1
Çorum’da 1989 yılında doğan,19 Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden mezun olup, Çapa Tıp Fakültesi’nde ihtisasını tamamlayan Dokgöz, halen Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı’nda öğretim üyesi olarak çalışmakta. İlk karikatürünü1985’te Kılçık’ta yayımlayan, ilk kişisel sergisini Ankara 2. Tıp Fuarı’nda (1991) açan, Dokgöz’ün karikatürleri Türkiye dışında aralarında Almanya, Fransa, İspanya, Belçika, Norveç, Çin’in de olduğu ülkelerde yayımlandı, ödüller aldı.
Dokgöz ile pandemide sergi açmayı nasıl göze aldığından başlayarak çizgi dünyasını konuştuk;
“Galeri koordinatörü karikatürist İzel Rozental, ona sergileme sürecinde destek olan ustamız Tan Oral ile pandemi boyunca konuştuk, aylarca bekledik, zamanlama bir türlü uymuyordu. Sonunda, “Pandemi ve Covid 19 ile yaşamayı öğrenmeliyiz” diyerek HES kodu, maske ve salona maksimum 20 kişi alarak sergiyi açmaya karar verdik. Elli altı karikatürden oluşan son dönem işlerimi de kapsayan sergide Güney Kore (2018), Çin (2019) ve Norveç’te (2020) ödül aldığım üç karikatürüm de var.”
– Hekim ve çizer olarak bu zor süreç işlere nasıl yansıdı?
Sadece karikatürlerime ve çizgime yansımadı aynı zamanda herkes gibi yaşam tarzımı da çok değiştirdi. Çizgime olumlu yansımaları da oldu. Eve kapanma ile birlikte sorumluluk duygusunun da artmasıyla daha çok çizdim, araştırdım. Bir dönem korona günlükleri tuttum. Her güne bir karikatür çizdim.
Bu durum karikatürlerimin farklılaşmasına ve görsel içeriğin değişmesine yol açtı. Sergide de yer alan Kabuk dokusu çok benzeyen kaplumbağalar yerine beyinleri koyarak, insan eğitiminin de çok ağır ilerleyebildiği görüşünü paylaştığım Osman Hamdi’nin “Kaplumbağa Terbiyecisi”, Rembrant’ın “Dr.Tulp’un Anatomi Dersi” gibi hit eserlerin karikatüre yansımaları bu dönemin ürünüdür.
– Karikatürleriniz okurdan ve meslektaşlarınızdan nasıl tepki alıyor?
Olumlu ve/veya olumsuz tepkiler kuşkusuz sanatçıyı besleyen en önemli unsurlar. Yaşamın dijitalleşmesiyle birlikte özellikle sosyal medya üzerinden geri bildirimler çok yaygın. Sadece yaşadığımız şehir veya ülkemizden değil yurtdışından da tepkiler geliyor. Bazen çizdiğim bir karikatürümden gündem oluşabiliyor. Örneğin koronaya karşı geliştirilen aşıya ilişkin çizdiğim karikatür. Patentler ile aşı üretiminin sınırlanmasını, insanlığın ekonomik nedenlerle aşıdan mahrum kalıp hastalanmasını ve ölmesini içime sindiremiyorum. Dünya ürettiği aşıyı tüm insanlarla paylaşmalı. Bu ütopya da değil epideminin olmazsa olmazıdır.
– Karikatürlere nasıl başladınız?
Karikatüre balonlu, komik sayılabilecek çizgilerle başladım. İzlediğim Gırgır dergisi ve Oğuz Aral ustam oldu, Sonrasında Karikatürcüler Derneği’ne üye olmamla birlikte çizgi serüvenim yazısız, desen ve rengi de içeren grafik mizah olarak tanımladığım evrensel karikatür alanına yöneldi. Hekim ve akademisyen olarak mesleğimi ne kadar tutku ile yapıyorsam karikatürlerimi de tutku ve toplumsal sorumluluk duygusu ile ürettim. Asla hobi ve dinlenme aracı olarak görmedim, hiç ara da vermedim. Mesleğimle ilgili İTOı “Hekim Forumu Dergisi”, TTB “Tıp Dünyasıı Gazetesi”, Adli Tıp Uzmanları Derneği “İmhotep Dergisi” gibi mecralarda yıllarca yazdım ve çizdim. Tıp dışında gibi görülse de branşımla yakından ilgili olan hukuk dergilerine de çizdim. Halen Dünya Gazetesi ve 221B Polisiye Kültür Dergisi’nde çizmekte ve yazmaktayım. Mesleğim gereği toplumun çok farklı kesimlerinden insanlar ve olaylarla, ilginç hikâyeler ve kültürel değişikliklerle karşılaşıyorum. Bunun karikatürlerime, yazılarıma yansımaması olanaksız. Hatta sergiyi gezerken bir meslektaşım, “Karikatürün otopsisini yapmışsın, Halis” dedi. Sanırım mesleklerimin iç içe geçmesinin en özeti budur.
– Sergide edindiğim adını Hürriyet Gazetesi Çukurova’daki köşenizden alan Metafor (2019) ve Karikatürlerle Çocuk Hakları Sözleşmesindeki (2020) temalar hukuk sistemine yakınlıkla açıklanabilir mi?
Adli tıp alanında bir akademisyen olarak özellikle çocuk hakları ve şiddet temel çalışma alanım. Bu alanda yaptığım bilimsel çalışmalar, makaleler, kitaplar, paneller, dersler derken dar bir bilimsel alanda profesyoneller arasında kalan bilgilerin topluma aktarılması gerektiği düşüncesiyle çocuk ve kadın hakları üzerine de çizmeye başladım. Özellikle ülkemizin de imzaladığı Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi’nin topluma anlatılması ve çocukların sadece korunması gereken varlıklar değil aynı zamanda hakları da olan özneler olduklarına ilişkin bilinçlendirmeye katkı sunmak için sözleşme maddelerini çizmeye başladım. Ve bu çizgileri pek çok şehirde çocuk hakları temasıyla sergiledim. 2020 yılında da 54 maddeyi tek tek çizerek anlaşılır hale getirerek, Çocuk Adına Çalışan Avukatlar Ağı’nın desteğiyle bu kitabı yayımladım. Kitabımın dünyada bir ilk olduğunu da vurgulamak isterim. Tarsus Belediyesi köylerde, sanayide ve tarımda çalışan çocuklara basıp, dağıttı ama Tarsus’un üç köyünde sergi açma projemizi şimdilik iptal ettik.
– Karma sergilere sık rastlanır ama ortak kitap çizgide pek görülmez..
Karma sergilere katılmaktan kaçınmam, çizgilerin bir arada olması farklı sanatçılarla tema çizgiyi geliştiren ve bakış açısı veren bir durum. Karikatür ve Kadın, Çocuk Hakları konularında iki uluslararası kitabın editörlüğünü yaptım. Çizerler arasında Marilena Nardi (İtalya), Elena Ospina (İtalya) ve Jairo Phalaez Rincon (Kolombiya) bulunuyor. En ilginci de Kolombiya Adli Tıp Enstitüsü’nde çalışan ve El Espectator gazetesinin çizeri akademisyen meslektaşım Rincon ile internetten tanışıp ortak projeler üretmemiz. Türkiye ve Kolombiya arasında adli tıp ve karikatür kardeşliği kurduk ve zaman zaman etkinlikler yapıyoruz.
– Yurtdışından ödüller almanız çizginizin evrenselliğinden mi?
Yurtdışı yarışmalara katılıyorum ama yarışma için karikatür çizenlerden değilim. Toplumsal olayların çağrışımıyla çizdiğim karikatürleri uygun bir yarışma denk gelirse gönderirim. Benim için en büyük ödül işlerinizin beğenilip bir etkinlik veya projede değerlendirilmesidir.
Karikatür doğası gereği rahatsızlık verici bir sanattır. Size sunulanı değil ardını gösterir. Bu nedenle dünyada istenmeyen ve medyada yeterince yer almayan bir sanata dönüştü. Bırakın özeleştiriyi eleştirinin sınırından geçilmesi bile istemiyor. 2019 yılında New York Times karikatür krizi yaşadı ve editöryal karikatürlere son verdi. Avrupa’da karikatür basında çok az yer almaya başladı. Ülkemizde Cumhuriyet ve Milliyet dışında neredeyse gazetelerde karikatürcü yok gibi. Dünya teksesli ve farklılıklara tahammül edilmeyen bir sürece evriliyor. Ancak karikatür yaşamın merkezindedir. Basın yoksa sosyal medya var. Çizerler birbirinin işlerini ve sorunların da benzer olduğunu izleyebiliyor. Neticede karikatür resim sanatının yaramaz çocuğudur, kontrol altına alınamaz. Ferruh Doğan ustanın dediği gibi, nerede bir yanlışlık, kötülük, çirkinlik, haksızlık varsa orada bir karikatür vardır. Yanlışa, çirkine, kötüye, haksızlığa karşı, barışı, sevgiyi, güzeli savunan…
Enerjin yüksek, yeni başlangıçlar için uygun bir gün. Cesaretin, hedeflerine ulaşmanda seni destekleyecek. Karşılaşabileceğin engellere karşı hemen pes etme; inatçılığın ve azmin, seni başarıya götürecek. Sosyal hayatta kendini daha fazla ifade etme isteği içindesin; insanlarla olan etkileşimlerin, kendini bulmanda yardımcı olabilir. Romantik ilişkilerde duygusal derinlikler ön plana çıkacak. Hislerini açmaktan çekinme, bu, aranızdaki bağı güçlendirebilir. Sağlık konusunda ise, aktivite seviyeni artırmak ve stresle başa çıkmak için doğada vakit geçirmek iyi bir fikir olabilir. Unutma ki, dinlenmek de en az çalışma kadar önemlidir; kendine de zaman ayırmayı unutma!
Bugün maddi konular ve güvenlik arayışın ön planda. İş hayatında veya kişisel finansında yapıcı adımlar atabilirsin. Karşılaşabileceğin fırsatlar dikkatini çekmeli; fırsatları değerlendirmek için cesur olman önemli. Sosyal ilişkilerde duygusal derinlik arayışındasın, sevdiğin kişilerle daha samimi ve içten bir iletişim kurabilirsin. Kendi isteklerine daha çok odaklanman, içsel huzurunu artıracak. Kendine zaman ayırmayı ihmal etme, doğayla iç içe olmak ruhuna iyi gelecek. Kendi değerlerinle uyum içinde olmayı hatırla; bu gün kendini daha güvende hissetmen için gereken her şeye sahip olduğunu fark edeceksin.
Etkileşimle dolu bir gün seni bekliyor. İletişim becerilerin ön planda olacak, çevrendeki insanlarla derin bağlantılar kurabilirsin. Fikirlerinle ilham verici bir rol üstlenebilirsin. Duygusal derinlik, yüzeysel sohbetlerin ötesine geçmeni sağlıyor, ortak ilgi alanlarını keşfederek yeni dostluklar edinebilirsin. Daha önce düşündüğün projelere yatırım yapma fırsatları kapını çalabilir; bu fırsatları iyi değerlendirmelisin. Dikkatini dağıtan unsurlara karşı dikkatli ol, zira kararsızlık ve dağınıklık hissi zihnini etkileyebilir. Kutlama gerektiren bir durum söz konusu; geçmiş başarılarını anmak, motivasyonunu artırabilir. Kendine güvenerek ilerle, bu günlerde hazırladığın planlar gelecekte büyük yankı uyandırabilir. Enerjini koru ve yaratıcı projelerde kalbini dinlemeye özen göster; içsel sesin seni doğru yönlendirecektir. Unutma, her şey senin elinde!
Duygusal derinliklerin içinde kaybolma riski var; bu nedenle hislerinizi ifade etmekte zorlanabilirsiniz. İçsel huzuru sağlamak için kendinize zaman ayırmanız önemli. Ailevi ilişkilerde sıcaklık ve anlayış bekleniyor. Bugün, sevdiklerinizle olan bağları güçlendirme fırsatları karşınıza çıkabilir. Özellikle duygusal destek arayışında olanların yanlarında olmanız, hem sizin hem de onların ruh haline iyi gelecek. Duygusal derinliklere inmekten çekinmeyin; içgüdülerinizi takip etmek ve duygusal bağlantılar kurmak sizi olumlu yönde etkileyecek. Ancak küskünlüklerin gündem olmasına izin vermemek için iletişimi açık tutmakta fayda var. Kendinize karşı nazik olun ve ihtiyaç duyduğunuz anlarda dinlenmeye özen gösterin. Yaratıcılığınızı besleme şansı bulabilirsiniz; bu da ruh halinize iyi gelecek. Unutmayın, içsel dengeyi korumak için kendinize de alan tanımalısınız.
Bugün sahne ışıkları üzerinde parlamak için harika bir fırsat yakalayabilirsin. İçsel enerjin yüksek ve kendine olan güvenin etrafındakilere de yansıyacak. Yaratıcılığını ortaya koymak için özel bir alan bulmalısın; bu, bir proje üzerinde çalışmak ya da sosyal etkinliklere katılmak olabilir. Duygusal anlamda ise, sevdiklerinle olan ilişkilerde sıcak ve samimi anlar yaşanabilir. Geçmişte yaşanan sorunları konuşmak, aradaki bağı güçlendirebilir. Kendine bir ödül vermek isteyebilirsin. Bu, belki de uzun zamandır düşündüğün bir şey. İleriye dönük planlarını yaparken, kalabalıklardan çekinmemelisin; liderlik vasıflarını sergileyebileceğin fırsatlar kapını çalacak. Unutma, tutkuların ve arzuların, bugün seni yönlendirebilir. Duygusal birikintilerini paylaşmakta, seni anlayan kişilerle bir araya gelmekte fayda var. Gözler üzerindeki ışığı hissetmek, kendini özel hissettirirken seni daha da motive edecek.
Detaylara dikkat etme yeteneğin, çevrendeki olayları daha iyi anlamanı sağlıyor. İş yerinde karşılaştığın zorluklara karşı pratik ve analitik bir yaklaşım sergilemen, gününü daha verimli geçirmeni sağlayacak. Belirsizlikler seni düşündürebilir, ama içsel sezgilerini dinleyerek doğru kararları alabilirsin. Sosyal ilişkilerin yavaş bir tempoda ilerleyebilir; bu tam da ruh halinle örtüşüyor. Kendine zaman ayırmak ve içsel huzuru bulmak için küçük kaçamaklar yapabilirsin. Sağlık konularında dikkatli olmalısın; doğal beslenmeye yönelmek, vücuduna iyi gelecektir. Yaratıcılığını ortaya koymak için bir fırsat yakalayabilir, bu sayede hem kendini ifade edebilir hem de ilham alabilirsin. Sabırlı ol ve her şeyin zamanla güzelleşeceğini unutma.
Dengeleri sağlama ve uyumu yakalama arayışındasın. İlişkilerde empati ve anlayış ön planda. Başkalarının düşüncelerini dinlemek, işbirliği yapmak ve uzlaşmacı bir tutum sergilemek için uygun bir zaman. Yüzleşmelerden kaçınmamalı, açık iletişim kurmalısın. Sosyal çevrenle olan bağların güçleniyor, yeni bağlantılar kurabilir, eski dostlarla bir araya gelebilirsin. Estetik ve sanatsal alanlarda da yeni keşifler ve fırsatlar seni bekliyor. İçsel dengeyi bulmak adına meditasyon veya doğa yürüyüşleri faydalı olabilir. Unutma, dış dünyayla kurduğun ilişki, iç dünyandaki sükunetin bir yansıması olacak.
Derin duygular içindeki tutku, bugün hayatının her alanında etkili olmaya başlayacak. İçindeki gizemli enerjiyi çevrene yayarak, insanlarla arandaki bağlantıları güçlendireceksin. Özellikle sevdiklerinle geçireceğin zamanlar hayatına anlam katacak. İletişimde açık olmalısın; hislerini ve düşüncelerini ifade etmek için cesur adımlar atabilirsin. iş yerinde yaratıcılığın ön plana çıkacak. Yeni projelerle ilgili ilham alabilir, sıradışı fikirler geliştirerek takımına katkı sağlayabilirsin. Duygusal derinliği olan işler seni daha iyi tatmin edecek. Özel hayatında ise, yakın ilişkilerde daha samimi ve duyarlı olman gerekebilir. Partnerinle geçmişte yaşanan sorunları çözmek için doğru zaman. Bu süreçte kendini açman, ilişkinizi güçlendirebilir. Duygusal yoğunluk, güven ve bağlılık hissini artıracak. Kendi sınırlarını korurken, başkalarının ihtiyaçlarını da göz önünde bulundurmak gereken bir dönemdesin. Bugün içsel dönüşüm ve yenilenme isteği hissedebilirsin. Kendinle ilgili bazı derin gözlemler yapma fırsatın olacak. Kendini keşfetme yolculuğunda adım atmak için ideal bir zaman. Geçmişten gelen yükleri bırak ve geleceğe daha hafif bir kalp ile ilerle. Unutma, kendi içsel gücüne güvenmelisin!
Macera ve keşif arzusu bugün içinde canlanıyor. Yeni deneyimlere açık olman, ufkunu genişletmene olanak tanıyacak. Farklı bakış açıları geliştirerek kendini zenginleştireceğin etkileşimler içerisinde yer alabilirsin. Özellikle sosyal çevrenle kurduğun diyaloglarda, içten bir yaklaşım sergilemek, ilişkilerini güçlendirebilir. Hayalini kurduğun projeleri hayata geçirmek için mükemmel bir enerji içinde olacaksın. Risk almaktan çekinmemeli ve kalbinin sesini dinleyerek kararlar vermelisin. İçsel motivasyonun yüksek; bu da hedeflerine ulaşman için seni cesaretlendirecek. Ancak karşılaşabileceğin bazı engellere karşı sabırlı olmayı unutmamalısın. Kısacası, kendine ve yeteneklerine duyduğun güven, seni bekleyen fırsatları yakalamanda önemli bir rol oynayacak.
Disiplin ve azmin ön planda olduğu bir gün seni bekliyor. Hedeflerine ulaşma konusunda kararlı adımlar atabileceğin bir dönemdesin. İş hayatında dikkatli ve çözüm odaklı yaklaşımın sayesinde önemli ilerlemeler kaydedebilirsin. Sosyal ilişkilerde ise, mevcut bağlantılarını güçlendirme, yeni insanlarla tanışma fırsatlarını değerlendirme zamanı. Aşk hayatında, duygularını net bir şekilde ifade etmek, karşılıklı anlayışı derinleştirebilir. Kendine ayırdığın zaman, içsel huzurunu sağlamana yardımcı olacak. Unutma, sabrın ve kararlılığın, seni hayal ettiğin yerlere götürecek.
Bugün, yenilikçi düşüncelerin ve özgür ruhunun parlayacağı bir gün. Farklılıklara açık olman, hem sosyal çevrende hem de iş hayatında dikkat çekmeni sağlıyor. Bağlantılarını güçlendirmek için çevrendeki insanlarla empati kurma yeteneğini kullanmalısın. İletişim becerilerin öne çıkacak ve yeni fikirlerle takım çalışmasına katkın önemli bir rol oynayacak. Kendini ifade etme şeklin, başkaları üzerinde ilham verici bir etki bırakabilir. Ancak ani kararlar almaktan kaçınmalısın; düşüncelerini netleştirmek için kendine zaman tanı. İçsel huzurunu bulmak için sevdiğin aktivitelere yönelmek, zihnini açacak. İleri görüşlülüğünü kullanarak, uzun vadeli planlarını gözden geçir. Farkındalık ve intihar anlayışıyla ilerlersen, birçok fırsat senin kapını çalacak.
Hayal gücünüz bugün zirve yapabilir, yaratıcı projelere yönelmek için mükemmel bir zaman. Duygusal derinlikleriniz, insanlarla bağ kurmanıza yardımcı olacak. Özellikle sanatsal bir ifade arayışındaysanız, içsel sesinizi dinleyin; ilham anları kapınızı çalabilir. Duygusal durumlar, başkalarını daha iyi anlamanızı sağlayacak ve empatinizle çevrenizdeki insanlara ışık tutabilirsiniz.İlişkilerde hassas ve alıngan bir ruh hali içinde olabilirsiniz. Sevdiklerinizle aranızda yüksek bir anlayış seviyesi yakalamanız olası; bu da sizi daha da yakınlaştıracak. Ancak, sınırlarınızı korumayı unutmayın. Kendinize zaman ayırmak, zihin ve ruh sağlığınız için faydalı olacaktır. İçsel huzur bulmak için doğada vakit geçirmeyi düşünebilirsiniz.Finansal konularda dikkatli olmakta fayda var. Gereksiz harcamalardan kaçınmak, ileride daha sağlıklı bir bütçe oluşturmanıza yardımcı olabilir. İçgüdülerinize güvenin; bazı fırsatlar sizden geçebilir. Duygu ve sezgileriniz, hayatınızdaki fırsatları (ya da tehditleri) fark etmenizde önemli bir rol oynayabilir. Sabırlı olun ve aceleci davranmayın. Balık, bu günlerde hayallerinizi gerçekleştirmek için gereken adımları atarken ayaklarınızı yere sağlam basmanız gerektiğini gösteriyor.
