

Yarım kalan sevdalarla dolu Anadolu’nun dört bir yanından bugüne kadar ulaşan türkülerin hikayelerini Halk Edebiyatı Araştırmacısı ve Müzik Sanatçıları Platformu Başkanı Recep Ergül ile konuştuk. “Türküler, tarihe ışık tutan tarihi birer vesikadır” diyen Ergül, dünyada adına en fazla türkü yakılan siyasi liderin Bülent Ecevit olduğunu söyledi ve bu konuda şu bilgiyi verdi:
“Türküler, tarihe ışık tutan tarihi birer vesikadır. Tarihi, kim nasıl yorumlarsa yorumlasın, türkülerin anlattığı doğrudur. Çünkü canı yananlarının derdini dile getirmektedir. Yaşar Kemal, “Türküler, bizim romanlarımızdır” derdi. Her biri, bir romanı birkaç dakikada anlatır bize. Örneğin, Sarıkamış Harekatı tam 90 yıl boyunca yasaklı kaldı. Dönemin basın yayın kuruluşları ile umumi alanlarda dahi konuşulması yasak iken yavrularını yitiren ailelerin yaktığı ağıtlar ve olaya tanıklık eden halk aşıklarının yaktığı türküler, bize neler olup bittiğini çarpıcı bir şekilde anlatıyor. Yemen’de, yüz binlerce Osmanlı askerinin yaşadığı dramı, türkülerden öğreniyoruz. Çanakkale Zaferi’ni, bize her gün hatırlatan ve en az milli marşımız kadar bilinen, yine bir türküdür.”

TÜRKÜLERİ KORUMAK DEVLET POLİTİKASI OLMALI
Recep Ergül, “Türküler, toplumun ortak değerleridir. Korumak ve geliştirmek bir devlet politikası haline gelmelidir. Bunun eksikliğini yaşıyoruz” dedi.
ÇOĞU KIBRISLA İLGİLİ
– Dünyada adına en çok türkü yakılan lider kim?
Yaptığım araştırmalara göre Mustafa Kemal Atatürk 28, Ernesto Che Guavera 18, Nelson Mandela 7, Olof Palme 5 ve Bülent Ecevit 127. Adına, en çok türkü söylenmiş lider Bülent Ecevit’tir. Bunların önemli bir kısmı, Kıbrıs Barış Harekatı içeriklidir. Mahsuni Şerif, Neşet Ertaş, Murat Çobanoğlu, Ali Kızıltuğ, Özay Gönlüm ve dönemin neredeyse tüm sanatçıları bu konuyu işlemiş ve Ecevit’e övgülerde bulunmuştur. Diğer kısmı ise Karaoğlan efsanesinin yaşandığı yıllarda “Halkçı Ecevit”, “Karaoğlan”, “Ucuzluk ve pahalılık” konularını içerir. 127 plağın tamamı arşivimde mevcuttur.

Ergül’ün arşivinde yaklaşık 10 bin taş plak bulunuyor.
ATATÜRK NİYE KIZDI?
– Atatürk, hangi sanatçı için yaverini azarladı?
Atatürk’ün, sanata ve sanatçıya verdiği önem, herkes tarafından bilinmektedir. Celal Güzelses, Fahri Kayahan, Refik Başaran, Safiye Ayla, Müzeyyen Senar, Selahattin Pınar ve dönemin tüm sanatçılarıyla yakın ilişki kuran Atatürk, 1933’te Beylerbeyi Sarayı’nda Trabzon’un kurtuluş günü balosuna katılır. Sahneye ilk olarak horon ekibi çıkar. Atatürk ilgiyle izlerken “Divane Aşık Gibi” eserlerin bestekarı Maçkalı Hasan Tunç ise elinde kemençesiyle kulis kapısından da Atatürk’ü görmek için bakmaktadır. Onun bu bakışları, Atatürk’ün dikkatinden kaçmaz. Yanındakilere, kim olduğunu sorar. Bunun üzerine Atatürk, Hasan’ı yanına davet eder, hatırını sorar ve “Çal evladım, Karadeniz havaları bizim milli havalarımızdır” der. Konser sırasında, yaveri Atatürk’ün yanına gelerek, diğer programa geç kaldığını söyler. Atatürk, “Otur ve konseri izle. Sanatçıya saygısızlık yapmayalım. Sanatçının şarkısı yarıda kesilemez. Ben kalkarsam, programın şirazesi bozulacak” der. Günümüzde, programların tam orta yerinde paldır küldür salona giren, konuşmasını yaptıktan sonra da ayrılarak adeta programı bitiren tüm siyasetçilere örnek olması dileğiyle.
– Günümüzde türküler unutuluyor mu?
Türküler, toplumun ortak değerleridir. Korumak ve geliştirmek, bir devlet politikası haline gelmelidir. Bunun eksikliğini yaşıyoruz. Ancak, halkın yüreğinde ve dilinde unutulması mümkün değildir. Günümüzde, on binlerce genç bağlama çalmakta ve türkü söylemektedir. Tüm müzik türleri, bir gün yok olup gitse bile türkülerin yok olması söz konusu değildir.
– Plak koleksiyonunuzu kısaca anlatır mısınız?
Yaklaşık 10 bin civarında taş plak ve 45’lik plağım var. İlgi alanıma giren plaklar, daha çok sosyal ve toplumsal konuları içeren plaklardır. Örneğin, Cumhuriyetin ilk kadın gazelhanı olan Ayda Sönmez’in “Çanakkale Şehitler Ninnisi” (1933 kaydı), yine Çanakkale şehitlerine söylenmiş Suzan Yakar’ın seslendirdiği “Şehitler Ninnisi” gibi nadiren bulunabilecek plaklarım var.
KARAOĞLAN
Sevgili gardaşım, canım Karaoğlan
Bizim yüzümüze güleceksen gel
Asık surat, göbeklerden usandık
Adamca bakmayı bileceksen gel
★★★
Bilirsin ki bizim köyün yolu yok
Hökümete uğrayacak kolu yok
Bizim derdimizin sağı-solu yok
Açlığa bir çare bulacaksan gel
★★★
“Rey” dediniz, “oy” dediniz, “al!” dedik
Yüzyıllardır gözü bağlı yalvardık
Tarla tarla diken yolduk, bel kırdık
Yoksulluğa tırpan çalacaksan gel
★★★
Hiç benzeme sen de evvel gelene
Çünkü karnımız tok böyle yalana
Bir sözüm yok milletini sevene
Yani halka kurban olacaksan gel
★★★
Karaoğlan halkıyla beraber olur
Haksızın hakkından haklılar gelir
Millet verdiğini geri de alır
Kara bahta ak gün salacaksan gel
(Selda BAĞCAN)

Şu geçim derdi bağrımızı deliyor
Duyduk duymadık demeyin Karaoğlan geliyor
★★★
Nice yıllar var sana hasret kaldık
Dermanımız kalmadı sıkıntıdan bunaldık
★★★
Elde var avuçta yok,
Maaş az,
Boş desen çok.
Halin nedir diyen yok.
★★★
Haydi bastır bastır Karaoğlan bastır
Ak günlere doğru durmadan bastır
(Rıza KONYALI)
Hele bakın şu yiğidin göğsüne
Zalımdan bir kurşun yemiş geliyor
Albayrak tabutuna sarılmış
“Bu toprak benimdir.” demiş geliyor
Şehit geliyor, aslan geliyor
★★★
Kundakta yavrular diri yakılmış
Çoluk çocuk hendeklere dökülmüş geliyor
Gebe kadınlara süngü sokulmuş
Kıbrıs’ı bir duman almış geliyor.
★★★
Bir papazın şerri, dünyası sardı.
Akdeniz’i kana, yaktı kavurdu geliyor.
Kurtaran yok mu, şu yavru yurdu?
Bir Mustafa Kemâl doğmuş geliyor.
★★★
Ne güzel yakışmış bayrağın rengi,
Bir vatan uğruna eylemiş cengi geliyor.
Var mı ulan dünyada Mehmet’in dengi?
Mahzuni soyunu övmüş geliyor.
(Mahsuni ŞERİF)
Bugün içsel motivasyonun ve enerji seviyenizin yüksek olduğu bir gün. Hedeflerinize odaklanarak, kararlılıkla ilerlemek isteyeceksiniz. İlişkilerde daha cesur adımlar atabilir, duygularınızı açıkça ifade edebilirsiniz. Sosyal çevrede dikkat çekebilir, yeni bağlantılar kurabilirsiniz. Ancak ani tepki verme eğiliminize dikkat edin; düşüncelerinizi bir adım geri atıp gözlemleyerek değerlendirmek faydalı olacaktır. Günün ilerleyen saatlerinde huzur arayışınız artabilir, biraz yalnız kalmak isteyebilirsiniz. Kendi içsel sesinize kulak vermek, zihninizi sakinleştirmenize yardımcı olacak. Unutmayın, bazen durmak ve düşünmek ilerlemenin en iyi yoludur.
Bugün, duygusal ve maddi anlamda güven arayışında olacaksın. İçsel huzurunu sağlamak adına çevrene yönelik tutumunu gözden geçirebilirsin. İlişkilerde sabırlı olmakta fayda var; dinlemeyi seçtiğinde, karşındakinin senin için ne kadar önemli olduğunu bir kez daha anlayacaksın. Maddi konularda yapılacak harcamaları dikkatli bir şekilde değerlendirmelisin; gereksiz harcamalardan kaçınmak, bütçeni daha sağlıklı yönetmeni sağlayacak. Doğanın huzur verici enerjisi seni sarmalarken, kendine zaman ayırmak ve sevdiklerinle güzel anlar paylaşmak ruh halini olumlu yönde etkileyebilir. İçsel sesine kulak ver, bu sezgisel yönlerin seni doğru kararlar almaya yönlendirecek.
Bugün sosyal ilişkiler ön planda. Yeni insanlarla tanışma, mevcut arkadaşlarınla bağlarını güçlendirme fırsatı bulabilirsin. İletişim yeteneklerinle dikkat çekmek ve çevrendekilere ilham vermek için ideal bir zaman. Duygusal anlamda bir şeyleri içinizde tutmak, düşüncelerinizi net bir şekilde ifade etmemek, sizi içsel bir çatışmaya sürükleyebilir. Bunun yerine hislerinizi açıkça paylaşmayı deneyin, bu tür bir samimiyet, ilişkilerinizi derinleştirebilir. İlginç fikir ve projeleri hayata geçirmek için yeterince enerji ve motivasyon bulacaksın. Hızla gelişen olaylara ayak uydurmak zor olabilir, ama esnek kalmak ve akışa uyum sağlamak sana avantaj sağlayacak. Ayrıca, beklenmedik bir haber alabilirsin; bu, hayatında yeni bir sayfa açma fırsatı sunabilir. Eğlenceli ve maceraya açık bir gün seni bekliyor.
Duygusal derinliklerin, hassasiyetin ve koruma içgüdün ön planda. Bugün, sevdiklerinle olan ilişkilerde empati kurma becerinle dikkat çekebilirsin. İçsel huzurunu sağlamak için zaman ayırmak, ruhsal dengenin güçlenmesine katkı sağlar. Ailevi bağların güçleniyor; ortak projelerle birlikte kaliteli zaman geçirmek, aradaki bağı kuvvetlendirebilir. Duygusal olarak, geçmişten gelen anılar zihninde yer edebilir. Bunları dönüştürmek için yaratıcılığını kullanmak iyi bir fırsat sunuyor. İş yerinde bazı baskılar hissedebilirsin; bu durum, sakin kalmayı ve sezgilerine güvenmeyi gerektiriyor. Kendini ifade etme biçiminde ortaya çıkan değişimler, çevrendekilerin dikkatini çekebilir. Bugün, içsel yolculuğunun tadını çıkararak, kendinle barışık kalman gereken bir dönemdesin. Kendi ihtiyaçlarına saygı duymak, içsel huzurunu bulmana katkı sağlayacaktır.
Özgüvenin zirveye ulaşacağı bir gün, etrafındakileri etkileme kabiliyetinle fark edileceksin. Yaratıcılığın ön planda ve bu, hem iş hayatında hem de sosyal çevrende yeni fırsatlar yaratabilir. Cesur adımlar atmak için uygun bir zaman dilimindesin; risk almayı düşünebilirsin. Ancak dikkatli ol, performansını sorgulaman gereken anlar olabilir. Bireysel başarıların yanında, işbirliği içinde olduğun kişilerin görüşlerine de önem vermen faydalı olacak. Kalp gözüyle dinlemeyi unutma; bu sayede güzel bağlantılar ve ilişkiler geliştirebilirsin. Kendini ifade ettiğin alanlarda ilgi çekerken, başkalarının ihtiyaçlarına duyarlılığın da takdir toplayacak. İçsel huzurun artacak, kendine olan güvenin pekişecek. İlişkilerinde ise samimiyet ön planda, duygusal bağların güçlenecek. Kendini açıkça ifade et, hislerini paylaşmaktan çekinme; bu, senin için olumlu değişimlerin kapısını aralayacak.
Etrafındaki karmaşanın içinden sıyrılmak ve zihnindeki düşünceleri netleştirmek için doğru bir gün. Organize olma arzun, sana önemli birçok işi başarma fırsatı verecek. Tamamlanması gereken projeler ve detaylarla dolu bir gündesin; bu sırada pratik ve analitik bakış açınla tüm zorlukları aşabilirsin.Sosyal ilişkilerin biraz yavaşlayabilir, ancak buna olumlu yanaşmak daha iyi olacaktır. Kendine dönme ve kişisel gelişime eğilimli olduğun bu zaman diliminde, içsel huzuru bulmaya odaklanman önem taşıyor. Belki de bir hobi edinmek ya da yeni bir beceri öğrenmek, ruhsal olarak seni daha iyi hissettirebilir.Çevrendeki insanlara yardım etme isteğin artıyor; başkalarının sorunlarını çözmek konusunda bir liderlik rolü üstlenebilirsin. Fakat bu süreçte kendi ihtiyaçlarını unutmaman gerektiğini de ıskalamamalısın. Duygusal dengeyi sağlamak için kendine zaman ayırmayı önceliklendirmek, sağlığını da olumlu etkileyecektir.
Duygusal denge arayışın bu günlerde daha da belirginleşebilir. İlişkilerde yaşanan küçük çatışmalar, iletişim becerilerinle kolayca aşılabilir. Sosyal çevrende seni destekleyen insanlarla bir araya gelmek, moral anlamında büyük bir katkı sağlar. Estetik algın, çevrendeki güzellikleri daha derinlemesine takdir etmene olanak tanırken, sanatsal yönlerini ortaya çıkarmak için ilham bulabilirsin. Karar alırken başkalarının düşüncelerini de göz önünde bulundurmak, öz saygını korumanı sağlayabilir. Bu süreçte kendi içsel isteklere kulak vermek önem kazanır; dengeli bir hayat sürdürmek için kendi ihtiyaçlarına odaklanmayı unutma. Gelecek adına mutluluk veren adımlar atabilmek için içsel huzurunu sağlamalı, fazlasıyla gergin ortamlardan uzak durmalısın. Hayatında yeni bir denge oluşturmak için bir şeyleri geride bırakma zamanı gelebilir. Cesaretle kendi yolunu çizmekten çekinme.
Gizli duyguların su yüzüne çıkma zamanı. İçsel çatışmalarla başa çıkmak, kendini gözden geçirmek gereken bir dönemdesin. Karşılaştığın zorlukları avantaja dönüştürme yeteneğin, ruhsal deneyimlerinle birleşerek seni daha güçlü kılacak. Başkalarının hislerine duyarlı olman, ilişkilerini derinleştirebilir ama sınırlarını korumayı da unutmamalısın. İş veya kariyer konularında, daha önceden düşündüğün bir projeye yeniden odaklanma fırsatı bulabilirsin. Sosyal çevrendeki insanlar, sana ilham verici bir destek sunacak. Kalp konusunda, duygusal derinliklere inme isteği artabilir, bu senin için çözüm getiren bir süreç olabilir. Unutma, dönüşüm her zaman zorlu ama bir o kadar da ödüllendirici bir yolculuktur. Özgün bakış açını kaybetmeden, kendini ifade etme biçimini güçlendirmeye çalış.
Yeni maceralara atılma isteği içindesin. Düşüncelerinde özgürlük ve serüven temasının hâkim olduğu bu dönemde, kendine bir yol çizmek adına cesur adımlar atabilirsin. Sosyal çevrenle iletişimlerin kuvvetlenecek; yeni insanlarla tanışmak, ilham verici fikirlerle karşılaşmana sebep olacak. Hakikatin peşine düşmeye, öğrenmeye ve deneyimlemeye açık olmalısın. Bilgi arayışın, özellikle sanatsal veya felsefi konulara yönelmeni sağlayabilir. Fakat dikkatli ol; bazı yeni tanışlıklar beklentilerini karşılamayabilir. İçsel huzurunu korumak, anı yaşamanı sağlayacak. Kendi değerlerini belirleyerek, sıradanlıktan uzaklaşmaya çalış. Bugün eğlence dolu etkinliklere katılmak, ruh halini canlandıracak. Duygusal ilişkilerde ise samimiyetin önemini anımsamalısın; açık iletişim ve güven odaklı bir yaklaşım, bağlarını güçlendirecektir.
Kariyer ve hedef odaklı düşüncelerin yoğunlaşacağı bir gün. Sorumluluklar ve görevler, havada asılı bir şekilde seni bekliyor. Gelişmeleri dikkatli analiz etmen gerekecek. Yakın çevrendeki yenilikçi fikirler seni cesaretlendirirken, pek çok insanın görüşüne ihtiyacın olacak. İletişim kurmak ve fikir alışverişinde bulunmak, çözüm arayışına hız katabilir. Duygusal derinlikler tasavvur edebildiğin kadar, bu yoğunluk içinde kendi sınırlarının içinde kalmayı da unutmamalısın. Sağlığını ihmal etmemek, zihninin ve bedeninin dengede kalması için şart. Başarıyı getiren adımları atarken, içinde sabit bir motivasyon bulmalısın. Planlama becerilerini kullanarak, bu süre zarfında uzun vadeli hedeflerine daha yaklaşmalı, küçük ama etkili hamlelerle güvenini pekiştirmelisin. Başkalarına olan tutumun, onların sana karşı tutumunu da şekillendirebilir, bu dengeyi korumak önemli. Kararlılıkla ilerlemek, seni hedeflerine bir adım daha yaklaştıracak.
Bugün, içsel özgürlüğüne ve yaratıcılığına odaklanacağın bir gün. Yeni deneyimlere açık ol ve sıradanlıktan uzaklaşmayı dene. İnovatif düşüncelerin sayesinde çevrendekileri etkileyebilirsin. Sosyal ilişkilerin güçleniyor; arkadaşlarınla yapacağın derin sohbetler, yeni fikirler ve değerli paylaşımlar sağlayacak. Aniden çıkan fırsatlar karşısında cesur olmalısın. Hayal gücünü serbest bırak, belki de aklına gelen orijinal fikirler seni yeni bir yola yönlendirebilir. Duygusal anlamda, kendi iç dünyanda barış arayışındasın; bu, duygusal derinliklerini keşfetmende yardımcı olacak. Unutma, en büyük özgürlük içsel huzuru bulmaktan gelir.
Duygusal derinliklerle dolu bir gün. İçsel sezgilerin güçlü bir şekilde uyanıyor; hayallerin ve gerçekliğin arasındaki bağlantı daha belirgin hale geliyor. Sanatsal ifaden için mükemmel bir zaman. Yaratıcılığın sana ilham verecek, bu yüzden içindeki sanatkarı özgür bırak. İlişkilerde, empati ve anlayış ön planda. Sevdiklerinle derin sohbetler yapmak, kalp bağlarını güçlendirebilir. Kendini savunmasız hissetsen de, bu, başkalarıyla daha yakın ilişkiler kurmana yardımcı olacak. Huzur arayışında iyi bir yolculuk yapabilirsin; doğayla zaman geçirerek sakinleşmek isteyebilirsin. Gözlem yeteneğin artıyor, çevrendeki detayları kaçırma. Kalbin ve zihnin arasında denge bulmanın yollarını keşfetmelisin. Unutma, bazen en iyi yanıtlar içsel sessizlikte bulunur. Kendine bir nebze olsun zaman ayırmayı unutma; bu, ruhunu besleyecek.