1
Milano kentindeki La Scala Tiyatrosu’nda İtalyan bestecilerinden Fabio Vecchi’nin uyarladığı Yaşar Kemal’in Teneke Operası’ndayız…İzleyiciler büyük yazarı ve yapıtı ayakta alkışlıyor. Keşke operanın tadını biraz daha çıkarabilseydik…
Ama hızlı bir geçişle Adana’ya vardık bile, Yaşar Kemal kucağında yalınayak bir bebek köylülerle sohbette, aynı coğrafyada bir arada yaşanan kültürlerin zenginliğinden sözediyor, barıştan sözediyor, Türkün Türkten başka dostu yoktur gibi beyin yıkayıcı söylemlerin insanları nasıl birbirine düşürdüğünden sözediyor…
Sonra yavaş yavaş Yaşar Kemal’ın yaşamının çeşitli aşamalarında duraklaya duraklaya geriye, çok, çok gerilere gidiyoruz. Çocukluğu, babasının gözünün önünde öldürülüşü, kekeme oluşu, ona yepyeni bir dünya açan Arif Dino ile karşılaşması, ellili yıllarda İstanbul’a gelişi, arayışı, itilenlerin, ezilenlerin, sömürülenlerin peşine düşüşü, röportajları, sonra “İnce Memet”, “Sarı Sıcak’gibi baş yapıtlarının başka dillere çevrilmesi, ödüller alması, yapıtları çeşitli dillere çevrilir ve dünyanın dört bir yanında okunurken, her yerde büyük bir hayranlıkla karşılanırken bizde yaşadığı baskılar, sorgulanışı, hapse girişi, hakkında açılan davalar…
Halkın yazarı Yaşar Kemal, devlet yönetimlerinin baş düşmanı Yaşar Kemal…Osman Okkan’ın Yaşar Kemal filmini izlerken gözümün önüne Çengelköy’de bir akşam yemeyi geliyor. Yaşar Kemal ve eşi Ayşe Semiha, yıllardır Yaşar Kemal’in kitaplarını didik didik okuyan edebiyat eleştirmeni ve akademisyen eşim Norbert Mecklenburg ve ben. Norbert’in şaşkınlığı. Çünkü lokantadakilerin yemek boyu Yaşar Kemal’e sevgi gösterileri yetmezmiş gibi ayrılırken büyük küçük herkesin onu ayakta alkışlayarak uğurlaması.
Şaşırmakta haksız da sayılmaz, çünkü herhangi bir Avrupa ülkesinde ne tanınmış bir yazar halkı tarafından böylesine sevgiyle kucaklanır, ne de devlet yönetimi tarafından böylesine horlanır ve hırpalanır. Bu ancak edebiyatın aydınlanmacı gizilgücünün hala sürdüğü otoriter ülkelere özgü bir şey olsa gerek. Çünkü devlet yönetimleri değişiyor ama yazarlara, sanatçılara, aydınlara karşı düşmanlık hiç değişmiyor.
Zehra İpşiroğlu, Ayşe Baban ve Zeynep Oral (soldan sağa) Köln’de bir sohbet esnasında.
Köln Kultur Forum’da Osman Okkan ve arkadaşlarının büyük bir özenle hazırladıkları Zeynep Oral, Buket Uzuner, Hüseyin Erdem gibi yazarların, Helga Dağyeli gibi çevirmenlerin ve çeşitli akademisyenlerin katıldığı Yaşar Kemal sempozuyumu Almanya’nın Türkiye kökenli ilk Bakanı Cem Özdemir’in açılış konuşmasından sonra akademik çalışmalar, renkli anılar ve anektotlarla çok canlı ve güzel geçti. Konuşmalarda Yaşar Kemal’in politik yanının biraz geri plana itilmesine üzülmekle beraber, ekolojik yanının, doğa sevgisinin böylesine ön plana geçmesini hoş bir sürpriz olarak yaşadım.
Ama benim açımdan belki de en güzeli film gösterileriyle, müzikle, sunuş ve söyleşilerle dolu çok yoğun bu iki gün içinde Yaşar Kemal aramızdaymış ve bizlerle sohbet ediyormuş gibi bir duyguya kapılmam oldu, bunda belki de gençliğimden bu yana Yaşar Kemal’le karşılaştığı anların belleğimde canlanması da etkileyici olmuştur.. Kimi insan vardır üzerimizde sadece iz bırakmaz yaşamımızı da bir şekilde etkiler. On sekiz yaşımdayken lise ödevi olarak Yaşar Kemal’le röportaj yapmaya gittiğimde, şaşırmıştım. Çünkü onun dünyası bana çok yabancı bir dünyaydı. İnsanların ezilip kakıldıkları, kıyasıya sömürüldükleri adaletsizliklerle dolu bir dünyaydı bu, ama romanlarında yarattığı insanlarda yine de inanılmaz bir güç vardı, direnme, karşı koyma gücü.
Aynı gücü ve otantikliği Yaşar Kemal’de de hissetmiştim. İnce Memed’in haksızlıklarla mücadelesini, “Sarı Sıcak’ta ilk kez büyüklerle birlikte sabahın köründe tarlalarına çalışmaya giden minicik bir çocuğun öyküsünü, “Kalemler’de hırsız damgası yiyen yoksul bir çocuğun yaşadıklarını, “Allahın Askerleri’nde sokak çocuklarının yaşamlarını kimbilir kaç kere okumuşumdur.
Yıllar içinde ben de Almanya’ya iş bulmak için göç eden, yaşam savaşı veren kırsal kesimden insanları tanıdıkça, onları dinledikçe, acılarına, hırpalanmalarına birinci elden tanık oldukça, Van, Ağrı gibi bölgelere gidip o yörelerdeki çocukların, özellikle de kızların ve kadınların yaşadıklarını gördükçe Yaşar Kemal’i daha da iyi anladım.
Onun dünyasındaki kadınlar Meryemce gibi güçlü kadınlardı, erkeklerle birlikte savaşıyorlar, onları sömürenlere başkaldırıyorlardı, korkusuz ve cesurdular. Ama bu dünya sevdiği adam, kocası ve oğlu tarafından kuşatılan ve sonunda namus adına öz oğlu tarafından öldürülen Esme’nin öyküsünde olduğu gibi (Yılanı Öldürseler) bütünüyle ataerkil bir dünyaydı, kadınlar da ne kadar güçlü olurlarsa olsunlar bu kısır döngünün içindeydiler.
Bugün kendi yazdıklarımda farklı toplumsal katmanlardan ve kültürlerden gelen ve ataerkilliğin duvarlarını kırmaya çalışan kadınların izini adım adım sürerken, onca kadınla röportaj yapıp yaşadıklarını ruhumda hissederken Yaşar Kemal’i çok düşünüyorum. Kimi yazar vardır deniz feneri gibidir, pırıltılı bir ışık yayarlar çevrelerine. Benden önceki kuşağın Yaşar Kemal’in, Nazım Hikmet’in, Aziz Nesin’in ışığı hep eşlik etti bana. Acaba bizden sonraki kuşaklar da bu ışığı görecekler mi?
Günümüzde hepimizin etkisi altında olduğumuz dijital dünya kuşaklar arası farkı giderek baş döndürücü bir uçuruma dönüştürüyor. Bizim kuşak dijital dünyanın zorlu yollarında düşe kalka yürürken, bu dünyanın içine doğan bizden sonrakiler günlük yaşamın zorluklarını robotların ya da akıllı telefonların üstlendiği çok daha rahat bir dünyanın içindeler, ama dijital dışı dünyayı da yeterince tanımıyorlar. Dijital dünyanın yapay ışığında doğup büyüyenler, bu dünyanın içinde sosyalleşenler Yaşar Kemal’i okuyabilecekler mi, onun anlattıklarına benim on sekizimde yaptığım gibi içtenlikle, hayranlıkla kulak verecekler mi yoksa Yaşar Kemal geçmişte kalan bir dünyanın insanı mı?
Savunduğu değerlerden izler kalacaktır mutlaka. Sözgelimi hümanist yaklaşımı, savaşa karşı duruşu, her koşulda barışı savunması, adaletsizliğe direnişi, belki de doğa sevgisi etkisini sürdürmesine sürdürecektir de, bizim bugün ölümsüz olduğunu düşündüğümüz ancak okunması büyük bir sabır, emek ve zaman isteyen yapıtları da gelecek kuşaklarda okuyucusunu bulacak mı? Bunu kuşkusuz gelecek gösterecek.
Enerjinin yüksek olduğu bir gün. İçsel motivasyonun seni harekete geçirecek fırsatları yakalamana yardımcı olacak. Cesaretini kullanabileceğin yeni başlangıçlar yapma isteğin güçlü. Ancak, acele kararlar almaktan kaçınmalısın; düşünmeden hareket etmek, anlık tatmin peşinde koşmana neden olabilir. Sosyal çevrendeki dinamikler, bu dönemde değişime açık olduğun için ilginç gelişmeler getirebilir. Takım çalışması ve işbirliği, hedeflerine ulaşmana büyük katkı sağlar; fikirlerini paylaşmayı unutma. Aşk hayatında ise tutku ve coşku ön planda. Duygularını açıkça ifade etmekten çekinme; samimi iletişim, bağlarını güçlendirecek. Kendini yeniden keşfetme, içsel huzur arayışında ise mistik deneyimlere kapı aralayabilirsin. Bugün, çevrendekilere ilham verme potansiyelin yüksek; liderlik vasıflarını sergilemek için harika bir fırsat.
Bugün, hayatınıza dingin bir denge katma arayışında olabilirsiniz. Güven ve istikrar ihtiyacı ön planda. İş yerinde veya özel yaşamınızda, ilişkilerde uyum sağlamak için çaba göstermek önemli. Sabırlı ve kararlı bir yaklaşım benimsemek, sizi istediğiniz sonuçlara ulaştırabilir. Finansal konularla ilgili yeni fırsatlar karşınıza çıkabilir; burada yapacağınız iyi değerlendirmeler, geleceğinizi şekillendirmede etkili olabilir. Kendinize dönmeyi ve ruhsal olarak yenilenmeyi de ihmal etmeyin, bu süreçte içsel mutluluğunuzun artması için harika bir zaman. Aşk yaşamında ise samimiyet öne çıkıyor; duygularınızı ifade etmek ve bağ kurmak için fırsatlar bulacaksınız.
Sosyal etkileşimler ve iletişim bu dönemde en belirgin unsurlar arasında yer alıyor. Fikirlerinizi ifade etmekte ve başkalarının görüşlerini dinlemekten büyük keyif alacaksınız. Özellikle grup çalışmalarında parlayan bir liderlik sergileyebilirsiniz. Zihin açıcı sohbetler ve ilginç tartışmalar gündeme gelebilir; ilginizi çeken yeni projelere adım atma fırsatları karşınıza çıkabilir. Ancak, dikkatli olmanız gereken bir nokta var; potansiyel yanlış anlamalar ve belirsizlikler, iletişimi zorlaştırabilir. Bir nebze sabırlı olmak ve düşüncelerinizi net bir şekilde ifade etmek önemli. Aşk hayatınızda da canlılık söz konusu; yeni tanışmalar ve heyecan verici flörtler gündemde. Duygusal derinliklere inmeye çalışın; yüzeyde kalmaktan uzaklaşmak, gerçek anlamda bağlantılar kurmanıza yardımcı olacaktır. Kendinize güvenin ve içsel sesinize kulak verin, böylece her şey yoluna girecek.
Duyguların derinliklerine dalış yapma zamanı. İçsel dünyanda meydana gelen dalgalanmalar, seni daha hassas ve sezgisel hale getirebilir. Ailevi ilişkilerde yaşanacak güzel anlar, kalbini ısıtacak. Ancak, içsel huzurunu etkileyen dış faktörlere karşı dikkatli olmalısın. Arkadaşlık ilişkilerinde samimiyet ve destek arayışında olabilirsin; bu da seni olumlu bir motivasyona yöneltebilir. Parasal konularda biraz daha temkinli olman faydalı olacak; ani harcamalardan kaçınmalısın. Sosyal etkinliklere katılmak seni canlandırabilir, ancak kendi sınırlarına saygı gösterilmeli. Kalbindeki sevgi kıvılcımları, belki de yeni bir ilişki potansiyelini işaret ediyor. Onları açığa çıkarmak için cesaretini toplayabilirsin. Kendi ihtiyaçlarına dikkat et, kendinle barışık olmak seni güçlendirecek.
Bugün enerjin parlak ve dikkat çekici! Yaratıcılığını serbest bırakmak için mükemmel bir zaman. Sosyal ortamlarda göze çarpacak ve etrafındaki insanları etkileyebilirsin. Kendine olan güvenin sayesinde liderlik vasfını ortaya koyabilirsin. Ancak, çevrendekilerin ihtiyaçlarını da göz önünde bulundurmayı unutma; alçakgönüllülük bu dönemde ilişkilerini güçlendirebilir. Aşk hayatında ise üzüm bağı gibi sarılan hisler ortaya çıkabilir, samimi bir iletişim kurmak ilişkinin derinleşmesine katkı sağlayacak. İş veya projelerde, kararlılığın sayesinde önemli adımlar atabilirsin, ancak aceleci davranma; her şeyin bir zamanı var. Kendine olan sevgin, başkalarına olan sevginle birleşerek harika bir denge oluşturabilir.
Bugün, detaylara olan düşkünlüğün ve titizliğin senin en büyük gücün olacak. Gün, planlarını gerçekleştirmek için elverişli bir zemin sunuyor. İş yerinde veya sosyal ortamda, gerçekleştirdiğin işler ve analizlerin başkalarına ilham verebilir. Ancak, mükemmeliyetçilik tuzağına düşmemeye özen göstermelisin; her şeyi mükemmel yapma çabası bazen seni yavaşlatabilir. Duygusal olarak, içsel huzuru bulmak adına yalnız kalmak isteyebilirsin. Kendine zaman ayırmak, düşüncelerini netleştirmek ve ruhsal olarak yenilenmek için bir fırsat sunuyor. Sevdiklerinle olan iletişimine dikkat et; bazen eleştirilerin yanlış anlaşılmalara yol açabilir. Esneklik ve anlayış, ilişkilerinde önemli bir rol oynayacak. Sağlık konularında, bedensel ve zihinsel sağlığına odaklanmak faydalı olabilir. Meditasyon veya doğada yürüyüş, zihnini dinlendirmen ve yeniden enerji toplaman için ideal. Unutma, yaşamın sunduğu küçük mutlulukların kıymetini bilmek, büyük resme odaklanmanı kolaylaştıracak. Hayat, bazen sıradan görünen anların içinde gizli fırsatlar sunar; bu yüzden gözlerini açık tut.
Bugün, sosyal etkileşimler ön planda olacak. Diğer insanlarla kurduğun bağlantılar, ruh halini önemli ölçüde etkileyecek. Barış arayışındaki doğan, dost çevrendeki insanların çıkışlarıyla zıt bir deneyim yaşayabilir. Dikkatini dağıtan faktörler olabilir, bu nedenle karar alırken temkinli olmanda fayda var. Estetik ve sanatla ilgilenen yönlerin serpilip gelişebilir, yaratıcılığını ifade etmek için mükemmel bir gün. Duygusal dengeyi korumak için kendine zaman ayırmayı unutma. Sözlerinle başkalarına ilham verebilir, onların ruh hallerini olumlu yönde etkileyebilirsin. Sağlığına özen göster, kendini yorgun hissedebilirsin, ufak bir yürüyüş bile ruhunu canlandırabilir. İlişkilerde uzlaşmacı tavrın, çatışmaları ortadan kaldırmana yardımcı olacak. Pozitif enerjilerin etrafındaki insanlara yayılacak ve bu da sosyal aktivitelerini canlandıracak.
Gizli kalmış duyguların yüzeye çıkma ihtimali var; içsel bir keşif yapabilir, kendini daha iyi tanıma fırsatı bulabilirsin. Geçmişte yaşanmış olaylar zihninde belirebilir, bunlar üzerinde düşünmek ve başkalarıyla paylaşmak anlam kazanabilir. Ortaklıklar ve ilişkiler açısından derin ve tutkulu bağlar kurma isteği, mevcut bağlantıların dinamiklerini değiştirebilir. Bugün, sezgisel yeteneklerin güçlenebilir; başkalarının duygularını anlama konusunda üstün bir hassasiyet geliştirebilirsin. Sadece kendi hislerine değil, çevrendekilerin hislerine de dikkat etmek faydalı olacak. Kendini ifade ederken cesur olman, yeni fırsatların kapılarını açabilir.Duygusal yoğunluğun yüksek olduğu bu dönemde, şeffaflık ve honestlik senin en büyük müttefikin. Özgüvenin ve kararlılığın, seni hedeflerine yaklaştıracak. Onların arka planlarını anlama ve derinleşme arzusunun, kiminle bağ kurmak istediğini net bir şekilde ortaya koyabileceğini hatırla. Hedeflerini netleştirmen, ilerlemeni hızlandıracaktır. Kendinle barışık kalmak, bu yolculukta sana ışık tutacaktır.
Seyahat ve keşif arzusu dorukta. Yeni deneyimlere açık olmalı, alıştığın rutinin dışına çıkmalısın. Macera ruhu seni çağırıyor; unutma, sınırlarını zorlamak, zihnini açmanın ve heyecan katmanın en iyi yoludur. Sosyal ilişkilerinde iletişimde açıklık ve dürüstlük ön planda olmalı. İnsanlarla olan diyaloglarında imajını güçlendirecek ve dostluklarını derinleştireceksin. İş hayatında yenilikçi fikirlerinle dikkat çekiyorsun, bu nedenle projelerinde cesur olmalısın. İçsel huzur arayışında, meditasyon ve doğa yürüyüşleri faydalı olabilir. Hayallerinin peşinden koşarken önce kendi iç dünyanı dengelemen önemli. Unutma, kendi hedeflerini belirlemeden önce, gerçek isteklerini anlamak ve onlara odaklanmak, başarıya giden yolda en büyük adım olacaktır.
Disiplin ve kararlılığınız, bugün iş ve kişisel hedeflere odaklanmanıza yardımcı olabilir. Sorunları çözmek ve yeni stratejiler geliştirmek için yaratıcı bir yaklaşım sergilemektesiniz. Sabırlı bir şekilde ilerlerseniz, çabalarınızın sonuçlarını görmeye başlayacaksınız. İlişkilerde, içten ve samimi iletişim kurmak önem kazanıyor. Sevdiklerinizle açık bir bağlantı kurmak, aranızdaki bağı güçlendirebilir. Kendinize verdiğiniz bu destek, ruh halinizi olumlu yönde etkileyebilir. Bugün, geçmiş deneyimlerinizden dersler çıkararak kendinizi daha da geliştirme fırsatı bulacaksınız.
Farklı düşünceler ve yenilik arayışın, bugün seni biraz huzursuz hissettirebilir. İçsel bir değişim sürecindesin ve bu, çevrendekilerle olan ilişkilerin üzerinde etkili olabilir. Bağımsızlık arzun artarken, başkalarının beklentileriyle çatışma riski taşımaktasın. Yaratıcılığını kullanmak için uygun bir zaman; ilham verici projelere yönelmek, seni canlandırabilir. Sosyal bağlantıların ise tahmin ettiğinden daha faydalı olabilir; yeni insanlarla tanışmak, fikir alışverişine girmek için mükemmel bir fırsat sunmakta. İçsel sesine dikkat et ve kendine güven. Bugün, özgün düşüncelerini sergilemekten çekinme, zira bakış açın çevrendeki insanlara ilham verebilir.
Bugün, duygu dünyanda dalgalanmalar yaşanabilir. Duygusal yoğunluk, çevrendekilerle olan ilişkilerine yansıyabilir. Kendini ifade etmekte zorlanman olası. Sanatsal yönlerin ön plana çıkıyor, bu durum yaratıcılığını besleyebilir. İçsel yolculuklar, meditasyon veya doğa yürüyüşleri ile rahatlama fırsatı bulabilirsin. Hayal gücünün sınırlarını zorlamak için uygun bir zaman. Sadece hayalini kurduğun şeylere odaklanma, bunları hayata geçirmek için atılacak adımlarını da düşün. Bazı belirsizlikler söz konusu olabilir, bu belirsizlikler yalnızca senin düşüncelerinle şekilleniyor. Önündeki fırsatlara dikkat et, hislerin sana yol gösterecek. Gerek aşk yaşamında gerekse arkadaşlık ilişkilerinde empati gücünle derin bağlar kurabileceğin bir gün. Kendine güven, onu hissettikçe çevrendekilerle olan iletişimin güçlenecek. Unutma, kalbinin sesini dinlemekten korkma.
