1
Çorum’da 1989 yılında doğan,19 Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden mezun olup, Çapa Tıp Fakültesi’nde ihtisasını tamamlayan Dokgöz, halen Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı’nda öğretim üyesi olarak çalışmakta. İlk karikatürünü1985’te Kılçık’ta yayımlayan, ilk kişisel sergisini Ankara 2. Tıp Fuarı’nda (1991) açan, Dokgöz’ün karikatürleri Türkiye dışında aralarında Almanya, Fransa, İspanya, Belçika, Norveç, Çin’in de olduğu ülkelerde yayımlandı, ödüller aldı.
Dokgöz ile pandemide sergi açmayı nasıl göze aldığından başlayarak çizgi dünyasını konuştuk;
“Galeri koordinatörü karikatürist İzel Rozental, ona sergileme sürecinde destek olan ustamız Tan Oral ile pandemi boyunca konuştuk, aylarca bekledik, zamanlama bir türlü uymuyordu. Sonunda, “Pandemi ve Covid 19 ile yaşamayı öğrenmeliyiz” diyerek HES kodu, maske ve salona maksimum 20 kişi alarak sergiyi açmaya karar verdik. Elli altı karikatürden oluşan son dönem işlerimi de kapsayan sergide Güney Kore (2018), Çin (2019) ve Norveç’te (2020) ödül aldığım üç karikatürüm de var.”
– Hekim ve çizer olarak bu zor süreç işlere nasıl yansıdı?
Sadece karikatürlerime ve çizgime yansımadı aynı zamanda herkes gibi yaşam tarzımı da çok değiştirdi. Çizgime olumlu yansımaları da oldu. Eve kapanma ile birlikte sorumluluk duygusunun da artmasıyla daha çok çizdim, araştırdım. Bir dönem korona günlükleri tuttum. Her güne bir karikatür çizdim.
Bu durum karikatürlerimin farklılaşmasına ve görsel içeriğin değişmesine yol açtı. Sergide de yer alan Kabuk dokusu çok benzeyen kaplumbağalar yerine beyinleri koyarak, insan eğitiminin de çok ağır ilerleyebildiği görüşünü paylaştığım Osman Hamdi’nin “Kaplumbağa Terbiyecisi”, Rembrant’ın “Dr.Tulp’un Anatomi Dersi” gibi hit eserlerin karikatüre yansımaları bu dönemin ürünüdür.
– Karikatürleriniz okurdan ve meslektaşlarınızdan nasıl tepki alıyor?
Olumlu ve/veya olumsuz tepkiler kuşkusuz sanatçıyı besleyen en önemli unsurlar. Yaşamın dijitalleşmesiyle birlikte özellikle sosyal medya üzerinden geri bildirimler çok yaygın. Sadece yaşadığımız şehir veya ülkemizden değil yurtdışından da tepkiler geliyor. Bazen çizdiğim bir karikatürümden gündem oluşabiliyor. Örneğin koronaya karşı geliştirilen aşıya ilişkin çizdiğim karikatür. Patentler ile aşı üretiminin sınırlanmasını, insanlığın ekonomik nedenlerle aşıdan mahrum kalıp hastalanmasını ve ölmesini içime sindiremiyorum. Dünya ürettiği aşıyı tüm insanlarla paylaşmalı. Bu ütopya da değil epideminin olmazsa olmazıdır.
– Karikatürlere nasıl başladınız?
Karikatüre balonlu, komik sayılabilecek çizgilerle başladım. İzlediğim Gırgır dergisi ve Oğuz Aral ustam oldu, Sonrasında Karikatürcüler Derneği’ne üye olmamla birlikte çizgi serüvenim yazısız, desen ve rengi de içeren grafik mizah olarak tanımladığım evrensel karikatür alanına yöneldi. Hekim ve akademisyen olarak mesleğimi ne kadar tutku ile yapıyorsam karikatürlerimi de tutku ve toplumsal sorumluluk duygusu ile ürettim. Asla hobi ve dinlenme aracı olarak görmedim, hiç ara da vermedim. Mesleğimle ilgili İTOı “Hekim Forumu Dergisi”, TTB “Tıp Dünyasıı Gazetesi”, Adli Tıp Uzmanları Derneği “İmhotep Dergisi” gibi mecralarda yıllarca yazdım ve çizdim. Tıp dışında gibi görülse de branşımla yakından ilgili olan hukuk dergilerine de çizdim. Halen Dünya Gazetesi ve 221B Polisiye Kültür Dergisi’nde çizmekte ve yazmaktayım. Mesleğim gereği toplumun çok farklı kesimlerinden insanlar ve olaylarla, ilginç hikâyeler ve kültürel değişikliklerle karşılaşıyorum. Bunun karikatürlerime, yazılarıma yansımaması olanaksız. Hatta sergiyi gezerken bir meslektaşım, “Karikatürün otopsisini yapmışsın, Halis” dedi. Sanırım mesleklerimin iç içe geçmesinin en özeti budur.
– Sergide edindiğim adını Hürriyet Gazetesi Çukurova’daki köşenizden alan Metafor (2019) ve Karikatürlerle Çocuk Hakları Sözleşmesindeki (2020) temalar hukuk sistemine yakınlıkla açıklanabilir mi?
Adli tıp alanında bir akademisyen olarak özellikle çocuk hakları ve şiddet temel çalışma alanım. Bu alanda yaptığım bilimsel çalışmalar, makaleler, kitaplar, paneller, dersler derken dar bir bilimsel alanda profesyoneller arasında kalan bilgilerin topluma aktarılması gerektiği düşüncesiyle çocuk ve kadın hakları üzerine de çizmeye başladım. Özellikle ülkemizin de imzaladığı Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi’nin topluma anlatılması ve çocukların sadece korunması gereken varlıklar değil aynı zamanda hakları da olan özneler olduklarına ilişkin bilinçlendirmeye katkı sunmak için sözleşme maddelerini çizmeye başladım. Ve bu çizgileri pek çok şehirde çocuk hakları temasıyla sergiledim. 2020 yılında da 54 maddeyi tek tek çizerek anlaşılır hale getirerek, Çocuk Adına Çalışan Avukatlar Ağı’nın desteğiyle bu kitabı yayımladım. Kitabımın dünyada bir ilk olduğunu da vurgulamak isterim. Tarsus Belediyesi köylerde, sanayide ve tarımda çalışan çocuklara basıp, dağıttı ama Tarsus’un üç köyünde sergi açma projemizi şimdilik iptal ettik.
– Karma sergilere sık rastlanır ama ortak kitap çizgide pek görülmez..
Karma sergilere katılmaktan kaçınmam, çizgilerin bir arada olması farklı sanatçılarla tema çizgiyi geliştiren ve bakış açısı veren bir durum. Karikatür ve Kadın, Çocuk Hakları konularında iki uluslararası kitabın editörlüğünü yaptım. Çizerler arasında Marilena Nardi (İtalya), Elena Ospina (İtalya) ve Jairo Phalaez Rincon (Kolombiya) bulunuyor. En ilginci de Kolombiya Adli Tıp Enstitüsü’nde çalışan ve El Espectator gazetesinin çizeri akademisyen meslektaşım Rincon ile internetten tanışıp ortak projeler üretmemiz. Türkiye ve Kolombiya arasında adli tıp ve karikatür kardeşliği kurduk ve zaman zaman etkinlikler yapıyoruz.
– Yurtdışından ödüller almanız çizginizin evrenselliğinden mi?
Yurtdışı yarışmalara katılıyorum ama yarışma için karikatür çizenlerden değilim. Toplumsal olayların çağrışımıyla çizdiğim karikatürleri uygun bir yarışma denk gelirse gönderirim. Benim için en büyük ödül işlerinizin beğenilip bir etkinlik veya projede değerlendirilmesidir.
Karikatür doğası gereği rahatsızlık verici bir sanattır. Size sunulanı değil ardını gösterir. Bu nedenle dünyada istenmeyen ve medyada yeterince yer almayan bir sanata dönüştü. Bırakın özeleştiriyi eleştirinin sınırından geçilmesi bile istemiyor. 2019 yılında New York Times karikatür krizi yaşadı ve editöryal karikatürlere son verdi. Avrupa’da karikatür basında çok az yer almaya başladı. Ülkemizde Cumhuriyet ve Milliyet dışında neredeyse gazetelerde karikatürcü yok gibi. Dünya teksesli ve farklılıklara tahammül edilmeyen bir sürece evriliyor. Ancak karikatür yaşamın merkezindedir. Basın yoksa sosyal medya var. Çizerler birbirinin işlerini ve sorunların da benzer olduğunu izleyebiliyor. Neticede karikatür resim sanatının yaramaz çocuğudur, kontrol altına alınamaz. Ferruh Doğan ustanın dediği gibi, nerede bir yanlışlık, kötülük, çirkinlik, haksızlık varsa orada bir karikatür vardır. Yanlışa, çirkine, kötüye, haksızlığa karşı, barışı, sevgiyi, güzeli savunan…
Son derece enerjik ve girişimci bir ruh hali içindesin. Bugün yeni başlangıçlar için ideal bir zaman. İleriye dönük hedeflerinle ilgili netleşmek, yaratıcı fikirlerini hayata geçirmek için harekete geçebilirsin. İletişim becerilerin güçlü; bu nedenle etrafındakilerle olan ilişkilerini derinleştirmek için harika bir fırsat var. Ancak fikirlerin konusunda ısrarcı olmaktan kaçınmana fayda var, açık fikirli ol ve başkalarının görüşlerine de kulak ver. İçsel motivasyonunun artmasıyla birlikte spor veya fiziksel aktivitelere yönelmek, enerjini doğru bir şekilde kullanmana yardımcı olacaktır. Sosyal çevrende ise sürpriz gelişmeler beklenebilir; yeni insanlarla tanışmak ve keyifli anılar biriktirmek için harika bir gün. Dikkatini yalnızca kendine değil, sevdiklerine de vermeyi unutma; bugün onlarla paylaşacağın anlar, ilişkilerinizi daha da pekiştirecek.
Hayatın getirdiği sürprizlere karşı dikkatli olman gereken bir gün. İçsel huzurunu korumak, dingin bir zihinle ilerlemek için önemli. İş yerindeki ilişkilerin derinleşebilir, ortak projelerde veya işbirliklerinde yeni fırsatlar kendini gösterebilir. Aşk hayatında ise duygular derinleşiyor; samimi bir iletişim, ilişkini güçlendirecek. Hayallerin için cesur adımlar atmak isteyebilirsin, finansal konularda ise daha temkinli olman faydalı. Kendine ve çevrendekilere karşı nazik olmayı unutma, nazik jestler, pozitif enerjinin artmasını sağlayacak. Günün sonunda, huzur ve güven hissettiğin alanlara yönelmek seni mutlu edecek.
Zihin açıklığı ve iletişim becerilerinle dolu bir gün seni bekliyor. Sosyal ilişkilerinde samimi ve çekici bir üslup sergilemek, çevrendeki insanları etkilemeni sağlayacak. Yeni bağlantılar kurmak ve eski dostlarla bir araya gelmek için harika bir fırsat. Meraklı doğanla, yeni bilgiler edinmek isteyecek, düşündüğün fikirleri paylaşmak için sabırsızlanacaksın. Ancak, bu yoğun enerji içinde dikkatli olmalısın; bazı durumlarda söylenen sözlerin yanlış anlaşılma riski taşıyabilir. İş ortamında, karşılıklı anlayış ve iş birliği gerektiren konular ön plana çıkarken, fikirlerini açıkça ifade etme isteğin güçlü olacak. Anlık kararlar vermemeye özen göstermen iyi olabilir; derinlemesine düşünmek, daha sağlıklı sonuçlar almanı sağlayacak. Kişisel ilişkilerde ise, duygusal derinlikten kaçmak isteyebilir, yüzeyde kalmayı tercih edebilirsin. İçsel huzurun için, biraz zaman ayırmayı unutmamalısın. Kendine dönmek, zihnini dinlendirmek anlamında faydalı olacak. Hayatın akışına güven ve açık fikirli kal; bu süreçte seni yönlendiren sezgilerine kulak ver.
Duygusal bağlar, bugün birçok açıdan ön planda olacak. Ailevi ilişkilerde derinleşme ve geçmişten gelen temaların yüzeye çıkması söz konusu. Kendini savunmasız hissedebilir, eski anılar arasında kaybolmuş bulabilirsin. Bu süreç, içsel barışını sağlamana yardımcı olacak. Duygusal zekanı kullanarak yakınlarınla olan iletişimini güçlendirme fırsatın var. Biraz yalnız kalmak, düşüncelerini toparlamak ve ruhunu dinlendirmek için faydalı olabilir. İş hayatında, üzerinde çalıştığın projelere daha fazla dikkat etmen gerekebilir. Dikkatini dağıtacak unsurlardan uzak durarak hedeflerine daha sağlam adımlarla ilerleyeceksin. Romantik ilişkilerde, partnerinle açık bir iletişim kurarak sorunları çözebilir, ilişkinizi daha sağlam temellere oturtabilirsin. Kendine zaman ayırmayı unutma; içsel huzurunu bulduğun an, etrafındaki her şey daha düzenli hale gelecektir.
Güne enerjik bir başlangıç yapıyorsun. Yaratıcılığın tavan yapacak ve bu, projelerine yeni bir boyut katacak. Bugün dikkat çekici fikirler geliştirebilir, çevrendekiler üzerinde güçlü bir etki yaratabilirsin. Kendini ifade etme konusunda kararlı olmalısın; fikirlerin bu sıralar oldukça değerli. Sosyal ilişkilerinde de ön planda olabilirsin, sevgi dolu iletişimler seni bekliyor. Ancak sağlığına dikkat etmelisin; enerjini dengelemek için ufak molalar vermek iyi gelebilir. Karşılaştığın zorluklar, cesaretinle aşabileceğin engeller olacaktır. Kendine güven, hayallerine bir adım daha yaklaşabilirsin. Bugün toplum önünde yer alacak fırsatlar kapını çalabilir; bu fırsatları değerlendirmekten çekinme.
Bugün detaylara odaklanma ihtiyacın artabilir, bu da seni güçlü bir analiz yeteneği ile donatabilir. Günlük işlerini mükemmel bir şekilde tamamlama isteğin, seni daha verimli hale getirecek. Etrafta olan biteni dikkatle gözlemleyerek, hataları daha kolay fark edebilirsin. Eğer bir proje üzerinde çalışıyorsan, eleştirel düşünme becerilerin seni öne çıkaracak. Sağlık konularına duyduğun ilgi, doğru beslenme ve egzersiz alışkanlıklarını benimsemeni teşvik edebilir; yapıcı adımlar atmak için harika bir zaman. İletişimlerde ise, bazen aşırı titiz olmak ilişkilerde gerginlik yaratabilir. Empati göstererek, başkalarının duygularını anlamaya çalışmak, daha uyumlu bağlantılar oluşturmanı sağlayabilir. Kendi duygularına da dikkat etmelisin; içsel huzurunu sağlamak adına kendine zaman ayırmak, ruhsal dengeyi bulmana yardımcı olacaktır.
Kendini yargılama ve başkalarıyla olan ilişkilerini gözden geçirme dönemindesin. Sosyal çevrende denge arayışın artmış ve bu, insanlarla olan etkileşimlerinde daha dikkatli olmanı sağlıyor. Hassas duyguların, başkalarının düşüncelerini ve hislerini önemsemeni sağlarken, kendi ihtiyaçlarını da göz ardı etmemelisin. İletişimde şeffaf olman, ilişkilere katlanabilirlik ve anlayış katacak. Yenilikçi fikirlere açık ol ve sıradan olmayan bir zihniyetle hareket et. Sanatsal veya yaratıcı bir projeye başlaman, kendini ifade etmenin harika bir yolu olabilir. Duygusal derinliğini çekimser bırakma, hislerini açıkça dile getirmek, ilişkilerinde yerinde bir adım atmanı sağlar. Kendine zaman ayırmayı unutma; dengeyi sağlamak adına içsel huzurunla bağlantı kurman önemli.
Duygusal derinliklerin ön plana çıkacağı bir dönemdesin. İçsel yolculuğun, kendini anlama ve yaralarından arınma fırsatı sunuyor. Gizli hislerini açığa çıkarma konusunda cesur olmalısın. İlişkilerde şeffaflık, güven inşa etmenin anahtarı. Karşılaştığın zorluklarda pes etmeme gücü, kararlılığınla birleştiğinde sana büyük kazançlar getirebilir. Sosyal çevrenle olan bağlarını gözden geçirip, güvenilir dostlarla vakit geçirmek sana iyi gelecek. Yaratıcılığın ve sezgilerin, sana yeni projelerde ilham verebilir. Bugün kendine ayıracağın zamanlar, ruhsal dinginlik kazandıracak. Korkularınla yüzleşmekten çekinme; kabullenme, yenilenmenin ilk adımıdır.
Macera arayışında olduğun bir dönemdesin, yeni deneyimlere açık olmalısın. Farklı kültürler ve yerler keşfetmek, ruhunu besleyecek. Eğitimle ilgili fırsatlar karşına çıkabilir; yeni şeyler öğrenmek isteyeceksin. İletişim becerilerin güçlü olacak, insanlarla kurduğun bağlantılar derinleşebilir. Ancak dikkatli ol, belirsizliklere karşı dikkatli yaklaşman gerekebilir. İçsel sezgilerine güven, hislerin doğru yolu gösterir. Özgürlüğüne düşkünlüğün, bazen sorumlulukları unutmana neden olabilir, bu dengeyi sağlamak önemli. Aşk hayatında samimi ve dürüst olmak, ilişkinin derinleşmesine katkı sağlar. Sevdiklerinle vakit geçirerek mutluluğu artırabilirsin. Tüm bu dönemden alacağın dersler, seni daha olgun bir birey haline getirecek.
Bugün, kararlılığını ve disiplinini ön plana çıkaracak fırsatlarla karşılaşabilirsin. Yarım kalan projelerine odaklanmak için mükemmel bir zaman; bu süreçte, sabrını ve azmini sergileyebilirsin. Sosyal çevrendeki insanlar senin kararlılığına hayranlık duyacaklar ve bu, başkalarına ilham verme potansiyelin olduğunu gösteriyor. Kendi iç motivasyonun, hedeflerine ulaşmak için gereken gücü sağlarken, ikili ilişkilerde daha dikkatli olman önem taşıyor. Sevgi dolu bir yaklaşım, dolaylı olarak sana da yansıyacak. Duygusal ilişkilerinde geçmişte yaşanan zorlukları geride bırakmak ve yeni bir başlangıç yapmak için doğru bir zaman. İş hayatında, liderlik özelliklerini sergileme fırsatını iyi değerlendir; başkalarına rehberlik etmeye hazır olmalısın. Sağlık ve ruh halin üzerinde durmak, günün akışını olumlu yönde etkileyecek. Kendine zaman ayırmayı unutma; ruhsal anlamda denge sağlamak, seni daha güçlü kılacaktır.
Bugün, yenilikçilik ve özgürlük arayışın ön plana çıkıyor. Akışın dışına çıkarak sıradışı düşünceler geliştirebilirsin. Var olan düzenini sorgulayarak, yeni yollar keşfetme isteğin artacak. Bireysel özgürlüğüne verdiğin önem, başkalarıyla olan ilişkilerinde farklı dinamikler yaratacak. Zihin açıklığın sayesinde, çözümler bulmakta ve isteklerini ifade etmekte daha başarılı olacaksın. Sosyal çevrenden alacağın destek, seni daha da cesaretlendirecek. Yenilikçi projelere adım atmak için harika bir gün; cesaretini topla ve adım at! Unutma, hayal gücün seni ileriye taşıyacak.
Duyguların ön planda olacağı bir gün. İçsel dünyana dönebilir, sezgilerini daha yoğun bir şekilde hissedebilirsin. Karşılıklı ilişkilerde empati yeteneğin artacak; bu da başkalarıyla olan bağlarını güçlendirebilir. Sanatsal ve yaratıcı faaliyetler yoluyla kendini ifade etme isteği uyanabilir. Aynı zamanda, içsel huzur arayışın seni meditasyon veya doğa yürüyüşlerine yönlendirebilir. Ancak, gerçeklerden kaçma eğiliminde olabilirsin; bu yüzden net düşünmeye özen göster. Aniden ortaya çıkan olaylar karşısında duygusal tepkiler verebilirsin, bu yüzden yatıştırıcı etkinlikler bulmalısın. Hayal gücünü kullanarak projeler geliştirmen, yeni bakış açıları kazanmanı sağlayabilir. Sana iyi gelecek ortamlarda bulunmaya dikkat et. Sonuç olarak, duygu ve sezgi denizinde yol almak için cesur ve kararlı olmalısın.
