Zeynep Oral, Peter Brook’u yazdı: “Ona ‘Tiyatronun Tanrısı’ Dediler”

Zeynep Oral, Peter Brook’u yazdı: “Ona ‘Tiyatronun Tanrısı’ Dediler”

Peter Brook 20. yüzyılın tiyatro dehası. Efsanevi bir isim. Kendinden sonrakilere damgasını vurmuş bir usta! O olmasaydı, deneysel tiyatro bunca gelişebilir miydi bilmiyorum…

Zeynep Oral’ın Cumhuriyet gazetesinde yayımlanan yazısını okurlarımızla paylaşıyoruz:

Pazar günü ölüm haberini aldığımda ülkesi İngiltere’yi terk edip, Paris’e yerleşen uzun boylu, sarışın, kıvırcık saçlı, mavi gözlü, yumuşacık bir sesle konuşan genç, dinamik bir adam ve 70’li yıllardan bu yana ondan izlediğim sayısız tiyatro eseri gözlerimin önünden ve yüreğimden geçmeye başladı. Sürekli akıntıya karşı yürüyen usta 97 yaşındaydı. Hakkında sayısız kitap yazılmış, kimilerinin “Tiyatronun Tanrısı” diye isim taktığı Peter Brook’u kısacık bir yazıda anlatmak zor. Ama deneyelim:

‘BOŞ ALAN’IN KEŞFİ

Rus ana babadan Londra’da doğmuştu. 24’ünde, Shakespeare oyunlarının yanı sıra opera ve film yönetiyordu. (“Sineklerin Efendisi” filmi nasıl unutulur ki!) En çok etkilendiği Antonin Artaud’nun “Vahşet Tiyatrosu”ydu… Ama buna bir de kendi araştırmalarını katacaktı. Genet’nin “Paravanları”, Weiss’ın “Marat Sade” oyunları, sirk atmosferinden yararlanarak sahnelediği ”Yaz Gecesi Rüyası” tanığımdır.

Paris 1968 olaylarını yaşarken sokaktaki tiyatrocuların elinde o yıl yayımlanmış Peter Brook’un “Empty Space” (Boş Alan) kitabı vardı. Ve kitap tiyatroculara yeni hedefler gösteriyordu. Bizde Ülker İnce’nin enfes çevirisiyle yayımlanan bu eser “Ölümcül Tiyatro, Kutsal Tiyatro, Kaba Tiyatro ve Şimdi Tiyatro” bölümlerini içerir ve Brook’un deneyimlerinden yola çıkarak her boş alanın tiyatro sahnesi olabileceğine; farklı yol yordamlara, yöntemlere işaret eder.

İngiliz tutuculuğu araştırmaya çok yer vermiyordu. Paris’e göçtü! Çeşitli ülkelerden gençlerle “Uluslararası Tiyatro Araştırmaları Merkezi”ni kurdu. Burada artık gösteriye değil seyirci-oyuncu ilişkisi, oyuncuyu biçimlendirme, alan yaratma, dil ve devinim olanaklarını araştırıyordu. Yetinmedi. Oyuncularıyla uzun bir Asya ve Afrika yolculuğuna çıktı.

Vurgulamam gerek: Bu yolculuklarda ve tüm araştırmalarında biçim kaygısı, yeni biçimler keşfetme çabası yoktu. Aradığı insanın iç yolculuğu, ruhsal derinliğiydi.

EN PARLAK DÖNEMİ

1974’de Paris’de yerleşik Tiyatrosunu kurdu. (Bouffes du Nord)

Ondan izlediğim ilk oyun Avignon Festivali’nde “Kuşlar Konferansı”ydı. 13. yy. İranlı tasavvuf bilgini Attar’ın “Simurg” destanından kaynaklanıyordu. Dev sahne bir İran kiliminden ibaretti. Oyuncular kuşları taklit etmedi; biz kuş olup, o halıda kuşların peşine takılıp yolculuğa çıktık. Kendi iç dünyamıza doğru… (Eğer Sahaflarda Alkım Yayınları’ndan çıkan “Karanlıktaki Işık” kitabımı bulursanız ayrıntılı tüm bilgileri bulursunuz.) Yıllar içinde izlediklerim şöyle: “Carmen’in Trajedisi”, operadan yarattığı ve sadece dört şancı/oyuncuyla bomboş bir arenada sahnelediği aşk ve ölüm tutkusuydu. Yalınlığın zirvesiydi ve görkemli operayı daha da güncel kılıyordu!

“Vişne Bahçesi”, soluk almayı unuttuğum bir şiir şöleniydi… Baş eseri saydığım “Mahabharata” dokuz saat sürüyordu. Bugüne dek tanıklık ettiğim en güçlü, en büyük imge zenginliğini ortaya koyuyordu. (Sevgili Tuncel Kurtiz ve Sevgili Kudsi Erguner önemli katkıda bulunuyordu bu esere)… “Fırtına”da ise Shakespeare soyutlamasının en ileri noktasını sunuyordu. Bu beş oyunda da su, toprak ve ateş hep başroldeydi. Peter Brook bunlarla yaşamı yeniden yoğurmuş ve yepyeni dünyalar yaratmıştı. Beşi de iç dünyalarımıza uzansa da dışa dönüktü. Kapsadıkları alanlar, içerdikleri anlamlar, yaydıkları sinerji çoğalıyor, büyüyor, yayılıyordu. Sonsuz yalınlık içinde sonsuz zenginlik…

İÇSEL YOLCULUKLAR

90’larda sahnelediği “L’Homme qui…” (O Adam ki…) Ünlü nörolog Olivier Sacks’ın “Karısını Şapka Sanan Adam” eserinden yola çıkmıştı ve tiyatro dünyasını bir kez daha altüst edecekti. Bir klinik odasında çıkılan, yalınlığın son sınırında dört oyuncu/hastayı dinlerken insan ruhunun bilinmeyenlerine, hatta en derin noktalarına doğru bir yolculuğa çıkarmıştı bizi. Ondan izlediğim son oyun 2000’lerin başında “Kostüm” ya da “Takım Elbise”ydi.. Güney Afrikalı siyah oyuncularla, insanın içgüdülerini dışa vuran bir öykü…

Artık dinlenebilir Peter Brook. O hep akıntıya karşı kürek çekenlerdendi. Sadece birlikte çalıştıklarının değil, tüm tiyatrocuların tiyatroya bakışını değiştirdi. Eserleri artık kayıtlardan izlenebilecek. (Peter Brook’la anı fotoğraflarımız, 20 yıl önce kovulduğum Milliyet gazetesinin arşivinde kaldı. Ustanın gidişine ve bir de buna yanarım!!!)

ZEYNEP ORAL

 

Kaynak: https://www.cumhuriyet.com.tr/kultur-sanat/her-daim-akintiya-karsi-yuruyen-usta-yonetmeni-97-yasinda-kaybettik-ona-tiyatronun-tanrisi-dediler-1954636?utm_medium=Kategori%20Sayfasi&utm_source=Cumhuriyet&utm_campaign=Kategori%20Sayfasi

0
Sosyal Medyada Paylaşın:

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

  • Koç
  • Boğa
  • İkizler
  • Yengeç
  • Aslan
  • Başak
  • Terazi
  • Akrep
  • Yay
  • Oğlak
  • Kova
  • Balık
KOÇ BURCU YORUMU

Bugün, kararlılığın ve cesaretinin öne çıkacağı bir gün. Yeni projelere başlamak için vücut bulmuş bir enerjiyle dolusun. İçsel motivasyonun yüksek ve bu, başkalarına da ilham verebilir. Ancak, sabırsızlık konusunda dikkatli olmalısın; bu, işlerini hızlandırmak isterken bir yanlış anlaşılmaya yol açabilir. İletişimde samimi ve açık olmak, beklenmedik fırsatların kapılarını aralayabilir. Sosyal çevrendeki dinamikler de seni olumlu yönde etkiliyor; dostlarınla geçirdiğin zaman enerjini tazeleyecek. Kendine güvenmen, başkalarını da mücadele etmeye teşvik edecektir. Diğer taraftan, fiziksel sağlığına dikkat etmelisin; aktivite seviyeni artırmak, ruh halini ve genel motivasyonunu iyileştirebilir. Bugün, sana sunulan şansları değerlendirmek için anı yaşaman gereken bir gün.

BOĞA BURCU YORUMU

Bugün, öz güvenin oldukça yüksek seviyelerde. Maddi konularda almayı düşündüğün risklerin sonuçları beklediğinden daha olumlu olabilir. Yaratıcılığın ve estetik anlayışın gündemde. Sanatsal veya tasarımsal bir proje üzerinde çalışıyorsan, bu süre zarfında harika fikirler geliştirebilir, başkalarının dikkatini üzerine çekebilirsin. İlişkilerde ise, sevdiğin kişiye karşı duyduğun güven duygusu derinleşiyor. Empati kurmak ve hislerinle hareket etmek, aranızdaki bağı güçlendirecek. Sosyal hayatında, eski dostlarla yapacağın bir buluşma seni mutlu edebilir. Sağlık açısından ise, kendine daha fazla vakit ayırmak, enerjini artıracak. Günün tadını çıkar ve keyifli anların kıymetini bil.

İKİZLER BURCU YORUMU

İletişim yeteneklerin bugün zirve yapabilir; arkadaşlarınla, ailenle veya iş arkadaşlarınla derin sohbetler yapma isteği duyabilirsin. Farklı bakış açılarını dinlemek zihin açıcı olacak. Yenilik arayışın seni ilginç insanlarla bir araya getirebilir. Kendini daha yaratıcı hissedebilirsin; projelerine yeni fikirler eklemek için harika bir dönemdesin. Ancak, dikkatin dağılabilir, bu yüzden önemli detaylara odaklanmaya çalışmalısın. Sosyal ortamda ilgi odağı olabilirsin, bu da sana keyif verecek. İçsel huzurunu ve merakını besleyecek yeni hobi veya aktivitelere yönelmekte fayda var. Unutma, öğrenmekten asla vazgeçme; her yeni bilgi ufkunu genişletecek.

YENGEÇ BURCU YORUMU

Duyguların bugün derin bir akış içinde olacak. İçsel dünyanda yoğun bir hissetme hali var, bu da çevrendekilerle bağ kurma isteğini artırıyor. Sevdiklerinle geçireceğin zaman, ilişkilerin güçlenmesine olanak tanıyacak. İçindeki koruma ve sahiplenme içgüdüsü, bazen aşırıya kaçabilir. Dikkatini sevdiklerine ver, ama kendi sınırlarını da korumayı unutma. İletişiminde samimi ve içten olmak, aradığın destek ve anlayışı bulmana yardımcı olacak. Yeniliklere açık ol, içgüdülerin seni doğru yolda yönlendirecek. Kendini ifade etme biçimin, bugün etrafındakilere ilham verebilir. Duygusal derinliklerinle yüzleş ve hislerini cesurca paylaş. Kendi ihtiyaçlarına duyarlılık gösterdiğinde, ruhsal olarak daha dengeli hissedeceksin.

ASLAN BURCU YORUMU

Kendine olan güvenin zirveye çıkıyor. Yıldızların pozisyonu, yaratıcılığını daha da artırarak içindeki lideri ortaya çıkmana yardımcı oluyor. Sosyal ortamlarda dikkat çekici bir varlığın olacağı günlerdesin. Özgüvenin etrafındaki insanları da etkileyecek, onları sana çekmeyi başaracaksın. Ancak bu gücünü, başkaları üzerinde baskı kurmak için değil, ilham vermek için kullanmalısın. İş veya kariyer konularında, geçmiş tecrübelerinle ön plana çıkma fırsatın var; fırsatları değerlendirmek, yeni projelerde yer almak için doğru zaman. Kalbinin sesini dinlemek, ilişkilerinde samimi ve açılgan olmanı sağlayacak. Güç ve aşk arasında bir denge kurmak, içsel huzurunu artırabilir. Hayatta seni gerçekten neyin mutlu ettiğini sorgula; bu, yeni ve heyecan verici başlangıçlar için kılavuzun olacak.

BAŞAK BURCU YORUMU

Detaylı düşünce yapın ve analitik gücünüzü kullanarak sizi rahatsız eden konuları netleştirin. Bugün, yalnızca yüzeysel değil, derinlemesine bir inceleme yapmanız gereken durumlar karşısınıza çıkabilir. Bazı beklenmedik durumlarla karşılaşabilirsiniz; esnek olun ve kısa sürede adapte olmaya çalışın. Kendinize olan güveninizi artırmak için küçük bir hedef belirleyin ve buna odaklanın. Duygusal olarak kendinizi ifade etmekte zorlanabilirsiniz, bu yüzden içsel hislerinizi paylaşmak, ilişkilerinizde denge sağlamanıza yardımcı olacaktır. Sağlık konularına özen göstermekte fayda var; bedeninizi dinleyin ve gerekirse dinlenin. İletişimde, net ve açık olmaya özen gösterin; yanlış anlamalar, gerginlik yaratabilir. Başkalarına yardım etme isteğiniz artacak, bu da sosyal ilişkilerinizi güçlendirebilir. Unutmayın, sabır ve titizlikle ilerlediğinizde, emeklerinizin karşılığını alacaksınız.

TERAZİ BURCU YORUMU

İçsel denge ve uyum arayışında olduğun bir gün. İkili ilişkilerde önemli bir dönüm noktasına ulaşabilirsin; bu, bazı kişisel ilişkilerinin derinleşmesini sağlayabilir. Düşüncelerini ifade etmekten çekinme, zira karşındakilerin anlayışlı olması muhtemel. Sanatsal yeteneklerini sergilemek için ideal bir zaman dilimindesin; yaratıcılığını açığa çıkaracak projelere yönelmekten çekinme. Duygusal derinliklerin, sosyal etkileşimlerinle birleşerek seni çevrendeki insanlarla daha da yakınlaştırabilir. Unutma ki, kararların sadece senin için değil, başkaları için de önemli etkiler yaratma potansiyeline sahip. Özellikle bir dost ya da sevgiliyle olan iletişimine özen göstermelisin. Dikkatini içsel huzuruna ve dış dünyaya eşit şekilde dağıtman, bu döneminde başarıyı beraberinde getirebilir. Unutma, denge her şeydir.

AKREP BURCU YORUMU

Sırlarla dolu bir gün seni bekliyor. Derin düşüncelerin ve tutkulu duyguların, etrafındaki insanlarla bağlarını daha da güçlendirebilir. İçsel sezgilerin, bazı olayların arka planını anlamana yardımcı olacak. İletişimde dikkatli ol, karşındaki kişilerin hislerine karşı duyarlı kalmak önemli. Daha önce üzerinde düşündüğün konularda yeni açılımlar ve fırsatlar karşına çıkabilir. Kalp ve zihin dengesini bulmak, bu süreçte en büyük anahtarın olacak. Gizli kalmış yeteneklerini keşfetmeye yönelik adımlar atabilirsin. Kendine güven, sezgilerine kulak ver ve karanlıkların ardında parlayan kaynakları ortaya çıkar.

YAY BURCU YORUMU

Serbest ruhunla yeni maceralara atılma isteğin bugün daha da artıyor. Gözlerinin önünde yeni ufuklar açılacak ve bu durum seni heyecanlandıracak. Eğitim veya seyahatle ilgili fırsatlar karşına çıkabilir. Kendi inançlarına sadık kalmak, iç huzurunu bulmanda keyif verici bir yol olacak. Yeteneklerini sergilemekte cesur olmalısın; bu, başkalarının da dikkatini çekmeni sağlayacak. Sosyal ilişkilerinde esnek kalmayı başardıkça, derin bağlar kurma şansın yükselecek. Eğlenceli bir etkinlik ya da arkadaş buluşması ruh halini canlandıracak. Tutkulu hislerin, tutku dolu anlar yaşamanı sağlayabilir, bu nedenle akışa bırak ve anın tadını çıkar. Aynı zamanda, bakış açılarını genişletmek için hoşlandığın insanlarla samimi sohbetler gerçekleştirmek, zihninde yeni kapılar açmanı sağlayabilir.

OĞLAK BURCU YORUMU

Bugün, kararlılığın ön plana çıkacak. Hedeflerine ulaşmak için gereken azmi gösterebilir, yeni stratejiler geliştirebilirsin. İş hayatında dikkat çekici bir performans sergilemekle kalmayıp, takım üyelerinle uyumlu çalışarak büyük başarılar elde etme şansı yakalayacaksın. Ancak, kişisel ilişkilerde daha fazla empati göstermeye ihtiyaç duyabilirsin. Sevdiklerinle olan iletişiminde dikkatli ol, duygusal iniş çıkışlar meydana gelebilir. Kendine zaman ayırmayı unutma; meditasyon ya da doğada zaman geçirmek, zihnini ferahlatmana yardımcı olabilir. Geleceğinin planlamasını yaparken, içgüdülerine güvenmeyi ihmal etme. Unutma, bugün attığın adımlar kalıcı sonuçlar doğurabilir, bu yüzden sağlam temeller üzerine inşa etmeye odaklan. Kendi içindeki liderliği ortaya çıkararak yeni fırsatların kapılarını aralayabilirsin.

KOVA BURCU YORUMU

Bugün, yenilikçi ve sosyal yönlerin ön plana çıkabilir. Çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerin, fikir alışverişleriyle zenginleşecektir. Bu dönemde ilham almak ve ilham vermek için harika fırsatlar söz konusu. Bağımsızlık arayışın, seni sınırlarını zorlamaya ve alışılmadık fikirleri keşfetmeye yönlendirebilir. İçine en çok sinen projelere odaklanırken, toplumsal meseleler ve grup aktiviteleri de dikkatini çekebilir. Sevdiklerinle olan ilişkilerde samimi ve açık bir iletişim kurmaya özen göster. Empati yeteneğin, başkalarının duygularını anlamanda yardımcı olacak. Ancak duygusal derinlikten kaçmamak için söylentiler ve eleştiriler karşısında sağlam durman önemli. Kalbinde taşıdığın özgürlük arzusunu, iş ve sosyal hayatında doğruda kullanarak daha anlamlı bir dönüşüm yaratabilirsin. Kendin olmayı ve özgünlüğünü korumayı unutma; bu sana güç katacak.

BALIK BURCU YORUMU

Duyguların derinliklerine inme zamanı. İçsel yolculuk bir hayli ön planda; sezgilerin güçlü ve hayal gücün gündelik yaşamına renk katabilir. Kendini ifade etme isteği, sanatsal ve yaratıcı projelere yönelmeni sağlayabilir. Ancak, çevrendeki bazı olaylar seni duygusal olarak etkileyebilir. Kendini savunmasız hissetmek yerine, bu duyguların seni daha derin bir anlayışa yönlendirmesine izin ver. İlişkilerde uyum arayışı içinde olacaksın, empatik yaklaşımın sayesinde yakınlarınla bağlantını güçlendirebilirsin. Unutma, içinde bulunduğun atmosfere göre hareket etmen, ruhsal dengeyi korumanda büyük önem taşıyor. Olaylara karşı esnek bir yaklaşım sergilemen gününün akışını kolaylaştırabilir.

  • ÇOK OKUNAN
  • YENİ
  • YORUM