1
Her yıl olduğu gibi Türkiye’den ve dünyadan alternatif işleri, I·stanbul’un farklı yapılardaki sanat mekânlarında seyirciyle buluşturan performans sanatları festivali Istanbul Fringe Festival, bu yıl 16-23 Eylül tarihleri arasında kente yayılacak. 5. edisyonuna hazırlanan festival, gösterilere, atölyelere, panellere ve partilere ev sahipliği yapacak. Festivalde Türkiye’nin yanı sıra ABD, Belçika, Birleşik Krallık, İsrail, İtalya, Hollanda, Hindistan, Japonya, Kanada ve Yunanistan olmak üzere 10 ülkeden ekipler ağırlanacak.
“Alternatif”, “keşfedilmemiş”, “sınır” anlamına gelen Fringe’in hikâyesi, 1947 yılında Uluslararası Edinburg Festivali’ne davet edilmeyen ve gösterilerini “bir kenarda” sergileyen 8 ekip ile başladı. Bugün “Fringe” festivalleri, her yıl dünyanın farklı şehirlerinde 170 bin sanatçıyı yaklaşık 19 milyon kişiyle buluşturuyor.
Düzenlenmeye başladığı 2019 yılından bu yana pandemi ve ekonomik krizle de mücadele etmek zorunda kalan Fringe İstanbul’un kurucu ortağı ve iletişim direktörü Eda Erman’la konuştuk.
Bu soru için çok teşekkürler, zira 5. yılımıza hazırlanırken hepimizin üzerinde düşündüğü ve değerlendirdiği bir soru bu. 2019’da ilk kez bu festivali yaparken bu seneye dair “hayallerimiz” vardı. Hayallerimiz diyorum çünkü ikinci yılımızda pandemiyle karşı karşıya gelmek bizi hayallerimize gülümseyip, mevcut koşullarla yüzleştirdi.
Yine de hem küresel pandemi koşullarında, hem de Türkiye’nin içinde bulunduğu enflasyonist süreçlerde esnekliğimizi koruyarak ve koşullara uyum sağlayarak başarıyla çıktığımızı düşünüyorum. 2020 yılında ani bir kararla festivali online olarak gerçekleştirmek, hem üretimlerini durdurma noktasına gelen sanatçılarla, hem sosyal hayattan uzak kalmak zorunda kalan katılımcılarla bizi bir araya getirdi ve bu sayede Türkiye’de tamamen online ilk performans sanatları festivalini gerçekleştirmiş olduk. Bu bilinçli bir strateji değildi ama koşullara uyum sağladığımızda ne kadar güçlü bir noktaya geldiğimizi görmüş olduk.
Bu tip tecrübeleri her yıl farklı şekillerde yaşamaya ve biriktirmeye devam ediyoruz. Özetle şunu söyleyebilirim: Hayır, 5 yıl önce Istanbul Fringe Festival’ı ilk kez düzenlerken, ekonomik anlamda olmayı planladığımız yerde değiliz. Ancak artık bunun çok daha ötesinde bir vizyon ve deneyime sahibiz. Çoğunluğunu üniversite öğrencilerinin oluşturduğu, çok sadık bir takipçi kitlemiz oluştu. Her yıl kalabalıklaşan ve festivali her anlamda sahiplenen müthiş bir gönüllü ekibimiz var. Festivalin tüm bileşenlerinden yani sanatçılardan, partnerlerimizden, seyircilerimizden ve gönüllü ekibimizden olumlu geri dönüşler alıyoruz. Geçen yıldan bu yana yurt dışından da farklı festivallerin direktörlerini ağırlamaya başladık. Uzun vadede güzel işbirlikleri yapmayı hedefliyoruz. Kısacası kazanımlarımızı elimizden geldiğince ileriye taşımaya kararlıyız.
Istanbul Fringe Festival, hem özel sektörden hem de kamudan destek alıyor. Bu sene destekçilerimiz arasında geçen yıllarda olduğu gibi Paribu, CarrefourSA ve BMI var. Bu sene de farklı kamu kurumlarıyla işbirliği için görüşmelerimiz devam ediyor. Bu zamana kadar festivalin bir ana sponsoru olmadı, fakat önümüzdeki dönemde festivalin ruhuyla, hedefleriyle ve sanatsal vizyonuyla birleşecek her türlü işbirliğine açığız.
En büyük destekçilerimiz festival mekânlarımız diyebiliriz aslında. İlk yılımızdan bu yana Istanbul Fringe Festival etkinliklerine ev sahipliği yapan mekan destekçilerimiz var. Bu yıl festivalin mekan destekçileri arasında Arter, Barış Manço Kültür Merkezi, BeReZe Gösteri Evi, Caddebostan Kültür Merkezi, Çıplak Ayaklar Dans Akademisi, DasDas, ENKA Sanat, Fişekhane, Hope Alkazar, Kadıköy Belediyesi Alan Kadıköy, Karga, Sakıp Sabancı Müzesi ve Tuhafier yer alıyor.
Festivalin devamlılığındaki en önemli gücümüz sürdürülebilir ve paylaşımcı bir ekonomik yapı oluşturmamız. Kar amacı gütmeyen bir oluşum değiliz, ancak yapısal olarak tüm kaynaklarımızı “emerging artist” dediğimiz gelişmekte olan sanatçılara yönelik fayda yaratacak çalışmalara yönlendirmeye çalışıyoruz.
Herkes kadar bizim için de maliyetler yükseldi. Her ne kadar finansal yapımız bir nevi “paylaşım ekonomisi”ni çağrıştırsa da bizim için en büyük maliyet, ekonomik sebeplerle festivale katılamayacağını ifade eden ekipler ve mekânlar oldu. Sanat üretimleri için kaynak bulmanın ve yaratmanın en zor olduğu dönemde olduğumuzu tahmin ediyorum. Mevcut kaynakları kullanmak için ise zor tercihlerin ve önceliklendirmelerin yapılması gerektiğini çok iyi anlıyoruz. Umuyoruz önümüzdeki yıllarda, tüm bu zorlukların üstesinden gelmeyi başarırız.
Festival programındaki işleri birbirinden ayırt etmek zor, ancak en büyük etkinliklerimizden birinin Alexandros Stavropoulos imzalı “On Wednesdays We Wear Pink” olduğunu söyleyebilirim. 1991 dogˆumlu Yunan performansçı ve koreograf Stavropoulos, çagˆın ruhunu yakalayan, is¸leri merakla takip edilen bir yetenek. Popüler kültürdeki kadınlık anlatılarına yüksek enerjisi ve güçlü görselligˆiyle akılda kalan diliyle farklı bir bakıs¸ sunan is¸leriyle biliniyor. Sanatçı stilize ve masalsı bir görsel dünyanın içinde herkesçe içselles¸tirilen popüler kültürdeki kadın imgelerini bas¸arılı bir s¸ekilde katmanlandırırken, bu anlatıların içinde kadınların kendilerine açtıkları özgürles¸me alanlarını ustalıkla gösteriyor. 20 Eylül Çarşamba akşamı DasDas’ta izleyeceğimiz “On Wednesdays We Wear Pink”, Stavropoulos’un 2020 tarihli gösterisi Cinderella’s’ta da is¸lenen bu temaların bir devamı niteligˆinde. Her iki gösteri de dünyanın en önemli gösteri sanatları seçkilerinden Aerowaves festivalinde yer aldı. “Cinderella’s”, 2021’de Istanbul Fringe Festival kapsamında, I·stanbul Büyüks¸ehir Belediyesi is¸tiraklerinden Kültür AS¸. is¸birligˆiyle Müze Gazhane’de açık havada yaptıgˆı gösterimle binlerce seyirciye ulas¸arak büyük ilgi görmüştü.
Istanbul Fringe Festival 2023, isminin kökenini aldığı, Latince “fringere” eyleminden hareketle, “içerisi-dışarısı”, “anaakım-alternatif”, “merkez-çeper” gibi ikiliklerin arasındaki sınır fikrinin kendisini sorguluyor. Bu kapsamda yeni uluslararası işbirlikleri de gerçekleştiren Istanbul Fringe Festival, bu yılki programında da ortak projelere ev sahipliği yapacak.
Bu yıl Avrupa dans ağı Aerowaves üyesi olan Istanbul Fringe Festival, oluşumun 25. yılı dolayısıyla hazırlanan Enya Belak imzalı “Aerowaves 25” belgeselini de seyircilerle buluşturacak.
Festival ayrıca, üyesi olduğu European Festivals Fund for Emerging Artists (EFFEA) hibesi için seçilen, Matyas Marofka’nın “2084” projesine de ev sahipliği yapacak. Macaristan’dan Ladder Art Company’nin Sanat Yönetmeni Matyas Marofka, Istanbul Fringe Festival (Türkiye) ve Wintewerft Festival (Almanya) ortaklığında EFFEA hibesi için seçilen 2084 Projesi ile Festival Bramat kapsamında bir hareket tiyatrosu atölyesi yürütecek. Proje, Istanbul Fringe Festival (Türkiye) ve Wintewerft Festival (Almanya) kapsamında “work in progress” gösterimi yapacak.
Enerjinin yüksek olduğu bir gün. İçsel motivasyonun seni harekete geçirecek fırsatları yakalamana yardımcı olacak. Cesaretini kullanabileceğin yeni başlangıçlar yapma isteğin güçlü. Ancak, acele kararlar almaktan kaçınmalısın; düşünmeden hareket etmek, anlık tatmin peşinde koşmana neden olabilir. Sosyal çevrendeki dinamikler, bu dönemde değişime açık olduğun için ilginç gelişmeler getirebilir. Takım çalışması ve işbirliği, hedeflerine ulaşmana büyük katkı sağlar; fikirlerini paylaşmayı unutma. Aşk hayatında ise tutku ve coşku ön planda. Duygularını açıkça ifade etmekten çekinme; samimi iletişim, bağlarını güçlendirecek. Kendini yeniden keşfetme, içsel huzur arayışında ise mistik deneyimlere kapı aralayabilirsin. Bugün, çevrendekilere ilham verme potansiyelin yüksek; liderlik vasıflarını sergilemek için harika bir fırsat.
Bugün, hayatınıza dingin bir denge katma arayışında olabilirsiniz. Güven ve istikrar ihtiyacı ön planda. İş yerinde veya özel yaşamınızda, ilişkilerde uyum sağlamak için çaba göstermek önemli. Sabırlı ve kararlı bir yaklaşım benimsemek, sizi istediğiniz sonuçlara ulaştırabilir. Finansal konularla ilgili yeni fırsatlar karşınıza çıkabilir; burada yapacağınız iyi değerlendirmeler, geleceğinizi şekillendirmede etkili olabilir. Kendinize dönmeyi ve ruhsal olarak yenilenmeyi de ihmal etmeyin, bu süreçte içsel mutluluğunuzun artması için harika bir zaman. Aşk yaşamında ise samimiyet öne çıkıyor; duygularınızı ifade etmek ve bağ kurmak için fırsatlar bulacaksınız.
Sosyal etkileşimler ve iletişim bu dönemde en belirgin unsurlar arasında yer alıyor. Fikirlerinizi ifade etmekte ve başkalarının görüşlerini dinlemekten büyük keyif alacaksınız. Özellikle grup çalışmalarında parlayan bir liderlik sergileyebilirsiniz. Zihin açıcı sohbetler ve ilginç tartışmalar gündeme gelebilir; ilginizi çeken yeni projelere adım atma fırsatları karşınıza çıkabilir. Ancak, dikkatli olmanız gereken bir nokta var; potansiyel yanlış anlamalar ve belirsizlikler, iletişimi zorlaştırabilir. Bir nebze sabırlı olmak ve düşüncelerinizi net bir şekilde ifade etmek önemli. Aşk hayatınızda da canlılık söz konusu; yeni tanışmalar ve heyecan verici flörtler gündemde. Duygusal derinliklere inmeye çalışın; yüzeyde kalmaktan uzaklaşmak, gerçek anlamda bağlantılar kurmanıza yardımcı olacaktır. Kendinize güvenin ve içsel sesinize kulak verin, böylece her şey yoluna girecek.
Duyguların derinliklerine dalış yapma zamanı. İçsel dünyanda meydana gelen dalgalanmalar, seni daha hassas ve sezgisel hale getirebilir. Ailevi ilişkilerde yaşanacak güzel anlar, kalbini ısıtacak. Ancak, içsel huzurunu etkileyen dış faktörlere karşı dikkatli olmalısın. Arkadaşlık ilişkilerinde samimiyet ve destek arayışında olabilirsin; bu da seni olumlu bir motivasyona yöneltebilir. Parasal konularda biraz daha temkinli olman faydalı olacak; ani harcamalardan kaçınmalısın. Sosyal etkinliklere katılmak seni canlandırabilir, ancak kendi sınırlarına saygı gösterilmeli. Kalbindeki sevgi kıvılcımları, belki de yeni bir ilişki potansiyelini işaret ediyor. Onları açığa çıkarmak için cesaretini toplayabilirsin. Kendi ihtiyaçlarına dikkat et, kendinle barışık olmak seni güçlendirecek.
Bugün enerjin parlak ve dikkat çekici! Yaratıcılığını serbest bırakmak için mükemmel bir zaman. Sosyal ortamlarda göze çarpacak ve etrafındaki insanları etkileyebilirsin. Kendine olan güvenin sayesinde liderlik vasfını ortaya koyabilirsin. Ancak, çevrendekilerin ihtiyaçlarını da göz önünde bulundurmayı unutma; alçakgönüllülük bu dönemde ilişkilerini güçlendirebilir. Aşk hayatında ise üzüm bağı gibi sarılan hisler ortaya çıkabilir, samimi bir iletişim kurmak ilişkinin derinleşmesine katkı sağlayacak. İş veya projelerde, kararlılığın sayesinde önemli adımlar atabilirsin, ancak aceleci davranma; her şeyin bir zamanı var. Kendine olan sevgin, başkalarına olan sevginle birleşerek harika bir denge oluşturabilir.
Bugün, detaylara olan düşkünlüğün ve titizliğin senin en büyük gücün olacak. Gün, planlarını gerçekleştirmek için elverişli bir zemin sunuyor. İş yerinde veya sosyal ortamda, gerçekleştirdiğin işler ve analizlerin başkalarına ilham verebilir. Ancak, mükemmeliyetçilik tuzağına düşmemeye özen göstermelisin; her şeyi mükemmel yapma çabası bazen seni yavaşlatabilir. Duygusal olarak, içsel huzuru bulmak adına yalnız kalmak isteyebilirsin. Kendine zaman ayırmak, düşüncelerini netleştirmek ve ruhsal olarak yenilenmek için bir fırsat sunuyor. Sevdiklerinle olan iletişimine dikkat et; bazen eleştirilerin yanlış anlaşılmalara yol açabilir. Esneklik ve anlayış, ilişkilerinde önemli bir rol oynayacak. Sağlık konularında, bedensel ve zihinsel sağlığına odaklanmak faydalı olabilir. Meditasyon veya doğada yürüyüş, zihnini dinlendirmen ve yeniden enerji toplaman için ideal. Unutma, yaşamın sunduğu küçük mutlulukların kıymetini bilmek, büyük resme odaklanmanı kolaylaştıracak. Hayat, bazen sıradan görünen anların içinde gizli fırsatlar sunar; bu yüzden gözlerini açık tut.
Bugün, sosyal etkileşimler ön planda olacak. Diğer insanlarla kurduğun bağlantılar, ruh halini önemli ölçüde etkileyecek. Barış arayışındaki doğan, dost çevrendeki insanların çıkışlarıyla zıt bir deneyim yaşayabilir. Dikkatini dağıtan faktörler olabilir, bu nedenle karar alırken temkinli olmanda fayda var. Estetik ve sanatla ilgilenen yönlerin serpilip gelişebilir, yaratıcılığını ifade etmek için mükemmel bir gün. Duygusal dengeyi korumak için kendine zaman ayırmayı unutma. Sözlerinle başkalarına ilham verebilir, onların ruh hallerini olumlu yönde etkileyebilirsin. Sağlığına özen göster, kendini yorgun hissedebilirsin, ufak bir yürüyüş bile ruhunu canlandırabilir. İlişkilerde uzlaşmacı tavrın, çatışmaları ortadan kaldırmana yardımcı olacak. Pozitif enerjilerin etrafındaki insanlara yayılacak ve bu da sosyal aktivitelerini canlandıracak.
Gizli kalmış duyguların yüzeye çıkma ihtimali var; içsel bir keşif yapabilir, kendini daha iyi tanıma fırsatı bulabilirsin. Geçmişte yaşanmış olaylar zihninde belirebilir, bunlar üzerinde düşünmek ve başkalarıyla paylaşmak anlam kazanabilir. Ortaklıklar ve ilişkiler açısından derin ve tutkulu bağlar kurma isteği, mevcut bağlantıların dinamiklerini değiştirebilir. Bugün, sezgisel yeteneklerin güçlenebilir; başkalarının duygularını anlama konusunda üstün bir hassasiyet geliştirebilirsin. Sadece kendi hislerine değil, çevrendekilerin hislerine de dikkat etmek faydalı olacak. Kendini ifade ederken cesur olman, yeni fırsatların kapılarını açabilir.Duygusal yoğunluğun yüksek olduğu bu dönemde, şeffaflık ve honestlik senin en büyük müttefikin. Özgüvenin ve kararlılığın, seni hedeflerine yaklaştıracak. Onların arka planlarını anlama ve derinleşme arzusunun, kiminle bağ kurmak istediğini net bir şekilde ortaya koyabileceğini hatırla. Hedeflerini netleştirmen, ilerlemeni hızlandıracaktır. Kendinle barışık kalmak, bu yolculukta sana ışık tutacaktır.
Seyahat ve keşif arzusu dorukta. Yeni deneyimlere açık olmalı, alıştığın rutinin dışına çıkmalısın. Macera ruhu seni çağırıyor; unutma, sınırlarını zorlamak, zihnini açmanın ve heyecan katmanın en iyi yoludur. Sosyal ilişkilerinde iletişimde açıklık ve dürüstlük ön planda olmalı. İnsanlarla olan diyaloglarında imajını güçlendirecek ve dostluklarını derinleştireceksin. İş hayatında yenilikçi fikirlerinle dikkat çekiyorsun, bu nedenle projelerinde cesur olmalısın. İçsel huzur arayışında, meditasyon ve doğa yürüyüşleri faydalı olabilir. Hayallerinin peşinden koşarken önce kendi iç dünyanı dengelemen önemli. Unutma, kendi hedeflerini belirlemeden önce, gerçek isteklerini anlamak ve onlara odaklanmak, başarıya giden yolda en büyük adım olacaktır.
Disiplin ve kararlılığınız, bugün iş ve kişisel hedeflere odaklanmanıza yardımcı olabilir. Sorunları çözmek ve yeni stratejiler geliştirmek için yaratıcı bir yaklaşım sergilemektesiniz. Sabırlı bir şekilde ilerlerseniz, çabalarınızın sonuçlarını görmeye başlayacaksınız. İlişkilerde, içten ve samimi iletişim kurmak önem kazanıyor. Sevdiklerinizle açık bir bağlantı kurmak, aranızdaki bağı güçlendirebilir. Kendinize verdiğiniz bu destek, ruh halinizi olumlu yönde etkileyebilir. Bugün, geçmiş deneyimlerinizden dersler çıkararak kendinizi daha da geliştirme fırsatı bulacaksınız.
Farklı düşünceler ve yenilik arayışın, bugün seni biraz huzursuz hissettirebilir. İçsel bir değişim sürecindesin ve bu, çevrendekilerle olan ilişkilerin üzerinde etkili olabilir. Bağımsızlık arzun artarken, başkalarının beklentileriyle çatışma riski taşımaktasın. Yaratıcılığını kullanmak için uygun bir zaman; ilham verici projelere yönelmek, seni canlandırabilir. Sosyal bağlantıların ise tahmin ettiğinden daha faydalı olabilir; yeni insanlarla tanışmak, fikir alışverişine girmek için mükemmel bir fırsat sunmakta. İçsel sesine dikkat et ve kendine güven. Bugün, özgün düşüncelerini sergilemekten çekinme, zira bakış açın çevrendeki insanlara ilham verebilir.
Bugün, duygu dünyanda dalgalanmalar yaşanabilir. Duygusal yoğunluk, çevrendekilerle olan ilişkilerine yansıyabilir. Kendini ifade etmekte zorlanman olası. Sanatsal yönlerin ön plana çıkıyor, bu durum yaratıcılığını besleyebilir. İçsel yolculuklar, meditasyon veya doğa yürüyüşleri ile rahatlama fırsatı bulabilirsin. Hayal gücünün sınırlarını zorlamak için uygun bir zaman. Sadece hayalini kurduğun şeylere odaklanma, bunları hayata geçirmek için atılacak adımlarını da düşün. Bazı belirsizlikler söz konusu olabilir, bu belirsizlikler yalnızca senin düşüncelerinle şekilleniyor. Önündeki fırsatlara dikkat et, hislerin sana yol gösterecek. Gerek aşk yaşamında gerekse arkadaşlık ilişkilerinde empati gücünle derin bağlar kurabileceğin bir gün. Kendine güven, onu hissettikçe çevrendekilerle olan iletişimin güçlenecek. Unutma, kalbinin sesini dinlemekten korkma.
