Zaman ve Hayatın Bir İtirafı Gibiydi O: “Ferhan Şensoy”

Zaman ve Hayatın Bir İtirafı Gibiydi O: “Ferhan Şensoy”

Üç yıl önce yıl bugün aramızdan ayrılan usta oyuncu Ferhan Şensoy’u, dergimiz yazarlarından Pınar Çekirge’nin 2000 yılında kendisiyle yaptığı söyleşiyle anıyoruz…

“Geldin, gördün, güldürdün, düşündürdün, kaleminin sapını gülle donattın. Şimdi geçtiğin yolları gülle donatsınlar. Bütün ustaların karşılasın seni. Yolun hep yıldız olsun.”

Özen Yula

*****

Ses Tiyatrosu’nun fuayesinde buluşuyoruz Ferhan Şensoy ile: 

“Ben okuduklarımı, biriyle tartışma arzusuyla yanıp tutuşurken birdenbire, üniversiteli bir genç kızın adını duydum. Tanıyan arkadaşlarım var. Telefonu var, Telefon ediyormuşsunuz geliyor. Belli bir seans ücreti var sadece. Onu ödüyorsunuz. Karşılığında bir seans, sizinle istediğiniz konuda tartışıyor.  Örneğin, Gustav Flaubert,  Freud, Jung… Artık ne isterseniz. Tele-entellektüel kız!  Hayır. yanlış anlaşılmasın, karımı aldatmak niyetinde değilim. Karımla mutlu bir birlikteliğim var. Ancak onunla oturup, James Joyce tartışamayacağıma ama göre. Benim de James Joyce tartışma arzumu biriyle tatmin etmem gerektiğini düşündüm. Tele-entellektüel kızın numarasını çevirdim. Kendi telefona değilmiş. Başka bir hanım çıktı. Orası ajansmış. İstenilen konuda tartışmak üzere, istenilen efsafta bir hanım gönderiyorlarmış. Ben,  Albert Camus konusunda tartışmak istediğimi belirttim. Ajans Hanım bana, ‘Tartışmacı sarışın mı olsun esmer mi’ dedi. Ulan, ne ilgisi var, oturup Albert Camus tartışacağız, sarışın olsa ne olur, esmer olsa ne olmaz da. Madem para veriyoruz, demek ki seçme hakkımız var diye birdenbire liberalleştim, liberalleşince, doğal olarak küstahlaştım ve kızılşın olsun dedim.“

Ferhangi Şeyler’de zehir zemberek sıralıyor esprilerini, makineli tüfek hızıyla. Sözcükler eğilip bükülüyor. Hicvin sivriltilmiş okları salonda uçuşan kahkahaları avlıyor tek tek. 

Erken sönen ışıklar.

Yarının tiyatroya saygılı çocukları O’nun aktör kimliğinden derin anlamlar devşirecekler diye düşünüyorum bir an. Ustalık katındaki oyunculuğu, yazarlığı, yönetmenliği, kendine özgü üslûbuyla O tek. Yeri doldurulamaz. O, Ferhan Şensoy!

Anıların sağanağına tutulmuşçasına anlatıyor. Bazen bir gülümseyişle kırışıyor gözleri. Alnına, saçlarından ince bir ter yürüyor. 

Galatasaray Lisesi’nde öğrenci iken kaleme aldığı öykü ve şiirler Soyut, Yeni Ufuk dergilerinde yayınlanıyor. 1968’de belki de hayatının en önemli kilometre taşı olan Haldun Taner ile tanışıyor. Öykü ve şiirler yerini tiyatro oyunlarına, skeçlere bırakıyor usulca. Derken, Fransa, Kanada yılları. Siyah beyaz televizyon ekranından anılarımıza sızmış “Adnan Pazarlama” tiplemesi. Ardından, “Bizim Sınıf”, “Köşedönücü”. Ve oyunlar; ayaktta alkışlanan, kapalı gişe devam eden, tartışılan… “Şahları da Vururlar”, “Üç kuruşluk Opera”, “Kahraman Bakkal Süpermarkete Karşı”, “Köhne Bizans Operası”, “Tuhaf Bir Soruşturma”, “Hayrola Karyola”.

1986’da olay yaratan “Muzur Müzikal” ve bir gece yarısı faili halâ meçhul bir elektrik kontağıyla kül olan Şan Sineması. Yavuz Özkan’ın Büyük Yalnızlık filminde ilk kez komedi oynamayan bir Ferhan Şensoy ve 1980’den günümüze geleneksel Türkiye tiyatrosunun son temsilcisi “Ortaoyuncular”. 

Ferhan Şensoy’u dinlerken gözüm duvardaki afişlere takılıyor. Hüzün, bir defa daha budanan kollarının yerine yeni sürgünler verip yeşermekte. Yoksa, ruh üşümesi mi bu? Kim bilir? 

Pınar Çekirge: Ortaoyuncular’ı sizden dinlesek?

Ferhan Şensoy: Ortaoyuncular için Türkiye ve dünya tiyatrosundan beslenen çağdaş bir Ortaoyunu sentezidir diyebilirim. Kuruluşumuzdan bu yana, yazdığım oyunların yanı sıra, Brecht, Karl Valentine, Aristofanes gibi uyarlamalarla izleyicimize, başka, farklı pencereler açmaktan hiç vazgeçmedik. Bizi, Şahlan Da Vururlar Tiyatrosu olarak isimlendirmeyi, yaftalamayı yeğleyen kimi izleyici, bu çeşnilerden pek hoşlanmadı.  Elinin tersiyle itti. Bu oyunların kimine dudak büktü, hemen dudağa eziyet oldu. İzleyiciye kalsa, sadece Şahları Da Vururlar’ı oynamalıydık. Bu bizi, izleyicinin istediği, benim hep kaçındığım, sittin sene değişik isimlerle aynı oyunu oynayan basmakalıp bir firma tiyatroya dönüştürürdü ister istemez. Bunu yapmadık. Değişik oyunlar kattık repertuarımıza. Çok sesli bir tiyatro olduk gördüğün gibi. Hayır,  repertuar sorunumuz hiç olmadı. Hatta oyun fazlamız var, diyebilirim. Düşünsene, “Ferhangi Şeyler”, “Sahibinden Satılık Ortaoyunu”, “Fişne Pahçesu”, “Kahraman Osman”.  Seyirci, hiçbir özel tiyatroda böylesi bir uygulamaya alışık değildir. Ne bileyim bir oyun konur, oynanır ve o sezon ya da sonraki sezon kaldırılır. Biz de böyle bir şey yok. Örneğin,  “Ferhangi Şeyler” onyedinci,  “Felek Bir Gün Salakken” sekizinci yılında.

 (Bu söyleşi 2000 yılında yapılmıştır)

Pınar Çekirge: Bu bir rekor olmalı.

Ferhan Şensoy: Guinness Rekorlar Kitabı için bir hayli uğraştılar. Ben olayı ciddiye almıyorum pek. Neden dersen, sabaha kadar işeyen de  giriyor o kitaba. Yani salt, sanatsal bir değer, ölçüt içermiyor kesinlikle.  Aynı rolü, bildiğim kadarıyla Japon Tiyatrosu’nda bir adam on sekiz bin defa oynamış. Ancak adam neredeyse çocukken girmiş o gruba, ölene kadar da devam etmiş aralıksız.  Dünyada kırk yıldır sahnelenen “Fare Kapanı”,  “Kel Şarkıcı”, “Cats”  gibi oyunlar, muzikaller de var. Ama hep aynı oyuncu rol almıyor bunlarda.. Bir tek oyuncunun 1400’ü aşkın gösteriyi sergilediği bir oyun dünyada var mı bilmiyorum. Doğru, Ferhangi Şeyler hep güncel tutuluyor. Oyun öncesi iki saat kadar gelip çalışıyorum. Önemli gazete haberleri bir yana, oyunun kemikleşmiş bir yanı var ki hep aynı kalıyor. Öyle de olması gerekiyor. Aynı isim, aynı afiş, aynı aktör. Seyirci zevkle izlediği için, her defasında değişik bir oyun seyrettiği duygusuna kapılıyor.

Pınar Çekirge: Çarşamba farklı, Perşembe farklı bir oyunda rol almak zor olmuyor mu?

Ferhan Şensoy: Yoo.. Önemli olan herzaman ilk cümledir. İlk cümleyi hatırlaman yeterli. Önce de seyledim, repertuvar seçimimiz  zor olmuyor pek. Ya yazıyorum, ya da uyarlıyorum. Yani, yine Ferhan Şensoy uslûbunda oluyor herşey.. Dahası, Rasim Öztekin, Celal Berk, Levent Ünsal gibi yıllardır beraber çalıştığımız arkadaşlarımız var ki, bunca zaman birlikte sahne alan bir kadro, bırak Türkiye tiyatrosunu, dünya tiyatrosunda bile çok nadirdir. Elbette bir avantaj bu. Biz zaten neyi oynasak bildiğimiz gibi oynuyoruz. Oturmuş bir üslûp var çünkü.”

Pınar Çekirge: Gelelim yüz küsur yıllık, o değer biçilmez kavuğun öyküsüne?

Ferhan ŞensoyAdettir, ustalar çıraklarına armağan verirler. Kimi fesini kimi çakmağını. Örneğin Münir Ağabey bana tespihini vermişti. Hasan Efendi de kavuğunu, “Biz yaşlandık, artık komik sensin diyerek İsmail Dümbüllü’ye bırakıyor. Dümbüllü, seneler sonra, bu kavuğu Münir Ağabey’e vermeyi uygun görüyor.  O da zaman zaman, ben dahil çevresindekilere, kime devretsem diye sorardı. Zeki Alasya’ya mı, Metin Akpınar’a mı? Yoksa ikisine birden mi?  Kararsızdı. Yıllar geçti. Birlikte “İstanbul’u Satıyorum” adlı oyunda sahne alıyoruz. Oyunun bir yerinde Özal ile ilgili bir espri yaptım. Alkış kıyamet. Aslında Münir Ağabey karşılıklı sahnelerimizde tulûat yapmamamı, o an heyecanlanıp, repliklerini karıştırabileceğini söylerdi hep. Zaten kalabalık kadrolu oyunlarda ise karşımdakini şaşırtmamak adana pek tulûat yapmam. Ne diyordum ,ha?  Münir Ağabey cümlesini unutuverdi. Hemen geri dönüp hatırlattım. İşi bağladık. Perde kapandı. Ertesi gün, Münir Ağabey kavuğu getirdi. ‘Komik yeri geldiğinde zart diye esprisini yapandır’ dedi. Ve tiyatromuzun onuncu yılında kavuk bana verildi. 

Pınar Çekirge: Kavuk hem devrediliyor anladığım kadarıyla. Peki ya uygun biri bulunmazsa?

Ferhan Şensoy: Dümbüllü, ‘İlle devredilme zorunluluğu yoktur. Münasip biri bulunana kadar beklenebilir’ demişmiş. Münir Ağabey vaktiyle Erol Günaydın’ı vekil tayin etmiş örneğin. Birgün uçakla İzmir’e giderken akıllarına gelmiş, “hass…tir, uçak şimdi düşerse kavuk ne olacak” diye düşünmüşler. 

Anlayacağın, kavuk emekli olurken verilen bir şey. Ben de işi bırakırken birine vereceğim ama şimdiden birini aramak gerekmiyor.  Dahası, kavuğun devralınma sırasında bazı kurallar var. Kavuğu ille birine devretmek zorunda değilsin. Ölümün halinde kavuğun akıbeti ile ilgili olarak birini vekil tayin edebilirsin. Ben de bir vasiyet hazırlayıp kavuğun içine koydum. Birine teslim edemeden ölürsem, Ortaoyuncular jüri olmak üzere birine versinler dedim. Bu geleneğin sürmesi önemli olan. Hemen altını çizerek belirteyim, öyle bir arayış içinde filan da değilim. Zira bifiil kavukluyum sahnede. 

Oyunculuğum daha vitrinde olduğundan olacak, hep yazarlığımın önüne geçmiştir. Ben yazar olarak başladım, öyle de bitirmek niyetindeyim. Bilirsin yazarlık ölene kadardır zaten. Hemen bütün yazarların ardında, yarım kalmış dosyaları, notları bulunur.

Mükemmelliyetçiyim her şeyden önce. Belki de beni dışarıya sinirli, öfkeli diye yansıtan tarafım bu.

Küfür de argo da dilin zenginliğini gösterir. Genel anlamda, dil konusunda da tutuculuğun devamı olarak bazı çevrelerden yakınmalar geliyor arada. Çocuklarının terbiyesinin tiyatroda zedelendiğini sanıyorlar. Oysa ki o çocuk, o sözcükleri çok önce sokakta duyup öğrenmiş oluyor. Kısaca argoda küfür de yaşamda var. Ben de sahnede kullanıyorum. Hepsi bu.

Pınar Çekirge: Sanatçının yaşı var mı? Örneğin Romeo 40 yaşında mı oynanmalı?

Ferhan Şensoy: Genellikle biz tiyatrocuların başına gelmiştir bu. Tiyatroya başladığımızda bize yaşlı karakterleri oynatırlar genelde ve yaşlanmaya başladıkça da genç roller gelir. Böyle tuhaf bir paradoks vardır yani. Oyuncu yıllar içinde deneyim kazanır kuşkusuz. Olgunlaşır. Bu bağlamda, Romeo’nun 40 yaşında bir aktör tarafından oynanması doğrudur. “

Oyunun başlamasına yarım saat kalmış. Ayrılma, gitme zamanıdır artık. Gişedeki Naime bilet soranlara “Hiç yerimiz kalmadı” diyor… 

Sulara dökülen mavi, gri gölgeler. Akşam. Yağmur çiseliyor dışarıda. Keşke tan yeri ağarıncaya kadar sürse, sürebilse bu konuşma. Issızlığın aksi düşüyor gözbebeklerine. Yalnızlık çoktandır demir taramakta içinde. 

Ve Ferhan Şensoy, gülümseyerek ayrılıyor yanımdan…

PINAR ÇEKİRGE

Sosyal Medyada Paylaşın:

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

  • Koç
  • Boğa
  • İkizler
  • Yengeç
  • Aslan
  • Başak
  • Terazi
  • Akrep
  • Yay
  • Oğlak
  • Kova
  • Balık
KOÇ BURCU YORUMU

Bugün iletişim konularında dikkatli olmanız gerekebilir. Karşı tarafın duygularını incitebilecek sözler sarf etmekten kaçının. Olumsuz düşüncelerden uzaklaşarak pozitif enerjinizi yüksek tutmaya çalışın. Kendinize zaman ayırarak dinlenmeyi unutmamalısınız. Yaratıcı projeler üzerinde çalışmak, size keyifli ve üretken bir gün yaşatabilir.

BOĞA BURCU YORUMU

Merhaba! Bugün, Boğa burcundakiler, duygularınızı ve düşüncelerinizi daha dengeli bir şekilde ifade etmeye çalışmalısınız. Karşınızdaki insanlara anlayışlı ve şefkatli bir yaklaşım sergilemeniz olumlu sonuçlar doğurabilir. İletişim becerilerinizi geliştirmek için fırsatlarla karşılaşabilirsiniz. Kendinize güvenin ve duygusal zekanızı kullanarak ilişkilerinizi daha derinleştirmeye çalışın. Umarım gününüz harika geçer!

İKİZLER BURCU YORUMU

Tabii ki! Bugün İkizler burcu için iletişim konuları ön planda olabilir. Zihinsel aktiviteler ve sohbetler keyifli geçebilir. Eğer yeni insanlarla tanışmak veya iletişimi güçlendirmek istiyorsan bugün bunun için ideal bir gün olabilir. Ancak dikkat etmen gereken nokta, kararsızlık ve dalgınlık hissiyle baş etmek olabilir. Planlarınızı netleştirmeye ve odaklanmaya çalışın. Eğlenceli ve hareketli bir gün geçirebilirsiniz, keyfini çıkarın!

YENGEÇ BURCU YORUMU

Merhaba! Bugün, duygusal konularda sakinliğinizi korumaya çalışmalısınız. Sevdiklerinizle iletişimde olumlu ve anlayışlı bir tutum sergilemek önemli olacaktır. İç dünyanızdaki karmaşayı dengelemek için meditasyon veya yoga gibi rahatlatıcı aktivitelere yönelebilirsiniz. Sağlığınıza özen göstermeyi ihmal etmeyin. Enerjinizi olumlu ve yapıcı şekilde yönlendirmek için hobilerinize vakit ayırmak size iyi gelebilir. Ufak tefek sorunlarla gereğinden fazla ilgilenmek yerine, büyük resme odaklanmaya çalışın. Enerjinizi doğru alanlara yönlendirdiğinizde bugünü daha verimli bir şekilde tamamlayabilirsiniz.

ASLAN BURCU YORUMU

Bugün kendinizi daha enerjik ve kararlı hissedeceksiniz. Çevrenizdeki insanlara pozitif enerjinizi yansıtarak etrafınızdakilere ilham verebilirsiniz. İşlerinizde hedeflerinize odaklanarak başarılı adımlar atabilirsiniz. İletişim becerilerinizi kullanarak çevrenizdeki insanlarla uyum içinde çalışabilirsiniz. Kendinize zaman ayırarak ruhsal ve fiziksel olarak dinlenebilirsiniz. Aşk hayatınızda tutkulu ve romantik bir gün sizi bekliyor olabilir. Keyifli bir gün geçirmeniz dileğiyle!

BAŞAK BURCU YORUMU

Tabii ki! Bugün aşk, ilişkiler ve sosyal konular ön planda olacak. Partnerinizle yakınlaşabileceğiniz keyifli bir gün geçirebilirsiniz. İletişiminizin güçlü olduğu bir gün olacak ve duygularınızı daha rahat ifade edebileceksiniz. Ancak, karşınızdaki insanın duygularına da dikkat etmeniz önemli olacak. Kendinizi ifade etme konusunda cesur olun, fakat karşınızdakine de özen gösterin.

TERAZİ BURCU YORUMU

Bugün duygularınızı ifade etmede daha cesur ve kararlı olabilirsiniz. İçsel denge, ilişkiler ve iletişim konularında olumlu gelişmeler yaşanabilir. Ancak, gereksiz detaylara takılmaktan kaçınarak, büyük resme odaklanmaya çalışın. Özellikle, bugün karşılaştığınız fırsatları iyi değerlendirmeniz gerekebilir. Enerjinizi doğru yönlendirdiğiniz takdirde, kazançlı çıkabileceğiniz bir gün olabilir.

AKREP BURCU YORUMU

Tabii, Akrep burcunun günlük burç yorumu şöyle; Bugün duygusal olarak zorlandığınız konular gündeminizde olabilir. Özellikle ilişkilerinizde derin duygularınızı ifade etmekte zorlanabilirsiniz. Kendinize zaman ayırıp içsel dengeyi sağlamak için ruhsal ve bedensel ihtiyaçlarınıza odaklanabilirsiniz. Bugün karşınıza çıkabilecek fırsatları iyi değerlendirmek için dikkatli olmalısınız.

YAY BURCU YORUMU

Bugün, duygularınızı daha fazla ifade etmek isteyebilirsiniz. Yaratıcılığınızın ve hayal gücünüzün zirvede olduğu bir gün olabilir. İletişim yetenekleriniz sayesinde çevrenizdeki insanlarla daha kolay etkileşimde bulunabilirsiniz. İş hayatınızda ise hedeflerinize daha emin adımlarla ilerleyebilir, planlarınızı hayata geçirebilirsiniz. İlişkilerinizde ise anlayışınız ve şefkatinizle sevdiklerinize destek olabilirsiniz.

OĞLAK BURCU YORUMU

Merhaba! Oğlak burcuna mensup olanlar için bugün, yoğun bir tempoya sahip olabilirsiniz. Sorumluluklarınız artabilir ve sabırlı olmanız gerekebilir. Kendinizi motive etmek için hedeflerinizi gözden geçirebilirsiniz. İş hayatınızda başarılı olmak için disiplinli ve organize olmanız önemli olacaktır. Sağlık açısından ise dengeli beslenmeye ve düzenli egzersiz yapmaya özen göstermelisiniz. Keyifli bir gün geçirmeniz dileğiyle!

KOVA BURCU YORUMU

Merhaba! Bugün, Kova burcundaki insanlar için oldukça yaratıcı ve ilham verici bir gün olabilir. İçsel dünyanıza odaklanarak yeni projeler veya hedefler belirlemek için harika bir zaman olabilir. Aynı zamanda sosyal ilişkilerinizde de daha esnek ve anlayışlı olabilir, sevdiklerinizle daha derin ve samimi bağlar kurabilirsiniz. Enerjinizi doğru yönlendirdiğiniz sürece başarılı ve verimli bir gün geçirebilirsiniz. İyi şanslar!

BALIK BURCU YORUMU

Tabii ki! Bugün, duygusal ve ilişkisel konularda daha hassas olabilirsiniz. Sevdiklerinizle iletişimde nazik ve anlayışlı olmaya özen göstermelisiniz. İş hayatınızda yaratıcı ve yenilikçi fikirlerinizi ortaya koymak için uygun bir zaman olabilir. Sağlığınıza dikkat etmek ve beslenmenize özen göstermek bugün önem kazanabilir. Keyifli bir gün geçirmenizi dilerim.

  • ÇOK OKUNAN
  • YENİ
  • YORUM