Infante: “İnsanmerkezci Tiyatro Sömürgeciliğinin Sonlandırılması Gerek”

Infante: “İnsanmerkezci Tiyatro Sömürgeciliğinin Sonlandırılması Gerek”

“Taşa Nasıl Dönülür?” adlı oyunuyla Türkiye’ye gelecek olan Latin Amerika tiyatrosunun özgün seslerinden Şilili sanatçı Manuela Infante, Gazete Karınca’nın sorularını yanıtladı. Infante, “İnsanmerkezci tiyatro sömürgeciliğinin sonlandırılması gerek” dedi.

Gazete Karınca’dan Güneş Barba’nın haberini aktarıyoruz:

Taş doğmaz. Büyümez. Ölmez. Dirençlidir ve neredeyse yok edilemez. Peki, bir taşın oyunu nasıl olur? Bir taşın gözünden dünya nasıl görünür? Onu taklit etmeye çalıştığımızda neler olur?

Bu sorular Şili’nin çölünden çıktı, Beykoz’da eski bir kundura fabrikasında seyirciye sorulmayı bekliyor. İlginç bir bileşim değil mi?

Açıklayalım; Beykoz Kundura’nın yenilikçi ve disiplinler arası sahnesi Kundura Sahne’de yeni sezon, Şili’den “Taşa Nasıl Dönülür?” (How to Turn to Stone) adlı oyun ile Kasım’da açılıyor. Latin Amerika tiyatrosunun özgün seslerinden Manuela Infante’nin yazıp yönettiği oyun, “taş”ın oyunu olsaydı nasıl olurdu sorusundan yola çıkıyor ve seyirciye zihnini ve kalbini uyandıracak bir izleme deneyimi sunuyor. Infante’nin son dönem oyunlarında başlattığı ve modernitede her şeyin ölçütü sayılan insan fikrine karşı çıkan spekülatif arayışını sürdürdüğü gösteri, bir taşın gözünden dünyanın nasıl görüneceğini ve “hiç doğmayan, asla büyümeyecek ve asla ölmeyecek” de olan taş’ı taklit etmeye çalıştığımızda olacakları, şaşırtıcı bir performansla ve ses-ışık tasarımıyla sahneye taşıyor. Marcela Salinas, Aliocha de la Sotta ve Rodrigo Pérez’in rol aldığı eserin tasarımı Rocio Hernández’e, görselleri Pablo Mois’e ait. Carmina Infante’nin prodüksiyonunu üstlendiği, asistan olarak María José Duran’ın görev aldığı eserin müzikleri Valentina Villarroel, Eliane Radigue, Pauline Oliveros, Kali Malone ve Marcos Meza & Senyawa’ya ait. Görsel Tasarım ve ışık-ses programlamada Alex Waghorn, koreografide Diana Carvajal, ses operatörlüğünde Diego Betancourt ve Isabel Zúñiga, ses teknik tasarımında Gonzalo Rodriguez’in bulunduğu gösterinin teknik menajerliğini Julio Escobar, araştırma veddramaturjiyi de Camila Valladares üstlendi.

Latin Amerika tiyatrosunun özgün seslerinden Şilili tiyatro yönetmeni, oyun yazarı, senarist ve müzisyen Manuela Infante, Gazete Karınca’nın sorularını yanıtladı.

Şili’de tiyatro okudunuz, Hollanda’da kültürel analiz yüksek lisansı yaptınız. Yani iki farklı ülkede iki farklı disiplin eğitimi aldınız. Bu durum sanatınıza nasıl yansıyor?

Manuela Infante

Bir yandan Şili’de fakir bir devlet okulunda tiyatro eğitimi almak, asgari kaynaklarla çalışmak, diğer yandan Hollanda’nın zengin bir şehrinde felsefe okumak bana ayrıcalıklılarla sömürülenler arasındaki gedik hakkında çok güçlü bir küresel bakış açısı verdi. Bu aralar Avrupa’da çok çalışıyorum. Ve bir şekilde bunu hep düşünüyorum. Avrupa’nın zenginliğini kullanma ayrıcalığım ve geldiğim yerin verdiği eleştirel bakış açısını asla unutmama görevi…

İnsan kavramına eleştiri

“İnsan merkezcilikten uzak ve hümanist olmayan” bir tiyatro tasavvurunuz varmış. İlginç. Genel geçer bir kalıp olan “tiyatro, insanları insanlarla insanlara anlatmanın yolu” sizin fikrinizin tam tersi sanırım.

Bana göre hümanist olmayan bir tiyatro yaklaşımı, İnsan kavramına sert bir eleştiriyi büyük H (human-insan) ile yapıyor. Gerçekte bu İnsan’ın kim olduğuna, kendi bölgesini nasıl yarattığına, bir bölgeye sahip olmak için kimi kovduğuna bakmak… Bu, geldiğim ve baktığım yer olan güney açısından, insan dışı düşüncenin çok önemli bir yönü. İnsan istisnacılığının artık geçerli olmadığına kesinlikle inanıyorum. Tiyatro disiplininin bu açıdan yeniden düşünülmesi ve formüle edilmesi gerek. İnsanmerkezci teatral pratiklerin sömürgeciliğinin sonlandırılmasına ihtiyacımız var.

O halde bize eserlerinizdeki ekolojik perspektiften bahseder misiniz?

Aslına bakarsanız “sürdürülebilirlik” anlamına gelen ekolojik bir bakış açısına pek sıcak bakmıyorum. Çoğu durumda ekoloji, insanlığı kurtarmak için dünyayı kurtaralım anlamına gelir. Bana göre bunlar, hümanist kibirle fazlasıyla şişirilmiş fikirler. Benim işim insandan fazlası ile ilgili. Hatta tam tersi; bilgi, dil, tiyatro gibi insan yapımı eserlerin sınırlarını ve küçüklüğünü kabul etmekle ilgili.

Hakkınızda okuduğum bir yazıda “Infante’nin “insanlık dışılığı eserin gövdesiyle taklit etmek” dediği bir metodolojisi var” deniyor. Bu yöntem nasıl çalışır?

Birkaç yıl önce bitkiler hakkında bir oyun yapmaya karar verdim. İnsanlar ve bitkiler arasındaki imkansız diyaloğu düşündüm. Ama etik bir soruyla boğuşuyordum: Bitkileri sahiplenmeden sanatsal olarak nasıl ilişki kurabilirim, farklılıklarına nasıl saygı duyabilirdim?

Bitkiler adına konuşabileceğimi, onları temsil edebileceğimi, hatta daha belgesel bir tarzda, bir şekilde “onlara ses verebileceğimi” düşünecek kadar saf olabilir miydim? Bu etik sorunlar, estetik bir keşif haline geldi. Bitkileri sahiplenmeden veya onları sömürmeden onlar hakkında nasıl çalışırım? Bitkilerle ilgili bir oyun yapmak yerine bitkisel bir oyun yapmam gerektiğini düşünmeye başladım. Bu, parçanın gövdesiyle bitkisel sistemleri taklit etmeye çalışmak anlamına geliyordu. Temsil etmemek, seslendirmemek, bitkiler adına ya da onlar hakkında konuşmamak, aksine onları yapıtın gövdesiyle taklit etmek… Bu, bitki taklidi sürecindeki bazı tiyatral parametreleri saymak gerekirse; dallanan dramatik bir yapı, fototropik bir ışık tasarımı, çok sesli bir oyunculuk anlayışı… O zamandan beri çalışma yöntemim bu oldu. Nasıl Taşa Dönülür’ü de bu şekilde geliştirdik.

‘Hayat ölümün bir alt türüdür’

Anlattıklarınız, öldükten sonra fosil olmak isteyen biriyle tanışmamı anımsattı bana.

Sanırım hepimiz bir fosil formu olacağız. Bir fosil oldukça ilginçtir, çünkü taşta yaşayanların bir izidir. Fosil bir şekilde yaşayan ve ölü arasındaki sınırı biraz daha dağınık hale getiriyor. Bu, Nasıl Taşa Dönülür’de gerçekten aradığım bir şeydi. Bu sınır, inşa edilmiş bir sınırdır. Gösterinin dediği gibi: hayat, ölümün bir alt türüdür sadece.

Türkiye’de bir deyiş vardır. Kötü bir şey olduğunda, kalbimiz acıdığında ‘içime bir taş oturdu’ deriz. Sizin gösteriniz bana böyle hissettirdi. Nedenini merak ediyorum.

Ah, çok sevdim bu deyimi. Bütün ekip, “bizim de nasıl taş olduğumuzu” düşünmek için sıkı çalıştı.
Şili’de büyük bir çölümüz var ki bu da Şili’yi maden açısından zengin bir ülke yapıyor. Şili, birçok ulus ötesi şirket tarafından bakır için sömürülüyor. Bir maden oyunu nasıl olurdu? Hiç doğmamış, asla büyümeyecek ve asla ölmeyecek olanları taklit etme sürecinden ne doğabilir? Bu, cansız bir tiyatro yapmak anlamına mı gelir? Kulağa harika geliyordu. Tiyatro hakkında bize canlı bir sanat olarak öğretilen her şeye tamamen meydan okuyordu.

Gösteri bana, Fransa’da köprü gibi halka açık yerlere mültecilerin oturamaması/uyuyamaması için dev taşlar yerleştirilmesini çağrıştırdı nedense. Bence bu, insanlığın geldiği küçük düşürücü bir nokta. Ne düşünüyorsunuz?

Öteki korkusu, üstünlüğün temelidir. Doğaya hükmetmek istediğimizde ve ayrıca belirli insanları dışarıda tutmak istediğimizde oradadır. Bu yüzden bu kadar korkmadan, radikal bir ötekilik dünyasında yaşamanın yollarını bulmamız gerekiyor.

Gösterinin adını size soru olarak geri yöneltiyorum; taşa nasıl dönülür?

Size Nietzsche’den alıntıyla yanıt veriyorum; “Yavaş, yavaş”

Sizce bu gösterinizi kimler izlemeli ve neden?

Gösterinin sömürü üzerine benzersiz bir bakış açısı sunduğunu düşünüyorum. Kayalar, cansız varlıklar olarak farklı türde bir direnç için model işlevi görebilir. Büyüme, ilerleme, gelişme vb. gibi politik ve ekonomik günümüzün merkezinde yer alan kavramlarda kök salmış olan yaşamın -ve yaşayanın- hegemonik retoriğine eleştirel bir ışık tutabilirler. Bu bir tür biyo-normativizmdir: Kendine özgü baskı ve sömürü biçimlerini uygulayan bir norm olarak YAŞAM.

“Nasıl Taşa Dönülür” araştırmasında Şili’deki maden bölgelerinde bazı kurbanlara rastladım. Bakır rafinerilerinde çalışan bu adamlar ağır metallerle sarhoş oluyorlar, adeta taşa dönüşüyorlar. Öldükten sonra içlerinin erozyona uğramış bakır renginde yeşil olduğu ortaya çıktı. Rosi Braidotti’nin dediği gibi, tüm bu Antroposen (insan çağı) trendinde, BİZ’e dikkat edelim. Gezegeni ve insanlarını sömürdük. Bu karmaşanın içindeyiz ama aynı değiliz.

Kaynak: https://gazetekarinca.com/siliden-bir-soru-tasa-nasil-donulur/

Sosyal Medyada Paylaşın:

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

  • Koç
  • Boğa
  • İkizler
  • Yengeç
  • Aslan
  • Başak
  • Terazi
  • Akrep
  • Yay
  • Oğlak
  • Kova
  • Balık
KOÇ BURCU YORUMU

Cesaretin ve kararlılığın bugün ön planda. Yeni projelere atılmak için harika bir zaman. İçindeki lider ruhu parlıyor ve çevrendeki insanları etkilemekte sorun yaşamayacaksın. İletişim konularında başarılı olacak, duygularını açıkça ifade edebileceksin. Fakat sabırsızlık yapmamaya dikkat et; bazı durumlarda aceleci olmak, senin için ters tepebilir. Enerjini başkalarına yansıttığında, güçlü ilişkiler kurma fırsatı bulacaksın. Sağlığına özen göstermeyi unutma, bedenine dinlenme ve yenilenme fırsatı ver. Bugün şans senin yanında, risk almaktan çekinme ama önce iyi düşün!

BOĞA BURCU YORUMU

Bugün, kararlılığın ve dayanıklılığının ön plana çıkacağı bir gün. Maddi konulara yönelik düşüncelerini derinleştirebilir, yatırım fırsatlarını değerlendirme şansını elde edebilirsin. Güvence arayışı içindeyken, sevdiklerinle geçirdiğin anların değerini bilmek önem kazanıyor. Duygusal bağlarını güçlendireceğin bu süreçte, çevrendeki insanların fikirlerine açık olmalısın. Merkür’ün etkisinde, iletişimde daha dikkatli olmak faydalı. Geçmişteki olayları analiz etme arzusu, gelecekteki adımlarını şekillendirmende yardımcı olacak. Kendine güven, harekete geçmek için uygun bir zaman dilimindesin. Sosyal çevrenle daha fazla zaman geçirmek, ruh halini olumlu yönde etkileyecek. Yaratıcılığını ortaya koymak için ilham verici anlar yaşayabilirsin. Unutma, hedeflerin doğrultusunda sağlam adımlar atarak ilerlemek sana heyecan katacak.

İKİZLER BURCU YORUMU

Zihin açıcı etkiler altında yeni fikirler ve ilham dolu anlar yaşayabilirsin. Sosyal çevrende yeni bağlantılar kurma isteği artarken, iletişim becerilerin sayesinde öne çıkabilirsin. Eski projelerin veya planların hakkında düşünmek için bir fırsat bulabilir, belki de bunları yeniden değerlendirerek bir yenilik getirmek isteyebilirsin. İçsel dönüşüm ve kişisel gelişim adına adımlar atmak için uygun bir dönemdesin. Duygusal olarak daha derin bağlantılar arayışında olabilirsin; sevdiklerinle olan diyaloglarını güçlendirmek için çaba göstermek faydalı olacaktır. Yaratıcılığının artacağı bu günleri, projelerine entegre ederek yeni bir boyut kazandırabilirsin. Kendi içsel sesine kulak ver ve sezgilerini takip etmekten çekinme. Sosyal aktivitelerin ve toplumsal olayların gündeminde yer alması, seni dışa dönük ve aktif olmaya teşvik edebilir. Zihinsel enerjinin yüksek olduğu bu dönem, öğrenme ve bilgi paylaşımında oldukça avantajlı bir zaman dilimi sunuyor.

YENGEÇ BURCU YORUMU

Duyguların derinliklerine dalma zamanıdır. İçsel huzur arayışında, ailenle ve sevdiklerinle olan bağların güçlenecek. Kendini ifade etme isteğin artarken, bu duygusal samimiyet seni daha güçlü kılacak. Geçmişle yüzleşmek ve eski hatıraları yeniden değerlendirmek için fırsatlar yakalayabilirsin. Unutma ki, koruyucu ve şefkatli doğan, çevrendekilere güven aşılayacak. İçsel sezgilerin, seni doğru yolda yönlendirecek, bu yüzden hislerine kulak ver. Yaratıcılığın yüksekken, sanatsal faaliyetlere yönelip kendini ifade etmek sana iyi gelecek. Her ne olursa olsun, içindeki merhameti beslemeyi unutma.

ASLAN BURCU YORUMU

Bugün, içsel gücünü ve karizmanı hissettiğin bir gün. Sosyal ortamlarda parlamak, dikkatleri üzerine çekmek için harika bir fırsat. Yaratıcılığın yükseldiği bu zaman diliminde, kendini ifade etmenin yollarını bulabilirsin. Kendine güvenin, başkalarını etkilemekte büyük rol oynayacak.Romantik ilişkilerde samimiyet ön planda. Duygusal bağları güçlendirmek, ortak hayaller kurmak için ideal bir atmosfer var. Bugün biraz lükse ve keyifli aktivitelere yönelebilirsin; buna hem maddi hem de manevi anlamda kendine bir ödül vermek olarak düşünebilirsin.Ancak dikkat etmen gereken şey, aşırı gurur veya benmerkezci bir tavırda bulunmaman. Başkalarının duygularını dikkate almayı unutma, aksi takdirde tartışmalar kaçınılmaz olabilir. İlginin tam merkezinde duruyorsun, bu yüzden etrafındakilerle sevgi dolu bir bağlantı kurmak, pozitif enerjinin daha da yayılmasını sağlayacaktır. Kısacası, yaratıcılığını ve karizmanı sergilemek için harika bir gün!

BAŞAK BURCU YORUMU

Bugün, detaylara olan dikkatin ve organizasyon becerilerin ön planda olacak. Gün içerisinde karşılaşabileceğin zorluklar, seni daha çözüm odaklı düşünmeye yönlendirebilir. Hızlı düşünmen gereken anlar olabilir, ancak sakinliğini korumak her şeyin anahtarı. Sosyal ilişkilerde, iletişim kurmak için doğru kelimeleri bulmakta zorlanabilirsin; ancak sevdiğin insanlarla dertleşmek sana iyi gelecek. Birikmiş duygularını açığa çıkarmak için zaman ayırmalısın. İş hayatında ise, ekip çalışmasına yatkınlığın sayesinde olumlu sonuçlar elde edebilirsin. Bugün, sağlığın da önemli bir tema olacak; fiziksel ve zihinsel dinlenmeye ihtiyacın olabilir. Kendine zaman ayırmayı unutma. Unutma, mükemmeliyetçilik bazen seni geride tutabilir; kendine nazik ol ve akışa bırak.

TERAZİ BURCU YORUMU

Denge ve uyum arayışın, hayata karşı olan bakış açını derinleştiriyor. İlişkilerin önemi bugün daha belirgin hale gelecek; sevdiklerinle arandaki bağlar güçlenebilir. Sanatsal ve estetik konulara duyduğun ilgin, yaratıcılığını açığa çıkarmanı sağlayacak. Karar verirken içsel sesine güvenmen, senin için önemli. Dengeyi bulmak için gerekli adımları atmaya istekli olmalısın; bu, kişisel gelişimine katkı sağlayacak. Sosyal çevrenle yapacağın konuşmalar, yeni fırsatların kapısını aralayabilir. Unutma, huzur ve içsel dinginlik, dışarıda aramaktan çok içsel bir yolculuktur.

AKREP BURCU YORUMU

Duygusal derinliklerin ve sezgilerinle bugün özellikle güçlü hissedeceksin. İçsel bir huzur arayışı içinde olabilirsin, bu da seni ruhsal anlamda yeni keşiflere yöneltebilir. İlişkilerde samimiyet ve güven arayışının önem kazandığı bir gün. Belirsizlik hissettiğin durumlarda sezgilerine güvenmek, sana yol gösterecek. Hayatındaki bazı ilişkilerde eski yaraların yeniden açılması mümkün; bu, içsel bir iyileşme sürecine davetiye çıkarabilir. Arkadaş çevrenden ya da sevdiğin birinden alacağın destekle, duygusal yüklerinden kurtulma fırsatı bulabilirsin. Finansta ise sürpriz gelişmelere açık ol. İhtiyaçlarına göre radikal kararlar alabilirsin, harcamalarına dikkat etmen önemli. Bugün yaratıcılığını gözlemle, ilham kaynaklarını açığa çıkarmak seni heyecanlandırabilir.

YAY BURCU YORUMU

Serbest ruhunla yeni maceralara atılma isteğin bugün daha da artıyor. Gözlerinin önünde yeni ufuklar açılacak ve bu durum seni heyecanlandıracak. Eğitim veya seyahatle ilgili fırsatlar karşına çıkabilir. Kendi inançlarına sadık kalmak, iç huzurunu bulmanda keyif verici bir yol olacak. Yeteneklerini sergilemekte cesur olmalısın; bu, başkalarının da dikkatini çekmeni sağlayacak. Sosyal ilişkilerinde esnek kalmayı başardıkça, derin bağlar kurma şansın yükselecek. Eğlenceli bir etkinlik ya da arkadaş buluşması ruh halini canlandıracak. Tutkulu hislerin, tutku dolu anlar yaşamanı sağlayabilir, bu nedenle akışa bırak ve anın tadını çıkar. Aynı zamanda, bakış açılarını genişletmek için hoşlandığın insanlarla samimi sohbetler gerçekleştirmek, zihninde yeni kapılar açmanı sağlayabilir.

OĞLAK BURCU YORUMU

Bugün, kararlılığın ön plana çıkacak. Hedeflerine ulaşmak için gereken azmi gösterebilir, yeni stratejiler geliştirebilirsin. İş hayatında dikkat çekici bir performans sergilemekle kalmayıp, takım üyelerinle uyumlu çalışarak büyük başarılar elde etme şansı yakalayacaksın. Ancak, kişisel ilişkilerde daha fazla empati göstermeye ihtiyaç duyabilirsin. Sevdiklerinle olan iletişiminde dikkatli ol, duygusal iniş çıkışlar meydana gelebilir. Kendine zaman ayırmayı unutma; meditasyon ya da doğada zaman geçirmek, zihnini ferahlatmana yardımcı olabilir. Geleceğinin planlamasını yaparken, içgüdülerine güvenmeyi ihmal etme. Unutma, bugün attığın adımlar kalıcı sonuçlar doğurabilir, bu yüzden sağlam temeller üzerine inşa etmeye odaklan. Kendi içindeki liderliği ortaya çıkararak yeni fırsatların kapılarını aralayabilirsin.

KOVA BURCU YORUMU

Bugün, yenilikçi ve sosyal yönlerin ön plana çıkabilir. Çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerin, fikir alışverişleriyle zenginleşecektir. Bu dönemde ilham almak ve ilham vermek için harika fırsatlar söz konusu. Bağımsızlık arayışın, seni sınırlarını zorlamaya ve alışılmadık fikirleri keşfetmeye yönlendirebilir. İçine en çok sinen projelere odaklanırken, toplumsal meseleler ve grup aktiviteleri de dikkatini çekebilir. Sevdiklerinle olan ilişkilerde samimi ve açık bir iletişim kurmaya özen göster. Empati yeteneğin, başkalarının duygularını anlamanda yardımcı olacak. Ancak duygusal derinlikten kaçmamak için söylentiler ve eleştiriler karşısında sağlam durman önemli. Kalbinde taşıdığın özgürlük arzusunu, iş ve sosyal hayatında doğruda kullanarak daha anlamlı bir dönüşüm yaratabilirsin. Kendin olmayı ve özgünlüğünü korumayı unutma; bu sana güç katacak.

BALIK BURCU YORUMU

Duygusal derinliklerinin peşinden koşma zamanıdır. İçsel dünyanda, sezgilerin ve hayal gücün seni yeni keşiflere yönlendirebilir. Sanatla ilgili işlere yönelmek, yaratıcılığını besleyen bir kapı açacaktır. Bugün, sevgi dolu ilişkilerine öncelik vermek, konusunda önemli bir fark yaratabilir. Başkalarının hislerine duyarlı olman onları etkilemekle kalmayacak, aynı zamanda öz güvenini pekiştirecektir. Özellikle yakın ilişkilerde karşına çıkacak insani ve duygusal durumlar, derin bir anlayış geliştirmeni sağlayabilir. Sağlık konularına dikkat etmelisin; fiziksel ve ruhsal dengeni korumak, genel iyilik halini yükseltebilir. Ancak, karamsar düşüncelere kapılmamaya özen göstermelisin. Kendini ifade etme biçiminde özgür olmalısın; bu, hayatında taze bir nefes açacaktır. Kayıpların ve ayrılıkların ardından yeni başlangıçlar için ruhunu hazırlamak, en iyi yol göstercin olabilir. İkna edici sözlerin sayesinde, başkaları üzerinde olumlu bir etki bırakabilir, kendini gün içinde güçlü bir konumda hissedebilirsin. Yeni fırsatlarla dolu günün tadını çıkar!

  • ÇOK OKUNAN
  • YENİ
  • YORUM