1
Türk tiyatrosunun usta isimlerinden Ferhan Şensoy 70 yaşında hayatını kaybetti.
Ferhan Şensoy arkasında sahnelenmiş ve yıllarca kapalı gişe oynamış onlarca tiyatro oyunu, denemeler, öyküler, şiirler, filmler ve Ses Tiyatrosu’nu bıraktı.Ölümü ardından onu BBC Türkçe‘ye anlatan dostları da, Türkiye’nin büyük bir sanat insanını kaybettiğini söyledi.
Türk Tiyatrosu’nun önemli bir kilometretaşını kaybettik. Büyük bir yazardı. Sadece bir tiyatrocu değildi. Çok önemli bir kayıp. Üzüntüm haberi aldığımdan beri göz pınarlarımda. Ferhan’ı çok severdim. İnsan olarak da, aktör olarak da, tiyatro anlayışı olarak da, yazar olarak da…Tiyatromuza evrensel katkıları vardı. Çünkü evrensel olmanın yolu ulusal olmaktan geçer. Ferhan bunu becermişti.
Porno filmler gösterilen bir salonu aldı ve bütün parasını harcayarak tiyatro salonu olarak yeniden ayağa kaldırdı. Tiyatronun her dalında emek verdi. Bina yapmak, oyun yapmak, oyun yazmak, oyun yönetmek… Ferhangi Şeyler oyunu kaç kere oynandı sayısını unuttuk.
Tüm bu kayıpların ardından acı ve üzüntü hissediyorum. Alışamıyor insan. O gidenin yerine birinin geleceği inancı kolay olmuyor. Yetiştirdiğimiz öğrenciler bizden daha iyi olacak diyoruz her seferinde ama onlar da televizyona bölünüyor. Tiyatro, değerlerini kaybettiği zaman yerini kolay dolduramıyor. Ben eskiyle yaşamayan ve yeniye bakan biriyim ama gel de Ferhan Şensoy’un yerini doldur.
Ferhan’la arkadaşlığımız Güzel Sanatlar Akademisi’ne rastlıyor. O da ben de mimarlık okuyorduk. Ben müzik idealleri taşıyordum, o da tiyatro idealleri taşıyordu. O yıllardan arkadaştık. Mimarlık eğitimini bırakarak Fransa’ya ve oradan da Kanada’ya gitti. Tiyatro üzerine yoğunlaşıp, Türkiye’ye dönüp Brechtyen tiyatroyu ülkemizde gerçekleştirdi. Tiyatro tarihimizde yeni bir sayfa açtı. Hem yazdığı oyunların farklılığı hem de sahnelenmesindeki epik tutum ile kendi çizgisini yarattı. İsminin Ortaoyuncuları olması bile bunu daha güçlendiren bir durumdu. Bu bakımdan hem arkadaşımı kaybettim hem de çok değerli bir insanı.
En son pandemiden önce birlikte, 30-40 yılın ardından Şahları Da Vururlar’ı da tekrar oynamak için provalara başlamıştık. Şan Tiyatrosu yanınca bir daha oynanamamıştı oyun. Birkaç gün içerisinde de oyun başlayacaktı ama pandemi yasakları başlayınca olmadı. Oyun için 1,5 aylık biletler de bitmişti. Kapalı gişeydi yani. Pandemi uzun sürmez sanıyorduk. 1,5 yılı geçtik ve Ferhan’ın sağlığı oyunu oynamaya el vermedi. Böyle de bir durum oldu. Her zaman tekrar sahneye koyacağız diye oyunu bekliyorduk. Ferhan da hastalandı ve sağlığı el vermedi.
‘Şensoy bizim talihimizdi ama ne kadar değerlendirdik, o ayrı’
Ferhan Şensoy Haldun Taner’den el aldığı Kabare Tiyatrosu yapısını “Ferhanca” üslubuyla geliştirdi, yetkinleştirdi. Bunu hem çok başarılı olduğu yazarlık anlayışıyla hem de sahneleme gücüyle yaptı.
Kendine has bir oyunculuk anlayışını açık biçimle ve bize özgü geleneksel olanla birleştirerek sahnede ona hep hayran olmamızı sağladı. Her çalışması toplumun yeni bir sosyolojik yansımasıydı aynı zamanda.
Şahları Da Vururlar’da siyasal yapıyı bambaşka bir tarihselleştirme ve uzak açıyla ele aldı. İstanbulu Satıyorum’la bozulan İstanbul yapısına değindi. İçinden Tramvay Geçen Bir Şarkı da Haldun Taner’in ona verdiği Karl Valentine özyaşam öyküsü kitabından esinlenmeydi mesela. Ustalara saygıyı hep demledi. Haldun Taner Kabare de bunun bir örneğidir. Fişne Bahçesu’nda Çehov’u ustalıkla bugüne taşıyarak lezzetli bir komedi anlayışına dönüştürdü. Çok başarılı bir deneme yazarıydı.
Alnı açık bir sanatçı, her şeyiyle mükemmel bir tam tiyatro adamıydı. Onunla 2000’lerin başında tanıştık. Her zaman bize öğretici olurken aynı zamanda günlük yaşamda mizahını da koruyarak yaşantısını sürdürdü. Onu çok özleyeceğiz. Ferhan Şensoy gibisi 1000 yılda bir gelir. Bizim talihimizdi. Ama ne kadar değerlendirdik, o ayrı.
‘Dünyada eşi benzeri olmayan bir ustaydı‘
Çok kıymetli bir ustamızdı. Bize sahneyi sevdiren, mizahı öğreten bir ustamızdı. Her zor zamanda, ülkemizin geçtiği zor zamanlarda, özgür mizahıyla mesajını veren, bizi tiyatroyu alıştıran, Ses Tiyatrosu’nun büyüsünde her zaman bizi kucaklayan, her zaman kendi çizgisinde olan, bambaşka bir ustaydı. Dünyada eşi benzeri olmayan bir ustaydı. Benim için baba yadigarı. Çocukluğumun Ferhan Abisi. Kendi evlatlarıma bakınca kendimi şanslı hissediyorum. Ama çocuklarımı tanıştıracağım hiçbir ustam kalmadı. Ülkemizin önemli aydınlarındadı. Aydınlık yüzüydü.
Türk tiyatrosuna çok şey kattı. Kendi tiyatrosuna, kendi tiyatro bilincine sahip bir adamdı. O bir ekoldü. Müjdat Gezen gibi, babam gibi çok şey kattı. Kendi siyasi hicvi vardı. Tiyatronun müthiş bir dalı kırıldı. Ferhan Şensoy çok üzülmesin, onun ektiği fidanlar büyüyor. Biz Ferhan Şensoy’u izlemiş kocaman bir kuşağız. Onun mirası devam eder. Ama elbette kimse onun kelimelerini onun gibi yorumlayıp onun dizdiği gibi dizeleri kullanamaz. Buna rağmen onun gibi olumlu bakmak istiyorum: Ya olmasaydı? Bu ülke 40-50 sene onu izledi. Bir sürü çocuk yetişti onun sebebiyle. Ben de onu çocuklarıma anlatacağım.
Yatılı okul boyunca Galatasaray Lisesi yıllarında tanıştığım çok değerli bir arkadaşımdı. Aynı sırada oturduğumuz da oldu. Yeni Ufuklar’da onun ilk öyküsünün yayımlanmasına ön ayak olmuştum. Bu ilk öykünün adını hatırlıyorum: “Dalgındır Hüsam Kusura Kalmayın”. Kendine özgün bir tarz geliştirdi. O tarz beğenildi. Büyük kitlelere yönelik çok başarılı bir tiyatro anlayışı getirdi. Çok üzgünüm.
Türk Tiyatrosu’nun son 50 yıllık sürecinde şu an oynamak ve yazmak için bir kuşağın feyz aldığı ustasıdır Ferhan Şensoy. Hem yazan hem yöneten hem oynayan hem de bir mekana sahip çıkan çok özel bir insan. Onu anlatmaya tarif yetmez. Bizim için çok kıymetli. Hiçbir zaman da öldüğüne inanmayacağımız, uzunca bir süre Bodrum’da yaşıyor ve hiçbir şeyle ilgilenmiyor diye içimden geçireceğim. Çünkü Ferhat abi kitaplarda, anılarda yaşıyor. O ölemez. O ölümsüz bir insan.
Hiçbir zaman duruşundan taviz vermedi. Hep saygı bekledi ve saygı gösterdi. Ona çok enteresan bir şekilde her kesimden insan gelirdi. Çünkü sadece doğruyu söylüyordu. Hiç kimsenin adamı olmadı. En çok eleştirdiği kişiler de kendi görüşünden insanlardı. Liyakat ve adalet onun için çok önemliydi. Ondan sadece tiyatro öğrenmedik. Hiçbir zaman sadece tiyatro öğrenmedik. Onun anılarını, hikayelerini, bize öğrettiklerini hem bizim kuşağımıza hem de sonraki kuşaklara anlatacağız. Bizim de görevimiz bu.
Yeni başlangıçlar için harika bir gün. İçten gelen bir motivasyon, çevrendekilere ilham verme kapasiteni artırıyor. Cesur adımlar atmak için kendini hazır hissediyorsun. Bugün risk almak, seni isabetli kararlar almaya yönlendirebilir. İş yerinde liderlik vasıfların öne çıkabilir; projelerde öncü olmayı deneyebilirsin. Duygusal ilişkilerde ise, açık iletişimin önem kazanıyor. Hislerini samimi bir şekilde ifade etmek, ilişkilerini derinleştirecektir. Enerjin yüksek, bu da sosyal ortamlarda daha fazla yer almak istemenle birleşiyor. Kendini daha fazla ifade etme arzun, yaratıcı projelerde de kendini gösterebilir. Ancak, sağlığına dikkat etmen gerekebilir; dinlenmeyi ve bedenine iyi bakmayı unutma. Unutma, bugünkü cesaret ve motivasyon, ilerideki başarının temel taşlarını oluşturacak.
Zihnindeki düşünceleri somutlaştırma zamanı! Bugün, detaylara odaklanmak ve birikimlerini değerlendirmek için harika bir gün. Gerçekçi yaklaşımların sayesinde çevrendekilere güven aşılayabilir, maddi konularda sağlam adımlar atabilirsin. Sosyal çevrendeki kişilerle yapacağın derin sohbetler, ilişkilerini güçlendirecek ve yeni fırsatlara kapı açacaktır. Kendini en iyi haliyle ifade etme isteği içindesin; bu güçlü içsel motivasyonu kullanarak yaratıcı projelere yönelebilirsin. Sağlığına dikkat etmen gereken bir dönemdesin; bedenine iyi bakmak için zaman ayırmak, enerjini dengelemek adına önemli. Kendi iç dünyana yönelmek ve hoşlandığın şeylerle meşgul olmak, ruhsal olarak seni besleyecek ve tatmin edecektir. Sakin kalmak ve dinginliği korumak, gününün genelinde sana fayda sağlayacaktır.
Bugün sosyal çevrenizdeki insanlarla olan iletişiminiz oldukça güçlü olacaktır. Zeka ve espri yeteneğinizle dikkat çekebilir, çevrenizdekilere ilham verebilirsiniz. Birçok fikir ve projeniz olabilir, bunları paylaşmak için doğru zaman.Ani değişimlere ve beklenmedik gelişmelere hazırlıklı olun, baskı altında bile yaratıcılığınız parlayabilir. Yalnız kalmaktan kaçının, kalabalık ortamlara karışmak yeni fırsatlar doğurabilir. Esnekliğinizle zorlukları aşacak, karşınıza çıkan fırsatları değerlendireceksiniz.İçsel huzurunuzu sağlamak için sevdiğiniz aktiviteleri ve hobilerinizi ihmal etmeyin. Bu, hem ruhsal rahatlama sağlayacak hem de zihninizi taze tutacaktır. İlişkilerde anlayışlı ve hoşgörülü olmak, bağlarınızı güçlendirecek. Kendi ihtiyaçlarınıza önem verirken, başkalarına olan desteğinizi de unutmayın. Bugün, iletişim ve işbirliği durumlarında kendinizi ön plana çıkarmak için mükemmel bir fırsat.
Duygusal derinliğin ve sezgisel yeteneklerin bugün oldukça belirgin. İçsel bir huzur arayışındasın, belki de ruhunu besleyici aktivitelerle kendini sarmalamak isteyebilirsin. Ailevi bağların ön plana çıkabilir; sevdiklerinle geçirilen zaman, seni daha da güçlendirecek. İş ortamında, empati yeteneğini kullanarak takım arkadaşlarınla daha derin bir anlayış geliştirebilirsin. İçsel sesine kulak vermek ve düşündüğünden bağımsız olarak anlık hislerine odaklanmak, önünde açılacak yeni kapılar için anahtar olabilir. Seni etkileyen geçmiş anılar, gün içinde canlanabilir; bu durum, duygusal iyileşme sürecine ışık tutabilir. Kendine karşı nazik olmayı unutma.
Parlak ve enerjik bir gün seni bekliyor. Yaratıcılığın zirve yapacak, içindeki sanatçı ortaya çıkmak için sabırsızlanıyor. Kendini ifade etmek için mükemmel fırsatlar bulabilirsin, bu da çevrendeki insanları etkilemek konusunda sana büyük bir avantaj sağlayacak. Sosyal ilişkilerin güçlenecek; dostlarınla bir araya gelmek, keyifli konuşmalar yapmak ve yeni bağlantılar kurmak için ideal bir zaman dilimi. Kendine olan güvenin artarken, liderlik vasıflarını sergilemekten çekinme. Risk almak ve yeni projelere yönelmek için cesaret bulduğun anları değerlendir. Duygusal dünyanda ise, sevgi dolu anlar seni bekliyor; romantik bir sürpriz veya sevdiğin kişiyle derin bir bağ kurma fırsatı kapını çalabilir. İçsel huzurunu bulmak için kendine zaman ayırmayı unutma; doğa yürüyüşleri ya da meditasyon, ruh halini olumlu yönde etkileyecek.
Günün boyunca pratik düşünme yeteneğin ön planda olacak. Detaylara olan dikkatin, karşına çıkan sorunları çözmende büyük bir avantaj sağlayacak. İletişim becerilerin sayesinde insanlar üzerindeki etkinliğin artacak. İş yerinde veya sosyal çevrende yardıma ihtiyaç duyan birine destek olabilirsin; bu süreç, sosyal bağlarını güçlendirebilir. Sağlığınla ilgili konulara dikkat etmen önemli, zira stres seviyeni kontrol altında tutmak, fiziksel ve zihinsel sağlığını korumana yardımcı olacak. Yaratıcılığını kullanarak yeni bir projeye adım atman mümkün. Unutma, her küçük adım büyük sonuçlar doğurabilir, bu nedenle planladıklarını hayata geçirmekte tereddüt etme. Gün sonunda, başkalarına olan desteğinin karşılığını alacak, saygı ve takdir göreceksin. Başkalarının görüşlerine açık olmalısın; bu, kişisel gelişimini destekleyen yeni bakış açıları kazandırabilir.
Bugün sosyal ilişkilerde hareketli bir gün geçirebilirsin. Arkadaşlarınla yapacağın etkileşimler, seni yeni fikirlerle buluşturabilir. Paylaşılan anlar, aradaki bağı güçlendirecek ve yeni bağlantılar kurmanı sağlayacak. Duygusal ve zihinsel dengeni bulmak adına, kararlarını aceleye getirmemek önemli. İçsel huzurunu sağlamak için, huzurlu bir ortamda zaman geçirmek isteyebilirsin. Kendini ifade etme konusunda cesur ol, düşüncelerini paylaşmak, kendine olan güvenini artıracak. Aşk hayatında da sürprizler kapıda; samimi ve anlam dolu bir diyalog başlatabilirsin. Akşam saatleri, senin için öz zaman yaratmak ve düşüncelerini toparlamak adına ideal. İçsel yolculuğunda yeni keşiflere açık olmalısın.
Duyguların derinliklerine inmeyi seven, tutkulu bir günle karşı karşıyasın. İçsel sezgilerin güçlenecek, etrafındaki insanların gerçek yüzlerini anlaman kolaylaşacak. Bu süreçte, karanlıkta kalan düşüncelerin gün yüzüne çıkabilir. Kendini ifade etme isteğin artıyor, bu da ilişkilerinde daha cesur olmanı sağlayacak. Geçmişle yüzleşmekten korkma; bu, seni güçlendirecek bir dönüşüm sürecine zemin hazırlayabilir.Etrafındaki arkadaşların ve sevdiklerinle olan bağların son derece önemli. Kaynaklarını paylaşmanın ve yardımlaşmanın değerini anlayacaksın. Bu süre zarfında, bazı sırların açığa çıkması, seni yeni düşüncelere yönlendirebilir. Fayda sağlayacak insanlarla tanışma ihtimali var. Sosyal yaşamda kendine daha fazla yer açmak, hayatının bu döneminde önceliklerinden biri olabilir.Kendine vakit ayırmayı unutma; bu, yeniden enerji toplamanı sağlayacak. İçsel çatışmalarını çözmek için yazı yazmak veya meditasyon gibi yöntemler sana büyük fayda getirebilir. Aynı zamanda fiziksel sağlığına dikkat etmen gereken bir süreçte olabilirsin. Spor veya doğa yürüyüşleri ruhunu canlandıracak. Unutma, içindeki güç her zaman seni yönlendirecektir.
Serüven arayışın her zamankinden daha belirgin hale geliyor. İçsel motivasyonların seni keşfe yönlendiriyor, bu da yeni deneyimlere açık olmanı gerektiriyor. Farklı kültürler ve fikirlerle etkileşime girmek, düşünce yapını genişletmek için harika bir fırsat sunuyor. Bugün, heyecan verici bir macera karşına çıkabilir; bu fırsatı değerlendirip canını sıkan rutinlerden uzaklaşmalısın.İletişimde cesur olmalı, düşüncelerini ifade ederken kendine güvenmeyi unutmamalısın. Duygusal derinlikteki bağlar güçlenirken, yüzeysel ilişkilerden uzaklaşmak isteyebilirsin. Yakın çevrendeki insanlarla anlamlı ve samimi konuşmalar, kalbindeki duyguları net bir şekilde ifade etmeni sağlayabilir.Finansal konularda dikkatli olman gereken bir gün. Harcama alışkanlıklarını gözden geçirmeli ve gelecekteki hedeflerine göre bir plan oluşturmalısın. Dış görünümüne ve kişisel bakımına önem vermek, kendine olan güvenini artıracak. Güne enerjik ve pozitif bir başlangıç yaparak, karşına çıkan fırsatları en iyi şekilde değerlendirebilirsin. Unutma, bu dönemde mümkün olan en iyisini deneyimlemek senin ellerinde.
Bugün, kararlılığın ve disiplinin ön planda olacak. Hedeflerine odaklanarak ilerlemek için doğru zaman. İçsel motivasyonun oldukça yüksek; bu sayede zorlukların üstesinden gelmekte pek zorlanmayacaksın. İş veya kariyer alanında yeni fırsatlar kapını çalabilir, bunları dikkatle değerlendirmekte fayda var. İletişim becerilerin sayesinde insanlarla olan ilişkilerini güçlendirebilir, yeni bağlantılar kurabilirsin. Aynı zamanda, aile ile ilgili konularda sorumluluk alman gerekebilir; duygusal bağlarını derinleştirmek için harika bir zaman dilimindesin. Kendine zaman ayırmayı da unutma; iç huzurunu sağlamak, enerjini taze tutmanı kolaylaştıracak. Sonuçta, kararlı adımların seni başarıya bir adım daha yaklaştıracak.
Bugün, özgürlük arayışın ve yenilikçi fikirlerin seni ön plana çıkaracak. Sosyal çevrendeki etkileşimler, beklenmedik sürprizlere ve ilham verici sohbetlere dönüşebilir. İçinde bulunduğun grup dinamiklerine dair farkındalığın artarken, duygusal bağlarını derinleştirme fırsatına da sahip olabilirsin.İletişim becerilerin güçlü olacak; kendini ifade ederken yaratıcı dokunuşlar kullanmak, düşüncelerini daha etkili hale getirebilir. Ancak başkalarına karşı esneklik gösterme ve anlaşılabilir olma konusunda dikkatli olmalısın. Duygusal olarak daha bağımsız hissettiğin anlar olacak; bu, içsel mutluluğun için büyük bir kaynak yaratabilir.Aynı zamanda, ani değişimlere açık olman gereken bir dönemdesin. İlerlemek istediğin alanlarda derinlemesine düşün ve gereksiz detaylardan uzak dur; bu, seni hedeflerine daha hızlı ulaştırabilir. Kendi içsel gücünü keşfetmek, sana yeni kapılar açabilir. Bugün, kendine yönelik önemli kararlar alma cesaretini gösterme zamanı. Özgünlüğünü sergileyerek başkalarına ilham kaynağı olabilirsin.
Duygusal derinlik ve sezgi bugün seni yönlendirecek. İçindeki yaratıcılığı keşfetmek için mükemmel bir zaman. Hayal gücün, sanat ve ifade biçimlerinde kendini gösterebilir. Karşılaştığın zorluklar, içsel gücünü anlaman için bir fırsat olabilir. İlişkilerde empati ve anlayışın ön planda. Yakınlarınla olan bağların güçlenebilir; sevgi dolu sözlerle kalpleri ısıtabilirsin. Kendine bir süre ayırarak ruhsal dengeyi bulmak, meditasyon veya doğada zaman geçirmek bu dönemde faydalı olacaktır. Kendini ifade etme yollarını keşfetmek, seni daha güçlü hissettirirken çevrendekilere de ilham verebilir. Dikkatini iç dünyana odakla; kalbinin sesini dinlemek, potansiyelini açığa çıkarmana yardımcı olacak.
