1
Her yıl olduğu gibi Türkiye’den ve dünyadan alternatif işleri, I·stanbul’un farklı yapılardaki sanat mekânlarında seyirciyle buluşturan performans sanatları festivali Istanbul Fringe Festival, bu yıl 16-23 Eylül tarihleri arasında kente yayılacak. 5. edisyonuna hazırlanan festival, gösterilere, atölyelere, panellere ve partilere ev sahipliği yapacak. Festivalde Türkiye’nin yanı sıra ABD, Belçika, Birleşik Krallık, İsrail, İtalya, Hollanda, Hindistan, Japonya, Kanada ve Yunanistan olmak üzere 10 ülkeden ekipler ağırlanacak.
“Alternatif”, “keşfedilmemiş”, “sınır” anlamına gelen Fringe’in hikâyesi, 1947 yılında Uluslararası Edinburg Festivali’ne davet edilmeyen ve gösterilerini “bir kenarda” sergileyen 8 ekip ile başladı. Bugün “Fringe” festivalleri, her yıl dünyanın farklı şehirlerinde 170 bin sanatçıyı yaklaşık 19 milyon kişiyle buluşturuyor.
Düzenlenmeye başladığı 2019 yılından bu yana pandemi ve ekonomik krizle de mücadele etmek zorunda kalan Fringe İstanbul’un kurucu ortağı ve iletişim direktörü Eda Erman’la konuştuk.
Bu soru için çok teşekkürler, zira 5. yılımıza hazırlanırken hepimizin üzerinde düşündüğü ve değerlendirdiği bir soru bu. 2019’da ilk kez bu festivali yaparken bu seneye dair “hayallerimiz” vardı. Hayallerimiz diyorum çünkü ikinci yılımızda pandemiyle karşı karşıya gelmek bizi hayallerimize gülümseyip, mevcut koşullarla yüzleştirdi.
Yine de hem küresel pandemi koşullarında, hem de Türkiye’nin içinde bulunduğu enflasyonist süreçlerde esnekliğimizi koruyarak ve koşullara uyum sağlayarak başarıyla çıktığımızı düşünüyorum. 2020 yılında ani bir kararla festivali online olarak gerçekleştirmek, hem üretimlerini durdurma noktasına gelen sanatçılarla, hem sosyal hayattan uzak kalmak zorunda kalan katılımcılarla bizi bir araya getirdi ve bu sayede Türkiye’de tamamen online ilk performans sanatları festivalini gerçekleştirmiş olduk. Bu bilinçli bir strateji değildi ama koşullara uyum sağladığımızda ne kadar güçlü bir noktaya geldiğimizi görmüş olduk.
Bu tip tecrübeleri her yıl farklı şekillerde yaşamaya ve biriktirmeye devam ediyoruz. Özetle şunu söyleyebilirim: Hayır, 5 yıl önce Istanbul Fringe Festival’ı ilk kez düzenlerken, ekonomik anlamda olmayı planladığımız yerde değiliz. Ancak artık bunun çok daha ötesinde bir vizyon ve deneyime sahibiz. Çoğunluğunu üniversite öğrencilerinin oluşturduğu, çok sadık bir takipçi kitlemiz oluştu. Her yıl kalabalıklaşan ve festivali her anlamda sahiplenen müthiş bir gönüllü ekibimiz var. Festivalin tüm bileşenlerinden yani sanatçılardan, partnerlerimizden, seyircilerimizden ve gönüllü ekibimizden olumlu geri dönüşler alıyoruz. Geçen yıldan bu yana yurt dışından da farklı festivallerin direktörlerini ağırlamaya başladık. Uzun vadede güzel işbirlikleri yapmayı hedefliyoruz. Kısacası kazanımlarımızı elimizden geldiğince ileriye taşımaya kararlıyız.
Istanbul Fringe Festival, hem özel sektörden hem de kamudan destek alıyor. Bu sene destekçilerimiz arasında geçen yıllarda olduğu gibi Paribu, CarrefourSA ve BMI var. Bu sene de farklı kamu kurumlarıyla işbirliği için görüşmelerimiz devam ediyor. Bu zamana kadar festivalin bir ana sponsoru olmadı, fakat önümüzdeki dönemde festivalin ruhuyla, hedefleriyle ve sanatsal vizyonuyla birleşecek her türlü işbirliğine açığız.
En büyük destekçilerimiz festival mekânlarımız diyebiliriz aslında. İlk yılımızdan bu yana Istanbul Fringe Festival etkinliklerine ev sahipliği yapan mekan destekçilerimiz var. Bu yıl festivalin mekan destekçileri arasında Arter, Barış Manço Kültür Merkezi, BeReZe Gösteri Evi, Caddebostan Kültür Merkezi, Çıplak Ayaklar Dans Akademisi, DasDas, ENKA Sanat, Fişekhane, Hope Alkazar, Kadıköy Belediyesi Alan Kadıköy, Karga, Sakıp Sabancı Müzesi ve Tuhafier yer alıyor.
Festivalin devamlılığındaki en önemli gücümüz sürdürülebilir ve paylaşımcı bir ekonomik yapı oluşturmamız. Kar amacı gütmeyen bir oluşum değiliz, ancak yapısal olarak tüm kaynaklarımızı “emerging artist” dediğimiz gelişmekte olan sanatçılara yönelik fayda yaratacak çalışmalara yönlendirmeye çalışıyoruz.
Herkes kadar bizim için de maliyetler yükseldi. Her ne kadar finansal yapımız bir nevi “paylaşım ekonomisi”ni çağrıştırsa da bizim için en büyük maliyet, ekonomik sebeplerle festivale katılamayacağını ifade eden ekipler ve mekânlar oldu. Sanat üretimleri için kaynak bulmanın ve yaratmanın en zor olduğu dönemde olduğumuzu tahmin ediyorum. Mevcut kaynakları kullanmak için ise zor tercihlerin ve önceliklendirmelerin yapılması gerektiğini çok iyi anlıyoruz. Umuyoruz önümüzdeki yıllarda, tüm bu zorlukların üstesinden gelmeyi başarırız.
Festival programındaki işleri birbirinden ayırt etmek zor, ancak en büyük etkinliklerimizden birinin Alexandros Stavropoulos imzalı “On Wednesdays We Wear Pink” olduğunu söyleyebilirim. 1991 dogˆumlu Yunan performansçı ve koreograf Stavropoulos, çagˆın ruhunu yakalayan, is¸leri merakla takip edilen bir yetenek. Popüler kültürdeki kadınlık anlatılarına yüksek enerjisi ve güçlü görselligˆiyle akılda kalan diliyle farklı bir bakıs¸ sunan is¸leriyle biliniyor. Sanatçı stilize ve masalsı bir görsel dünyanın içinde herkesçe içselles¸tirilen popüler kültürdeki kadın imgelerini bas¸arılı bir s¸ekilde katmanlandırırken, bu anlatıların içinde kadınların kendilerine açtıkları özgürles¸me alanlarını ustalıkla gösteriyor. 20 Eylül Çarşamba akşamı DasDas’ta izleyeceğimiz “On Wednesdays We Wear Pink”, Stavropoulos’un 2020 tarihli gösterisi Cinderella’s’ta da is¸lenen bu temaların bir devamı niteligˆinde. Her iki gösteri de dünyanın en önemli gösteri sanatları seçkilerinden Aerowaves festivalinde yer aldı. “Cinderella’s”, 2021’de Istanbul Fringe Festival kapsamında, I·stanbul Büyüks¸ehir Belediyesi is¸tiraklerinden Kültür AS¸. is¸birligˆiyle Müze Gazhane’de açık havada yaptıgˆı gösterimle binlerce seyirciye ulas¸arak büyük ilgi görmüştü.
Istanbul Fringe Festival 2023, isminin kökenini aldığı, Latince “fringere” eyleminden hareketle, “içerisi-dışarısı”, “anaakım-alternatif”, “merkez-çeper” gibi ikiliklerin arasındaki sınır fikrinin kendisini sorguluyor. Bu kapsamda yeni uluslararası işbirlikleri de gerçekleştiren Istanbul Fringe Festival, bu yılki programında da ortak projelere ev sahipliği yapacak.
Bu yıl Avrupa dans ağı Aerowaves üyesi olan Istanbul Fringe Festival, oluşumun 25. yılı dolayısıyla hazırlanan Enya Belak imzalı “Aerowaves 25” belgeselini de seyircilerle buluşturacak.
Festival ayrıca, üyesi olduğu European Festivals Fund for Emerging Artists (EFFEA) hibesi için seçilen, Matyas Marofka’nın “2084” projesine de ev sahipliği yapacak. Macaristan’dan Ladder Art Company’nin Sanat Yönetmeni Matyas Marofka, Istanbul Fringe Festival (Türkiye) ve Wintewerft Festival (Almanya) ortaklığında EFFEA hibesi için seçilen 2084 Projesi ile Festival Bramat kapsamında bir hareket tiyatrosu atölyesi yürütecek. Proje, Istanbul Fringe Festival (Türkiye) ve Wintewerft Festival (Almanya) kapsamında “work in progress” gösterimi yapacak.
Enerjin yüksek, kendini ifade etme arzun ön planda. Yeni projelere başlamak için olumlu bir dönemdesin. Sosyal çevrenle olan ilişkilerin güçleniyor, birlikte vakit geçirmek keyifli olacak. Karşılaştığın zorluklar, seni daha güçlü kılacak tecrübeler yaşatacak. Sabırsızlığın bazen sorunlara yol açabilir, bu yüzden sakin kalmaya çalış. İçsel duyguların ve sezgilerin, doğru kararlar almanı sağlayacak. Kişisel gelişimine odaklanmak, ruh haline iyi gelecek. Kendine zaman ayırmayı unutma, bu sayede içsel dengeyi yeniden bulabilirsin.
Bugün, kararlılığın ve sabrının ön plana çıkacağı bir gündesin. Yavaş ama emin adımlarla ilerlemek, başarıyı getiriyor. Finansal konularda dikkatli olmalı, harcamalarını kontrol altında tutmalısın. Sosyal ilişkilerde ise güven, sadakat ve destek arayışın artabilir; dostluklarının derinleşmesine olanak tanı. Kalbin ise bir romantizm rüzgarı estirebilir; belki yeni birisiyle tanışmak ya da mevcut ilişkindeki duyguları tazelemek adına harika bir zaman. Kendine odaklanmayı unutma; fiziksel ve zihinsel olarak dingin kalmak, sana önemli faydalar sağlayabilir. Doğa ile iç içe olacağın küçük bir yürüyüş, ruhunu besleyebilir. Güzel şeylerin seni beklediği bir gün.
Bugün merakın ve sosyal etkileşimlerin ön planda olacak. Farklı düşünceleri keşfetmek, yeni insanlarla tanışmak ve öğrenmek için mükemmel bir gün. Karşılaştığın durumlarda esnek ve açık fikirli olmalısın; bu sayede sanatsal bir yeteneğini keşfedebilirsin. İletişim becerilerinle başkalarına ilham verebilir, çözümler sunabilirsin. Ancak dikkatli olmalısın; bazı sözlerin yanlış anlaşılmalara yol açabilir. Anlayışlı bir tavır sergilemek, karmaşayı azaltmada etkili bir yol olacaktır. Ayrıca, ruh halin değişkenlik gösterebilir; bu nedenle kendine zaman ayırmayı unutma. Planlarını esnek tutarak, sürprizlere açık olmaya çalış. Bugün, içindeki yaratıcılığı serbest bırakmak için harika fırsatlar sunuyor.
Duygusal ve hassas bir gün. İçsel huzuru bulmak için biraz kendinle kalmak isteyebilirsin. Evdeki atmosferin, üzerindeki baskıyı hafifletebilir, yaratıcı projelere yönelmek için ilham verebilir. İletişimde dikkatli ol, sevdiklerinle olan ilişkilerinde anlayış ve empati ön planda olmalı. Geçmişteki anıların canlanması muhtemel; eski dostlarla yeniden bağlantı kurmak hoş bir sürpriz olabilir. Kendinle barışık olmak, duygusal dengeyi sağlamana yardımcı olacak. Sağlık konularına dikkat et; bedeninin ihtiyaçlarına özen göster. Kendi hislerine saygı duymak, bu dönemde en büyük gücün olacak.
Bugün çevrendeki insanlar üzerinde güçlü bir etki bırakıyorsun. Kendine olan güvenin ve karizmanın zirveye ulaşması, sevgi ve takdir dolu anları beraberinde getirebilir. Yaratıcılığın açığa çıkabilir; sanatsal bir projeye başlayabilir veya mevcut projeni geliştirebilirsin. Sosyal ilişkilerin, beklenmedik fırsatların kapısını aralayabilir. Ancak, gurur ve kibir duygularını dengelemekte fayda var; alçakgönüllülüğün sana daha çok kapı açabilir. Kendini ifade ederken, empati ve anlayışla yaklaşılması gereken durumlar ortaya çıkabilir. İletişimde açık ve net olmak, yanlış anlamaların önüne geçecek. Sevgi ilişkilerinde tutku dolu anların tadını çıkarabilirsin; partnerinle arandaki bağ derinleşebilir. Kendine zaman ayırmayı unutma; ruh halini dengelemek için içe dönmek faydalı olabilir.
Detaylara dikkat etme becerilerin bugün ön plana çıkıyor. Düşüncelerin ve planların üzerinde yoğunlaşmak, seni hedeflerine bir adım daha yaklaştırabilir. Rahat bir şekilde iletişim kurduğun insanlar, senin için yeni fırsatlar sunabilir. Gün içinde ufak tefek değişikliklere açık olman önem taşıyor; bu seni yeniliklere adapte olmada kolaylaştırabilir. Sağlık konularına da dikkat etmen gereken bir zaman dilimindesin; ruhsal dinginliğini korumak için doğa yürüyüşleri veya meditasyon faydalı olabilir. Planlarını gerçekleştirirken esneklik göstermeyi unutma, böylece sürprizler seni olumlu yönde etkileyebilir. Kendi ihtiyaçlarına yönelik duyarlılık geliştirmek, sosyal ilişkilerindeki dengeyi sağlamana yardımcı olacak. Yoktan var etme becerinle bazı zorlukların üstesinden gelebilirsin.
Denge arayışı, sosyal ilişkiler ve estetik ön planda. Bugün, çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerin seni önemli bir şekilde geliştirebilir. Kendini ifade etme yeteneğin artıyor; bu, toplum içinde daha fazla görünürlük kazanmanı sağlayabilir. Başkalarının görüşlerine olan açık tavrın, yeni iş birliklerinin kapılarını aralayabilir. Aşk hayatında romantizmin yoğunlaşabileceği bir dönemdesin; sevgi dolu anlar ve duygusal derinlikler seni bekliyor. Ancak, karar alırken mantıklı düşünmek de önemli. Gözlemlediğin şeyleri daha derinlemesine değerlendirmek, senin için faydalı olabilir. Estetik duyarlılığın artacağı bu süreçte, sanatsal projelere yönelmek veya yaratıcı faaliyetlerde bulunmak ruh halini olumlu yönde etkileyecek. Dengeleri sağlamak ve birlikte hareket etmek senin için anahtar olacak. Unutma, karamsar düşünceler seni geride tutabilir; bu yüzden olumlu detaylara odaklanmak en iyisi.
Bugün içsel duyguların derinliklerine inmeye davet ediliyorsun. İçsel sezgilerin oldukça güçlü; bu da sana gizli kalmış gerçekleri ortaya çıkarmada yardımcı olacak. İlişkilerinde bir dönüşüm yaşayabilirsin. Atmosferdeki gizemli enerji, başkalarının duygularını anlama kapasiteni arttıracak. Duygularının yoğun olduğu bir dönemde, çevrendekilere karşı daha şefkatli ve sarmalayıcı olabilirsin. Kendine ait alanı oluşturma isteğin öne çıkabilir; bu, ruhsal dengeyi bulma arayışında faydalı olacaktır. Bugün, geçmişte yaşadığın olaylara dair bir anlayış geliştirerek büyümene katkıda bulunabilirsin. Özellikle maddi konularla ilgili alanda dikkatli olmalısın; yapacağın harcamalar üzerine düşünerek hareket etmek, ileride şaşkınlık yaşamaman adına önemli olacak. Kendini ifade etme biçimin güçlü; bu nedenle yaratıcılığını kullanabileceğin projelere odaklanmak faydalı olabilir. Unutma, karşına çıkan fırsatları değerlendirirken iç sesine kulak vermek, seni doğru yola yönlendirecektir. Bugün kendini yeniden keşfetmek için harika bir fırsat sunuyor.
Bugün enerjin yüksek ve özgürlük arayışın ön planda. Yeni deneyimlere açıksın, bu da seni keşfetmeye ve maceralara sürükleyebilir. Yaratıcılığın zirveye çıkarken, ilham verici insanlarla bir araya gelmekten keyif alacaksın. Seyahat planları yapabilir ya da yakın çevrendeki insanlarla yeni yerler keşfetmek isteyebilirsin. Duygusal olarak, içsel huzuruna ulaşmak için meditasyon veya doğada vakit geçirmek faydalı olabilir. İletişimdeki açıklığın, başkalarıyla bağ kurmana yardımcı olacak, bu da yeni işbirlikleri veya dostluklar doğurabilir. Bugün, hayallerin ve hedeflerin için cesur adımlar atmak için ideal bir zaman. Unutma, hayata karşı duyduğun coşku ve macera arayışın, başkalarına da ilham verecek.
Bugün sorumluluklarınızın ve hedeflerinizin ön planda olduğu bir gün. Kariyer konusunda kendinizi daha özverili ve disiplinli hissedebilirsiniz. Planlarınıza sadık kalmak size memnuniyet getirecek. Değişiklikler yapma arzunuz artabilir; ancak bu değişiklikleri dikkatli bir şekilde değerlendirmek en iyisi olacaktır. Arkadaşlarınız veya akrabalarınızla olan ilişkilerde samimiyet ön planda olacak. Empati kurarak karşı tarafın hislerine daha fazla duyarlılık gösterebilirsiniz. Bunun yanı sıra, biraz yavaşlayıp ruhsal ve bedensel sağlığınıza odaklanmayı ihmal etmeyin. Kendi iç dünyanızı keşfetmek, sizi daha güçlü kılabilir.
Bugün yenilikçilik ve özgürlük arayışın ön planda. Sosyal ilişkilerde beklenmedik gelişmeler yaşanabilir, arkadaş çevrendeki dinamikler seni heyecanlandırabilir. Farklı düşünceler paylaşıp ilham alacağın insanlarla karşılaşman mümkün. Kendini ifade etmekten çekinme, fikirlerin dikkat çekebilir. Ayrıca, sezgilerin bu dönemde güçlü olacak; içgüdülerine güvenerek kararlar alabilirsin. Teknoloji ile ilgili projelere zaman ayırmak ya da yeni beceriler öğrenmek için harika bir gün. Duygusal anlamda, karşındaki kişinin samimiyetini sorgulayabilir, gerçek hislerin üzerine düşünebilirsin. Unutma, özgürlüğün ve bireyselliğin en önemli değerin; bu anlamda sınırlarını korumaya çalış.
Hayal gücünün ve sezgilerinin zirveye çıktığı bir dönemde olabilirsin. İçsel dünya ve ruhsal konulara olan ilgin artacak. Bu durum, senin için ilham verici fikirlerin doğmasına yol açabilir. Sanatla veya yaratıcılıkla ilgili aktivitelerde bulunmak ruhunu besleyebilir. Bazen duygusal dalgalanmalarla karşılaşabilirsin; bu da, başkalarıyla olan ilişkilerinde hassasiyet göstermen gerektiğini hatırlatıyor. Etrafındaki insanlara karşı anlayış ve merhametle yaklaşmak, aranızdaki bağı güçlendirebilir. Aşk hayatında, romantik bir atmosferin içindesin. Duygularını ifade etmekten çekinme, bu seni daha yakınlaştıracak.Kendine zaman ayırmayı unutma. Meditasyon veya doğayla iç içe olmak, zihinsel ve ruhsal sağlığını dengelemen için faydalı olacaktır. Bu dönem, içsel huzurun ile dış dünya arasındaki dengeyi bulma fırsatı sunuyor. Tasarımlarını ve hedeflerini gözden geçir, belki de yeni bir yol haritası oluşturmaya zaman ayırmalısın. Unutma, içsel yolculuklar genellikle en önemli keşiflerini getirir.
1
2
3
4
5
6
