140 yıl önce hayata veda etti: Rus yazar Dostoyevski kimdir?

140 yıl önce hayata veda etti: Rus yazar Dostoyevski kimdir?

19’uncu yüzyılın ikinci yarısına damga vuran ve Batı’da en çok tanınan yazarlardan olan Dostoyevski, bütün bir yüzyıla damga vurmayı başardı. Peki Dostoyevski kimdir? Bugüne hangi eserleri bıraktı?

 

Hem Rus hem de dünya edebiyatının öncü isimlerinden, söylediği her sözün ve kaleminden dökülen her cümlenin ayrı bir eser niteliği taşıdığı Rus yazar Fyodor Dostoyevski, 140 yıl önce bugün, 9 Şubat 1881’de hayata veda etti. Her daim yapıtlarıyla insanlara yol gösteren ve eserlerinde iyi kötü, zengin fakir ayrımını çok başarılı bir şekilde işleyen, edebiyatın öncülerinden olan Dostoyevski kimdir? Eserleri nelerdir? İşte Rus edebiyatçının hayatı…

GENÇ YAŞTA HEM ANNESİNİ HEM BABASINI KAYBETTİ

Dostoyevski 1821’de Moskova’da, yoksul bir evde doğdu. Doktorluk yapan alkolik, sinirli bir baba ve hasta bir annenin yanında mutsuz bir çocukluk geçirdi. Altı çocuklu ailenin ikinci çocuğuydu. Genç yaşta tüberküloz hastalığı yüzünden önce annesini, sonra babasını kaybetti. Babasının ölümünü kendisi istediği düşüncesi yüzünden depresyona girdi. Epilepsi hastalığı da bu yıllarda ortaya çıktı.

‘YENİ BİR GOGOL DOĞDU’

Annesinin ölümünden sonra Petersburg’daki Mühendis Okulu’na girdi. Okulu başarıyla bitirdikten sonra istihkâm bölüğüne girdi. Bir yıl sonra istifa ederek buradan ayrıldı. Ordudan ayrıldıktan sonra edebiyata yönelen Dostoyevski’nin ilk kitabı İnsancıklar, 1846 yılında yayımlandı. Dostoyevski, toplumunu acımasız kurallarında yaşlı bir adamın öksüz bir kıza duyduğu sevdayı iç dünyasındaki derin çatışmalarla işledi. Halkın sıcak ilgisiyle karşılanan bu kitap, eleştirmenlerden de övgüler aldı. Şair Nikolay Neksarov, Dostoyevski hakkında “Yeni bir Gogol doğdu” diye konuştu. Yazarlıkta ün sağladıktan sonra 1846 yılında Gogol esintileri bulunan kitabı Öteki (Dvoynik) yayımlandı. Yazar bu romanda, kendini ortadan kaldırmaya çalışan benzeriyle sürekli çatışma halinde bulunan bir memurun hikâyesini anlattı. Bu romanda ele aldığı çift kişilik temasını daha sonra bazı romanlarında kullansa da roman, Belinsky dahil hiçbir eleştirmence beğenilmedi. Eleştirmenler romanı sıkıcı buldu ve alay etti.

1847 yılında ise Ev Sahibesi (Hozyayka) isimli romanı yayımlandı. Dostoyevski bu eseri ile de beklediği övgülerin aksine olumsuz eleştiriler aldı. Dostoyevski, ruhsal çöküntüye düştü ve üzüntüden hasta oldu. Ancak yazarlığı bırakmayan Dostoyevski, 1848 senesinde Beyaz Geceler (Belıye Noçi) ve Bir Yufka Yürekli (Slaboye Serdtse) adlı kitapları yayımlattı. Bir Yufka Yürekli, yazara itibarını yeniden kazandırsa da beklediği başarıyı elde edemeyen Dostoyevski’nin umudunu kırdı. Yazarlıkta umudunu kırılan Dostoyevski, politikayla ilgilenmeye başladı ve genç liberallerin (Tetrashevski) grubuna girdi.

 

İDAMDAN SON ANDA KURTULDU

Dostoyevski, 23 Nisan 1849 tarihinde devlet aleyhindeki bir komploya karıştığı iddiasıyla sekiz arkadaşı ve ağabeyi ile birlikte tutuklandı. Ölüm cezasına çarptırılan Dostoyevski, sekiz ay hapishanede yattıktan sonra diğer dokuz komplocu ile idam edilecekleri yere götürüldü. Tam kurşuna dizilmek üzerelerken af kararı çıktı. İdam cezası, dört yıl kürek ve altı yıl adî hapis cezasına dönüştürüldü. Sibirya’daki Omsk Kalesi’ne sürüldü. Suç ve ceza kavramları ile en yoğun şekilde burada tanıştı. Kürek mahkûmu olduğu süre içinde, kolları damgalandı, kafası tıraş edildi ve taş kırdı. Sara nöbetleri yüzünden birçok kere hastaneye kaldırıldı.

Sürgünde geçirdiği dört senenin ardından 1854 yılında kürek cezasından kurtularak er rütbesi ile kışla hizmetine verildi. Semipalatinsk’te zorunlu ikamete mahkûm edildi. Burada bulunan Alayın Yedinci Hat Taburunda beş yıl görev yaptı. Subaylığa kadar yükseldi. 1857 yılının Şubat ayında, veremli ve dul Mariya Dmitriyevna İsayeva ile, subay kocasının ölümünden sonra evlendi. Dostoyevski, Isayeva ile ona acıdığı için evlendi.

SUÇ VE CEZA’YI KÜÇÜK BİR OTEL ODASINDA YAZDI

1859’da ordudan terhis edilerek Moskova dışında küçük bir yerde kalmaya zorlanan Dostoyevski, özgürlüğüne kavuştuktan sonra Petersburg’a döndü. Kardeşi Mihail ve arkadaşı N.N. Strahov ile birlikte Vremya (Zaman) ve sonra da Epoha (Dönem) adlı dergileri hazırladı. Bu dergilerde Slavcı düşünceyi savunduğunu belirten yazılar yazdı. Ezilenler (Unijenniye i Oskorblyonniye) ve Ölüler Evinden Anılar (Zapiski iz Mertvogo Doma) ile kendinden söz ettirdi. 1863 yılında arzuladığı Avrupa seyahatini gerçekleştirdi. Sara nöbetleri ve kumar borçları yüzünden sıkıntıya düşen ve yayımcılardan yazmadığı romanların avanslarını alarak yaşayan Dostoyevski, Yeraltından Notlar adlı yapıtı 1864 yılında yayımlandı. Suç ve Ceza (Prestuplenie i Nakazanie) ve Kumarbaz (İgrok) adlı yapıtları ise 1866 yılında yayımlandı. Dostoyevski, Suç ve Ceza’yı 1868 yılında Semipalatinsk’te bulunduğu zaman Roussky Slovo dergisi için uzun bir hikâye olarak tasarlamıştı.

 

Yazar, küçük bir otel odasında ve kötü bir ekonomik durumla yazdığı Suç ve Ceza’yı 1866 yılında tamamlamıştı. Dostoyevski’nin yazdığı Budala (Idiot) eseri 1866, Ebedi Koca (Veçnıy Muj) 1870, Ecinniler (Besı) 1872 yılında yayımlandı. Bütün bu başyapıtlar birbirinin izledi. Karısı öldükten sonra sekreteri Anna Grigoriyevna Snitkina ile evlendi. Yeniden borçlanan ve kumaranelerde dolaşmaya başlayan Dostoyevski, bir kız çocuk sahibi oldu. Ancak kızı fazla yaşayamadı ve doğduktan kısa süre sonra öldü. Dostoyevski de bu yüzden büyük bir sarsıntı geçirdi. 1875’te Delikanlı (Podrostok), 1876’da Bir Yazarın Günlüğü (Dnevnik Pisatelya) ve 1879’da Karamazov Kardeşler (Bratya Karamazovi) adlı romanları yayımlandı. Hayatı boyunca eserlerinde işlediği temaları yeniden ele aldığı, insan duygularının derinliğine inen eserler yazan Dostoyevski, Karamazov Kardeşler’de Ivan ve Alyosha Karamazov adlı karakterler için filozof Vladimir Sergeyeviç Solovyov’dan ilham aldı. Zosima ve Alyosha’nın öne çıkacağı Bir Büyük Günahkarın Yaşamı adlı eseri tamamlayamadı.

CİĞER KANAMASI GEÇİRDİ

1881 yılının Ocak ayında ciğer kanaması geçirerek yatağa düştü ve 9 Şubat 1881 tarihinde, 59 yaşındayken öldü. Cenaze töreninde yaklaşık otuz bin kişi tabutunun arkasında yürüdü.

ESERLERİ

Romanlar

İnsancıklar (1846)

“İkiz,” “Öteki” (1846)

Netochka Nezvanova (1849)

Stepançikovo Köyü (1859)

Ezilmiş ve Aşağılanmışlar (1861)

Ölüler Evinden Anılar (1862)

Yeraltından Notlar (1864)

Suç ve Ceza (1866)

Kumarbaz (1867)

Budala (1869)

Ecinniler (1872)

Delikanlı (1875)

Karamazov Kardeşler (1881)

Kısa Öyküler

Dokuz Mektupları Romanı (1847)

Mr. Prokharçin (1847)

Ev Sahibesi (1847)

Polzunkov (1848)

Bir Yufka Yürekli (1848)

Kıskanç Koca (1848)

Namuslu Bir Hırsız (1848)

Bir Noel Ağacı Ve Düğün (1848)

Beyaz Geceler (1848)

Küçük Kahraman (1857)

Amcanın Rüyası (1859)

Tatsız Bir Olay (1862)

Timsah (1865)

Ebedi Koca (1870)

Bobok (1873)

Uysal Bir Ruh (1876)

Köylü Marey (1876)

Mesih’in Noel ağacı Boy de (1876)

Bir Adamın Düşü (1877)

Kurgusal olmayan eserler

Yaz İzlenimleri Üzerine Kış Notları (1863)

Bir Yazarın Günlüğü (1873-1881)

Sosyal Medyada Paylaşın:

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

  • Koç
  • Boğa
  • İkizler
  • Yengeç
  • Aslan
  • Başak
  • Terazi
  • Akrep
  • Yay
  • Oğlak
  • Kova
  • Balık
KOÇ BURCU YORUMU

Özgüven dolu bir gün seni bekliyor. İçsel motivasyonun yüksek, bu da kararlılığını artırıyor. Hedeflerine ulaşmak için gereken cesareti bulabilirsin. Ani gelişmelere açık ol, çünkü sürpriz fırsatlar kapını çalabilir. Aşk hayatında heyecan arayışında olabilirsin; yeni bir ilişkiye adım atmaya ya da mevcut ilişkiyi tazelemeye açık ol. İş ve kariyer alanında yeniliklere ve risklere girmekten çekinme, yaratıcılığın parlayacak. Enerjini doğru yönlendirirsen, çevrendekileri etkileyebilirsin. Kişisel gelişime dair atılımlar yapmak için uygun bir zaman. Unutma, hayallerinin peşinden koşarken, kararlılık ve tutku senin en büyük dostların olacak. Arkadaşlarınla geçireceğin zaman dilimi, ruh halini yükseltecek ve ilham almanı sağlayacak.

BOĞA BURCU YORUMU

Bugün, içsel huzur arayışında daha derin bir bağ kurma isteği hissedebilirsin. İçsel düşüncelerinde kaybolmak, yaratıcı projelerinle oynamak için harika bir fırsat sunuyor. Gözlem gücün ve sezgilerin çok güçlü, bu da başkalarıyla daha derin bir empati kurmanı sağlayabilir. Maddi konularda dikkatli olmanı gerektirecek bazı durumlarla karşılaşabileceğin bir gün; harcamalarını gözden geçirmek faydalı olacaktır. İlişkilerde samimiyete önem ver, duygularını açıkça ifade etme cesaretini göster. Sağlığına özen göstermek, zihnini ve bedenini dengelemek için zaman ayırman gereken bir mesaj taşıyor. Bugün, kendini ve sevdiklerini beslemenin yollarını bul.

İKİZLER BURCU YORUMU

Farklı düşüncelerin bir araya gelmesiyle zenginleşiyorsun. Yeniliklere açık olman, içindeki merakı besliyor. Bağlantı kurma yeteneğin, sosyal çevrende dikkate değer. İletişim becerilerin, otoritelerle olan ilişkilerde olumlu etkiler yaratabilir. Anlık değişikliklere karşı hazırlıklı olmalısın, duygusal olarak dalgalanmalara kapılmamaya özen göster. Özellikle iş yaşamında düşlerin ve hedeflerinle ilgili net kararlar almak kolaylaşabilir. Kendi içindeki çatışmaların çözümü için başkalarının fikirlerine kulak vermek, seni daha güçlü kılacak. Bugün, hayal gücünü kullanarak yaratıcı projelerde kendini ifade edebilirsin. Sakin kalıp sezgine güvenmek, önündeki engelleri aşmana yardımcı olur. Sosyal etkileşimlerden alacağın enerji, ruh haline büyük katkı yapacak.

YENGEÇ BURCU YORUMU

Duyguların oldukça yoğun ve derin bir şekilde yüzeye çıkabilir. Aile ve yakın arkadaşlarla olan ilişkilerde içten bir iletişim kurmak, ruhsal bağları güçlendirecektir. Sevdiklerinle geçireceğin zaman, kendini daha huzurlu ve mutlu hissetmene yardımcı olacaktır. İş veya günlük sorumlulukların söz konusu olduğunda, kendini biraz geri çekmeyi tercih edebilirsin. Ancak, planlarını uygulamada kararlılığını sürdürmelisin. İçsel sezgilerin oldukça güçlü, bu nedenle bu dönemde kalbinin sesini dinlemen hayati önem taşıyor. Kendini ifade ederken, duygularını açık bir şekilde paylaşmak, sana ve çevrendekilere büyük bir rahatlama getirebilir. Ayrıca, sanata veya yaratıcılığa yönelmek, duygusal dengeyi sağlamak adına faydalı olabilir. Günü keyifle değerlendirmek için kendine küçük sürprizler yapmayı ihmal etme.

ASLAN BURCU YORUMU

Bugün, içindeki liderlik ruhunu daha da güçlü hissedeceksin. Sosyal çevrende dikkatleri üzerine çeken bir enerjiye sahip olacaksın. İnsanların senin görüş ve fikirlerine öncelik vermesi muhtemel; bu anı iyi değerlendir. Hayattan keyif alma arzusun artacak. İlişkilerin ve özellikle de romantik birlikteliğin, derin ve anlamlı bir etkileşim içinde gelişebilir. Yeniliklere açık ol ve kalbini dinle. İhtiyacın olan ilhamı beklenmedik yerlerden bulabilirsin. Yaratıcılığın zirve yapıyor, bunu projelerinle ifade etmek için mükemmel bir zaman. Kendine güven ve hayallerinin peşinden gitme konusunda tereddüt etme; senin içindeki ateş her şeyi mümkün kılabilir. Öğrenmeye açık ol, bu süreçte karşılaşacağın yeni fikirler sana yepyeni kapılar açacak.

BAŞAK BURCU YORUMU

Detaylara odaklanma isteği, bugün seni daha verimli hale getirebilir. Planlarını yaparken hızlı ve etkili olabilirsin, bu nedenle günlük işlerini iterken mantığını ve analiz yeteneğini ön planda tutmak faydalı olacaktır. Sevdiklerinle olan ilişkilerinde dikkatli olman gerekebilir, zira eleştirilerin yanlış anlaşılabilir. Kendine zaman ayırmayı unutma; içsel huzurunu bulmak için bir şeylere ara vermek her zaman iyidir. Sağlık konusunda, küçük değişiklikler yaparak kendini daha iyi hissetmene neden olabilirsin. İlginç bilgiler, öğrendikçe seni daha da besleyebilir. Detaylara dikkat etmek, fırsatları yakalamana yardımcı olabilir.

TERAZİ BURCU YORUMU

Bugün, ilişkilerinizde denge ve uyum arayışında önemli bir dönemdesiniz. Sosyal ortamlarda kendinizi daha fazla ifade edeceğiniz, başkalarıyla derin bağlantılar kuracağınız bir gün. Duygusal zekanız ve empati yeteneğiniz, arkadaşlarınız veya partnerinizle yaşayabileceğiniz anlaşmazlıkları kolayca aşmanızı sağlayacak. Yeni tanışmalar ve karşılaşmalar, sizi beklenmedik bir şekilde harekete geçirebilir. Estetik ve sanatsal konulara olan ilginiz artacak; yaratıcı bir proje üzerine odaklanmak zihinsel olarak sizi besleyecek. Kararsızlıkların yerini daha net düşünceler alacak. Özellikle kişisel hedeflerinizle ilgili aldığınız kararlar, uzun vadede fayda sağlayabilir. Kendinize biraz zaman ayırmayı unutmayın; meditasyon veya doğada vakit geçirmek ruhsal olarak dinginlik sağlayabilir. Unutmayın, dışardan gelen geri bildirimler bazen kendi değer yargılarınızı sorgulamanıza neden olabilir, ancak içgüdülerinize güvenerek hareket etmek en iyisi.

AKREP BURCU YORUMU

Bugün içsel derinliklerinle yüzleşmek için harika bir fırsat sunuyor. Duyguların yoğun ve karmaşık olabilir; bu, bazı eski travmalarla yeniden yüzleşmene neden olabilir. Ancak bu deneyim, seni daha güçlü kılacak ve kendi iç dünyanı daha iyi anlamana yardımcı olacak. Kendine karşı nazik olmayı unutma.İlişkilerde daha fazla samimiyet ve açıklık talep edebilirsin. Partnerin veya yakın arkadaşlarınla olan iletişimini derinleştirmek, aranızdaki bağı güçlendirecektir. Eğer belirsizlikler yaşıyorsan, aklındaki her şeyi açıkça ifade etmekten çekinmemelisin.Maddi konularda dikkatli olman gereken bir gün. Harcamalarına dikkat etmen, ilerideki hedeflerin için faydalı olacaktır. Yeni fırsatlar karşına çıkabilir, ancak bu fırsatları değerlendirirken aceleci davranmamaya özen göstermelisin.Kendine yönelik şefkat ve öz bakım uygulamaları yapman gereken bir dönemdesin. Rahatlamak için meditasyon veya doğada zaman geçirmek, zihnini ve ruhunu tazelemeni sağlayabilir. İçsel huzurunu bulmak, sana hem günlük yaşamda hem de gelecekteki hedeflerinde yardımcı olacaktır.

YAY BURCU YORUMU

Maceraperest ruhun bugün yeni keşifler ve deneyimler için can atıyor. Sıkıcı rutinin dışına çıkma arzusu, ilham verici fikirlerle dolup taşmana neden olabilir. Sosyal ilişkilerde canlılık ve neşe hakim; arkadaş gruplarında dikkat çekici bir şekilde parlayabilirsin. Kişisel ve profesyonel hayatında yeni fırsatlar kapıda; cesur adımlar atmak için doğru zaman. Ancak acele etmemek, sabırlı olmak da önemli. İçsel sezgilerine güvenmeli ve kararlarını buna göre şekillendirmelisin. Eğlenceli bir aktivite veya yolculuk, ruhunu tazeleme şansı sunabilir. Zihnindeki soru işaretlerini netleştirmek, gelecekteki hedeflerine odaklanmana yardımcı olacak.

OĞLAK BURCU YORUMU

Disiplinin, azmin ve kararlılığın ön planda olduğu bir gün. Başarı için gerekli olan adımları atma konusunda kendine güvenmelisin. Kariyerine dair yeni fırsatlar karşına çıkabilir. Bu fırsatlar değerlendirirken dikkatli ol ve içgüdülerini dinle. Duygusal olarak kendine karşı nazik ol; ruh halini dengelemek için sevdiğin aktiviteleri yapmaya zaman ayır. İkili ilişkilerde ise açık ve samimi iletişim kurmak önemli. Bazen duygularını ifade etmek zorlayıcı olabilir, ancak bu şekilde bağlantılarını güçlendirebilirsin. Bugün, sevdiklerinle paylaşımlarını artırma fırsatını yakalayabilirsin. Her adımında kararlılığını korursan, hedeflerine daha da yaklaşabilirsin. Unutma, başarı seni bekliyor.

KOVA BURCU YORUMU

Sosyal çevrenle olan ilişkilerin bugün daha da ön plana çıkıyor. Yenilikçi fikirlerinle insanların ilgisini çekebilirsin. Aklında bazı projeler veya işbirlikleri varsa, bunları gerçekleştirmek için harika bir zaman. Duygusal anlamda kendini ifade etmede yaratıcı bir yaklaşım benimseyebilirsin. Kendi ihtiyaçlarınla başkalarının beklentileri arasında denge kurmakta zorlanabilirsin. Özgürlüğüne düşkün yapın, başkalarının standartlarına uymak yerine kendi özgünlüğünü sergilemek isteyebilir. Dinamik bir gün seni bekliyor, yenilikçi bakış açınla çevrendekilere ilham verebilirsin. Hem sosyal paylaşımların hem de bireysel projelerin için yaratıcı olanakları değerlendirmek için kendine zaman ayırmalısın.

BALIK BURCU YORUMU

Duygusal derinliklerin ve sezgilerin ön planda olduğu bir gün. İçsel dünyanla temas kurmak için harika bir fırsat sunuyor. Sanatsal ve yaratıcılıkla ilgili aktiviteler yapmak, ruhunu beslemek için faydalı olabilir. Fikirlerini paylaşma isteği duyabilirsin; bu, başkalarıyla kuracağın anlamlı bağlantılara yol açabilir.İlişkilerde daha anlayışlı ve empatik olma eğilimindesin. Sevdiklerinle duygusal bağlarını güçlendirecek konuşmalar yapabilir, duygusal derinlikteki paylaşımlar gerçekleştirebilirsin. Ancak başkalarının duygusal yüklerini üstlenme riskin var; bu nedenle, sınırlarını korumaya özen göster. Kendine zaman ayırmak, zihinsel ve ruhsal sağlığın için gerekli.Eğitim veya bilgi edinme konularında ilgi duyabilirsin; yeni şeyler öğrenmek, merakını giderip kafanı boşaltmana yardımcı olabilir. Bugünün ruh halinle uyumlu olarak, sezgilerine güvenmek ve içsel sesini dinlemek, doğru kararlar almanı kolaylaştıracak. Kendine vakit ayırmayı unutma, doğanın içinde kaybolmak, seni yenileyen bir deneyim olabilir.

  • ÇOK OKUNAN
  • YENİ
  • YORUM