1
Geçen yıl Berlin Film Festivali’nde yarışan ve FIPRESCI Ödülü’nü alan “What Do We See When We Look At The Sky?” (“Gökyüzüne Baktığımızda Ne Görüyoruz?”) masalsı bir aşk hikayesini özgün bir anlatım tarzıyla izleyiciye aktaran bir film. Filmin yönetmeni Alexander Koberidze ikinci uzun metrajlı kurmaca denemesi olan filmiyle övgüler aldı ve birçoklarına göre yılın en iyi filmlerinden birine imza attı.
Gürcistan’ın başkenti Tiflis’te yaşayan Koberidze ile sanal ortamda bir araya geldik ve bir söyleşi yaptık.
Gürcistan’daki sinema ortamından konuşalım başlamak istiyorum. Orada yaşayan ve üreten bir sinemacı olarak ilk elden bize nasıl anlatırsınız Gürcistan sinemasını?
Ben aslında her zaman film izleyen, yabancı veya Gürcü yapımı olsun bulabildiğim her filmi izleyen biriydim. Tabii ki eskiden stream diye bir şey yoktu ve sadece TV’de izleyebiliyorduk filmleri. Sinemaya da çok gitmezdik doğrusu. Ben daha çok 90’lı yıllarda başladım film izlemeye, Sovyetler Birliği’nin çöküşünün ardından, yani bir gelenek kesintisi de vardı. Dediğim gibi daha çok TV’de ve 50’li, 60’lı 70’li yılların filmlerini izleyerek büyüdüm. Çok farklı türlerde filmler izledim ve çok ilginç sinemacılar keşfettim. Geçen yüzyılın başından Sovyetler dönemi boyunca süregiden bir sinema geleneği içinde filmler çekiyordu bu sinemacılar. Sonra 90‘larda bir kesinti oldu.
Birçok şeyi gibi sinema yapmak da zorlaştı. Ama şimdi yavaş yavaş yeniden bir sinema hareketliliği var diyebilirim. Tabii ki önemli bir kopuş olmuştu arada. Sadece zamansal açıdan değil, kalite anlamında da bir boşluk var… Şimdi örneğin çok az sinema salonu var Gürcistan’da. Yani durum bir yanıyla çok zor, çünkü az sayıda sinema var ve onlar da alışveriş merkezlerinde. Geleneksel sinema salonlarının olduğu binaları da bir takım varlıklı kişiler satın alıp başka şeylere çeviriyor. Sanıyorum bu durum başka ülkelerde de geçerli, sadece buraya özgü olduğunu düşünmüyorum. Ama biraz sabredersek önümüzdeki yıllarda Gürcistan’dan daha ilginç filmler çıktığını görebiliriz.
Sovyetler’in çöküşü tam bir kopuş yaşattı mı sinema anlamında? Yeni bir başlangıç mı söz konusu.
Kesin bir kopuş yaşattı sayılır ama açıkçası bu biraz da sinemacıdan sinemacıya değişir gibi geliyor bana. Ben örneğin bir şekilde geçmişle bağ kurmaya çalışıyorum. Bunu yapıyorum çünkü bence bir şey inşa etmek için bir temel gerek, sıfırdan olmaz. Benim üzerine inşa etmek istediğim şeylerden biri de geçmişin Gürcistan sineması.
Filminiz Berlin’de gösterildiğinde nasıl tepkiler geldi? Pandemi olduğu için çevrimiçi gösterildi yanılmıyorsam…
Evet… Ben biraz korkuyordum açıkçası çünkü izleyiciye nasıl geçeceğini bilemiyordum. Özellikle çevrimiçi izlemenin sonuçlarını kestiremiyordum. Ama bir şekilde olacağını da düşünüyordum çünkü artık herkes stream yoluyla film izlemeye alıştı son yıllarda. Yani şimdi MUBI üzerinden konuşuyoruz ama burada zaten çok az sinema salonu olduğu için vizyona çok az film çıkıyor ve hep bir takım sitelerden film izliyoruz ya da torrent indiriyoruz mecburen. Yine de festivaldekilerin de benim kadar buna alışkın olup olmadığından emin olmadığım için biraz kaygılıydım. Fakat sonra film gösterildi ve anladım ki insanlar izlemiş, çünkü bana mesajlar geliyordu ya da bir yerlerde film hakkında yazılar çıkmaya başladı. Bu yazılardan insanların filmi çok dikkatle izlediklerini anladım. En önemli şey de buydu benim için. Aradan bir yıla yakın bir süre geçti ve bugüne dek aldığım tepkilerin büyük bir kısmı hep olumlu tepkiler oldu.
Film belgesel bir gerçekçilikle başladı ama aniden çok stilize bir anlatılmış bir masala dönüştü. Anlatım tarzı olarak nasıl bir arayışa gittiğinizi merak ediyorum.
Belirli bir tarzım olduğunu düşünmüyorum açıkçası. Film çekerken benim için en ilginç şeylerden biri hikayemi nasıl anlatacağımı ve bunun nasıl işleyeceğini anlamak gibi geliyor bana. Bu benim bildiğim ve uyguladığım bir şey değil, daha çok deneyerek ortaya çıkaracağım bir şey. Belki bir gün hangi tarzda nasıl film çekeceğim konusunu çözerim, bilemiyorum, ama belki de bu şekilde, yani deneyerek bulmaya devam ederim. Elbette yalın bir film çekmeyi ben de istiyorum, yani net kararlar vererek her şeyi kesin hatlarıyla anlattığım bir film; böyle filmleri de çok seviyorum ve denemek de istiyorum. Ama şu anda denemek istediğim çok fazla şey var ve tek bir şeye bağlı kalmak zor geliyor.
Filmdeki dış ses anlatıcıyı da sormak istiyorum. Öncelikle o ses size mi ait ve bu dış ses kullanımına neden gerek duydunuz?
Evet ses bana ait. Bunu aslında daha önceki filmlerimde de denemiştim ama hiç kendim yapmamıştım. Bazı replikler var ki anlatıcı değil de ben söylüyorum, o yüzden de kendim seslendirmeliyim dedim, başkasının ağzından çıkmamalı… Daha iyi olabilirdi elbette ama benim elimden gelenin en iyisi bu kadardı işte. Neden dış ses kullandığım meselesine gelirsek, bunun farklı sebepleri var. Bir tanesi çok kişisel bir sebep, söylemek istediğim şeyler vardı ve bunları hiç hikayeye bulaştırmadan doğrudan söylemenin daha doğru olacağını düşündüm.
Ayrıca özellikle filmin başında ve sonlarında çok faydalı bir araç oldu benim için zira anlatıcı vasıtasıyla bir anlamda oyunun kurallarını belirlemiş oldum. Bir takım şeyleri anlatarak -kimin kim olduğu, hikayenin ne olduğu gibi- filmin yarısını harcamamış oldum bir yandan da. Bunları kısa yoldan anlattım ve zamanı da başka şeyler için kullanmış oldum.
Filmde geçen nazar meselesi bizim kültürümüzde çok belirgin yeri olan bir şey. Gürcistan’da da öyle anlaşılan…
Evet öyle. Özellikle çocuklar o nazar boncuklarını çok kullanıyorlar, bileklerine takıyorlar genellikle. Koruma amaçlı şeyler ve her yerde satılıyor. Kimileri büyüyünce de kullanıyor ama daha çok çocuklara taktıkları bir şey çünkü bir şekilde onların korumaya ihtiyacı olduğuna inanılıyor.
Bugün enerjin yüksek ve motivasyon dolusun. Hedeflerine ulaşmak için adım atma isteğin artacak. Çevrendeki insanlara liderlik etme arzusu içinde olacaksın; bu, iş yerinde ya da sosyal ortamda önemli fırsatları beraberinde getirebilir. Karşılaştığın zorluklar seni daha da güçlendirecek. İçgüdülerine güven, sezgilerin sana doğru yönlendirmeler yapacak. Ancak, aceleci davranmamaya dikkat et; sabırlı kalmak, uzun vadede daha iyi sonuçlar almanı sağlayacak. Aşk hayatında sürprizler olabilir; yeniliklere açık olman, mutluluğu yakalamanı kolaylaştıracak. Sağlığına önem verme zamanıdır, spor yapmayı gündemine alabilirsin. Kendine zaman ayırmayı unutma; içsel huzurunu bulmak için meditasyona ya da doğada yürüyüşe çıkmayı deneyebilirsin.
Bugün, içsel huzurunuzu bulma konusunda güçlü bir motivasyona sahip olacaksınız. Duygusal derinliklerinizle yüzleşmek, geçmişin izlerini silmek için fırsatlar doğabilir. Aşk ve ilişkilerde, samimi iletişim kurarak bağlarınızı güçlendirebilir, güven ortamı yaratabilirsiniz. Mali konularda dikkatli olmanız gereken bir dönemdesiniz; harcama yapmadan önce iki kez düşünmekte fayda var. İş yerinde ekip çalışmalarında liderlik vasıflarınızı ön plana çıkarabilir, başkalarına ilham verebilirsiniz. Günün erken saatlerinde gerçekleştireceğiniz olumlu niyetler, ilerleyen saatlerde olumlu dönüşler almanızı sağlayacaktır. Hayatınızda dengeyi sağlamak için bazı rutininizi gözden geçirmek iyi bir fikir olabilir. İçsel sesinizi dinlemeniz, geleceğe dair yol haritanızı belirlemenizde rehberlik edecektir. Kendinize zaman ayırmayı unutmayın; doğayla iç içe olmak, zihninizin dinlenmesine yardımcı olabilir.
Bugün zihin enerjin yüksek; merak duygun tetiklenmiş durumda. Yeni bilgiler edinmek, öğrenmek ve fikir alışverişinde bulunmak için harika bir zaman. Sosyal çevrenle aktif bir iletişim geliştirebilir, ilginç insanlarla tanışabilirsin. Ancak dikkatli ol, daldan dala atlamaktan kaçınmalısın, aksi takdirde bazı konularda yüzeysel kalabilirsin. Ruhsal ve zihinsel dengeyi sağlamak için kısa yürüyüşler yapmayı düşünebilirsin; bu hem enerjini tazeler hem de düşüncelerini netleştirir. Aynı zamanda yaratıcı düşüncelerin, sanatsal projelerin ve hobi edinmelerin için de olumlu bir dönemdesin. Bugün, eski arkadaşlarınla yeniden bağlantı kurmak, nostaljik anılar paylaşmak için uygun fırsatlar getirebilir. Acele etmeden, üzerindeki yüklerden kurtulmak ve kendine zaman ayırmak iyi hissettirecek.
Duygusal derinliklere dalmak, bugün içsel bir keşif yapmana olanak tanıyabilir. Aile ve sevdiklerinle olan ilişkilerine daha fazla önem verebilir, onların ihtiyaçlarını anlamak için empati kurma yönünde bir adım atabilirsin. Biraz nostalji de hissedebilirsin; geçmişteki güzel anıları anımsamak, huzur bulmana yardımcı olacaktır. İnternational müzikal bir deneyim veya sanatsal bir etkinlik, ruh halini olumlu yönde etkileyebilir. Yarım kalmış projelerine yönelmek, motivasyonunu artırabilir. Kendine nazik olmayı unutma, duygusal ihtiyaçların üzerine gitmek günün şekillenmesine yardımcı olabilir.
Sahip olduğu karizma ve sevgi dolu enerjisiyle çevresindekileri etkilemekte zorlanmayacaksın. Güçlü liderlik özelliklerin öne çıkacak, takımdaki insanları motive edebileceksin. Yakın ilişkilerinde samimiyet ve duygusal derinlik arayışı içindesin, bu yüzden içten bir iletişim kurmak önemli olacak. Duygusal olarak daha da güçlü ve kararlı bir durumda hissedeceksin, bu da senin kendine olan güvenini artıracak.Yaratıcılığının doruk noktaya ulaşacağı bir dönemdesin; kendini sanatsal veya entelektüel projelere adaman faydalı olacak. Farklı bakış açılarıyla zenginleşen ufkunu genişletmek için öğrenmeye açık olmalısın. Kendini ortaya koymaktan çekinmeyeceksin, bu da sosyal ortamlarda dikkat çekmeni sağlayacak.Finansal konularda dikkatli olman gerekiyor; harcamalarını kontrollü bir şekilde yapmalısın. Hızlı bir karar vermeden önce durup düşünmek, daha iyi sonuçlar almanı sağlar. Bu dönemde sağlığına da özen göstermek, fiziksel ve zihinsel enerjini artıracak. Unutma ki, bu zamanı kendine ayırarak zinde kalmak, yaratıcılığını da besleyecek.
Detaylara olan düşkünlüğün ve sistematik düşünme şeklin, bugün seni birçok konuda avantajlı duruma taşıyabilir. Gün içinde karşına çıkacak olan küçük görevler, belki de alışkanlık haline getirmek istediğin projeler için iyi bir başlangıç yapmanı sağlayabilir. Disiplinli yaklaşımın, yapman gerekenleri düzenli bir şekilde tamamlama fırsatını sunacak.İletişim becerilerin, özellikle iş ortamında ya da sosyal çevrende, çekinmeden kendini ifade etmeni kolaylaştırır. Fikirlerinle dikkat çekebilir, başkalarını ikna etmede başarılı olabilirsin. Ancak, eleştirel düşünmenin yoğunluğu bazen seni sorgulamalara yöneltebilir. Bu tür düşüncelerin, sağlıklı bir şekilde yönlendirilirse, kendini geliştirmek adına harika bir fırsata dönüşebilir.Duygusal olarak yaklaşınında, içsel dengeyi bulmak adına zaman ayırmak önem kazanabilir. Kendine dönmek, meditasyon veya doğa yürüyüşleri gibi aktivitelerle ruhsal tazelenme sağlayabilirsin. İlişkilerde samimiyet ve derinlik arayışın, önemli bağlantılar kurmana yardımcı olur. Sevdiklerinle gerçekleştireceğin anlamlı diyaloglar, sana daha fazla mutluluk getirebilir. Günün sonunda, her şeyin senin elinde olduğu hissiyle dolup taşacak ve hedeflerine ulaşma motivasyonun artacak.
Denge ve uyum arayışın bu dönemde önem kazanacak. Sosyal ilişkilerde kendini daha rahat ifade edebilirsin; iletişim becerilerin ön plana çıkacak. Esnek düşünce yapın sayesinde, zıt görüşlerle olan tartışmalarda bile uzlaşı yolunu bulabileceksin. Sanat ve estetik konularına ilgi duyabilir, yeni yaratıcılıklar keşfetme isteği hissedebilirsin. Duygusal olarak sevdiklerinle daha derin bağlar kurabileceğin fırsatlar ortaya çıkacak. Ancak, başkalarının beklentilerine fazla odaklanmak seni yıpratabilir; kendi ihtiyaçlarına öncelik vermek önemli. İçsel huzuru bulmak için biraz yalnız kalmayı tercih etmen faydalı olabilir. Sosyal ortamlarda dikkat çekmeyi beklemelisin; birinin ilgisini çekmek için beklenmedik anlar söz konusu olabilir. Kendi iç dünyana yönelmek, seni hem ruhsal hem de zihinsel olarak yenileyecektir.
Bugün, içsel duyguların derinliklerine inme isteği yoğunlaşabilir. Zihninde beliren sorular ve belirsizlikler seni araştırmaya ve sorgulamaya yönlendirebilir. Bu süreçte samimi ve içten olman, hem kendinle hem de başkalarıyla olan ilişkilerini dönüştürebilir. Güçlü sezgilerinle çevrendeki insanlara daha derinlemesine anlayış gösterebilirsin. Karşına çıkan zorluklar, seni kaybettiğin güçleri yeniden kazanma konusunda cesaretlendirebilir. İlişkilerde daha fazla açık olman, yapıcı sonuçlar doğurabilir. Yalnızsan, bu akşam kendini ifadeyle ilgili yaratıcı bir projeye yönlendirme isteği doğabilir; bu sana derin bir tatmin hissi verebilir. Özel bir görüşme ya da toplantı yapma fırsatı yakalayabilirsin; bu tür durumlarda karşı taraf üzerindeki etkini hissetmek hoş bir deneyim olacak. Endişelerin ve karamsar düşüncelerinle yüzleşmek, iç huzurunu bulmana yardımcı olabilir. Sahip olduğun tutkulara yönelmek, hayatında belirgin değişimlere yol açabilir. Kendini ifade etme biçimine dikkat et, kalp ve zihin arasındaki dengeyi kurmak, seni daha güçlü ve kararlı hale getirebilir.
Bugün hayata karşı daha açık ve özgür bir tutum içinde olacaksın. Yaşamın sunduğu sürprizlere kapını aralayarak yeni deneyimlere adım atman daha fazla anlam kazanacak. Özellikle sosyal ortamlarında yapacağın iletişimler, yeni bağlantılar kurmanı sağlayacak ve seni canlandıracak. Seyahat veya eğitim alanında yapılacak planlar, ufkunu genişletebilir. İçinde bulunduğun koşullar, kişisel gelişimine olan katkıyı artırarak seni cesaretlendirecek. Daha önce göz ardı ettiğin hayallerini yeniden göz önüne alabilir, yaratıcı yönlerini keşfetme fırsatı bulabilirsin. Kendine güvenmeyi unutma, bu günün getirdiği enerjiyi en iyi şekilde değerlendirmelisin.
Bugün, kararlılığın ve disiplinin ön planda olduğu bir dönemdesin. Hedeflerine odaklanmak için harika bir fırsat. Fakat acele etmemek, her adımını düşünerek atmak bu sürecin en önemli noktası. İş hayatında karşılaşabileceğin zorluklar seni daha da güçlendirecek, bu yüzden karşılaştığın engeller karşısında pes etmemelisin.Aile ve yakın çevrenle olan ilişkilerini güçlendirmek için zaman ayırabilirsin. Sadece iş odaklı değil, duygusal bağlarını da ihmal etmemek sana iyi gelecek. Kendine küçük molalar vermek, ruh halini tazeleyecek ve motivasyonunu artıracak.Finansal konularda dikkatli olmalısın. Yapacağın harcamaları gözden geçir ve gereksiz risklerden kaçın. Sağlık alanında ise vücut dinlemen gerektiğini unutma; kendine özen gösterdiğin sürece bedenin sana teşekkür edecek. Bugün, sabırlı ve kararlı duruşunla birçok şeyin üstesinden gelebilirsin.
Bugün kendinizi özgür ve yenilikçi hissedeceksiniz. Fikirlerinizi paylaşma konusunda cesur davranmak için mükemmel bir zaman. Toplumsal olaylara karşı duyarlılığınız artarken, insanlarla olan etkileşimlerinizde empati yeteneğiniz ön plana çıkıyor. Geçmişten gelen dostlukların tekrar canlandığını görebilirsiniz; bu bağlar, hem ruhsal gelişiminize katkı sağlayacak hem de yeni projelere ilham verecektir. Kalabalık içinde kendinizi rahat hissedeceğiniz bir ortam yaratma isteği, çevrenizi daha renkli hale getirebilir. Kendinize düzenli aralıklarla zaman ayırmayı unutmayın; bu süreç içsel dengelerinizi doğrulamanıza yardımcı olacak. Aniden gelen fırsatlar, sizin yenilikçi bakış açınız sayesinde değerlendirildiğinde anlam kazanacak. Duygusal olarak, yeni deneyimlere açık olacağınız bir gün; korkularınızı geride bırakıp özgürce hareket etmek ruhunuza iyi gelecek.
Duygusal derinlikler içinde kaybolmuş hissedebilirsin. Hislerin yoğunlaşırken, sezgilerin de bir o kadar güçlüleşiyor. Sosyal ilişkilerde daha açık ve samimi olmanın getirdiği pozitif etkiyi hissedeceksin. Sanatsal bir yön geliştirmek için harika bir zaman; yaratıcılığını ortaya çıkaracak fırsatlarla karşılaşabilirsin. Bazen hayallerine dalak olabilir, ancak gerçeklerle yüzleşmekten kaçınma. Kendine zaman ayırmak, ruhunu dinlendirecek ve iyileşmene yardımcı olacaktır. İçsel huzuru bulmak için meditasyon veya doğada vakit geçirmeye çalış. Duygusal bağların güçlenmesi için sevdiklerinle kaliteli zaman geçirmeye özen göster. Kendine inan ve kararlılıkla ilerle; hayatta seni destekleyen birçok güç var.
