1
İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür Servisi’nin 10 Kasım günü açılışını yaptığı “Atatürk Fotoğraflarının Hikâyesi” sergisinin sergiden çok daha önemli bir de aynı ismi taşıyan kitabı var. Zaten önce kitap hazırlanmış ve ortaya çıkan eser öylesine anlamlı ki bunun bir de sergiyle taçlandırılması gerekir fikrine varılmış. Kitap, hepimizin, hatta bütün dünyanın, çoğunu çok iyi bildiği, tanıdığı fotoğrafların nasıl ve kimler tarafından hangi koşullarda çekildiğinin anekdotlarından oluşurken o dönemi ve tarihi olayları da kronolojik sırasıyla anlatmış oluyor. Kitabın yazarları Dr. Tuna Yılmaz, 8 bin fotoğraflık bir dijital arşivin sahibi; Tayfun Gönüllü, fotoğrafların çekiliş hikâyelerini kaleme alan gazeteci, fotoğrafçıların biyografilerini oluşturan Burçak Evren üçlüsüne proje koordinatörü Cengiz Özkarabekir katılmış. Bu kitabın sergisini proje danışmanı Cengiz Kahraman ile birlikte gezdik ama sergiden çok daha fazlası kitapta yer alıyor. Dönemin fotoğrafçılarının papyon kravatlı, takım elbiseli fotoğrafları ve o dönemde kullandıkları fotoğraf makinelerini ve malzemeleri görmek ise nostaljik.
Sergide 100 fotoğraf ve onları çeken 18 fotoğrafçı yer alıyor. Bu fotoğrafların öyküleriyle birlikte anlatımları ise kitapta. Ben sizlerin en çok bildiği fotoğrafları seçip bu sayfaya sığdırmaya çalışırken çok zorlandım, çoğunun hikâyesini gözyaşlarıyla okuduğum ve sergiyi gezerken hepsinin fotoğrafını çekmek istediğim için! Atatürk, hepimizin kabul ettiği gibi o kadar büyük bir deha ki gerek Kurtuluş Savaşı gerek Cumhuriyeti kurma ve devrimleri gerçekleştirme aşamasında, fotoğrafçılara, yani gazetecilere önemli bir görev vermiş: Tarihe tanıklık etmek! İki savaş fotoğrafçısını cephede sürekli yanında bulundurmuş. Fotoğrafçıların görevlerini yapabilmelerine yardımcı olmuş, yakalayamadıkları pozları tekrar vermiş, hatta TBMM çıkışı Atatürk’ün arkadaşlarıyla kapıdan çıkışını çekemediği için kenarda ağlayan fotoğrafçıyı görünce herkesi içeri sokmuş ve tekrar çıkmışlar o poz çekilsin diye! O bu tanıklığın yanında fotoğrafı bir tür halkla ilişkiler ve propaganda faaliyeti olarak da kullanmış. Ve gazeteciler, meslektaşlar, öyle naif, öyle başarılılar ki! Haydi seçtiğim fotoğraflara ve hikâyelerine bakalım, gerisini siz kitaptan okuyun!
Mustafa Kemal, Erzurum Kongresi’ne gelmiş, telgrafla padişah tarafından görevinden azledilirken kendisi ön alıp istifa ediyor. Artık asker değil, kıyafetini çıkarması lazım. Ama sivil kıyafeti de yok. 8 Temmuz 1919. Erzurum Valisi’ne gidiyorlar, zor zamanlar kimsenin fazla kıyafeti yok. Ondan merasimlerde giydiği bir jaketatay buluyor, bir başkasından bir gömlek, diğerinden pantolon ama bol geliyor, alayın terzisi daraltıyor! Erzurum’da yayımlanan Albayrak gazetesinin fotoğrafçısı gelip fotoğrafı çekecek, vereceği poz için uğraşıyorlar. Kılıç yok ya, biri eline bir tespih veriyor, öbür elinde sigarası. Erzurum Kongresi öncesi ilk sivil kıyafetli fotoğrafı böylece çekiliyor!
Atatürk’ün yeniçeri kıyafetli fotoğrafını görmemiş olan yoktur. Yarbay Mustafa Kemal, Mayıs 1914’te Sofya’da ataşe militer. Bulgarların milli günlerinde herkesin milli kıyafetiyle katılmasının istendiği bir baloya davet ediliyor. İstanbul’dan müzeden bir yeniçeri kıyafeti gönderilmesini sağlıyor. Kıyafeti aksesuvarlarıyla birlikte giyinip kuşanarak baloya gidiyor, herkes bu albenili askere hayranlıkla bakarken Bulgar Kralı Ferdinand’ın bile ilgisini çekiyor. Kral, kendisini yanına çağırıp kutluyor ve gümüş bir tabaka armağan ediyor. Mustafa Kemal’in bu kıyafeti birinci seçilmekle kalmıyor, baloda Bulgar başbakanının kızıyla yaptığı danslarla da dans yarışmasında ödül kazanıyor! Fotoğrafı ise kendisini evine davet eden İspanya Maslahatgüzarı çekiyor ve fotoğraf yıllar sonra “Foto Süreyya” tarafından renklendiriliyor.
Dünyanın en ünlü haftalık haber dergisi TIME’ın kapağında ilk kez bir Türk yer alıyor: Mustafa Kemal Paşa! 24 Mart 1923’teki fotoğraftan 4 yıl sonra TIME dergisi ikinci kez kapağına Mustafa Kemal’i koyuyor: Bu kez savaştan çıkmış bir ülkenin yüzde 8.5’lik ekonomik büyüme başarısını göstermek için. Kullandıkları fotoğraf, Mustafa Kemal’in en sevdiğim dediği, Esat Tengizman’ın Dumlupınar’da Meçhul Asker Anıtı’nın temel atma töreninde çektiği fotoğraf.
Atatürk’ün, Ekrem İmamoğlu’nun odasında da asılı duran çok etkileyici bu pozu, vatandaşını dinlerken yüzündeki endişeli ve üzgün haliyle dikkat çekiyor. Fotoğraf, Cumhuriyet gazetesi muhabiri Cemal Işıksel’in, tarih 21 Kasım 1930, Tokat Belediye Meydanı’nda halkla buluşmada tütün üreticilerinin sıkıntılarını anlattıkları bir kare. Tütünler bozuk, TEKEL almıyor, üretici şikâyetçi!
Gazeteciler, dönemin efsane fotomuhabirleri: Faik Şenol, Ali Ersan, Hilmi Şahenk, Namık Görgüç ve Selahattin Giz.
Atatürk, kırgın olduğu İstanbul’a uzun yıllar gelmez. Geldiği zaman da hep Haydarpaşa’yı ve sonda denizyolunu tercih eder. Haydarpaşa Garı’ndan çıkmış, kendisini bekleyen Söğütlü Yatı’na ilerlerken yanında çok şık üç hanım var ve yaveri Salih Bozok. Fotoğrafları çeken Faik Şenol ve pozlar film karesi gibi!
Sabah saatleri. Afyon Kocatepe. Büyük Taarruz başlamak üzere. Askerler şehadet namazı kılıyor. Mustafa Kemal, kayalık tepenin ucunda, hafifçe eğilmiş, Nâzım’ın şiirinde yazdığı gibi bıraksalar ince uzun bacaklarının üzerinde bir kısrak gibi yaylanarak ovaya atlayacak! Askeri fotoğrafçı Etem Tem, hafızalara kazınan o müthiş kareyi çekiyor!
Son fotoğraf sergide olup kitapta olmayan bir fotoğraf. Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Ankara’dan trenle Haydarpaşa Garı’na geliyor. İstanbullular onu karşılamak için garda. Küçük bir kız Mustafa Kemal’e yaklaşıp ona bir mektup veriyor. Bu anı Cumhuriyet Gazetesi foto muhabiri Namık Görgüç görüntülerken iki meslektaşı Hilmi Şahenk ve Faik Şenol da kadraja giriyor.
Sağ arkada, beyaz saçlı, bastonlu olan da Yunus Nadi! Tarih; 12 Ocak 1932.
Bugün enerji dolu ve atılgan bir ruh hali içerisinde olacaksın. Yeni fikirlere açık olmak, seni alışılmış sınırların dışına çıkarabilir. Motivasyon kaynağını çevrendekilerden bulabilirsin; dostlarının veya ailenin destekleyici tavrı, hedeflerine daha rahat ulaşmanı sağlayabilir. Duygusal açıdan güçlü bir gün; hislerini ifade etme yeteneğin artacak ve bu durum, ilişkilerinde olumlu bir değişim yaratabilir. Ani kararlar almaktan çekinme, fakat dikkatli olman gereken durumlar var. Aşk alanında da çarpıcı gelişmeler yaşanabilir, kalbindeki hisleri cesurca dile getirmekten kaçma. Bugün yaratıcılığın zirveye tırmanabilir, bu nedenle sanatsal projelere yönelmen faydalı olacak. Unutma, kendi ihtiyaçlarını göz ardı etmek, ileride sorunlar yaratabilir; dolayısıyla dengeyi korumayı ihmal etme.
Bugün, sabit ve kararlı doğanın getirdiği huzurla çevrenizle uyum içinde olacaksınız. Yavaş ama emin adımlarla kazanacaklarınız, sabrınızın bir ödülü olarak kendini gösterecek. Maddi konular üzerine düşünebilir, yatırımlarınızı gözden geçirebilirsiniz. Duygusal anlamda ise, sevdiklerinizle olan bağlarınızı derinleştirme arzusu içinde olduğunuz bir gün. Belki sıradan bir sohbet, kalp devirlerinizi artırabilir. Güzellik ve sanata olan ilginiz, yaratıcı projelere yönelmenize olanak tanıyacak. Kendinize zaman ayırmayı unutmayın; doğanın tadını çıkardığınızda ruhunuz da canlanacak. Günün sonunda, içsel dengeyi yakalamış hissedeceksiniz.
Bugün zihin gündeminde hareketlilik var. Yeni bilgiler edinme arzusu seni harekete geçiriyor, bu yüzden öğrenme fırsatlarını değerlendirmek için mükemmel bir zaman. Sosyal ilişkilerde daha dışa dönük ve etkili olabilirsin; başkalarıyla fikir alışverişi yapmak, sana yeni perspektifler kazandıracak. Duygusal anlamda biraz dalgalı hissedebilirsin; bu durum, çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerinde kendini ifade etme şekline yansıyabilir. Dikkatini dağıtacak detaylardan uzak durmaya çalış. Yaratıcılığını ortaya çıkaracak projeler üzerinde çalışabilir, kendini ifade etmenin farklı yollarını arayabilirsin. Kısa seyahatler veya iletişim amaçlı görüşmeler gündeme gelebilir. Kendini ifade etmek konusunda cesur olmalısın; içindeki düşüncelerinin dışa vurumu, başkaları üzerinde güçlü bir etki bırakacaktır.
Duygusal derinlikler bugün senin için önemli bir tema olacak. İçsel dünyana dönmek, eski hatıralarını ve anılarını gözden geçirmek için mükemmel bir zaman. Yakın çevrendeki kişilerle daha samimi sohbetler gerçekleştirebilir, hislerini özgürce ifade etme fırsatı bulabilirsin. Aşk ilişkilerinde ise güven arayışın artabilir, bu durumu partnerinle açık bir şekilde konuşmak ilişkinizi güçlendirebilir. İş veya kariyer konularında yeni fırsatlar, geçmişteki deneyimlerinle bir araya gelerek önüne çıkabilir. Diğer insanların ihtiyaçlarına duyarlılığın, topluluk içinde daha fazla takdir görmeni sağlayabilir. Kendine karşı nazik olmayı unutma; ruhsal ve bedensel ihtiyaçlarına özen göstermek, enerjini yükseltecek. Kendi sınırlarını çizmekten çekinme; bu, sağlıklı bir denge kurmana yardımcı olacak.
Parlak ve enerjik bir gün seni bekliyor. Yaratıcılığın zirve yapacak, içindeki sanatçı ortaya çıkmak için sabırsızlanıyor. Kendini ifade etmek için mükemmel fırsatlar bulabilirsin, bu da çevrendeki insanları etkilemek konusunda sana büyük bir avantaj sağlayacak. Sosyal ilişkilerin güçlenecek; dostlarınla bir araya gelmek, keyifli konuşmalar yapmak ve yeni bağlantılar kurmak için ideal bir zaman dilimi. Kendine olan güvenin artarken, liderlik vasıflarını sergilemekten çekinme. Risk almak ve yeni projelere yönelmek için cesaret bulduğun anları değerlendir. Duygusal dünyanda ise, sevgi dolu anlar seni bekliyor; romantik bir sürpriz veya sevdiğin kişiyle derin bir bağ kurma fırsatı kapını çalabilir. İçsel huzurunu bulmak için kendine zaman ayırmayı unutma; doğa yürüyüşleri ya da meditasyon, ruh halini olumlu yönde etkileyecek.
Detaylara olan düşkünlüğün, seni birçok kişinin gözünde güvenilir kılıyor. İş yerindeki projelerle ilgili derinlemesine analiz yapma yeteneğin, bugün sıkıntıların üstesinden gelmene yardımcı olacak. Ancak mükemmeliyetçilikten kaçınmalısın; bazen en basit çözümler en etkili olanlardır. İlişkilerde samimiyet ve açıklık, kalbinin ihtiyaç duyduğu güveni oluşturacak. Yakın çevrenden alacağın destekle ruh halin yükselip pozitif enerjilerle dolacaksın. Kendine dair daha fazla farkındalık kazanmak, gelişim yolculuğunda önemli bir adım atmanı sağlayacak. Sosyal aktivitelere katılmak, yeni insanlarla tanışmak ve farklı bakış açıları edinmek ruhunu besleyecek. Yaratıcılığın da kendini gösterebilir; hayal gücünü serbest bırak ve sanat veya yazı gibi alanlara yönel.
Dengelerin sağlanacağı bir gün. İlişkilerde uyum arayışın ön planda. Güzellik ve estetik duyguların derinleşiyor; sanatsal uğraşlara yönelmek için ideal bir zaman. Sosyal çevren genişleyecek, yeni insanlarla tanışma fırsatları kapını çalacak. Ancak, başkalarının istek ve ihtiyaçlarına aşırı duyarlı olabilirsin; bu durum seni duygusal olarak yorabilir. Kendi ihtiyaçlarına da zaman ayırmayı unutma. Mümkünse, kabuğundan çıkıp doğanın tadını çıkarman sana iyi gelecektir. Kendi içsel huzurunu bulmak için dengeyi sağlamaya çalış. Unutma, içsel dinginliğini dış dünyaya yansıtmak, hayatındaki olumlu değişimlerin kapısını açacaktır.
Hayatında bazı gizli kalmış duyguları açığa çıkartmanın tam zamanı. İçsel derinliklerine dalarak, kendinle yüzleşmek ve duygusal yaralarını sararak ilerlemek seni güçlendirecek. Sosyal çevrendeki insanlarla olan ilişkilerininde önemli bir dönüm noktasında olabilirsin, bu durum bazı sürprizlere açık olmanı gerektirebilir. Kalbindeki tutkuyu ortaya koymak için cesur ol. Maddi konularda dikkatli olman gereken bir süreç var, harcamalarına özen göster. Kendin için zaman ayırmayı unutma; meditasyon ya da doğayla iç içe olacağın bir aktivite ruhsal sağlığın için faydalı olacaktır. Duygularını ifade etmekten çekinme, sevdiklerinle kurduğun bağları güçlendirebilir. Tutkulu bir aşk ya da eski bir ilişkinin yeniden gündeme gelmesi mümkün. Bunu değerlendirirken akıllıca hareket etmeyi unutma.
Serüven arayışın her zamankinden daha belirgin hale geliyor. İçsel motivasyonların seni keşfe yönlendiriyor, bu da yeni deneyimlere açık olmanı gerektiriyor. Farklı kültürler ve fikirlerle etkileşime girmek, düşünce yapını genişletmek için harika bir fırsat sunuyor. Bugün, heyecan verici bir macera karşına çıkabilir; bu fırsatı değerlendirip canını sıkan rutinlerden uzaklaşmalısın.İletişimde cesur olmalı, düşüncelerini ifade ederken kendine güvenmeyi unutmamalısın. Duygusal derinlikteki bağlar güçlenirken, yüzeysel ilişkilerden uzaklaşmak isteyebilirsin. Yakın çevrendeki insanlarla anlamlı ve samimi konuşmalar, kalbindeki duyguları net bir şekilde ifade etmeni sağlayabilir.Finansal konularda dikkatli olman gereken bir gün. Harcama alışkanlıklarını gözden geçirmeli ve gelecekteki hedeflerine göre bir plan oluşturmalısın. Dış görünümüne ve kişisel bakımına önem vermek, kendine olan güvenini artıracak. Güne enerjik ve pozitif bir başlangıç yaparak, karşına çıkan fırsatları en iyi şekilde değerlendirebilirsin. Unutma, bu dönemde mümkün olan en iyisini deneyimlemek senin ellerinde.
Bugün, kararlılığın ve azminle ön plana çıkacaksın. Hedeflerine ulaşma yolunda attığın adımların meyvelerini yavaş yavaş toplamaya başlayacaksın. İş ortamında beklenmedik destekler gelebilir, bu da motivasyonunu artıracak. Sosyal ilişkilerde, daha önce fark etmediğin detayların gündeme gelmesi iletişimini güçlendirebilir. Duygusal alanda ise, derin bir tanıdıklık ve güven arayışında olacaksın. İçsel huzurunu korumak için kendine zaman ayırmayı unutma; meditasyon ya da doğada kısa bir yürüyüş faydalı olabilir. Bugün, değerlerin ve inançlarınla ilgili derin düşüncelere dalman mümkün. Bu süreç, senin için yol gösterici bir etki yaratacak. Yeniliklere açık ol, çünkü beklenmedik fırsatlar kapını çalabilir.
Bugün zihninde beliren yenilikçi fikirler, seni yaratıcı bir yola yönlendirecek. İçinde bulunduğun sosyal çevrede farklılıklara açık olman, yeni insanlarla tanışmanı sağlayabilir. Yeniliklere olan tutkun, alışkanlıklarından kopmana ve cesur adımlarla ilerlemene yardımcı olacaktır. Ancak ani kararlar almadan önce düşünmekte fayda var; sezgilerin seni doğru yönlendirebilir ama aceleci davranmaktan kaçınmalısın. Duygusal paylaşımlarında samimi olmak, ilişkilerini derinleştirme fırsatını getirebilir. Bugün, kendine ve başkalarına karşı empati göstermenin, barışçıl bir atmosfer yaratacağını unutma. Kendi iç dünyanda yapacağın küçük değişiklikler, büyük tatminler getirebilir.
Duygusal derinliklerinle yüzleşmek için ideal bir zaman. İçsel sezgilerin güçlü, bu sayede başkalarının ihtiyaçlarını anlamada yeteneklisin. Bugün sanatsal bir projeye yönelmek, yaratıcı enerjini serbest bırakmak için harika bir fırsat olabilir. Sosyal ortamlarda yer almak, kendini ifade etme fırsatı sunacak. Ancak, aşırıya kaçmaktan kaçınmalısın; başkalarına yardım etme arzun seni yıpratabilir. Kalbini dinlemek, sana iç huzur getirecek. Biraz yalnız kalmak ve meditasyon yapmak, zihnindeki karmaşayı dağıtabilir. Gökyüzündeki enerjiler, kendini yeniden keşfetmen için uygun bir zemin hazırlıyor. Finansal konulara dikkat etmekte fayda var; acele kararlar alma. Unutma, sezgilerin seni doğru yolda yönlendirmekte!
1
2
3
4
5
6
