1
Ayasofya’da yeni dönem başladı açıklamaları ardından, müze için oluşturulan bilet gişeleri de özel bir şirkete verildi.
Eski Turizm Bakanı Bahattin Yücel, bu şirketin en büyük hissedarlarından birinin Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un kardeşinin bacanağı olduğunu iddia ediyor. Yücel, 2022 yılında kurulan DEM Müzeciliğin, Efes antik kentinin gişe işletmesini de üstlendiğini söylüyor.
Yücel ile tüm bu süreçleri ve ayrıntıları konuştuk.
Ayasofya Müzesi’nde neler oluyor, müze özelleştirildi mi?
Ayasofya’nın giriş sistemi değiştirildi. Ayasofya ve Efes Müzesi ayrıldı, diğer müzelerden. Daha önce bütün müzelerin giriş-çıkışı bir özel şirketin kontrolüne verilmişti. Özel şirket turnikelerden geçiş paralarını tahsil edip onun belli bir bölümünü kendisine hizmet bedeli olarak alıp üst tarafını Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürlüğü adına döner sermaye işletmesine ödüyordu bakanlığın. Şimdi bu son durumda ayrılan iki tane müzenin, yeni kurulmuş bir şirkete giriş haklarının verildiğini görüyoruz. Ama hangi koşullarda, bir ihaleyle mi, yoksa hizmet alımıyla mı, doğrudan seçerek mi verildi? Bu konuda herhangi bir bilgi yok şu ana kadar açıklanmış.
Ayasofya Müzesi’nin gişesini de mi aynı şirket işletiyor?
Tabii, tabii! Şimdi burada bir özellik var, olabilir, iktidarın tasarrufudur, bu şekilde kullanacağım demiştir. Bunun yasalara, Türkiye’deki geleneklere uyan uymayan tarafı varsa buna itiraz edilebilir. Bunu yapması gereken de siyaset grubudur. İstanbul Büyükşehir Belediyesi başta olmak üzere muhalefet partileri de bu konudaki görüşlerini bildirirler. Ama böyle bir çalışma yok. Ama daha başka bir şey söyleyeyim ben size DEM denen bu şirket yeni bir şirket ve bu şirketin en büyük hissedarı olan kişi Uğur Esin, şimdiki kültür ve Turizm bakanımızın kardeşinin karısının kız kardeşiyle evli! Yani bakanımızın kardeşinin bacanağı! Yani şimdi geçmişte bu konularla ilgili tecrübesinin de sadece dış mekânlara televizyon ekranları yaptığını biliyoruz, teknik olarak, bu işlerle uğraşmış. Şimdi birden bire bu deneyimli müzecilik konusundaki yeteneğinin bakanlık tarafından keşfedilmesinde bu akrabalık ilişkisinin rolü var mıdır yok mudur bunu bilmiyoruz. Bunun cevabını onların vermeleri lazım! Bu tabii tam anlamıyla nepotizmdir. Türkiye’de dönem, dönem bunlara rastlıyoruz ama ilk defa bu kadar kör parmağın gözüne değecek şekilde yapıldığının da altını çizelim.
Ayasofya Müzesi ve Efes Müzesi, sizce neden önce ikisi!
Ayasofya Müzesi sonunda camiye dönüştürüldüğü için Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından, onun tasarrufundaydı. Şimdi zaten bu konudaki genelgeleri de Vakıflar Genel Müdürlüğü yazıyor. Türkiye Seyahat Acenteleri Birliği (TÜRSAB), İstanbul Rehber Odası ve Türkiye Rehberler Birliği ile Vakıflar Genel Müdürlüğü muhatap oluyor. Efes için henüz Vakıflar Genel Müdürlüğü’yle ilgili bir yazışma yok.
İki müzenin bu şekilde önemli olmasının bence nedeni, Türkiye’de en fazla talep yaratan, ziyaret edilen yer olmaları! Yaklaşık 4 milyon, pandemi koşullarının dışında tutuyorum, ziyaretçisi var Ayasofya’nın, yabancı ve biletli! 2-3 milyon arasında da Efes Müzesi’nin! Biz toplamda 7 milyonluk, elinde hazır ziyaretçi potansiyeli olan iki müzeden söz ediyoruz. Şimdi bu müzeler DEM adlı bir şirkete verilmiş. Bu şirketin tanıtımını da kendi internet sitelerinde yaptığında “deneyimli müzecilik” konusundaki tecrübelerinden söz ediyor. Ben 50 yıla yakındır turizmle uğraşıyorum. Deneyimli müzecilik, deneyimleme yoluyla müzecilik, bunu ilk defa duyuyorum. Olabilir. Belki dikkatimden kaçmıştır ama bu şekilde sunulmasını, ben neden yapıldığını anlayamadım. Ama asıl önemli olan müze giriş ücretlerine yüzde yüzün üstünde zam yapıldı ve 25 Avro’ya çıktı. Burada en fazla, gün itibarıyla, yani sezon özellikleri açısından, ziyaretçi alacak yer Ayasofya’dır. Özellikle ocak ayında Ortodoksların da önem verdikleri bir ziyaret yeridir, eski bir tapınak olması nedeniyle!
Bir yıllık geliri çok yüksek bir rakam oluyor. Bu gelirin tamamı şirkette mi kalacak?
Şöyle toparlarsak aşağı yukarı 150 milyon Avro, yıllık bilet geliri var buranın! Ve bu bilet gelirini doğrudan doğruya bu şirket alacak! Ama bunun, vermiş olduğu deneyimli müzecilik çalışmasıyla ne kadarını kendine alacak bunu bilmiyoruz. Bunun aslında açıklanması lazım.
Sizce bu süreç nasıl ilerlemeliydi?
Ayasofya Camisi’nin de eskiden bulunduğu yerin hem cami hem müze olarak kullanılmasıyla karşı karşıyayız. Burada belki doğru olanı şu yapılabilirdi: Çok özel günlerde Müslümanlar açısından cami… Onun dışında kalan günlerde de bir müze olarak herkesin ziyaretine açılabilirdi. Şimdi bu kargaşanın da önüne geçmek böyle mümkündü. Fakat nedense bu hiç gündeme gelmedi ve ayrıca da ben çok önem veriyorum İstanbul, Türkiye’de 15-16 milyon yabancı ziyaretçi alan bir yer, transitleri de katarsak işin içerisine ve orada en fazla ziyaret edilen tarihi yarım ada geliyor. Tarihi yarımadada iki tane önemli yer var. Biri Ayasofya diğeri Topkapı Sarayı! Şimdi bunların bulunduğu yerde çok daha özenli davranmak gerekirken bu birden bire böyle bir tür, henüz kendisini kanıtlamamış bir şirkete Ayasofya’nın bu şekilde düzenlenmesinin verilmesini ben, çok fazla anlayamıyorum. Bu eleştirilecek bir durum bence!
Şu anda Sultanahmet’te bulunan eski tapu ve kadastro binasının bakanlık tarafından restore edilmesinden sonra açılan Ayasofya Tarih ve Deneyim
Müzesi ve Efes Deneyim Müzesi’ni de DEM Müzecilik işletiyor. Hatta şirket yakın zamanda Hierapolis ve Kapadokya deneyim müzelerinin de açılacağını duyurdu. Kültür ve Turizm Bakanlığı himayesinde, DEM Müzecilik tarafından geliştirilen ve işletilen Efes Deneyim Müzesi, Efes antik kentinin içinde, antik Tiyatronun hemen karşısında yer alıyor. Ayasofya Tarihi Müzesi ve Efes Deneyim Müzesi’ne giriş TC vatandaşına 250 TL, yabancı turiste ise 25 Avro. Turistlere aynı ücret Ayasofya Müzesi’nde de uygulanıyor. 15 Şubat’a kadar kapalı olan Efes Deneyim Müzesi’ne giriş ücretleri ise TC vatandaşına 425 TL, yabancılara ise 850 TL…
Ayasofya, Efes deneyim müzeleri, devamı da gelecek. Ayasofya müzeyken yoktu. Cami olduktan sonra ortaya çıktı. Sizce neden?
Şunu söyleyeyim ben size, Ayasofya çok önemli bir referans! Cuma namazları, hutbe okunması, aynı zamanda Osmanlı İmparatorluğu’nun genel politikasıyla ilgili mesajların verildiği bir yer. O anlamda Ayasofya’nın imamı dahil İslami hiyerarşi içerisinde genelde daha sonra şeyhülislam olanların imamlık yaptıkları, dini önderlik yaptıkları bir yer. O yüzden bir tür siyasal simge yanı da var Ayasofya’nın! Zaten sanıyorum, AKP’nin Ayasofya’yı hızla camiye çevirip bunu çok önemseyerek ilan etmesinin altında bu yanı var.
Ayrı bir kapı yapıldı Ayasofya’nın girişleri ayrıldı ve tarihi taşların üzerine laminant parke döşendi. Bununla ilgili neler söylemek istersiniz?
İşin gelelim teknik tarafına. Ayasofya’nın girişine, normalde Ayasofya gibi çok özelliği olan, tarihsel niteliği olan yapılara bir çivi bile çakamazsınız. Oraya güya bir büyük restorasyon çalışması yapılıyor. Mimar Sinan döneminde yapılan bir minare var, o minarenin çevresinde iskele kuruldu. Bu iskelenin altından giriş verdik, orasını güvence altına almak, insanların başına bir şey düşmesini engellemek için, restorasyon çalışması sırasında böyle bir kapı yaptık deniyor. Kapı tamamen tırnak içinde söylüyorum, modern mimariye göre elektrikli stor içinden yeni sentetik ahşap malzeme döşenerek yapılmış bir galeriye çıkıyor. Bu galeriler Ayasofya’nın içerisinden üçüncü kata kadar, kubbenin çok yakınına kadar, galeri adı verilen dar yol üzerinden, yabancı ziyaretçilere daha çok ya da biletli girenlere müzeyi ziyaret etmeleri için imkân sağlıyor. Tamam, buna da bir şey demiyoruz. Fakat bu yapıların da Ayasofya’nın özgün mimarisiyle hiçbir ilgileri yok. Özellikle de kapının! Bununda aslında Ayasofya’nın geçmişine bir saygısızlık olduğunu görüyorum.
Bugün enerjin yüksek, ancak bu enerjiyi doğru yönlendirmek önemli. Aklındaki projelere odaklanabilir ve cesur adımlar atabilirsin. İletişim kurmak istediğin kişilerle, kendini ifade etme konusunda şanslısın. Duygusal ilişkilerde biraz daha dikkatli olmalı, ani çıkışlardan kaçınmalısın. Bir arkadaşınla geçmişte yaşanan bir sorunu çözme fırsatı doğabilir. Sağlık konularına dikkat etmelisin; bedenine özen göstererek, zihinsel ve fiziksel dengenin önemini unutma. Yeni başlangıçlar için ilham dolu bir gün. Kendi isteklerin ve hedeflerin doğrultusunda cesurca hamle yap. Başarılar seninle olsun!
Güven arayışın içindesin, bu da seni huzur dolu bir ortamı tercih etmeye yönlendirebilir. Bugün, sevdiklerinle geçireceğin vakitlerde duygusal bir derinlik hissedebilirsin. Kalabalıklardan uzak kalmayı, daha samimi bağlar kurmayı arzuluyorsun. İş hayatında detaylara olan dikkatin, sana beklenmedik fırsatlar getirebilir. Karar verirken mantığını dinlemek, bir adım önde olmanı sağlayacak. Maddi konularla ilgili yeni stratejiler geliştirmek için uygun bir dönemdesin, bu da seni daha bağımsız ve güçlü hissettirebilir. Kendi içsel huzurunu sağlamak için doğayla daha fazla vakit geçirmeyi değerlendirebilirsin; bu, ruhunu besleyecek. Kendine biraz zaman ayırmayı ihmal etme, bu, zihnini ve bedenini yenilemek için çok önemlidir.
Bugün meraklı ruh halin ön planda olacak. Çevrendeki olaylara dair derinlemesine araştırmalar yapma isteği, seni ilginç buluşlara ve yeni bağlantılara yönlendirebilir. Ayrıca, iletişim becerilerin sayesinde çevrende güçlü bir etki bırakabilirsin. Sosyal çevrendeki insanlarla kuracağın diyaloglar, düşündüğünden daha fazla anlam kazanabilir; bu nedenle duygu ve düşüncelerini açıkça ifade etmekten çekinme. Karşıt fikirlerle yüzleşmek, zekanı ve esnek düşünce yapını daha da geliştirebilir. Esrarengiz ve beklenmedik durumlar, seni keyifli sürprizlere götürebilir. Bu süreçte yeni şeyler öğrenmek seni oldukça tatmin edecek. Ancak dikkatini dağıtan unsurlara kapılmamaya çalış; odaklanman gereken konuları belirlemen, verimli bir gün geçirmeni sağlayacaktır. Unutma, hayatın sunduğu fırsatları değerlendirmek için hazır ve dikkatli olmalısın.
Duygusal derinlikler ve içsel huzur arayışında bir dönemdesin. Aile bağların ve sevdiklerinle olan ilişkilerin bu süreçte ön plana çıkıyor. Duygusal olarak kendini koruma içgüdünün güçlü olacağı bir zaman dilimindesin; bu yüzden başkalarının beklentilerine karşı kendi ihtiyaçlarını önceliklendirmen önemli. Yaşam alanında düzen sağlamaya çalışabilir, huzurlu bir ortam oluşturmanın yollarını arayabilirsin. Bugün, duygu ve sezgilerinle hareket etmek, karşına çıkan fırsatları değerlendirmek için faydalı olacak. İletişimde daha açık ve samimi olman, ilişkilerini güzelleştirirken manevi olarak da tatmin olmanı sağlayabilir. Unutma, kendi iç huzurunu bulduğunda çevrendekilere de daha iyi bir destek olabilirsin. Duygusal derinliğini besleyecek aktiviteler ve sosyalleşme fırsatları yaşanabilir, bu yüzden kalbine kulak ver.
Bugün, yaratıcılığınızın ve içsel enerjinizin zirveye ulaştığı bir gün. Kendinizi ifade etme arzusuyla dolusunuz, bu da sosyal ortamlarda dikkat çekmenizi sağlayabilir. Özgüveniniz artarken, liderlik vasıflarınız öne çıkıyor, bu durum çevrenizdekiler üzerinde pozitif bir etki yaratabilir. Ancak, aşırı benmerkezcilikten kaçınmak önemli; dinlemeyi ve başkalarının görüşlerine değer vermeyi unutmayın. Romantik ilişkilerde ise tutkunuzu ve duygularınızı açıkça ifade etmek için cesur adımlar atmaya hazır olun. Sürprizlere ve yeni fırsatlara açık olmak, ilişkinizi canlandırabilir ve heyecan katabilir. Sağlığınıza da özen göstermeyi ihmal etmeyin; enerjinizin yüksek olduğu bu dönemde bedeninize iyi bakmak, sizi daha da güçlendirebilir. Kısacası, bugün hem içsel hem dışsal dünyanızda parlama zamanı!
Bugün detaylara olan tutkun ve mükemmeliyetçi yaklaşımın, işlerinde ve günlük rutininde seni öne çıkarıyor. Organize etme yeteneğin, karmaşayı kontrol altına almanda büyük rol oynayacak. Bir süredir belirsizlik içindeysen, şimdi bu durumu netleştirme şansın var. İkili ilişkilerde empati kurmak ve karşı tarafın hislerine önem vermek, iletişimini güçlendirecek. Özellikle insanlar üzerinde olumlu bir etki bıraktığın bir dönemdesin; bu, yeni bağlantılar kurmak veya var olan ilişkilerini derinleştirmek için harika bir fırsat. Sağlık konusunda daha fazla dikkat etmen gereken bir zaman dilimindesin, ruhsal ve bedensel dengeni sağlamak için doğada vakit geçirmek iyi gelebilir. Bugün kendine ve sevdiklerine şefkat göstermeyi unutma. Olumsuz düşünceleri bir kenara bırakıp, yaratıcı projelere odaklanmak sana zihinsel bir huzur verecek. İş ve kişisel yaşamındaki dengeyi sağlamak için gerekli adımları atmaktan çekinme.
Dengede kalmak, içsel huzuru bulmak için harika bir gün. İletişim kurma becerilerinizi ön plana çıkartmak, karşılıklı anlayışı artırmak için etkili olabilir. Sosyal ilişkilerde uyum sağlama arzusu güçleniyor. Bu dönemde çevrenizdeki insanlarla olan etkileşimleriniz son derece tatmin edici olabilir. Sanatsal duyarlılığınız ön plana çıkacak; bu nedenle yaratıcılığınızı ifade etmek için fırsatlar doğabilir. Bazı küçük anlaşmazlıklar gündeme gelebilir, ancak bunları diplomasi ile çözebileceksiniz. Kendi ihtiyaçlarınıza dikkat etmeyi unutmayın, zira başkalarını mutlu etmek kadar kendinizi de önemsemelisiniz. İş veya eğlence amaçlı seyahatler planlamak için uygun bir zaman dilimi. Yeniliklere açık olmalı, fırsatları değerlendirmekten çekinmemelisiniz. Kendinizi ifade etme biçiminiz, başkalarının gözünde daha fazla ilgi görmenizi sağlayacak. Özgüveninizin arttığı bu zamanı iyi değerlendirin, zira yeni başlangıçlar için kapılar aralanıyor.
Duygusal derinlikler ve sezgisel anlayış, bugün içsel yolculuğun en önemli bileşenleri olacak. Yeniliklere açıklık, özellikle ilişkilerde tatmin edici dönüşümlere kapı aralayabilir. İçsel bir çatışma hissi, net bir yön bulmanızı zorlaştırabilir; ancak, bu sancılı süreç, gerçek özünüzle yüzleşmenizi sağlıyor. Başkalarının hislerine karşı duyarlılığınız, onları destekleme isteğinizi artıracak. Sağlık konusunda, bedeninize daha fazla özen göstermek, enerji seviyelerinizi artırabilir; küçük egzersizler ve rahatlamalar yararlı olacaktır. İş hayatında ise gizli düşmanlıklar veya çekişmelerin farkına varmak, sizi stratejik bir konumda tutabilir. Bugün, sezgisel gücünüzle birleştirerek çevrenizle olan ilişkilerinizi yeniden değerlendirmek için mükemmel bir fırsat.
Bugün, keşfetme arzusunun doruk noktalarına ulaştığı bir gün. Herhangi bir macera, farklı bir deneyim edinme isteği içindesin. Sosyal çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerin heyecan verici gelişmelere yol açabilir. Kendini ifade etme konusunda cesur davranmalısın; düşündüğün düşünceleri paylaşmaktan çekinme. Yeni bilgi ve deneyimlere açık olman, seni kişisel gelişiminde ileri taşıyabilir.Aşk hayatında spontane hareketler, ilişkinizi canlandırabilir. Partnerinle yapılacak sürpriz bir plan, ilişkinizdeki heyecanı artırabilir. Eğer yalnızsan, ilginç biriyle tanışma ihtimalin var. Bu yeni karşılaşma, sizin için farklı bir kapı açabilir.İş hayatında, sıra dışı fikirlerin ön plana çıkabilir. Yenilikçi yaklaşımlarınla dikkatleri üzerine çekebilirsin. Ancak, aceleci davranmamalı ve kararlarını düşünerek vermelisin. Uzun vadeli hedeflerini göz önünde bulundurarak adım atman önem taşıyor.Sağlığın konusunda ise, stres seviyeni kontrol altında tutmak günün anahtarı. Meditasyon veya dışarıda zaman geçirme gibi yöntemlerle zihnini rahatlatmayı unutma. Doğayla olan bağın, içsel huzurunu bulmana yardımcı olacaktır.
Sorumlu ve kararlı duruşun, çevrendekilere güven veriyor. Bugün, iş yerinde veya sosyal çevrende liderlik özelliklerin ön planda. Planlarını uygulamak veya yeni projelere adım atmak için uygun bir zaman. Ancak, acele etmemek ve her ayrıntıyı göz önünde bulundurmak son derece önemli. Duygusal olarak, içsel bir huzur arayışında olabilirsin; belki de yalnız kalmak ve düşünmek isteyeceksin. İlişkilerde açık iletişim, malzemelerin kalitesini artırır. Ayrıca, finansal konulara dair dikkatli olman gereken bir dönemdesin. Birikim yapmanın ve tasarruf etmenin değerini anımsamalısın. Sağlığına özen göstermek, enerjini artıracak ve motivasyonunu yükseltecek. Yıldızlar, sabırlı olmanın ve istikrarlı bir yön izlediğinin altını çiziyor.
Yenilikçi ve özgür ruhunla bugün ilham dolu bir enerji hissedebilirsin. Sosyal çevrenle olan etkileşimlerin farklı şekillerde gelişebilir; arkadaşlarınla olan bağların güçlenirken, yeni tanışmalardan sürpriz fırsatlar çıkabilir. İçsel dürtülerini dinlemek ve özgürce ifade etmek, seni pek çok açıdan besleyecektir. Bir proje ya da bir grup çalışması söz konusuysa, yaratıcı fikirlerin ile dikkat çekebilirsin. Ancak, gelen önerilere açık olmak ve esnek kalmak önem arz ediyor. Bu süreçte mantığını ve sezgini dengelemeye özen göster. Aşk hayatında ise, romantik anlar yaşamak isteyebilir, ani duygusal patlamalara dikkat etmelisin. Dikkatini dağıtan durumlarla başa çıkmak için kendini düzenli bir şekilde ifade etmeye çalış. Rahat ve bağımsız hissetmene yardımcı olacak hobilerle ilgilenmek ve kendine zaman ayırmak, ruhunu canlandırabilir.
Duygusal derinliklerin su yüzüne çıkacağı bir gün. İç dünyanda var olan sanatsal yeteneklerin, yaratıcılığını besleyecek ve ilham kaynağı olacaktır. Bu durum, kişisel projelerine veya hobilerine yönelmeni sağlayabilir. Empati yeteneğinin yüksek olduğu bu dönemde, sevdiklerinle duygusal bağların güçlenecek. Anlayış ve destek arayışında olanlara el uzatmak, içsel huzurunu artırabilir. Ayrıca, manevi konularla ilgili derin düşüncelere dalacak, ruhsal deneyimlere açık olacaksın. Biraz yalnız kalmak, içsel yolculuğunu derinleştirmek için fırsat yaratabilir. Hayal gücünün ve sezgilerinin yüksek olduğu bu dönemde, beklenmedik sürprizlerle karşılaşma ihtimalin var. Kendine güven, iç sesine kulak ver ve duygusal dengeyi bulmaya çalış.
