster.
Duygusal derinliğin her zamankinden daha güçlü bir şekilde kendini gösterebilir. Bu dönemde, sevdiklerinle arandaki bağları güçlendirme isteği ön planda. İçsel dünyanınla yüzleşmek; geçmişten gelen anıların gün yüzüne çıkmasına sebep olabilir, bu da seni nostaljik bir ruh haline sokabilir. Koruma içgüdün aktifleşecek, sevdiğin insanlara karşı daha fazla şefkat göstermeye hazır olabilirsin. Kariyerinle ilgili bazı belirsizlikler yaşanabilir, bu nedenle alternatif yolları düşünmekte fayda var. Yaratıcılığını ifade etmek için harika bir gün; sanatsal aktivitelere yönlenmek ruhuna iyi gelecektir. Sosyal çevrende daha fazla etkileşim kurma isteği, yeni arkadaşlıklar veya ilişkiler geliştirmek için uygun fırsatlar sunabilir. Kendine güvenini kaybetmemek önemli; zira bu dönemde karşına çıkabilecek fırsatlar senin cesaretine bağlı olarak değerlendirmeye açılacaktır. Jüpiter’in olumlu etkisiyle birlikte, hayatında büyüme ve genişleme dönemine girebilirsin. Maddi konularda planlı ve temkinli olmak, olası sürprizlere karşı hazırlıklı olmanı sağlayabilir. Kendi duygusal ihtiyaçlarını unutmadan, dış dünya ile uyum içerisinde olmaya dikkat et.
Bugün, içsel enerjini ve yaratıcılığını en üst düzeye çıkarma fırsatını yakalayacaksın. İnsanlar üzerindeki etkini hissetmek, kendine olan güvenini artıracak. Yeni projelere yönelme isteği doğabilir; bu, hayal gücünü harekete geçirerek sonucunda tatmin edici başarılar getirebilir. Sosyal ilişkilerde ise, sıcak ve samimi bir iletişim kurarak çevrenle güçlü bağlar kurma şansını yakalayabilirsin. Ancak, aşırı gurur ve kendini çok öne çıkarma durumlarının ilişkileri zorlayabileceğini unutma. Bugün, sevdiklerinle olan sanal veya yüz yüze bağlantıların, keyifli anılar biriktirmeni sağlayacak. Kendi içsel dünyana dönüp, hangi kelimelerin ruhunun derinliklerine hitap ettiğini keşfetmek için bir fırsat bulabilirsin. Enerjinin yüksek olduğu bu günlerde, önündeki engelleri aşma azmi ile yeni yollar açma cesaretini bulabilirsin. Unutma, gerçek ışığını dışarı yansıtmak, senin için her zaman önemli.
Bugün detaylara odaklanma isteğin artıyor. İş yerinde veya kişisel projelerinde mükemmeliyetçi bir yaklaşım içinde olacaksın. Ancak, bu tutumun seni aşırı eleştirmen bir hale getirebilir; bu yüzden kendine karşı nazik olmayı unutma. Sosyal ilişkilerinde, insanları analiz etme yeteneğinle etrafındakilerin duygusal durumlarını kolayca okuyabilirsin. Bu, insanlarla daha derin bağlantılar kurmanı sağlayabilir. Sağlıkla ilgili konulara dikkat et; vücuduna iyi bakmayı ihmal etme. Farklı bir bakış açısı kazanmak için gündelik rutinine küçük değişiklikler eklemek senin yararına olacak. İçsel huzurunu sağlamak için bir süre yalnız kalmaya ihtiyaç duyabilirsin. Duygusal dengeyi bulmak, senin için önem taşıyor. Kendi ihtiyaçlarını ve rahat alanını önceliklendirmek, ilerleyen günlerde sana fayda sağlayacak.
Duygusal denge arayışında olacağın bir gün. Sosyal ilişkilerdeki uyum, senin için büyük önem taşıyacak. Etrafındakilerle sağlıklı iletişim kurmak, bazı çatışmaları önlemeni sağlayabilir. Estetik ve güzellik konularına olan ilgin artış gösterebilir; belki yeni bir dekorasyon, kıyafet veya kişisel bakım için harcama yapma isteği duyabilirsin. Kendi iç huzurunu bulmak adına sakin bir alan yaratma ihtiyacı hissedeceksin. Güçlü sezgilerin, bu noktada seni doğru yönlendirebilir. Belki bir arkadaşınla derin bir sohbet gerçekleştirebilir, burada hayatına dair önemli farkındalıklar elde edebilirsin. İlişkilerine dikkat et; dengede kalmak ve birbirini anlamak, uyumlu bir ortam sağlayacak. Kendi isteklerini başkalarının beklentileri ile harmanlamaya çalışırken, içsel huzurunu kaybetmemeye özen göster. Sadece bugün değil, her gün, senin için uyum ve denge her şeyin temelidir.
Gizli kalmış duygular yüzeye çıkabilir. İçsel dönüşüm için uygun bir zaman dilimindesin; kendinle yüzleşmek, eski yaraları iyileştirmek isteyebilirsin. Çevrendeki insanlarla olan ilişkilerde derinlik arayışı, içsel gerilimlerin azalmasına yardımcı olacak. Zihninde canlanan fikirler, gelecekteki projelerine ilham verebilir. Kendi ihtiyaçlarını ifade etmek ise ilişkilerde daha açık ve samimi bağlar kurmanı sağlayacak. Gözlemlerine dikkat et, hayatın sana sunacağı sürprizler var. Kalbinde taşıdığın tutkular, seni hedeflerine daha da yaklaştırabilir. Güçlü sezgilerinle hareket et, içsel sesini dinlemeyi ihmal etme; bu seni en doğru yola yönlendirecektir.
Bugün, keşfetme arzusunun ön planda olduğu bir gün. Yeni deneyimlere açık olmalısın; farklı kültürler, bakış açıları ya da fikirlerle tanışmak ruhunu besleyecek. Yolculuklar ve seyahatler için güçlü bir motivasyon var. Senin için küçük kaçamaklar bile büyük bir memnuniyet kaynağı olabilir. Zihinsel olarakın oldukça canlı ve enerjik hissedeceksin. Yaratıcılığını ifade etmek için harika bir fırsat bulabilirsin. Bu, sanatsal uğraşlara yönelmek ya da yeni beceriler öğrenmek için ideal bir zaman. Sosyal çevrendeki insanlarla bağlantı kurmak, ilham alman için faydalı olacak. Hareketli ve dinamik bir atmosfer içinde kendini bulmak, senin için iyi gelir.Aşk konusunda, yoğun hisler ve tutkulu anlar söz konusu. Partnerinle derin, anlamlı konuşmalar yapmanız duygusal bağlantınızı güçlendirebilir. Bekar olanlar içinse, heyecan verici tanışmalar söz konusu. Ancak dikkatli olmalısın; hızlı karar vermektense düşünmek, uzun vadede daha iyi sonuçlar getirebilir. Unutma, yaşam serüveninde attığın adımlar, geleceğini şekillendiren önemli taşlar.
Bugün, kararlılığını ve azmini ön plana çıkaran bir enerji seni saracak. Gelecek hedeflerine odaklanarak, karşına çıkan engelleri birer birer aşabileceksin. İş yerinde, ekip çalışması ve işbirliği ön planda olacak. Ancak, bazı durumlarda sabrını zorlayan insanlar veya durumlar olabilir; bu noktada soğukkanlı kalmak önemli. Kendi iç dengeni sağlamak için zaman ayırmayı ihmal etme. Sosyal çevrende ise, dostluklarını derinleştirebilecek fırsatlar ortaya çıkabilir. Hislerini paylaşmakta tereddüt etme; bu, aralarındaki bağı güçlendirebilir. Kendine güvenin tam, bu enerjiyi en iyi şekilde değerlendir. Unutma, önündeki yol senin kararlılığınla şekillenecek.
Bugün, yenilikçi düşüncelerin öne çıkacağı bir gün. Merak duygun her zamankinden daha güçlü olacak; entelektüel tartışmalara katılma isteği belirgin. Sosyal çevrendeki insanlar, sana ilham verecek yeni fikirlere kapı açabilir. Esnek düşünme yeteneğin, beklenmedik durumlarla daha kolay başa çıkmanı sağlayacak. Aynı zamanda, bağımsızlık arayışın kendini daha net ifade etmene ve başkalarıyla olan ilişkilerini güçlendirmeni sağlayabilir. İçsel huzurunu korumaya özen göster, çünkü başkalarıyla olan etkileşimlerin senin ruh halini etkileyebilir. Yaratıcılığın artarken, bazı eski projelere yeniden göz atmak isteyebilirsin. Hayal gücünün sınırlarını zorlamaktan çekinme, bu süreçte kendine olan güvenin de artacak.
Duygusal denge, içsel huzur ve sezgisel güçler ön planda. Son zamanlarda yaşadıkların, hayal gücünü ve yaratıcılığını beslemiş. Bugün, bu enerjilerle yeni projeler veya sanatsal çalışmalar üzerinde derinleşme fırsatın var. Hayal ettiğin şeyleri gerçeğe dönüştürmek için cesaret bulabilirsin. Sosyal ilişkilerde karşılaştıkların sürprizlerle dolu; önemli bir görüşme yeni bir kapı açabilir. Empati yeteneğin, başkalarının ihtiyaçlarını anlamada seni yönlendirecek. Kendini ifade ederken dürüst ol, içtenliğin başkalarına ilham verecek. Duygusal derinlikte kaybolmaktan korkma; içindeki bilgeliği keşfetmek, sana yeni bakış açıları kazandıracak. Bugün ruhsal iklimin, kişisel gelişim için bir adım atmak adına mükemmel. Geçmişin izleri sana öğütler sunabilir; bunları bir fırsat olarak değerlendir. İçsel yolculuğun, özgürleşmeni sağlayabilir, korkularınla yüzleştikçe daha güçlü hissedeceksin. Duygusal ve ruhsal bağlarını güçlendirecek deneyimlerle dolu bir gün seni bekliyor.
