1
‘Bios’ Yunanca hayat anlamına geliyor. Biyosanat da yaşam sanatı…. Canlı dokular, canlı organizmalar kullanan bir sanat pratiği… Bilim, teknoloji ve sanatı bir araya getiren biyosanat, geleneksel sanat anlayışına yeni bir bakış açısı getiriyor. Öyle ki, bir resmi fırça, tuval veya boya kullanmadan, sadece bakterilerle yapmak mümkün. Biyosanatı Küratör ve sanatçı Ebru Yetişkin’e sorduk.
“Aslında bu çok yeni bir sanat pratiği değil. İlk örneğini 1930’larda gördük. Alexandre Flaming’in bir çalışması var mikrobiyal sanat diye. Fakat 1990’ların sonundan itibaren DNA, klonlama, biyoteknolojiyle ilgili çalışmalar hızlandıkça bu sanat pratiği günümüz sanatında daha fazla görülmeye başladı. Biyosanatçılar her türlü yaşamsal süreçle ilgili çalışıyorlar. Doğum olabilir, ölüm olabilir, üreme olabilir, hastalık, çoğalma,bulaşma, enfeksiyon olabilir. Bütün bu yaşamsal süreçlerle ilgili çalışmaları var biyosanatçıların. Bir yandan da yaşam sanatı demek de çok yanlış olmaz herhalde.”
Yaşamın doğal süreçlerine müdahale eden biyosanatçılar, eserlerini bu şekilde ortaya çıkarıyor. Biyosanatçıların çalışma alanı atölyeler değil, laboratuvarlar…
“İlk örneklerini New York School of Visual Arts’ta (Görsel Sanatlar Okulu) görebiliriz. Mikroskop camının altında kullanılan petri kapları vardır. Bakterilerin çoğalmasını kontrollü bir şekilde düzenleyerek petri kaplarının içinde figüratif resimler oluşturuluyor. Laboratuvarda kullanılan her türlü malzeme biyosanatçının sanatsal üretim pratiğinin içine dahil olabiliyor. Küf gibi son derece kolay elde edilen, sütün içindeki bir bakteri, bu malzemelerle de biyosanat üretmek mümkün.”
Türk biyosanatçılar yurt dışında önemli eserlere imza atıyor
Biyosanat Türkiye’de çok bilinmese de yurt dışında bu alanda eserler veren Türk sanatçılar var. Onlardan biri, dünyanın en prestijli mühendislik ve teknoloji okullarından Massachusetts Institute of Technology’de (MIT) tasarım ve bilişim alanlarında doktora derecesine sahip olan Orkan Telhan… ABD’de yaşayan sanatçı ve tasarımcı Telhan, yaklaşık 10 yıldır biyosanatla ilgileniyor.
“Biyosanatı canlılarla olan ilişkilerimizi sorgulayan ve insan çıkarlarının ötesinde canlılarla yeni ilişkiler nasıl kurulabilir, canlıların perspektifinden doğaya, sosyal hayata, kültür ortamlarına bakıp ne gibi yeni bağlamlar, yeni ilişkilenmeler kurabiliriz, böylelikle insanın doğaya etkilerini sorgulayabiliriz diye tanımlıyorum. İşin başına biyoloji gelince bu alanda çalışan sanatçıların veya tasarımcıların biyoloji eğitiminden geldiğini varsayıyor aslında insanlar ama biyosanat esasında çok eski bir kavram. Tarihte yüzlerce yıldır çok eski zamanlara dayanan biyosanat işleri var. Bunları biz bilim insanlarıyla bağlantılı olarak düşündüğümüz halde, aslında canlılarla çalışan, mutfakta fermantasyon yapan, bahçesinde bitki yetiştiren veya yeni malzemeler denemeye çalışan mimarların bile 19. 20. yy’dan beri çalıştıkları alanlarda biyosanat işleri görmek mümkün.”
“Genellikle canlı organizmalarla direkt çalışıyorum yani hücreler olsun, bakteri olsun, maya olsun… O yüzden bilimsel koşullara uygun, bilimsel çalışmaların yapılabileceği ölçekte bir laboratuvarım var. Canlı organizmalarla ne gibi yeni malzemeler üretebiliriz, onlarla sürdürülebilir bir şeyler üretilebilir mi gibi daha işlevsel bir alanda çalışmalarım var. Bu da bazen biyosanat, biyotasarım ikilemi arasında gidip geliyor.”
Biyotasarım… Kendi kendini yok eden ayakkabılar, plastikler…
Biyotasarım, canlıların tasarım sürecine entegre edilmesiyle oluşan bir kavram. Canlı organizmalar kullanarak yeni endüstriyel ürün tasarlayan bu alanda amaç biraz daha işlevsel… Biyotasarımcılar doğa dostu ve insan sağlığına zarar vermeyen ürünler üzerinde çalışarak, kullanıcıların günlük hayatlarındaki alışkanlıklarında ve endüstride değişiklik yapmayı hedefliyor. Orkan Telhan da dünyaca ünlü firmalara yaratıcılığını kullanarak tasarımlar yapıyor.
“Kendi kendini yok edebilen spor ayakkabılar nasıl üretilebilir gibi yaptığımız projeler var. Çok yakından çalıştığım bir biyoplastik alanı var. Kendi kendini tüketebilir plastikler nasıl üretilebilir diye… Biyotasarım biraz daha kavramsaldan ziyade işlevsel bakıyor. Canlı organizmalardan plastik alternatifi nasıl üretebiliriz diye düşünüyorlar. Bina malzemelerini nasıl değişik şekilde üretebiliriz diye düşünüyorlar. Çünkü şu anda petro kimyasal ürünlerin çevreye atık olarak veya çöp olarak bıraktıkları zararları yok etmek veya azaltmak için, kendi kendine çürüyebilen malzemeler nasıl yapılabilir, karbon salınımı, enerji üretimi düşük malzemeler nasıl üretebiliriz diye malzeme alanında çalışan biyotasarımcılar var.”
“Burada son zamanlarda hayvan tüketiminin doğaya olan etkisi çok sorgulandığı için hem çevreye olan etkisi, çevre kirliliği açısından hem de canlıların öldürülmesi ve tüketilmesini sorgulayan yeni bir kuşak geliyor. Ve bunun içinde hücresel tarım (cellular agriculture) dediğimiz yeni bir alan gelişmiş vaziyette. Canlıları öldürmeden hücrelerini alıp onlardan mesela süt yapabilir miyiz, et yapabilir miyiz, protein üretebilir miyiz diye böyle bir bilimsel bir alan gelişiyor. Bir taraftan yeni kuşakların önünü açabilecek ne gibi işler yapabiliriz diye düşünüyorum diğer taraftan 21. yyda ciddi problemleri olan bir dünyada yaşıyoruz. Yiyecek sıkıntısı, milyarlarca insanı besleme sıkıntısı var, doğada kaybolan bir sürü biyoçeşitlilik var. Bu gibi problemlere karşı ne gibi çözümler üretebiliriz, insanları bu konular hakkında nasıl derin düşündürebiliriz hakkında çalışıyorum. Bunlar beni motive ediyor.”
Bugün, enerjinin yüksek olduğu bir gün seni bekliyor. İnisiyatif almak ve liderlik özelliklerini sergilemek için mükemmel bir zaman. İçindeki tutku ve cesaret, çevrendekilere ilham verebilir. Beklenmedik fırsatlarla karşılaşabilirsin; bunları değerlendirmek için içsel bir cesaret bulmalısın.İletişim alanında da oldukça şanslısın. Düşüncelerini açık bir dille ifade etmen, iş ve sosyal çevrende olumlu yankılar uyandırabilir. Esnek olmayı ve yeni fikirlere açık kalmayı sakın unutma; bu sayede bağlantılarını güçlendirebilir ve yeni dostluklar edinebilirsin. Aşk hayatında, tutkulu ve ateşli bir atmosferin hakim olduğu bir dönemdesin. Partnerinle olan iletişimde samimiyet ön planda olabilir; duygularını cesurca paylaşmaktan çekinme. Eğer yalnızsan, karşına çıkacak yeni kişiler heyecan verici olabilir.Dikkatini sağlığına yöneltmekte fayda var. Fiziksel aktivitelere ve doğayla iç içe olmaya zaman ayırmak, enerjini yukarıya taşıyacak ve ruhuna iyi gelecek. Günün sonunda, kendine küçük bir ödül vermeyi unutma; çünkü bunun tadını çıkarmak, tüm çabalarını taçlandıracak.
Bugün, huzurlu bir atmosferde ilerlemeye yönelik fırsatlar karşına çıkabilir. Duygusal derinliklere dalmak, içsel düşüncelerini keşfetmek için mükemmel bir zaman dilimi. İş ve özel yaşam dengeni sağlamakta zorlandığın konulara odaklanabilirsin. Güven arayışında olduğun ilişkilerine daha fazla emek harcamak isteyeceksin. Maddi konularda daha dikkatli olman ve harcamalarını gözden geçirmen gereken bir dönemdesin. Geçmişteki hatalardan ders alarak daha sağlam adımlar atmaya çalış. Kendine olan güvenini artırmak için seçimlerine daha fazla dikkat etmelisin. Doğayla iç içe olacağın anlar, sana yeni bir enerji katabilir; doğanın sunduğu güzelliklere zaman ayırmayı unutma. Bu süreç, zihnini ferahlatırken, kalben de bir yenilenme hissetmene yardımcı olabilir. Aynı zamanda yeni hobiler keşfetmek veya yaratıcı çalışmalara yönelmek için de uygun bir zaman dilimindesin. Unutma, sabırlı ve kararlı olman, pek çok kapının açılmasına zemin hazırlayacak.
Bugün iletişiminizdeki parlaklık ve zeka ön planda. Kafanızda birçok fikir uçuşuyor; bunları paylaşmak için mükemmel bir zaman. Sosyal çevrenizle olan diyaloglarınızda enerjik ve etkileyici bir üslup kullanıyorsunuz. Yakın arkadaşlarınız veya ailenizle bir araya gelmek, düşüncelerinizi açığa çıkarmak için harika fırsatlar doğurabilir. Yenilikçi projeler ve yaratıcı çalışmalar için ilham alabilir, önemli bağlantılar kurabilirsiniz.Aşk hayatınızda, heyecan ve sürprizler bekleniyor. Duygusal samimiyetle karışık mizahi bir dil, sizi ve partnerinizi daha da yakınlaştırabilir. Yalnızsanız, ilginç biriyle tanışma olasılığınız yüksek. Anlık çekimlerle dolu anlar yaşayabilirsiniz, bu nedenle kendinize güvenin ve anın tadını çıkarın.Kariyer alanında ise, fikirlerinizi başkalarına kabul ettirmek için iyi bir zaman. Enerjinizi toplamak ve mevcut projelere odaklanmak verimli sonuçlar getirebilir. İletişim yeteneklerinizle dikkat çekmek, yeni fırsatlar kapısını aralayabilir. Unutmayın, karşınızdaki kişilere ilgi göstermek ve onları dinlemek, başarılı bir işbirliği için kritik öneme sahip. Akıllı ve esnek yaklaşımınız, bir sorunu çözmekte size yardımcı olabilir. Özetle, yaratıcılığınızla dolu bir gün sizi bekliyor!
Duygusal derinliklerin ön plana çıkacağı bir gün. Sevdiklerinle olan bağlantını güçlendirmek adına sıcak ve samimi sohbetler yapabilirsin. İçsel dünyana dönme isteğin artabilir; bu da meditasyon veya günlük tutma gibi aktivitelerle rahatlamanı sağlayabilir. Yaratıcılığın zirve noktasına ulaşacak ve sanatsal projelerle ilgilenmek, sana büyük bir tatmin duygusu verecek. Duygusal olarak hassas olabileceğin bir dönemdesin, bu yüzden başkalarının düşüncelerine karşı duyarlılığını artırmalısın. Unutma ki, kendine zaman ayırmak, ruhsal sağlığını destekleyecek en önemli faktörlerden biri. İlişkilerinde, geçmişten gelen iletişim sorunları yeniden gündeme gelebilir; bunları çözmek ise yalnızca senin elinde. Duygusal bağların derinleşmesi, yeni bir bakış açısı kazandıracak.
Bugün, karizma ve çekicilik dolu bir enerjinin içindesin. Sosyal çevrendeki insanlar üzerindeki etkini hissedeceksin. Kendine güvenin artarken, liderlik vasıfların da ön plana çıkıyor. Yeni projelere başlamak, insanları etkilemek ve ilham vermek için harika bir zaman dilimindesin. Ancak, gururunla dikkatli olmalısın; kendini çok fazla yüceltmek, bazı ilişkilerde sorunlara yol açabilir.İş hayatında kendini ifade etmekte zorluk çekmiyorsun; bu durum, fikirlerini aktarırken daha da belirgin hale gelecek. Ancak, başkalarına karşı empati göstermeyi de unutmamalısın. Onların düşüncelerini anlamak, team çalışmalarında başarılı olmanı sağlayacak.Aşk hayatında, tutku ve samimiyet ön planda. İlişkilerinde derin bağlar kurmak isteyebilirsin. Ama dikkat et, kıskançlık duyguları ilişkilerinde gerginlik yaratabilir. Partnerinle açık iletişimde bulunarak bu durumu aşabilirsin.Bugün, kendin için yaptığın şeylere odaklanmakta fayda var. Kendi ihtiyaçlarına öncelik vermek, ruh halini olumlu yönde etkileyecek. Kendine zaman ayırmayı ihmal etme; bu süreçte ilham verici bir etkinlik veya hobi bulabilirsin. Özellikle sanatsal faaliyetlerde başarılı olman muhtemel. Özgün düşüncelerini paylaş, bu senin için yeni kapılar açabilir.
İş ve sağlık konularında titizlikle ilerlemen gereken bir dönemdesin. Gün içerisinde detaylara karşı duyarlılığın artacak ve bu, seni mükemmel sonuçlara ulaştırabilir. İletişimde dikkatli olmalı, sözcüklerini özenle seçmelisin. Gerek iş arkadaşlarınla, gerekse yakınlarınla olan ilişkilerinde uyum arayışın, bazı gerilimlerin üstesinden gelmeni sağlayacak. Ayrıca, sağlığına yönelik alacağın küçük önlemler, uzun vadede büyük faydalar getirebilir. Organize olmaya ve plan yapmaya zaman ayırmalısın. Unutma, mükemmellik bir süreçtir, acele etmeden ilerle. Başkalarına yardım etmen de, iç huzurunu artıracak ve kendini daha iyi hissetmene vesile olacak. Kendine olan inancını tazele ve içsel yolculuğuna odaklan.
Sosyal etkileşimlerin yoğun bir şekilde kendini hissettireceği bir gün. Yakın ilişkilerdeki denge arayışın ön planda. Duygusal paylaşımların ve samimi iletişimlerin bu dönemde önemli bir rol oynayacak. Yeni insanlarla tanışma ve mevcut arkadaşlıkları derinleştirme fırsatları karşına çıkabilir. Ayrıca estetik algını besleyen sanatsal etkinliklere yönelmek için harika bir zaman. Kendi içsel dengen ile birlikte çevrenin ihtiyaçlarını gözetmek, huzurlu bir atmosfer yaratacak. Kararlarını alırken mantık ve duyguları bir arada harmanlamak sana büyük bir avantaj sağlayacak. Kendini ifade etme şeklin, başkaları üzerinde olumlu bir etki bırakacak.
Gizli kalmış tutkuların su yüzüne çıkabilir; içsel bir yolculuğa çıkmaya hazır ol. Derin duygularla baş başa kalma isteği, seni yeni keşiflere yönlendirebilir. İlişkilerde sınırlarınızı belirlemek önemli olacak; bu süreçte kendinle yüzleşmekten kaçınma. İş hayatında güç dinamikleri ön plana çıkabilir; stratejini iyi belirleyerek ilerlemen faydalı olacaktır. Kendine olan güvenin artıyor, bu da sana yeni fırsatlar sunabilir. Sağlık konularına bağlı olarak, zihinsel ve fiziksel dengeyi bulmak için biraz daha özen göstermelisin. Güçlü sezgilerin, karanlıkta kaybolmuş olanı bile ortaya çıkaracak; içgüdülerine güven. Unutma, dönüşüm ve yeniden doğuş her zaman seninle.
Bugün, maceracı ruhun ve keşfetme tutkun ön planda. Yeni deneyimlere açılmak, seni daha da besleyecek. Sosyal ortamlar ve arkadaşlık ilişkileri güçlü bir etki yaratabilir, bu nedenle etrafındaki insanlarla samimi bağlantılar kurma fırsatını değerlendirmelisin. Rahat ve neşelisin, bu enerjin diğerlerine de yansıyacak ve çevrendekilerle keyifli anlar paylaşmanı sağlayacak. Fakat düşüncelerini ifade ederken biraz daha dikkatli olman gerekecek; içsel heyecanların bazen yanlış anlaşılmalara yol açabilir. Kendine güvenin seni ilerlemeye teşvik edecek, bu yüzden kararlılıkla ilerle. Hayallerinin peşinden koşarken, yolda karşına çıkan fırsatları kaçırmamaya çalış. Yaratıcılığını kullanmak için mükemmel bir zaman; belki yeni bir hobiye başlayabilir ya da ilham verici fikirlerle ilgilenen projelere yönelmelisin. Bu dönem, seni özgür kılacak aktivitelerle dolup taşabilir, buna kendine ayıracağın zaman da dahil. Kısacası, bugün içsel sesine kulak vermek ve tutkularının peşinden koşmak için harika bir gün!
Bugün, kararlılığın ve azmin ön planda olduğu bir gün. Hedeflerine ulaşmak için gerekli olan çabayı göstermekten çekinmeyeceksin. İşle ilgili konularda disiplinini ve sorumluluk bilincini koruyarak ilerlemek, sana önemli fırsatlar sunabilir. Aynı zamanda, ilişkilerinde güven inşa etmek için samimi ve içten görüşmelere hazır ol. Kendini ifade etme biçimin, başkaları tarafından takdir edilecektir. Hırsların, hayatında yeni kapılar açabilir; fakat aceleci olmamaya özen göstermelisin. Bugün kendine zaman ayırmak, içsel dengeni bulmana yardımcı olacak. Unutma, uzun vadeli planların, kısa vadeli tatminlerin önüne geçebilir. Geleceğe dair sağlam adımlar atmak için düşüncelerini netleştir ve hedeflerini netleştir.
Gün boyunca akılcı düşüncelerinle çevrendeki her olayı sorgulama ihtiyacı duyabilirsin. Yeni fikirler, alışılmışın dışında bakış açıları seni cezbetmeye başlayacak. Sosyal ilişkilerin, arkadaşlarınla olan bağların derinleşebilir; birlikte yaratıcı projelere yönelmek için harika bir zaman. Geleceğe dönük planlarını yaparken içsel sezgilerine güvenmeyi ihmal etme. Beklentilerin farklılaşabilir ve bu süreçte kendini ifade ederken cesur olmalısın. İçinde bulunduğun sosyal çevredeki insanlar, sana ilham verebilir ve yeni ufuklar açabilir. Kendi özgürlüğünü ve bireyselliğini koruyarak, başkalarına ilham verme kapasiten daha da artacak. Unutma, alışılmadık yolculuklar senin için her zaman büyüleyici olmuştur.
Duygusal derinliklerin ve sezgilerin ön plana çıkacağı bir dönemdesin. Bugün, içsel dünyana yolculuk yapman için harika bir zaman dilimi. Sanatsal yeteneklerin ortaya çıkabilir, yaratıcı projelere yönelmek seni besleyecek. İlişkilerinde empati ve anlayışla yaklaşmak, sevgi dolu bağların güçlenmesine neden olabilir. Karşılaştığın zorluklarda sabırlı kalmayı unutmamalısın; içsel sezgilerin doğru kararları almanda yardımcı olacak. Kendine zaman ayırmak ve meditasyon gibi rahatlatıcı aktivitelere yönelmek, zihinsel ve ruhsal olarak yenilenmene katkıda bulunabilir. Kendi ihtiyaçlarına yönelik duyarlılığın artacağı bu süreçte, başkalarına yardım edecek fırsatlar da karşına çıkabilir. Hedeflerin doğrultusunda ilerlerken, sezgine güvenmekte ısrarcı olmalısın. Bu gün, hayallerini gerçeğe dönüştürme konusunda atacağın adımlar için büyük bir fırsat sunuyor.
1
2
3
4
5
6
