1
Çorum’da 1989 yılında doğan,19 Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden mezun olup, Çapa Tıp Fakültesi’nde ihtisasını tamamlayan Dokgöz, halen Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı’nda öğretim üyesi olarak çalışmakta. İlk karikatürünü1985’te Kılçık’ta yayımlayan, ilk kişisel sergisini Ankara 2. Tıp Fuarı’nda (1991) açan, Dokgöz’ün karikatürleri Türkiye dışında aralarında Almanya, Fransa, İspanya, Belçika, Norveç, Çin’in de olduğu ülkelerde yayımlandı, ödüller aldı.
Dokgöz ile pandemide sergi açmayı nasıl göze aldığından başlayarak çizgi dünyasını konuştuk;
“Galeri koordinatörü karikatürist İzel Rozental, ona sergileme sürecinde destek olan ustamız Tan Oral ile pandemi boyunca konuştuk, aylarca bekledik, zamanlama bir türlü uymuyordu. Sonunda, “Pandemi ve Covid 19 ile yaşamayı öğrenmeliyiz” diyerek HES kodu, maske ve salona maksimum 20 kişi alarak sergiyi açmaya karar verdik. Elli altı karikatürden oluşan son dönem işlerimi de kapsayan sergide Güney Kore (2018), Çin (2019) ve Norveç’te (2020) ödül aldığım üç karikatürüm de var.”
– Hekim ve çizer olarak bu zor süreç işlere nasıl yansıdı?
Sadece karikatürlerime ve çizgime yansımadı aynı zamanda herkes gibi yaşam tarzımı da çok değiştirdi. Çizgime olumlu yansımaları da oldu. Eve kapanma ile birlikte sorumluluk duygusunun da artmasıyla daha çok çizdim, araştırdım. Bir dönem korona günlükleri tuttum. Her güne bir karikatür çizdim.
Bu durum karikatürlerimin farklılaşmasına ve görsel içeriğin değişmesine yol açtı. Sergide de yer alan Kabuk dokusu çok benzeyen kaplumbağalar yerine beyinleri koyarak, insan eğitiminin de çok ağır ilerleyebildiği görüşünü paylaştığım Osman Hamdi’nin “Kaplumbağa Terbiyecisi”, Rembrant’ın “Dr.Tulp’un Anatomi Dersi” gibi hit eserlerin karikatüre yansımaları bu dönemin ürünüdür.
– Karikatürleriniz okurdan ve meslektaşlarınızdan nasıl tepki alıyor?
Olumlu ve/veya olumsuz tepkiler kuşkusuz sanatçıyı besleyen en önemli unsurlar. Yaşamın dijitalleşmesiyle birlikte özellikle sosyal medya üzerinden geri bildirimler çok yaygın. Sadece yaşadığımız şehir veya ülkemizden değil yurtdışından da tepkiler geliyor. Bazen çizdiğim bir karikatürümden gündem oluşabiliyor. Örneğin koronaya karşı geliştirilen aşıya ilişkin çizdiğim karikatür. Patentler ile aşı üretiminin sınırlanmasını, insanlığın ekonomik nedenlerle aşıdan mahrum kalıp hastalanmasını ve ölmesini içime sindiremiyorum. Dünya ürettiği aşıyı tüm insanlarla paylaşmalı. Bu ütopya da değil epideminin olmazsa olmazıdır.
– Karikatürlere nasıl başladınız?
Karikatüre balonlu, komik sayılabilecek çizgilerle başladım. İzlediğim Gırgır dergisi ve Oğuz Aral ustam oldu, Sonrasında Karikatürcüler Derneği’ne üye olmamla birlikte çizgi serüvenim yazısız, desen ve rengi de içeren grafik mizah olarak tanımladığım evrensel karikatür alanına yöneldi. Hekim ve akademisyen olarak mesleğimi ne kadar tutku ile yapıyorsam karikatürlerimi de tutku ve toplumsal sorumluluk duygusu ile ürettim. Asla hobi ve dinlenme aracı olarak görmedim, hiç ara da vermedim. Mesleğimle ilgili İTOı “Hekim Forumu Dergisi”, TTB “Tıp Dünyasıı Gazetesi”, Adli Tıp Uzmanları Derneği “İmhotep Dergisi” gibi mecralarda yıllarca yazdım ve çizdim. Tıp dışında gibi görülse de branşımla yakından ilgili olan hukuk dergilerine de çizdim. Halen Dünya Gazetesi ve 221B Polisiye Kültür Dergisi’nde çizmekte ve yazmaktayım. Mesleğim gereği toplumun çok farklı kesimlerinden insanlar ve olaylarla, ilginç hikâyeler ve kültürel değişikliklerle karşılaşıyorum. Bunun karikatürlerime, yazılarıma yansımaması olanaksız. Hatta sergiyi gezerken bir meslektaşım, “Karikatürün otopsisini yapmışsın, Halis” dedi. Sanırım mesleklerimin iç içe geçmesinin en özeti budur.
– Sergide edindiğim adını Hürriyet Gazetesi Çukurova’daki köşenizden alan Metafor (2019) ve Karikatürlerle Çocuk Hakları Sözleşmesindeki (2020) temalar hukuk sistemine yakınlıkla açıklanabilir mi?
Adli tıp alanında bir akademisyen olarak özellikle çocuk hakları ve şiddet temel çalışma alanım. Bu alanda yaptığım bilimsel çalışmalar, makaleler, kitaplar, paneller, dersler derken dar bir bilimsel alanda profesyoneller arasında kalan bilgilerin topluma aktarılması gerektiği düşüncesiyle çocuk ve kadın hakları üzerine de çizmeye başladım. Özellikle ülkemizin de imzaladığı Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi’nin topluma anlatılması ve çocukların sadece korunması gereken varlıklar değil aynı zamanda hakları da olan özneler olduklarına ilişkin bilinçlendirmeye katkı sunmak için sözleşme maddelerini çizmeye başladım. Ve bu çizgileri pek çok şehirde çocuk hakları temasıyla sergiledim. 2020 yılında da 54 maddeyi tek tek çizerek anlaşılır hale getirerek, Çocuk Adına Çalışan Avukatlar Ağı’nın desteğiyle bu kitabı yayımladım. Kitabımın dünyada bir ilk olduğunu da vurgulamak isterim. Tarsus Belediyesi köylerde, sanayide ve tarımda çalışan çocuklara basıp, dağıttı ama Tarsus’un üç köyünde sergi açma projemizi şimdilik iptal ettik.
– Karma sergilere sık rastlanır ama ortak kitap çizgide pek görülmez..
Karma sergilere katılmaktan kaçınmam, çizgilerin bir arada olması farklı sanatçılarla tema çizgiyi geliştiren ve bakış açısı veren bir durum. Karikatür ve Kadın, Çocuk Hakları konularında iki uluslararası kitabın editörlüğünü yaptım. Çizerler arasında Marilena Nardi (İtalya), Elena Ospina (İtalya) ve Jairo Phalaez Rincon (Kolombiya) bulunuyor. En ilginci de Kolombiya Adli Tıp Enstitüsü’nde çalışan ve El Espectator gazetesinin çizeri akademisyen meslektaşım Rincon ile internetten tanışıp ortak projeler üretmemiz. Türkiye ve Kolombiya arasında adli tıp ve karikatür kardeşliği kurduk ve zaman zaman etkinlikler yapıyoruz.
– Yurtdışından ödüller almanız çizginizin evrenselliğinden mi?
Yurtdışı yarışmalara katılıyorum ama yarışma için karikatür çizenlerden değilim. Toplumsal olayların çağrışımıyla çizdiğim karikatürleri uygun bir yarışma denk gelirse gönderirim. Benim için en büyük ödül işlerinizin beğenilip bir etkinlik veya projede değerlendirilmesidir.
Karikatür doğası gereği rahatsızlık verici bir sanattır. Size sunulanı değil ardını gösterir. Bu nedenle dünyada istenmeyen ve medyada yeterince yer almayan bir sanata dönüştü. Bırakın özeleştiriyi eleştirinin sınırından geçilmesi bile istemiyor. 2019 yılında New York Times karikatür krizi yaşadı ve editöryal karikatürlere son verdi. Avrupa’da karikatür basında çok az yer almaya başladı. Ülkemizde Cumhuriyet ve Milliyet dışında neredeyse gazetelerde karikatürcü yok gibi. Dünya teksesli ve farklılıklara tahammül edilmeyen bir sürece evriliyor. Ancak karikatür yaşamın merkezindedir. Basın yoksa sosyal medya var. Çizerler birbirinin işlerini ve sorunların da benzer olduğunu izleyebiliyor. Neticede karikatür resim sanatının yaramaz çocuğudur, kontrol altına alınamaz. Ferruh Doğan ustanın dediği gibi, nerede bir yanlışlık, kötülük, çirkinlik, haksızlık varsa orada bir karikatür vardır. Yanlışa, çirkine, kötüye, haksızlığa karşı, barışı, sevgiyi, güzeli savunan…
Bugün enerjin yüksek, çevrendekilere ilham verme potansiyelin oldukça kuvvetli. Yenilik arayışların, seni sürükleyici deneyimlere yönlendirebilir. Sosyal ilişkilerde cesur hareketler yapabilir, beklenmedik bağlantılar kurabilirsin. Ancak, acele kararlar verme konusunda dikkatli olmanda fayda var. İçsel sezgilerin, kariyerinle ilgili fırsatları daha iyi değerlendirmene yardımcı olabilir. Kendini ifade ederken özünle bağlantıda kalmak, çevrendeki duygu akışını da olumlu yönde etkileyecektir. Gerektiğinde sağduyunu ve mantığını devreye sokmak, hedeflerine ulaşmanı kolaylaştıracak. Aynı zamanda, fiziksel aktiviteler için harika bir gün; enerjini pozitif bir şekilde kanala yönlendirmek sana iyi gelecek. Kendi isteklerine öncelik vermeyi unutma.
İnatçılığının ön planda olacağı bir gün. Kararlarını sorgulamak yerine, verdiğin sözlerin arkasında durmak isteyeceksin. Maddi konularla ilgili fırsatlar ortaya çıkabilir; bunları dikkatlice değerlendirmek önemli. Yakın ilişkilerde ise duygu yoğunluğu hissedilebilir. Sevdiğin biriyle güzel anlar paylaşma isteği, bir arada olmanızı sağlayacak. Ancak, iletişimdeki ufak yanlış anlamalara dikkat et. Kendini huzurlu hissetmek adına doğanın tadını çıkarabilir, dinlendirici aktivitelerde bulunabilirsin. Duygusal derinliklerinle baş başa kalmak, içsel huzuru bulmana yardımcı olacak.
Bugün düşüncelerinin hızlı bir şekilde şekilleneceği bir gün. Farklı bakış açıları seni heyecanlandıracak, yeni bilgileri öğrenme isteğin artacak. Sosyal etkileşimlerde oldukça canlısın; oldukça yetenekli bir iletişimci olarak çevrendeki insanlarla derin sohbetler yapabilir, onların fikirlerinden ilham alabilirsin. Yapmak istediğin projeler için uygun bir zemin bulabilir, insanları kendi vizyonuna çekebilirsin. İş veya eğitimle ilgili konularda ani gelişmeler söz konusu; spekülasyonlara kapılmadan, mantılı ve pratik bir yaklaşımla ilerlemeyi unutma. Bir yakınından gelecek sürpriz bir teklif, seni düşündürse de değerlendirilmeye değer. Duygusal ilişkilerde esnek kalman, yanlış anlaşılmaların önüne geçebilir. Keyifli anlar yaşamak ve eğlenceli etkinlikler düzenlemek, ruh halini olumlu yönde etkileyecek. Özgürlüğüne düşkünlüğünü hatırlayıp, kendine zaman ayırmayı da ihmal etme.
Bugün, duygusal derinliklerinle bağlantı kurma fırsatlarına sahip olacaksın. İçsel huzur arayışın, aile ve arkadaşlarıyla olan bağlarını güçlendirecek anlarla dolup taşabilir. Sevgi dolu ve şefkatli bir yaklaşım sergileyerek, çevrendekilerin kalplerini kazanacaksın. Ancak, duygusal geçişlerin seni etkileyebilir; bu nedenle içsel sezgilerini dinlemen önem taşıyor. Kendine zaman ayırmayı unutma, ruhsal dinginliğin sağlanması, gün boyunca karşına çıkacak zorlukları aşmana yardımcı olacaktır. İletişim senin için keyifli ve anlamlı olacak, düşüncelerini samimi bir şekilde paylaştığında sürpriz destekler alabilirsin. Duygusal yaralarını sarma ve geçmişe yönelik hesaplaşmalar yapma zamanı. Bu süreç, kişisel dönüşümüne katkıda bulunabilir. İçsel gücünü keşfederken, başkalarına da ilham vermekte tereddüt etme.
Bugün kendini sahnede ışıldarken bulacaksın. Yaratıcılığının doruklarına ulaşırken, içindeki tutkuyu dışarı yansıtma fırsatı yakalayacaksın. Kendi yeteneklerine güvenmek, karizma dolu bir gün geçirmeni sağlayacak. İnsanlar üzerinde güçlü bir etki bırakacak, çevrendekilerin dikkatini çekeceksin. Sosyal ilişkilerinde mücadeleci bir ruhla yaklaşacak, kendini net bir şekilde ifade edeceksin. Ancak aşırı gururdan kaçınmak faydalı olabilir. Kalabalık etkinliklerde yer alabilir, yeni insanlarla tanışabilirsin. Bireysel projelere odaklanmak, seni daha da ön plana çıkaracak. Kalbinin sesini dinlemeyi unutma, sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirmek için adımlar atman gerekebilir. Anlık duygusal dalgalanmalara karşı sabırlı olmalısın; bu, sana hayati dersler katabilir. Bugün, kendine olan inancını tazelemek için harika bir fırsat.
Günün sonunda, detaylara odaklanma yeteneğinle çevrendeki sorunları çözme konusundaki ustalığın ön plana çıkacak. Beklenmedik problemlerle karşılaşabilirsin, ancak sezgilerin ve analitik düşünme kabiliyetin sayesinde bunların üstesinden geleceksin. İş yerinde ya da günlük yaşamında, olağanüstü bir organizasyon yeteneği göstereceksin. İnsanlar, seni güvenirlik ve titizlikle hatırlayacaklar.Sosyal ilişkilerde ise, duygusal bağların derinleşeceği bir dönemdesin. Sevdiklerinle anlamlı ve içten bir bağ kurmak için uygun bir zaman. Sözlerinle kalplere dokunabilir, samimi paylaşımlar yapabilirsin. Sağlık konularında dikkatli olmalısın; bedenine iyi gelen şeyleri tercih et ve dengeli beslenmeye özen göster. Kendi iç huzurunu bulmak için meditasyon veya doğada vakit geçirme yöntemlerini deneyebilirsin. Günün sonunda, içsel bir tatmin hissiyle dolacaksın.
Harmoni arayışında olduğun bir dönemdesin. İletişim becerilerin ön plana çıkacak ve başkalarıyla olan etkileşimlerin seni besleyecek. Sosyal ilişkilerde uyum sağlama yeteneğin, özellikle grup projelerinde ve işbirliklerinde büyük fayda sağlayacak. Duygusal olarak tatmin arayışında olabilir, bu da kişisel ilişkilerine daha fazla derinlik katmak isteyeceğin anlamına geliyor. Karşılıklı anlayış ve empati, iletişimin anahtarı olacak.Bugün, ufak tefek anlaşmazlıklar ve çatışmalara karşı dikkatli olmalısın. Kendini ifade etme şeklinde dengeyi koruma çabası göstermek, gereksiz gereksinim ve stresialık yaratmanın önüne geçecektir. Estetik ve güzellik alanlarına olan ilgini daha çok zaman ayırarak beslemek, ruh halini yükseltebilir. Sanatsal bir projeye başlamak veya mevcut bir yaratımı geliştirmek, yaratıcılığını tetikleyebilir.Bunların yanı sıra, içsel huzurunu sağlamak için kendine zaman ayırmayı unutma. Zihinsel ve fiziksel olarak kendini yenilemek için meditasyon veya doğa yürüyüşleri gibi aktiviteler iyi gelecektir. Bu süreçte kendinle barış ve denge bulmak, hem kişisel hem de sosyal ilişkilerini olumlu yönde etkileyecek.
Gizemli bir aura etrafında dolanırken, içsel sezgilerin ve duyguların yoğunlaşacak. Derin bağlantılar kurmak isteyebilir, ruhsal derinliklere dalış yapabilirsin. Bugün, ilişkilerdeki güç dinamiklerini sorgulamak için doğru bir zaman. Keşfetmek istediğin yeni alanlar ve bilinmeyenler seni heyecanlandırabilir. İçsel dönüşüm süreçlerine, yeniliklere açık ol ve karşına çıkacak fırsatları değerlendir. Kendi gücünü keşfetmek, içsel huzurunu bulmanın anahtarı olabilir. Duygularına kulak ver, hislerini takip et ve gerektiğinde içsel cesaretini ortaya koymaktan çekinme. Yapacağın seçimler, hayatının gidişatını anlamlı bir şekilde etkileyebilir.
Bugün macera arayışın daha da belirginleşecek. Farklı deneyimlere açılmak, seni tanımadığın insanlarla bir araya getirmek için harika bir gün. Büyümek, yeni ufuklar keşfetmek ve varlığını sorgulamak için içsel bir motivasyon hissedeceksin. Özellikle sosyal ilişkilerin seni destekleyecek ve yeni bağlantılar kurman için fırsatlar sunacak. Yaratıcılığın zirveye çıkabilir; bu nedenle hayal gücünü beslemek için bir süreliğine sıradanlıktan uzaklaşmayı düşünebilirsin. Ama dikkat et, düşüncelerin bazen aşırı iyimserlikle birleştiğinde hayal kırıklıkları yaratabilir. Mantığını kullanarak, kalbini dinlemek arasında bir denge kurmalısın. İçsel huzurunu korumayı unutma; yogaya veya meditasyona zaman ayırmak ruhsal dengeni sağlamana yardımcı olabilir. Bugün, şans kapını çaldığında ona kollarını açmayı unutma!
Bugün, hedeflerine ulaşma konusunda kararlılığın ve disiplinin ön planda olacak. Sorumluluklarını yerine getirmek için güçlü bir motivasyon hissedeceksin. İş veya kariyer alanında yeni fırsatlar kapını çalabilir; bu fırsatları değerlendirmek için hazırlıklı ol. Aynı zamanda, arkadaşlarınla olan ilişkilerin biraz zorlayıcı olabilir, iletişimde dikkatli olmalısın. Duygusal bir derinlik içinde, içsel huzuru bulmak için kendine zaman ayırmayı unutma. Sağlık konularında da dikkatli olmalı, dengeli bir yaşam tarzı benimsemek için çabalamalısın. Unutma, sabrın ve azminle her zorluğun üstesinden gelebilecek güçtesin.
Yeniliklere açık olacağın bir gün. Düşüncelerini cesurca ifade etmekten çekinmeyeceksin. Sosyal çevrenle olan etkileşimlerin seni derin düşüncelere yönlendirebilir. Belki de beklenmedik bir ilham alacak, var olan projelerine farklı bir bakış açısı katacaksın. Sürpriz haberler ve beklenmedik fırsatlar kapını çalabilir, bunları değerlendirmen önemli. Yakın arkadaşlarınla yaptığın sohbetler ruhuna iyi gelecek ve kalbinin derinliklerinde yatan arzuları gün yüzüne çıkarabilir. İçsel huzurunu sağlamak için doğayla vakit geçirmeyi ihmal etme. Kendini yenilemek ve tazelenmek için bu fırsatları iyi değerlendir. İlişkilerinde ise karşılıklı anlayış ön planda olacak; duygularını açıkça paylaşmak, bağların güçlenmesine zemin hazırlayabilir. Kendi alanını koruma isteğin de artabilir, bu nedenle kişisel sınırlarına dikkat etmen gerek. Duygusal derinliklere dalmak seni korkutmasın, hislerini anlamak ve kabul etmek bu süreçte kilit rol oynayacak.
Duygusallığın ön planda olduğu bir gün. İçsel hislerin seni derin düşüncelere sevk edebilir; sezgilerin oldukça güçlü. Sanatsal yönlerin ortaya çıkabilir, bu nedenle yaratıcılığını beslemek için fırsatlar yaratmalısın. İlişkilerde empati ve anlayış ön planda; başkalarının duygularına duyarlılık göstermek, aradaki bağı güçlendirebilir. Ancak, çevrendekilerin sorunları seni de etkileyebilir. Kendi sınırlarını korumayı unutma. Meditasyon veya doğa yürüyüşleri, zihnini arındırmana yardımcı olacak. Kendi iç yolculuğunda derinleşebilir, ruhsal deneyimlere açık olabilirsin. Bu, dönüşüm ve yenilenme zamanın; kalbindeki dönüşüme izin ver, yeni ufuklara yelken açabilirsin.
