1
Serginin fikir annesi Çiğdem Simavi, yanına sanat tarihi eğitimi alan torunu Esra Koç’u katmış, arkasına da Vehbi Koç Vakfı ve oğlu Ömer M. Koç’u, sponsor da kadın, ünlü.
“Üç yıl önce çağdaş sanatçı kadınlarımızı yurt dışında tanıtmak için projenin ilk adımını attım ama küratör Deniz Artun ile tanışınca yüzümüzü gölgede kalmış kadınlara çevirip nihayet hak ettikleri saygı duruşunda bulunmak gereğini anladım” diyor Çiğdem Simavi, sunuş yazısında. Günümüzün sanatçı kadınları kendilerini tanıtabiliyor, yurtiçi ve dışında işlerini sergileyebiliyorlar, ya öncekiler, hiçbir kurum arkalarında durmazken, hangi birini tanıyor, işlerini biliyoruz? İşte bu sergide yer alan 100’ü aşkın kadından hiçbiri hayatta değil ama eserleri yaşıyor, öyleyse onları görmeli, tanımalı, anlamalıyız.
Sergiye adını veren eser “Ben-Sen-Onlar” sanatçı Şükran Aziz’in toplumsal kimliklerin satranç tahtası, çeşitli dillerde yazılmış Ben Sen Onlar, ilk kez NewYork’ta sergilenmiş.
Şükran Aziz
İstiklal Caddesi’nde Meşher’de üç kata yayılan serginin “Ben” katı, kimliğini arayan, kuran, parçalayan kadınlara ayrılmış! Kendi yüzlerini arıyor, bazen gizliyorlar. Küratör Deniz Artun, sergide yer alan eserler için “Hepsi baş yapıt değil belki ama başyapıt nedir? Semiha Berksoy’un yanında adı daha az duyulmuş 150 kadının eseri var, belki sadece 20 -25’inin adını duymuşsunuzdur” diyor. Birinci katta daha çok portreler yer alıyor. Bir iki nü dikkati çekiyor, kadınların kadınlara modellik ettikleri resimler az. Ama Mihri Müşfik’in “Aynalı Gözde’si çarpıcı bir güzel. Ressamların içinde Emel Korutürk’ün adını bilmemizin nedeni, eşinin Cumhurbaşkanlığı yapmış olması hiç kuşkusuz! Ama Semiha Berksoy, çağının çok ötesinde işleriyle parlıyor! Bu arada sadece kızının değil, annesinin de mütevazı çiçek desenleri yapan bir sanatçı olduğunu öğreniyoruz, genler, ah genler!
Semiha Barksoy, 8 yaşında kaybettiği annesi ve kendi çocukluğunu çizmiş.
İkinci kat, “Sen” katı. Burada kadınlar kendilerini ötekiyle yansıtıyor, bu öteki genellikle çocukları. Doğurganlık, hamilelik, bedenin çiçek açması olgusuyla anlatılıyor. Nasip İyem’in pişmiş topraktan hamile kadın heykelleri pek sevimli. Bu katta ayrıca nü sayısı çok daha fazla. Oysa çıplak modele erişmenin zor olduğu yıllar. Burada yer alan büstlerden birinin öyküsü ilginç. İsmet ve Mevhibe İnönü’nün büstünü yapmak için bir sipariş alan sanatçı Sabiha Bengütaş, yüzünü elleyemediği ve tam olarak hissedemediği için İsmet İnönü’nün büstünü iyi yapamadığına inanıyor ve vazgeçiyor. Mevhibe İnönü’nün büstünü ise bitirmiş ve sergide yerini alıyor.
Deniz Bilgin
Üçüncü kat ise O katı. Bu kattan bir ayrıntı anlatalım: Sanatçı erkeklerle evlenen sanatçı kadınlar sanatçı eşlerinin gölgesinde kalıyor, tıpkı Picasso’nun, Rodin’in eşleri gibi Türk sanatçı kadınlar da kendileri yerine eşlerinin parlamasına yardımcı oluyor. Güzin Duran, Feyhaman Duran’ın eşi. Kocası çiçek resimleri natürmort yapmayı sever ama çiçekleri hep karısına toplatırmış, o da kendisini çiçekleri kucağında arkası dönük resmetmiş. Küratörler de bunun intikamını almak ve saygıda bulunmak için üçüncü katta Güzin Duran’a 80 kadının çiçek verdiği bir yerleştirme yapmışlar! Duvarlardaki çiçek motifleri ise bir başka hikâyenin özü. Gençler pek bilmez ama yıllarca Sümerbank’ın çiçekli basmalarından elbise giyenler hatırlar. İşte o çiçeklerin hepsini aynı kadın sanatçı çizer. Bu çiçekler de ona saygı duruşudur! Bu katta yer alan eserler içinde Semiha Es’in fotoğraflarından bahsetmeden geçemeyeceğim. Eşi gazeteci Hikmet Feridun Es ile birlikte 50’li yıllarda dünyayı dolaşan Semiha Es, birbirinden ilginç fotoğraflar çekmiş. O yılların teknolojik olanakları içinde bu fotoğraflar çok küçük basılmış. Sergide ise biraz büyütülerek yerleştirilmiş. Eren Eyüboğlu da eşi Bedri Rahmi Eyüboğlu’nun gölgesinde kalmış kadınlardan. Mavi Elbiseli Uzanan Kadın resmi çarpıcı. Zerrin Bölükbaşı’nın Sevgi heykeli de Hakkiye Koral’ın brodeli küçük çantası da. Sergi için hazırlanan kataloğun da büyük bir emek içerdiğini ve en az sergi kadar önemli olduğunu belirtmeliyim. Üç yıla yayılmış çalışmanın sonuçları sadece kadınları değil, herkesi ilgilendirecek. Emeği geçenlere selam olsun.
Bugün enerji dolu ve cesur bir ruh hali içinde olacaksın. Hayallerini gerçekleştirmek için adımlar atma isteği artacak. Kararlılıkla hareket ettiğinde, karşına çıkan engelleri aşmakta zorlanmayacaksın. Cesaretin, yeni ve heyecan verici fırsatlarla dolu bir gün geçirmeni sağlayacak. Sosyal ilişkilerinde samimiyet ve içtenlikle yaklaşmak, bağlantılarını güçlendirecek. Kendini ifade etme yeteneğin sayesinde, başkalarını ikna etmekte kolaylık yaşayabilir, fikirlerini savunabilirsin. Duygusal olarak da kendini daha güçlü hissedeceksin, bu da ilişkilerine olumlu bir şekilde yansıyacak. Ancak dikkat etmen gereken bir nokta var; aşırı heyecanla hareket etmekten kaçınmalısın. Aceleci kararlar, sonrasında pişmanlık yaratabilir. İçsel dengeyi bulmak, seni daha sağlam hedeflere yönlendirecek. Günün sonunda, başarı ve tatmin duygusu seni saracak, bu da motivasyonunu artıracak. Kendine güven, seni yeni hüzünlerden uzaklaştıracak ve galibiyeti kucaklamana yardımcı olacak.
Sabah saatlerinde, içsel huzurunuzu bulmak için kendinize zaman ayırmanız gerektiğini hissedebilirsiniz. Gün ortasında, maddi konular ve gelirlerin artışıyla ilgili fırsatlar karşınıza çıkabilir. Dikkatinizi işlerinize yoğunlaştırmak, size hem mental hem de finansal açıdan fayda sağlayacaktır. Akşam saatlerinde, sevdiklerinizle geçireceğiniz vakitler, ruhsal olarak yeniden canlanmanızı sağlayacak. Bu süre zarfında, duygu ve düşüncelerinizi paylaşmak, bağlarınızı güçlendirebilir. Anlık heveslerle hareket etmemekte fayda var; sabırlı ve temkinli olmak, uzun vadeli kazanımlar getirecektir. Kendinizi ifade ederken, samimi ve açık olun; bu, ilişkilerinizi daha da derinleştirebilir.
Bugün, iletişim becerilerinizi ön plana çıkaracak fırsatlarla dolu bir gün sizi bekliyor. Sosyal ilişkilerdeki canlılık ve enerji, çevrenizdeki insanlarla daha derin bağlar kurmanıza yardımcı olabilir. Fikir alışverişleri, yaratıcı projeler veya grup çalışmalarında kendinizi göstermek için harika bir zaman dilimindesiniz. Ancak, acele kararlar almaktan kaçının ve düşüncelerinizi net ifade etmeye özen gösterin. İlişkilerde samimiyet ve açıklık önem kazanacak; bu nedenle, içten bir yaklaşım benimsemek sizi beklenmedik kazançlarla buluşturabilir. Kendinizi ifade ederken esnek olmaya çalışın; başkalarının fikirlerine açık olmak, yeni bakış açıları kazanmanızı sağlayacak. Günün ilerleyen saatlerinde, içsel huzurunuzu bulmak için doğayla bağlantı kurmak veya yalnız kalmak isteyebilirsiniz. Yaratıcılığınızı beslemek için kendinize zaman ayırmayı unutmayın.
Duygusal derinliklerin ve sezgilerin artışı, bugün içsel bir yolculuğa çıkmana olanak tanıyor. Ailevi bağlar ön plana çıkabilir; sevdiklerinle zaman geçirmek, anılar biriktirmek ihtiyacı hissedebilirsin. İletişim kurarken duygusal ifaden önemli olacak, hislerini açıkça dile getirmekten çekinme. İçsel huzurunu sağlamaya yönelik arayış içinde olabilirsin. Karşılaşabileceğin zorluklar seni daha güçlü kılacak. Kendine güven, içsel sezgilerine kulak ver ve başkalarının ihtiyaçlarına duyarlılığını artırarak harika bir denge bulabilirsin. Ayrıca, yaratıcılığını kullanma fırsatları da kapını çalabilir; sanatsal çalışmalara yönelmek ruhuna iyi gelecektir.
Ego çatışmaları. Başkalarının fikirlerine açık olmak, ilişkilerini daha da güçlendirebilir. Bugün, kalabalık ortamlarda enerjini yüksek tutarak, sosyal çevrende parlayabilirsin. Unutma, senin lider ruhun ve karizma, insanları kendine çekiyor.
Analitik düşüncelerin ve detaylara olan dikkatini ön plana çıkaracak bir gün. Çevrende gelişen olaylar, her zamankinden daha fazla dikkatini çekecek. İçsel huzurunu sağlamak için biraz geri çekilmeyi tercih edebilirsin. Gün içerisinde karşına çıkan durumlar, mantıklı çözümler bulma yeteneğini zorlayacak. Özellikle iş hayatında pratik ve sistematik yaklaşımın, sana avantaj sağlayacak. Sociyeteni kurmaya çalışırken eleştirilerden etkilenmemeye dikkat et, çünkü dikkatli gözlemler ve sağduyulu analizlerin doğru sonuçlar elde etmene yardımcı olacak.Kendine zaman ayırmak ve zihinsel olarak tazelenmek, kreatif yaratıcılığını artırmanı sağlayabilir. İlişkilerde daha fazla empati göstermek, karşındaki insanların olumlu tepkilerini almanı sağlar. İş ve kişisel hayatında, dengeyi sağlamak için zamanlama konusunda dikkatli olmalısın. Sakin bir akışta ilerlemek, günün sonunda tatmin edici bir deneyim yaşamana yardımcı olacaktır. Sağlıklı bir iletişim kurmayı ihmal etme; net ve samimi ifadeler, belirsizlikleri ortadan kaldırır ve güven inşa eder.
Bugün, sosyal bağlantıların ve ilişkilerin ön planda olduğu bir gün. Kendi iç dengeni bulmak ve başkalarıyla uyumlu bir şekilde etkileşimde bulunmak için ideal bir zaman. Başkalarının fikirlerine açık olmalısın; bu, yeni fırsatlar ve ilham kaynakları oluşturabilir. Sanatsal veya estetik bir projeye başlamak için harika bir enerji var. İlişkilerde daha yapıcı ve anlayışlı bir yaklaşım sergilemek, aranızdaki bağı güçlendirebilir. Kendini güvende Hissetmek, içsel huzurunu artıracak. Bugün güzellik ve denge arayışına odaklanarak, hayata farklı bir bakış açısıyla yaklaşabilirsin.
Derin duyguların gün yüzüne çıkması ihtimali var. Geçmişte yaşadığın bazı olaylarla yüzleşme isteği, içsel bir mücadeleye dönüşebilir. Özellikle ilişkilerinde daha açık ve dürüst olman gereken durumlarla karşılaşabilirsin. Bu süreçte başkalarının duygularını anlamaya çalışmak, bazen kendi hislerini geri plana atmana neden olabilir, dikkat et. Kendine güvenmelisin; sezgilerin oldukça güçlü. İş hayatında yeni fırsatlar karşına çıkabilir ama risk almak konusunda dikkatli olman gerek. Finansal konularda aceleci kararlar almak seni zorlayabilir. Bugün, içsel huzuru sağlamak için derin nefesler almalı ve meditasyon gibi aktivitelerle zihnini dinginleştirmelisin. Arkadaş çevrenle olan bağlantıların güçleniyor. Özellikle samimi sohbetler, seni daha yakından tanıma fırsatı verebilir. Unutma ki, geçmişte yaşadığın hayal kırıklıkları sana ders verdi; şimdi bunları kullanma zamanı. Kendini ifade et, hislerini paylaş. Bu, hem sana hem de çevrendekilere ışık tutacak.
Serbest ruhun, keşfetme arzun ve macera tutkun bugün ön plana çıkıyor. İçindeki merak duygusu, yeni ufuklara açılma isteğiyle birleşiyor. İletişim açısından oldukça şanslı bir dönemdesin; başkalarıyla olan etkileşimlerin, ilham verici fikirlerin açığa çıkmasına olanak tanıyacak. Sosyal hayatında beklenmedik karşılaşmalar söz konusu, bu anlar senin için yeni fırsatlar doğurabilir.Özellikle sanatsal veya yaratıcı projelerde kendini ifade etmek için harika bir zaman. Yeteneklerini sergilemekten çekinme; başarıya ulaşman için özgünlüğün ön planda olmalı. Seyahat etme isteğin artmış olabilir, bu nedenle çevreni değiştirmek ve yeni kültürlerle tanışmak sana iyi gelebilir. Fakat, düşüncelerini eyleme dökmek adınaAni kararlar vermemeye dikkat et. Geçmişteki deneyimlerinden ders almak, hangi yolda ilerlemen gerektiği konusunda sana yol gösterecek. Tutkulu duygular içinde boğulma hissi yaşayabilirsin; bu durumda içsel dengeyi korumak ve dış dünyayla sağlıklı bir ilişki sürdürmek önemli. Sevgi hayatında ise, derin sohbetler ve paylaşımlar seni birbirinle daha güçlü bir bağ kurmaya yönlendirebilir. Hedeflerine odaklanırken, özgürlüğünü de elden bırakmamaya çalış.
Bugün, kararlı adımlar atma arzusuyla dolup taşabilirsin. Hedeflerine ulaşmak için doğru zamanı kolluyorsun, bu yüzden sabrını korumalısın. Mali konular üzerinde düşünmek ve geleceğe yönelik planlar yapmak için elverişli bir zaman dilimi. Özgüvenin artıyor, bu da çevrendekilerle olan iletişimini güçlendiriyor. İş yerinde iş birliği ve takım çalışması, başarıyı getirecek. Duygusal açıdan kararlı duruşun, sevdiklerinle daha derin bağlantılar kurmanı sağlayabilir. Güneş gibi parlayan enerjin, sıkışmış hissettiğin anlarda bile seni yukarı kaldıracak. Şimdi yeniliklere açık ol, eski kalıpları yıkarak taze bir başlangıca adım atabilirsin. Her şeyin senin elinde olduğunu unutma, bu güç seninle.
İçsel özgürlük arayışın, sıra dışı düşüncelerin ve yaratıcılığın ön planda. Bugün, sıra dışı bir fikirle ortaya çıkabilirsin ve bu fikrin başkalarına ilham verme potansiyeli var. Sosyal çevrendeki yenilikçi çözümler, ilişkilerini derinleştirebilir. Ayrıca, toplumsal meseleler ve geleceğe dair vizyonların üzerine düşünmek için harika bir zaman. Bağlantı kuracağın insanlarla fikir alışverişinde bulunmak, kendini daha fazla ifade etmeni sağlarken, ilham veren projelerde yer alma isteğini artırabilir. Duygusal derinlikler yerine mantığa yönelirsen, kararsızlık ve belirsizlik hissini yenebilirsin. Hayalini kurduğun şeylerin peşinden koşma cesaretini bulacak, içindeki lideri ortaya çıkaracaksın. Unutma, bazen en büyük değişim, küçük cesaretle başlar. Kendine inan ve yeniliklere açık ol.
Sezgilerinin güçlenmesi, çevrendeki olaylara daha derinlemesine bakmanı sağlayacak. İçsel huzur arayışın yoğunlaşırken, duygu dünyanda dalgalanmalar yaşanabilir. Geçmişteki hatıralar yeniden gündeme gelebilir; bu durum, seni duygusal bir yoğunluğa sürükleyebilir. Sanatsal ve yaratıcılığa yönelik projelere ilgi duyabilirsin. Kendini ifade etmenin yollarını aramak, ruhsal bir ferahlama sağlayacak. Sosyal ilişkilerde, empati kabiliyetin ön planda olacak; başkalarının hislerini anlama konusundaki yeteneğin, insanlarla koyu muhabbete girmeni sağlayacak. Ancak dikkat etmen gereken, bazen gerçekleri görmezden gelme eğiliminde olabilmen. Duygusal derinliklerin çoğalırken, karşındaki kişilere karşı daha hassas ve anlayışlı olmalısın. Bugün, kalp sesini dinle ve içsel rehberliğine güven. Kendine zaman ayırmayı unutma.
