1
Her yıl olduğu gibi Türkiye’den ve dünyadan alternatif işleri, I·stanbul’un farklı yapılardaki sanat mekânlarında seyirciyle buluşturan performans sanatları festivali Istanbul Fringe Festival, bu yıl 16-23 Eylül tarihleri arasında kente yayılacak. 5. edisyonuna hazırlanan festival, gösterilere, atölyelere, panellere ve partilere ev sahipliği yapacak. Festivalde Türkiye’nin yanı sıra ABD, Belçika, Birleşik Krallık, İsrail, İtalya, Hollanda, Hindistan, Japonya, Kanada ve Yunanistan olmak üzere 10 ülkeden ekipler ağırlanacak.
“Alternatif”, “keşfedilmemiş”, “sınır” anlamına gelen Fringe’in hikâyesi, 1947 yılında Uluslararası Edinburg Festivali’ne davet edilmeyen ve gösterilerini “bir kenarda” sergileyen 8 ekip ile başladı. Bugün “Fringe” festivalleri, her yıl dünyanın farklı şehirlerinde 170 bin sanatçıyı yaklaşık 19 milyon kişiyle buluşturuyor.
Düzenlenmeye başladığı 2019 yılından bu yana pandemi ve ekonomik krizle de mücadele etmek zorunda kalan Fringe İstanbul’un kurucu ortağı ve iletişim direktörü Eda Erman’la konuştuk.
Bu soru için çok teşekkürler, zira 5. yılımıza hazırlanırken hepimizin üzerinde düşündüğü ve değerlendirdiği bir soru bu. 2019’da ilk kez bu festivali yaparken bu seneye dair “hayallerimiz” vardı. Hayallerimiz diyorum çünkü ikinci yılımızda pandemiyle karşı karşıya gelmek bizi hayallerimize gülümseyip, mevcut koşullarla yüzleştirdi.
Yine de hem küresel pandemi koşullarında, hem de Türkiye’nin içinde bulunduğu enflasyonist süreçlerde esnekliğimizi koruyarak ve koşullara uyum sağlayarak başarıyla çıktığımızı düşünüyorum. 2020 yılında ani bir kararla festivali online olarak gerçekleştirmek, hem üretimlerini durdurma noktasına gelen sanatçılarla, hem sosyal hayattan uzak kalmak zorunda kalan katılımcılarla bizi bir araya getirdi ve bu sayede Türkiye’de tamamen online ilk performans sanatları festivalini gerçekleştirmiş olduk. Bu bilinçli bir strateji değildi ama koşullara uyum sağladığımızda ne kadar güçlü bir noktaya geldiğimizi görmüş olduk.
Bu tip tecrübeleri her yıl farklı şekillerde yaşamaya ve biriktirmeye devam ediyoruz. Özetle şunu söyleyebilirim: Hayır, 5 yıl önce Istanbul Fringe Festival’ı ilk kez düzenlerken, ekonomik anlamda olmayı planladığımız yerde değiliz. Ancak artık bunun çok daha ötesinde bir vizyon ve deneyime sahibiz. Çoğunluğunu üniversite öğrencilerinin oluşturduğu, çok sadık bir takipçi kitlemiz oluştu. Her yıl kalabalıklaşan ve festivali her anlamda sahiplenen müthiş bir gönüllü ekibimiz var. Festivalin tüm bileşenlerinden yani sanatçılardan, partnerlerimizden, seyircilerimizden ve gönüllü ekibimizden olumlu geri dönüşler alıyoruz. Geçen yıldan bu yana yurt dışından da farklı festivallerin direktörlerini ağırlamaya başladık. Uzun vadede güzel işbirlikleri yapmayı hedefliyoruz. Kısacası kazanımlarımızı elimizden geldiğince ileriye taşımaya kararlıyız.
Istanbul Fringe Festival, hem özel sektörden hem de kamudan destek alıyor. Bu sene destekçilerimiz arasında geçen yıllarda olduğu gibi Paribu, CarrefourSA ve BMI var. Bu sene de farklı kamu kurumlarıyla işbirliği için görüşmelerimiz devam ediyor. Bu zamana kadar festivalin bir ana sponsoru olmadı, fakat önümüzdeki dönemde festivalin ruhuyla, hedefleriyle ve sanatsal vizyonuyla birleşecek her türlü işbirliğine açığız.
En büyük destekçilerimiz festival mekânlarımız diyebiliriz aslında. İlk yılımızdan bu yana Istanbul Fringe Festival etkinliklerine ev sahipliği yapan mekan destekçilerimiz var. Bu yıl festivalin mekan destekçileri arasında Arter, Barış Manço Kültür Merkezi, BeReZe Gösteri Evi, Caddebostan Kültür Merkezi, Çıplak Ayaklar Dans Akademisi, DasDas, ENKA Sanat, Fişekhane, Hope Alkazar, Kadıköy Belediyesi Alan Kadıköy, Karga, Sakıp Sabancı Müzesi ve Tuhafier yer alıyor.
Festivalin devamlılığındaki en önemli gücümüz sürdürülebilir ve paylaşımcı bir ekonomik yapı oluşturmamız. Kar amacı gütmeyen bir oluşum değiliz, ancak yapısal olarak tüm kaynaklarımızı “emerging artist” dediğimiz gelişmekte olan sanatçılara yönelik fayda yaratacak çalışmalara yönlendirmeye çalışıyoruz.
Herkes kadar bizim için de maliyetler yükseldi. Her ne kadar finansal yapımız bir nevi “paylaşım ekonomisi”ni çağrıştırsa da bizim için en büyük maliyet, ekonomik sebeplerle festivale katılamayacağını ifade eden ekipler ve mekânlar oldu. Sanat üretimleri için kaynak bulmanın ve yaratmanın en zor olduğu dönemde olduğumuzu tahmin ediyorum. Mevcut kaynakları kullanmak için ise zor tercihlerin ve önceliklendirmelerin yapılması gerektiğini çok iyi anlıyoruz. Umuyoruz önümüzdeki yıllarda, tüm bu zorlukların üstesinden gelmeyi başarırız.
Festival programındaki işleri birbirinden ayırt etmek zor, ancak en büyük etkinliklerimizden birinin Alexandros Stavropoulos imzalı “On Wednesdays We Wear Pink” olduğunu söyleyebilirim. 1991 dogˆumlu Yunan performansçı ve koreograf Stavropoulos, çagˆın ruhunu yakalayan, is¸leri merakla takip edilen bir yetenek. Popüler kültürdeki kadınlık anlatılarına yüksek enerjisi ve güçlü görselligˆiyle akılda kalan diliyle farklı bir bakıs¸ sunan is¸leriyle biliniyor. Sanatçı stilize ve masalsı bir görsel dünyanın içinde herkesçe içselles¸tirilen popüler kültürdeki kadın imgelerini bas¸arılı bir s¸ekilde katmanlandırırken, bu anlatıların içinde kadınların kendilerine açtıkları özgürles¸me alanlarını ustalıkla gösteriyor. 20 Eylül Çarşamba akşamı DasDas’ta izleyeceğimiz “On Wednesdays We Wear Pink”, Stavropoulos’un 2020 tarihli gösterisi Cinderella’s’ta da is¸lenen bu temaların bir devamı niteligˆinde. Her iki gösteri de dünyanın en önemli gösteri sanatları seçkilerinden Aerowaves festivalinde yer aldı. “Cinderella’s”, 2021’de Istanbul Fringe Festival kapsamında, I·stanbul Büyüks¸ehir Belediyesi is¸tiraklerinden Kültür AS¸. is¸birligˆiyle Müze Gazhane’de açık havada yaptıgˆı gösterimle binlerce seyirciye ulas¸arak büyük ilgi görmüştü.
Istanbul Fringe Festival 2023, isminin kökenini aldığı, Latince “fringere” eyleminden hareketle, “içerisi-dışarısı”, “anaakım-alternatif”, “merkez-çeper” gibi ikiliklerin arasındaki sınır fikrinin kendisini sorguluyor. Bu kapsamda yeni uluslararası işbirlikleri de gerçekleştiren Istanbul Fringe Festival, bu yılki programında da ortak projelere ev sahipliği yapacak.
Bu yıl Avrupa dans ağı Aerowaves üyesi olan Istanbul Fringe Festival, oluşumun 25. yılı dolayısıyla hazırlanan Enya Belak imzalı “Aerowaves 25” belgeselini de seyircilerle buluşturacak.
Festival ayrıca, üyesi olduğu European Festivals Fund for Emerging Artists (EFFEA) hibesi için seçilen, Matyas Marofka’nın “2084” projesine de ev sahipliği yapacak. Macaristan’dan Ladder Art Company’nin Sanat Yönetmeni Matyas Marofka, Istanbul Fringe Festival (Türkiye) ve Wintewerft Festival (Almanya) ortaklığında EFFEA hibesi için seçilen 2084 Projesi ile Festival Bramat kapsamında bir hareket tiyatrosu atölyesi yürütecek. Proje, Istanbul Fringe Festival (Türkiye) ve Wintewerft Festival (Almanya) kapsamında “work in progress” gösterimi yapacak.
Bugün cesaret ve kararlılık, senin en büyük müttefiklerin. İçinden bir ateş yükseliyor; bu tutkuyu yönlendirirsen, seni başarılı sonuçlara götürebilir. Yapman gerekenler hakkında net bir anlayışa sahip olabilirsin, bu da adımlarını daha emin şekilde atmanı sağlar. Bununla birlikte, başkalarıyla çatışma yaşama olasılığın var. Duygusal patlamalara karşı dikkatli olman önemli; sabrını korumak, daha huzurlu bir atmosfer yaratmana yardımcı olacaktır. Kendine güven, hayallerini gerçekleştirme yolunda kararlılığını pekiştirecek ve çevrendeki insanları da cesaretlendirecektir. Yeni projelere başlamaya yönelik ilham alabilir, gerçek potansiyelini keşfetmek için aklındaki fikirleri uygulamaya koyabilirsin. Eğlenceye ve sosyal etkileşimlere açık olman, gününün keyifli geçmesini sağlayacak. Özgürlüğüne düşkünlüğünü ifade etme fırsatını yakalayabilirsin; bu, ruh halini canlandıracak ve içsel enerjini yükseltecektir.
Bugün, duygusal derinliklere inme isteği içinde olabilirsin. İçsel huzuru sağlamak için kendine zaman ayırmak, meditasyon veya doğada yürüyüş yapmak faydalı olacaktır. İlişkilerde denge ve istikrar arayışındasın; sevdiklerinle açık iletişim kurmak, aranızdaki bağı güçlendirecek. Maddi konularda ise dikkatli olman gereken bir dönemdesin; bütçeni gözden geçirip gereksiz harcamalardan kaçınmalısın. İş hayatında ciddi kararlar almak için uygun bir zaman değil; acele etmemek önem taşıyor. Sanat ve estetikle ilgili aktiviteler, ruh haline iyi gelecek. Bugün sanatsal yönlerini ön plana çıkarmak, yaratıcılığını besleyecek ve yeni ilham kaynakları bulmana yardımcı olacak. Kendine güvenin yüksek; bu da çevrendekileri etkileyecek. Kendi ihtiyaçlarına odaklanırken, başkalarını da ihmal etmemek gerektiğini unutma.
Bugün, zihninde dolaşan düşünceler yoğunlaşabilir. Kendini ifade etme isteği baskın çıkacak. Sosyal çevrenle iletişimde daha aktif olabilirsin, belki eski dostlarla bağlantı kurmanın tam zamanı. Merak duygun yükseliyor; yeni şeyler öğrenme hevesiyle dolup taşabilirsin. Kısa yolculuklar veya ani planlar gündeme gelebilir. Dinlenecek zamana da ihtiyacın olduğunu unutma; düşüncelerin arasında kaybolmamak için kendine ara vermelisin. Sevgi ve ilişkilerde ise samimiyet ön planda; derinlemesine sohbetler gerçekleştirebilir, duygularını risk alarak paylaşabilirsin. Beklenmedik gelişmelere açık ol; hayatındaki sürprizler, seni heyecanlandıracak.
Duygusal derinlikler içinde yüzmeye hazır ol. İçsel hislerin güçlüyken, parlayan bir sezgi yeteneğin var. Aile üyeleri ile iletişimde, onlara destek olma isteğin ön planda. Geçmişe dönüp bazı anıları tazeleme arzusu hissedebilirsin. Ancak, kendini korumayı da unutma; başkalarının duygusal yükleri seni etkilemesin. İlişkilerde, güven arayışın artarken, samimi bir bağ kurmak isteyebilirsin. İş yerindeki projelerine de sevgi ve tutkuyla yaklaşmanın, başarı getireceği bir gün. Merakın seni yeni fikirler üretmeye teşvik ederken, bu fikirleri başkaları ile paylaşmaktan çekinme. Bugün, kalbinin sesine kulak ver ve sezgilerinle hareket et.
Bugün, içindeki yaratıcılığı ve liderliği ön plana çıkaracak fırsatlarla dolu bir gün. Kendine güvenin yüksek, bu da çevrendekiler üzerinde büyük bir etki bırakmanı sağlayacak. Duygusal olarak etkileyici ve karizmatik bir hava yayıyorsun; bu durum, arkadaşların ve iş arkadaşların üzerinde olumlu bir etki yaratabilir. Fakat dikkat etmen gereken bir konu var; kibir ve aşırı gururdan uzak durmak, ilişkilerini güçlendirebilir. Sanatsal veya eğlenceli bir projeye yönelmek, kendini ifade etmenin yanı sıra ruhunu da besleyecek. Aynı zamanda, sağlığına özen göstermek, enerji seviyeni yüksek tutmana yardımcı olacaktır. Bireysel hedeflerinle ilgili kararlılığını sürdür ve karşına çıkan fırsatları değerlendir.
Bugün detaylara olan düşkünlüğün ön plana çıkacak. Gün boyunca sorunların çözümlerine odaklanarak, pratik zekânı kullanma fırsatların artacak. İş yerinde veya kişisel projelerinde, mükemmel sonuçlar elde edebilmek için gereken titiz çalışmayı göstereceksin. Kendini ifade ederken, sözcüklerine dikkat etmen, karşındakilerle olan iletişimini güçlendirecek. Sağlık konularında kendine özen göstermek, zihin ve beden dengesini sağlamana yardımcı olacak. Yakın ilişkilerde, destekleyici bir rol üstlenmek isteyebilirsin, bu da sana huzur katacak. Öğrenmeye açık olman, yeni kapılar açacak ve sosyal çevreni genişletmene yardımcı olacak. Bugün, kendine olan güvenini tazeleme zamanı. Gerektiğinde yardıma açık ol, zira beklenmedik iş birlikleri seni şaşırtabilir. Kendine güvenerek ilerle, harika fırsatlar kapını çalmak üzere.
Yeni fırsatlar ve yeni insanlarla tanışma şansı karşında belirebilir. Sosyal ilişkilerinde uyum arayışın, çevrendekilerle bağlarını güçlendirecek. Davranışlarınla etki bırakabilir, başkalarının düşüncelerinde önemli bir değişiklik yaratabilirsin. İçsel huzurun, karar alma süreçlerinde daha net olmanı sağlayacak. Sanatsal yönlerini keşfetmeyi ihmal etmemelisin; bu, yaratıcılığını ateşleyecek. İş ve kişisel hayatında denge sağlamak zorundasın, dikkatin dağılmadan adım atmalısın. Bugün, içsel motivasyonunu bulmak ve hedeflerine yönelmek için ideal bir gün. Sadece başkalarına değil, kendine de zaman ayırmayı ihmal etme, bu süreçte kendine karşı nazik olmayı öğrenebilirsin.
Duygusal derinlikler, içsel mücadeleler ve tutku dolu bir gün seni bekliyor. Duygularını daha yoğun hissedebilir, kararlılık gerektiren konularda kendini zorlanmış hissedebilirsin. Etrafındakilerin düşüncelerinin seni etkilemesine izin vermeden, kendi iç sesine kulak vermek önem kazanacak. İlişkilerinde samimiyet arayışın artarken, derin bağlantılar kurma isteğin de sıklıkla kendini gösterecek. Yaratıcılığın ve sezgilerin güçlü, bu da seni sanatsal projelere yönlendirebilir. Belirsizlikler karşısında cesur olmalı ve kendi içsel gücüne güvenmelisin. Yine de, aşırı sahiplenici tavırlardan kaçınmakta fayda var. Geçmişle ilgili düşünceler, bugünkü kararlarını etkileyebilir; bu yüzden içsel bir temizlik yapma ihtiyacı duyabilirsin. Unutma, dönüşüm ve yenilenme sürecindesin; bu, seni daha güçlü bir birey haline getirebilir.
Macera arayışın içindeki tutkunu besleyen enerjiler etrafında dönecek. Cesaretin ve yenilik arzulun, seni alıştığın rutinlerden uzaklaştırırken, farklı deneyimlerle karşılaşmana olanak tanıyacak. Dinamik ilişkiler, sosyal çevreni genişletme fırsatları sunarken, yaratıcı yanını besleyen ilham verici konuşmalara yol açabilir. Öğrenme isteğin artıyor; yeni bilgilere açık olman, zihnini canlı tutacak. Duygusal anlamda, bağımsızlık ihtiyacın ön plana çıkabilir; bu süreç, seni daha güçlü bir birey haline getirecek. Gelecek hayallerine daha cesur adımlar atmak için motivasyon bulabilirsin. Unutma, içsel sağlığın için dengeyi korumak her zaman önemlidir; biraz kişisel alana ihtiyacın olabilir. Fevri kararlar vermemek için anı yaşamak, anlık zevkleri sıkıştırmamak adına önemli. Kalbini dinle, ama aklını da kullanmayı unutma.
Kararlılığın ve disiplinin öne çıkacağı bir dönemdesin. Bugün, hedeflerine ulaşma isteğin artarken, uzun vadeli planların üzerinde yoğunlaşmak isteyebilirsin. İş hayatında başarılı olmak için sabır ve azimle çalışmayı benimseleceksin. Kimi zaman zorluklar karşına çıkabilir, ancak bunlar seni yıldırmamalı. İçsel motivasyonunu güçlü tutarak, engelleri aşabilirsin.Özellikle iş arkadaşlarınla olan ilişkilerde, empati ve anlayış gösterme zamanı. İletişimde dikkatli olmalısın, gereksiz tartışmalardan kaçınarak işbirliğini güçlendirebilirsin. Özel yaşamında ise, güven konusunda duyduğun ihtiyaç ön planda olacak. Partnerinle olan bağını derinleştirmek için samimi paylaşımlarda bulunabilirsin.Gün içinde sağlığına özen göstermek, ruhsal ve bedensel dengeyi sağlamak için önem taşıyor. Küçük molalar vermek, zihninin tazelenmesine ve motivasyonunun artmasına yardımcı olacaktır. Kendine zaman ayırmayı unutma, çünkü dinlenmek, yaratıcılığını beslemenin anahtarıdır. Her şeyin üstesinden gelebilecek güce sahip olduğunu unutma!
Bugün, yenilikçi fikirlerin ve alışılmış kalıpların dışına çıkma isteğinin yoğun olduğu bir dönemdesin. Sosyal çevrendeki insanlarla kurduğun iletişimin öne çıkacak. Sıradan sohbetler, derin ve anlam dolu tartışmalara dönüşebilir, bu da seni hem entelektüel olarak besleyecek hem de yeni bağlantılar kurmana yardımcı olacak. İçsel özgürlüğe duyduğun özlemi tatmin etmek için yaratıcı projelere yönelmek isteyebilirsin. Değişim rüzgarları, hayatındaki bazı alanlarda sürprizlere yol açabilir. Kendi ihtiyaçlarına odaklanman, hem kişisel gelişimini hızlandıracak hem de yaşamına neşe katacak. Beklenmedik durumlarla karşılaşmaya hazır ol, zira ilham dolu anlar seni bekliyor. Duygusal ilişkilerde, açık iletişim ve dürüstlük senin için anahtar rol oynayacak; bu sayede bağların daha da güçlenecek. Dışarıda geçireceğin zaman, ruh halini olumlu yönde etkileyecek.
Duygusal derinliklerinize bir yolculuk başlayabilir. İçsel huzuru ararken, kalbinizin sesine kulak vermek önemli. Sanatsal ve yaratıcı yanlarınız ön plana çıkabilir, bu süreçte yazma ya da resim yapma isteği doğabilir. Sevdiklerinizle olan ilişkilerde anlayış ve empati önemli bir rol oynayacak; belki de birinin duygusal yükünü hafifletmek için yanlarında olmanız gerekecek.Hayatınızdaki belirsizliklerle yüzleşmek zor olabilir. Ancak bu süreç, endişelerinizi bırakıp yeniliklere açık olmanızı sağlayabilir. Anlık mutlulukları yakalamak, küçük şeylerden keyif alabilmek için uygun bir zaman dilimindesiniz. İçsel dünyanızı keşfetmek için meditasyon ya da doğa yürüyüşleri gibi aktiviteler iyi gelebilir. Kendinizi ifade etme biçiminiz etkileyici olabilir; başkalarına ilham verme potansiyelini taşıyorsunuz. Sezgileriniz güçlü, bu yüzden iç güdülerinize güvenin. İlişkilerdeki hassasiyetlerinizi korumak özellikle önem taşıyor; dengeyi sağlamak, kalbinizle mantığınız arasında bir köprü kurmak için bu dönemde çaba sarf edin. Kendinizi akışa bırakın ve evrenden gelecek olan desteklere açık olun.
