Infante: “İnsanmerkezci Tiyatro Sömürgeciliğinin Sonlandırılması Gerek”

Infante: “İnsanmerkezci Tiyatro Sömürgeciliğinin Sonlandırılması Gerek”

“Taşa Nasıl Dönülür?” adlı oyunuyla Türkiye’ye gelecek olan Latin Amerika tiyatrosunun özgün seslerinden Şilili sanatçı Manuela Infante, Gazete Karınca’nın sorularını yanıtladı. Infante, “İnsanmerkezci tiyatro sömürgeciliğinin sonlandırılması gerek” dedi.

Gazete Karınca’dan Güneş Barba’nın haberini aktarıyoruz:

Taş doğmaz. Büyümez. Ölmez. Dirençlidir ve neredeyse yok edilemez. Peki, bir taşın oyunu nasıl olur? Bir taşın gözünden dünya nasıl görünür? Onu taklit etmeye çalıştığımızda neler olur?

Bu sorular Şili’nin çölünden çıktı, Beykoz’da eski bir kundura fabrikasında seyirciye sorulmayı bekliyor. İlginç bir bileşim değil mi?

Açıklayalım; Beykoz Kundura’nın yenilikçi ve disiplinler arası sahnesi Kundura Sahne’de yeni sezon, Şili’den “Taşa Nasıl Dönülür?” (How to Turn to Stone) adlı oyun ile Kasım’da açılıyor. Latin Amerika tiyatrosunun özgün seslerinden Manuela Infante’nin yazıp yönettiği oyun, “taş”ın oyunu olsaydı nasıl olurdu sorusundan yola çıkıyor ve seyirciye zihnini ve kalbini uyandıracak bir izleme deneyimi sunuyor. Infante’nin son dönem oyunlarında başlattığı ve modernitede her şeyin ölçütü sayılan insan fikrine karşı çıkan spekülatif arayışını sürdürdüğü gösteri, bir taşın gözünden dünyanın nasıl görüneceğini ve “hiç doğmayan, asla büyümeyecek ve asla ölmeyecek” de olan taş’ı taklit etmeye çalıştığımızda olacakları, şaşırtıcı bir performansla ve ses-ışık tasarımıyla sahneye taşıyor. Marcela Salinas, Aliocha de la Sotta ve Rodrigo Pérez’in rol aldığı eserin tasarımı Rocio Hernández’e, görselleri Pablo Mois’e ait. Carmina Infante’nin prodüksiyonunu üstlendiği, asistan olarak María José Duran’ın görev aldığı eserin müzikleri Valentina Villarroel, Eliane Radigue, Pauline Oliveros, Kali Malone ve Marcos Meza & Senyawa’ya ait. Görsel Tasarım ve ışık-ses programlamada Alex Waghorn, koreografide Diana Carvajal, ses operatörlüğünde Diego Betancourt ve Isabel Zúñiga, ses teknik tasarımında Gonzalo Rodriguez’in bulunduğu gösterinin teknik menajerliğini Julio Escobar, araştırma veddramaturjiyi de Camila Valladares üstlendi.

Latin Amerika tiyatrosunun özgün seslerinden Şilili tiyatro yönetmeni, oyun yazarı, senarist ve müzisyen Manuela Infante, Gazete Karınca’nın sorularını yanıtladı.

Şili’de tiyatro okudunuz, Hollanda’da kültürel analiz yüksek lisansı yaptınız. Yani iki farklı ülkede iki farklı disiplin eğitimi aldınız. Bu durum sanatınıza nasıl yansıyor?

Manuela Infante

Bir yandan Şili’de fakir bir devlet okulunda tiyatro eğitimi almak, asgari kaynaklarla çalışmak, diğer yandan Hollanda’nın zengin bir şehrinde felsefe okumak bana ayrıcalıklılarla sömürülenler arasındaki gedik hakkında çok güçlü bir küresel bakış açısı verdi. Bu aralar Avrupa’da çok çalışıyorum. Ve bir şekilde bunu hep düşünüyorum. Avrupa’nın zenginliğini kullanma ayrıcalığım ve geldiğim yerin verdiği eleştirel bakış açısını asla unutmama görevi…

İnsan kavramına eleştiri

“İnsan merkezcilikten uzak ve hümanist olmayan” bir tiyatro tasavvurunuz varmış. İlginç. Genel geçer bir kalıp olan “tiyatro, insanları insanlarla insanlara anlatmanın yolu” sizin fikrinizin tam tersi sanırım.

Bana göre hümanist olmayan bir tiyatro yaklaşımı, İnsan kavramına sert bir eleştiriyi büyük H (human-insan) ile yapıyor. Gerçekte bu İnsan’ın kim olduğuna, kendi bölgesini nasıl yarattığına, bir bölgeye sahip olmak için kimi kovduğuna bakmak… Bu, geldiğim ve baktığım yer olan güney açısından, insan dışı düşüncenin çok önemli bir yönü. İnsan istisnacılığının artık geçerli olmadığına kesinlikle inanıyorum. Tiyatro disiplininin bu açıdan yeniden düşünülmesi ve formüle edilmesi gerek. İnsanmerkezci teatral pratiklerin sömürgeciliğinin sonlandırılmasına ihtiyacımız var.

O halde bize eserlerinizdeki ekolojik perspektiften bahseder misiniz?

Aslına bakarsanız “sürdürülebilirlik” anlamına gelen ekolojik bir bakış açısına pek sıcak bakmıyorum. Çoğu durumda ekoloji, insanlığı kurtarmak için dünyayı kurtaralım anlamına gelir. Bana göre bunlar, hümanist kibirle fazlasıyla şişirilmiş fikirler. Benim işim insandan fazlası ile ilgili. Hatta tam tersi; bilgi, dil, tiyatro gibi insan yapımı eserlerin sınırlarını ve küçüklüğünü kabul etmekle ilgili.

Hakkınızda okuduğum bir yazıda “Infante’nin “insanlık dışılığı eserin gövdesiyle taklit etmek” dediği bir metodolojisi var” deniyor. Bu yöntem nasıl çalışır?

Birkaç yıl önce bitkiler hakkında bir oyun yapmaya karar verdim. İnsanlar ve bitkiler arasındaki imkansız diyaloğu düşündüm. Ama etik bir soruyla boğuşuyordum: Bitkileri sahiplenmeden sanatsal olarak nasıl ilişki kurabilirim, farklılıklarına nasıl saygı duyabilirdim?

Bitkiler adına konuşabileceğimi, onları temsil edebileceğimi, hatta daha belgesel bir tarzda, bir şekilde “onlara ses verebileceğimi” düşünecek kadar saf olabilir miydim? Bu etik sorunlar, estetik bir keşif haline geldi. Bitkileri sahiplenmeden veya onları sömürmeden onlar hakkında nasıl çalışırım? Bitkilerle ilgili bir oyun yapmak yerine bitkisel bir oyun yapmam gerektiğini düşünmeye başladım. Bu, parçanın gövdesiyle bitkisel sistemleri taklit etmeye çalışmak anlamına geliyordu. Temsil etmemek, seslendirmemek, bitkiler adına ya da onlar hakkında konuşmamak, aksine onları yapıtın gövdesiyle taklit etmek… Bu, bitki taklidi sürecindeki bazı tiyatral parametreleri saymak gerekirse; dallanan dramatik bir yapı, fototropik bir ışık tasarımı, çok sesli bir oyunculuk anlayışı… O zamandan beri çalışma yöntemim bu oldu. Nasıl Taşa Dönülür’ü de bu şekilde geliştirdik.

‘Hayat ölümün bir alt türüdür’

Anlattıklarınız, öldükten sonra fosil olmak isteyen biriyle tanışmamı anımsattı bana.

Sanırım hepimiz bir fosil formu olacağız. Bir fosil oldukça ilginçtir, çünkü taşta yaşayanların bir izidir. Fosil bir şekilde yaşayan ve ölü arasındaki sınırı biraz daha dağınık hale getiriyor. Bu, Nasıl Taşa Dönülür’de gerçekten aradığım bir şeydi. Bu sınır, inşa edilmiş bir sınırdır. Gösterinin dediği gibi: hayat, ölümün bir alt türüdür sadece.

Türkiye’de bir deyiş vardır. Kötü bir şey olduğunda, kalbimiz acıdığında ‘içime bir taş oturdu’ deriz. Sizin gösteriniz bana böyle hissettirdi. Nedenini merak ediyorum.

Ah, çok sevdim bu deyimi. Bütün ekip, “bizim de nasıl taş olduğumuzu” düşünmek için sıkı çalıştı.
Şili’de büyük bir çölümüz var ki bu da Şili’yi maden açısından zengin bir ülke yapıyor. Şili, birçok ulus ötesi şirket tarafından bakır için sömürülüyor. Bir maden oyunu nasıl olurdu? Hiç doğmamış, asla büyümeyecek ve asla ölmeyecek olanları taklit etme sürecinden ne doğabilir? Bu, cansız bir tiyatro yapmak anlamına mı gelir? Kulağa harika geliyordu. Tiyatro hakkında bize canlı bir sanat olarak öğretilen her şeye tamamen meydan okuyordu.

Gösteri bana, Fransa’da köprü gibi halka açık yerlere mültecilerin oturamaması/uyuyamaması için dev taşlar yerleştirilmesini çağrıştırdı nedense. Bence bu, insanlığın geldiği küçük düşürücü bir nokta. Ne düşünüyorsunuz?

Öteki korkusu, üstünlüğün temelidir. Doğaya hükmetmek istediğimizde ve ayrıca belirli insanları dışarıda tutmak istediğimizde oradadır. Bu yüzden bu kadar korkmadan, radikal bir ötekilik dünyasında yaşamanın yollarını bulmamız gerekiyor.

Gösterinin adını size soru olarak geri yöneltiyorum; taşa nasıl dönülür?

Size Nietzsche’den alıntıyla yanıt veriyorum; “Yavaş, yavaş”

Sizce bu gösterinizi kimler izlemeli ve neden?

Gösterinin sömürü üzerine benzersiz bir bakış açısı sunduğunu düşünüyorum. Kayalar, cansız varlıklar olarak farklı türde bir direnç için model işlevi görebilir. Büyüme, ilerleme, gelişme vb. gibi politik ve ekonomik günümüzün merkezinde yer alan kavramlarda kök salmış olan yaşamın -ve yaşayanın- hegemonik retoriğine eleştirel bir ışık tutabilirler. Bu bir tür biyo-normativizmdir: Kendine özgü baskı ve sömürü biçimlerini uygulayan bir norm olarak YAŞAM.

“Nasıl Taşa Dönülür” araştırmasında Şili’deki maden bölgelerinde bazı kurbanlara rastladım. Bakır rafinerilerinde çalışan bu adamlar ağır metallerle sarhoş oluyorlar, adeta taşa dönüşüyorlar. Öldükten sonra içlerinin erozyona uğramış bakır renginde yeşil olduğu ortaya çıktı. Rosi Braidotti’nin dediği gibi, tüm bu Antroposen (insan çağı) trendinde, BİZ’e dikkat edelim. Gezegeni ve insanlarını sömürdük. Bu karmaşanın içindeyiz ama aynı değiliz.

Kaynak: https://gazetekarinca.com/siliden-bir-soru-tasa-nasil-donulur/

Sosyal Medyada Paylaşın:

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

  • Koç
  • Boğa
  • İkizler
  • Yengeç
  • Aslan
  • Başak
  • Terazi
  • Akrep
  • Yay
  • Oğlak
  • Kova
  • Balık
KOÇ BURCU YORUMU

Bugün enerjin yüksek, etrafındaki herkesi etkileyebilirsin. Girişimci ruhunla yeni projelere adım atmak için uygun bir zaman. Risk almaktan çekinme, zira cesaretin seni başarıya götürecek. Ancak dikkat etmen gereken bir konu var; ilişkilerindeki sözlerin önemini unutma, başkalarının duygularını göz ardı etmemek en iyisi. İş hayatında beklenmedik fırsatlar karşına çıkabilir, değerlendirmek için hızlı ve etkili bir şekilde hareket etmelisin. Kendini ifade etme şeklin, içsel tutkun ve azminle birleştiğinde etrafındaki insanları da etkileyebilir. Kendi sınırlarını zorlamaktan çekinme, ancak sağlığına dikkat etmen gerektiği konusunda kendine hatırlatmalarda bulunmayı unutma. Bu dönemde maceraya atılmak seni yenileyebilir, yeni yerler keşfetmek ve farklı insanlarla tanışmak ruhuna iyi gelecek. Unutma, tutku ve motivasyon senin en güçlü silahların.

BOĞA BURCU YORUMU

Finansal konularda beklenmedik gelişmeler gündeme gelebilir, bu durum bütçenizi gözden geçirmenizi gerektirebilir. Duygusal ilişkilerde ise samimi iletişim kurmanın önemini anlamanız gereken bir dönemdesiniz. Sevdiklerinizle daha derin bağlantılar kurmak, mevcut sorunların çözümüne yardımcı olabilir. Kendinizi yaratıcı projelere adamak, ruh halinizi olumlu yönde etkileyecek ve içsel tatmin sağlayacaktır. Sağlığınıza dikkat etmenin yanı sıra, doğayla bağlantı kurmak ruhsal dinginlik bulmanızı kolaylaştırabilir. Gün, hedeflerinize odaklanma ve bunlara ulaşma yolunda attığınız adımlar için elverişli. Sabırlı ve kararlı bir tutum sergilemek, beklediğiniz sonuçları almanıza yardımcı olacaktır. Sosyal çevrenizle olan etkileşimlerde olumlu gelişmeler yaşanabilir, yeni bağlantılar kurmak için iyi bir zaman.

İKİZLER BURCU YORUMU

Zihninde dolaşan düşüncelerle enerji dolusun. İletişim becerilerin artarken, arkadaşlarınla yapacağın sohbetler keyif verici olacak. Yeni insanlarla tanışma fırsatı karşına çıkabilir, sosyal çevrende heyecan verici dinamikler oluşturabilirsin. Ancak, dikkatini toplayamayabilirsin; bu durum bazen kaygıya neden olabilir. Duygularını ifade etmekte zorlanabilirsin, bu yüzden başkalarına açılmakta hevesli ol. Öğrenme isteğin artarken, yeni bilgiler edinmek için harika bir fırsattasın. İçsel keşifler yaparak, zihnindeki karmaşayı çözebilirsin. Bugün, sezgilerini dinlemek ve içsel sesine güvenmek için ideal bir zaman.

YENGEÇ BURCU YORUMU

Duygusal derinliklerin bir kez daha su yüzüne çıkması olası. İçsel bir huzur arayışındasın, belki de geçmişin izlerini gün ışığına çıkartarak kendini daha iyi anlayabilirsin. Yakınlarınla olan ilişkilerde empati yeteneğin ön plana çıkacak; duygusal bağlarını güçlendirmek için güzel fırsatlar doğabilir. Gizli hislerini açıkça ifade etmekte zorlanabilirsin ama bu, başkaları tarafından anlaşılmadığın anlamına gelmiyor. Yaratıcılıkta da bir patlama yaşayabilir, sanatsal projelerde kendini bulabilirsin. Unutma ki, koruyucu doğanla sevdiklerini sarmalanmayı sürdürürken, kendine de bir miktar alan tanımayı ihmal etme. Geleceğe yönelik hayallerinin peşinden koşarken, anın tadını çıkarmayı da ihmal etmemelisin. Kalbinde oluşan duygusal dalgalanmalar, seni daha derin bir anlayışa yönlendirebilir.

ASLAN BURCU YORUMU

Bugün, enerjinizi oldukça güçlü hissedeceksiniz. Özgüveninizin zirveye ulaşmasıyla birlikte, sosyal ortamlarda dikkatlerin üzerinde toplanması an meselesi. Öne çıkmak, liderlik vasıflarınızı göstermek için mükemmel bir zaman. Yaratıcılığınızı serbest bırakmakta ve sanatsal projelerinizi hayata geçirmek için ilham dolusunuz. İlişkilerde sıcaklık ve samimiyet arayışında olacaksınız; çevrenizdekilere destek olma isteği, manevi bağlarınızı güçlendirebilir. Aynı zamanda kendinize ayrılan zamanın önemini kavrayarak, kişisel gelişiminize yön vermek için fırsatlar yaratabilirsiniz. Hedeflerinizi belirlerken büyük düşünmekten çekinmeyin; evrensel enerjiler, hayallerinizi gerçekleştirmek için destek çekecek. Ancak, başkalarının görüşlerine karşı açık olun. Eleştirilerin bazıları yapıcı olabilir ve sizin gelişiminize katkıda bulunabilir. Sağlık konusunda ise düzenli beslenmeye ve fiziksel aktivitelere önem vermeniz gereken bir zaman dilimindesiniz. İç huzurunuzu sağlamak için bir nebze de olsa meditasyon veya doğada vakit geçirmek faydalı olabilir. Genel olarak, bugünün sunduğu fırsatları değerlendirirken, kalbinizi dinlemeyi unutmayın.

BAŞAK BURCU YORUMU

Detaylara verdiğin önem bugün seni bir adım öne taşıyabilir. İletişim kurduğun kişilerin düşüncelerini derinlemesine analiz etme yeteneğin, tartışmalarda senin avantajın olacak. İş veya proje konularında aldığın kararların, uzun vadede olumlu katkılar sağlayabilir. Üzerinde çalıştığın görevlerdeki titizliğin, başkalarının takdirini kazanmanı sağlayacak. Sağlığını ihmal etme, günlük alışkanlıklarını gözden geçirip bir denge kurmak faydalı olabilir. Kendine ayıracağın zaman, zihin ve beden sağlığın açısından gerekli. Sosyal ilişkilerinde ise sadık ve güvenilir olmanın getirileri karşılıklı anlayışa yol açabilir. Duygusal alanda içsel huzurunu korumak, çevrendekilerle olan etkileşimlerini daha olumlu hale getirecek. Unutma, bazen yavaşlamak, hız kazanmanın anahtarıdır.

TERAZİ BURCU YORUMU

Bugün, sosyal çevrenizle olan ilişkilerinizi gözden geçirmek için ideal bir zaman. İnsanlarla olan iletişiminizi güçlendirmek, sevgi ve dostluk bağlarınızı derinleştirmek isteyebilirsiniz. Karşılıklı anlayış ve empati, gününüzü aydınlatabilir. Bunun yanı sıra, estetik ve sanatsal konulara olan ilginiz artabilir; yeni bir proje veya hobi ile kendinizi ifade etme imkanı bulabilirsiniz. Duygusal dengeyi sağlamak için, içsel huzurunuzu korumaya çalışın. Kendi ihtiyaçlarınıza da önem vermeyi unutmayın; sevgi ve ilgiye layıksınız. Başkalarıyla olan etkileşimlerinizde, empati ve anlayışla yaklaşmak, olumlu sonuçlar doğurabilir. Bugün, güzellik ve zarafet arayışında ilerlerken, kendinizi ve başkalarını etkileme gücünüz artacak.

AKREP BURCU YORUMU

Derin duygular içindesin, içsel dünyanla yüzleşmek için bir fırsat bulabilirsin. Gizli kalmış düşünceler ve hisler yüzeye çıkabilir. Bu durum, ilişkilerinde daha samimi ve açık olmanı gerektirebilir. Kendini ifade etme konusunda cesur olmalı, duygularını paylaşmalısın. İş veya projelerle ilgili yaratıcılığın yükselişe geçebilir, bu da yeni ve yenilikçi yaklaşımlar geliştirmene yardımcı olacaktır. Ayrıca, başkalarının ihtiyaçlarına duyarlı olman, aradaki bağları güçlendirebilir. Ancak sınırlarını korumayı unutma; kendini savunmak ve dengenin bozulmamasını sağlamak önemli. Geçmişle ilgili bir mesele yeniden gündeme gelebilir; bu, içsel bir dönüşüm için bir anahtar olabilir. Kendine karşı nazik ol ve bu süreçte sabırlı kal. Hayatın derinliklerine dalarak, kendi içsel gücünü yeniden keşfetmek için bir yolculuğa çıkabilirsin.

YAY BURCU YORUMU

Yeni fırsatlar kapıda. Hayatı daha geniş bir perspektiften görebilmek için zihinsel olarak kendini hazırlamalısın. Bireysel özgürlüğün sana ilham verecek, bu nedenle yeni projelere başlamak için cesaret bulabilirsin. Kendi inançların etrafında dönen bir iç yolculuğa çıkman, bu dönemde faydalı olacak. Ayrıca, sosyal bağlantıların güçlenecek; beraber zaman geçirdiğin insanlarla derin ve anlamlı tartışmalar yapabilirsin. Maceracı ruhun, seni farklı yerlere yönlendirebilir, belki de yeni bir seyahat planı yapmanın tam zamanı. Olumlu düşüncelerine odaklan, zira enerjin başkalarına da ilham verecek. Dikkatini çevrene çevirdiğinde, içsel huzuru bulmak için gereken dengeyi sağlamakta zorlanmayacaksın. Hayatta ne kadar çok şey öğrenmeye açık olursan, o kadar fazla zenginlikle karşılaşacaksın. İnan, senin için daha iyi günler yolda!

OĞLAK BURCU YORUMU

Bugün hedeflerine odaklanmak için güçlü bir enerjiye sahip olacaksın. İş ortamında sakin kalmalı ve kararlarını aceleye getirmemelisin. Kendi yeteneklerini ve güçlü yönlerini ortaya koyma fırsatları bulabilirsin. Uzun vadeli planlarını gözden geçirmek için mükemmel bir zaman; en güncel hedeflerinle ilgili stratejiler geliştirebilirsin. İçsel olarak kendini güçlü ve kararlı hissediyorsun, bu da seni çevrendekilere ilham verme konusunda etkili kılacak. Aşk hayatında iletişim önemli; duygularını açıkça ifade etmek, ilişkilerinde derinlik yaratabilir. Etrafındaki insanlarla güven inşa etmeye dikkat et, bu durum ilişkilerini daha sağlam temeller üzerine oturtmana yardımcı olacak. Kendine zaman ayırmayı ihmal etme; içsel huzurunu bulmak için birkaç anlık mola almayı düşünebilirsin.

KOVA BURCU YORUMU

Bugün, özgürlük arayışın ön planda. İlginç fikirler ve yenilikçi projeler peşindesin. Sosyal çevrenle olan etkileşimlerin, ilham verici sohbetler ve yeni bağlantılar kurma fırsatları getirebilir. İçsel motivasyonun artmış, bu da seni hedeflerine ulaşma konusunda kararlı kılıyor. Ancak, bazen bağımsızlığın nedeniyle başkalarının duygularını hesaba katmamaya dikkat etmelisin. Zaman zaman duygusal mesafeni koruma isteğin, ilişkilerde yanlış anlaşılmalara yol açabilir. Yenilikçi düşüncelerini paylaşmaktan çekinme; böylece çevrendekilerle derin bir anlayış kurabilirsin. Ayrıca, içsel huzurunu bulmak için doğayla vakit geçirmeye özen göstermelisin. Bugün alacağın kararlar uzun vadede fayda sağlayabilir; bu nedenle iç sesine kulak ver.

BALIK BURCU YORUMU

Duygusal derinlikler ve sezgisel zenginliklerin bugün öne çıkacak. Entellektüel derinlik arayışında olduğun anlar, yaratıcılığını besleyebilir. Aşk hayatında, samimi ve içten bir iletişim kurarak bağlarını güçlendirme fırsatı bulabilirsin. Biraz hayal gücüne ve romantizme yer açmak sana iyi gelecek. İş yerindeki projelere yaklaşımında intuitif olman, aklındaki fikirlerin gerçeğe dönüşmesine yardımcı olabilir. Kendine güven, içsel sesine kulak ver, bu sayede karmaşık durumları daha kolay anlayabilirsin. Sosyal ortamlarda karşına çıkacak fırsatları değerlendirmekten çekinme, yeni arkadaşlıklar ve ilham verici insanlarla tanışma şansı seni bekliyor. Unutma, içsel huzurun ve yaratıcılığın birbirine bağlı, bu dengeyi gözetmek bugün için kritik önem taşıyor.

  • ÇOK OKUNAN
  • YENİ
  • YORUM