1
Milano kentindeki La Scala Tiyatrosu’nda İtalyan bestecilerinden Fabio Vecchi’nin uyarladığı Yaşar Kemal’in Teneke Operası’ndayız…İzleyiciler büyük yazarı ve yapıtı ayakta alkışlıyor. Keşke operanın tadını biraz daha çıkarabilseydik…
Ama hızlı bir geçişle Adana’ya vardık bile, Yaşar Kemal kucağında yalınayak bir bebek köylülerle sohbette, aynı coğrafyada bir arada yaşanan kültürlerin zenginliğinden sözediyor, barıştan sözediyor, Türkün Türkten başka dostu yoktur gibi beyin yıkayıcı söylemlerin insanları nasıl birbirine düşürdüğünden sözediyor…
Sonra yavaş yavaş Yaşar Kemal’ın yaşamının çeşitli aşamalarında duraklaya duraklaya geriye, çok, çok gerilere gidiyoruz. Çocukluğu, babasının gözünün önünde öldürülüşü, kekeme oluşu, ona yepyeni bir dünya açan Arif Dino ile karşılaşması, ellili yıllarda İstanbul’a gelişi, arayışı, itilenlerin, ezilenlerin, sömürülenlerin peşine düşüşü, röportajları, sonra “İnce Memet”, “Sarı Sıcak’gibi baş yapıtlarının başka dillere çevrilmesi, ödüller alması, yapıtları çeşitli dillere çevrilir ve dünyanın dört bir yanında okunurken, her yerde büyük bir hayranlıkla karşılanırken bizde yaşadığı baskılar, sorgulanışı, hapse girişi, hakkında açılan davalar…
Halkın yazarı Yaşar Kemal, devlet yönetimlerinin baş düşmanı Yaşar Kemal…Osman Okkan’ın Yaşar Kemal filmini izlerken gözümün önüne Çengelköy’de bir akşam yemeyi geliyor. Yaşar Kemal ve eşi Ayşe Semiha, yıllardır Yaşar Kemal’in kitaplarını didik didik okuyan edebiyat eleştirmeni ve akademisyen eşim Norbert Mecklenburg ve ben. Norbert’in şaşkınlığı. Çünkü lokantadakilerin yemek boyu Yaşar Kemal’e sevgi gösterileri yetmezmiş gibi ayrılırken büyük küçük herkesin onu ayakta alkışlayarak uğurlaması.
Şaşırmakta haksız da sayılmaz, çünkü herhangi bir Avrupa ülkesinde ne tanınmış bir yazar halkı tarafından böylesine sevgiyle kucaklanır, ne de devlet yönetimi tarafından böylesine horlanır ve hırpalanır. Bu ancak edebiyatın aydınlanmacı gizilgücünün hala sürdüğü otoriter ülkelere özgü bir şey olsa gerek. Çünkü devlet yönetimleri değişiyor ama yazarlara, sanatçılara, aydınlara karşı düşmanlık hiç değişmiyor.
Zehra İpşiroğlu, Ayşe Baban ve Zeynep Oral (soldan sağa) Köln’de bir sohbet esnasında.
Köln Kultur Forum’da Osman Okkan ve arkadaşlarının büyük bir özenle hazırladıkları Zeynep Oral, Buket Uzuner, Hüseyin Erdem gibi yazarların, Helga Dağyeli gibi çevirmenlerin ve çeşitli akademisyenlerin katıldığı Yaşar Kemal sempozuyumu Almanya’nın Türkiye kökenli ilk Bakanı Cem Özdemir’in açılış konuşmasından sonra akademik çalışmalar, renkli anılar ve anektotlarla çok canlı ve güzel geçti. Konuşmalarda Yaşar Kemal’in politik yanının biraz geri plana itilmesine üzülmekle beraber, ekolojik yanının, doğa sevgisinin böylesine ön plana geçmesini hoş bir sürpriz olarak yaşadım.
Ama benim açımdan belki de en güzeli film gösterileriyle, müzikle, sunuş ve söyleşilerle dolu çok yoğun bu iki gün içinde Yaşar Kemal aramızdaymış ve bizlerle sohbet ediyormuş gibi bir duyguya kapılmam oldu, bunda belki de gençliğimden bu yana Yaşar Kemal’le karşılaştığı anların belleğimde canlanması da etkileyici olmuştur.. Kimi insan vardır üzerimizde sadece iz bırakmaz yaşamımızı da bir şekilde etkiler. On sekiz yaşımdayken lise ödevi olarak Yaşar Kemal’le röportaj yapmaya gittiğimde, şaşırmıştım. Çünkü onun dünyası bana çok yabancı bir dünyaydı. İnsanların ezilip kakıldıkları, kıyasıya sömürüldükleri adaletsizliklerle dolu bir dünyaydı bu, ama romanlarında yarattığı insanlarda yine de inanılmaz bir güç vardı, direnme, karşı koyma gücü.
Aynı gücü ve otantikliği Yaşar Kemal’de de hissetmiştim. İnce Memed’in haksızlıklarla mücadelesini, “Sarı Sıcak’ta ilk kez büyüklerle birlikte sabahın köründe tarlalarına çalışmaya giden minicik bir çocuğun öyküsünü, “Kalemler’de hırsız damgası yiyen yoksul bir çocuğun yaşadıklarını, “Allahın Askerleri’nde sokak çocuklarının yaşamlarını kimbilir kaç kere okumuşumdur.
Yıllar içinde ben de Almanya’ya iş bulmak için göç eden, yaşam savaşı veren kırsal kesimden insanları tanıdıkça, onları dinledikçe, acılarına, hırpalanmalarına birinci elden tanık oldukça, Van, Ağrı gibi bölgelere gidip o yörelerdeki çocukların, özellikle de kızların ve kadınların yaşadıklarını gördükçe Yaşar Kemal’i daha da iyi anladım.
Onun dünyasındaki kadınlar Meryemce gibi güçlü kadınlardı, erkeklerle birlikte savaşıyorlar, onları sömürenlere başkaldırıyorlardı, korkusuz ve cesurdular. Ama bu dünya sevdiği adam, kocası ve oğlu tarafından kuşatılan ve sonunda namus adına öz oğlu tarafından öldürülen Esme’nin öyküsünde olduğu gibi (Yılanı Öldürseler) bütünüyle ataerkil bir dünyaydı, kadınlar da ne kadar güçlü olurlarsa olsunlar bu kısır döngünün içindeydiler.
Bugün kendi yazdıklarımda farklı toplumsal katmanlardan ve kültürlerden gelen ve ataerkilliğin duvarlarını kırmaya çalışan kadınların izini adım adım sürerken, onca kadınla röportaj yapıp yaşadıklarını ruhumda hissederken Yaşar Kemal’i çok düşünüyorum. Kimi yazar vardır deniz feneri gibidir, pırıltılı bir ışık yayarlar çevrelerine. Benden önceki kuşağın Yaşar Kemal’in, Nazım Hikmet’in, Aziz Nesin’in ışığı hep eşlik etti bana. Acaba bizden sonraki kuşaklar da bu ışığı görecekler mi?
Günümüzde hepimizin etkisi altında olduğumuz dijital dünya kuşaklar arası farkı giderek baş döndürücü bir uçuruma dönüştürüyor. Bizim kuşak dijital dünyanın zorlu yollarında düşe kalka yürürken, bu dünyanın içine doğan bizden sonrakiler günlük yaşamın zorluklarını robotların ya da akıllı telefonların üstlendiği çok daha rahat bir dünyanın içindeler, ama dijital dışı dünyayı da yeterince tanımıyorlar. Dijital dünyanın yapay ışığında doğup büyüyenler, bu dünyanın içinde sosyalleşenler Yaşar Kemal’i okuyabilecekler mi, onun anlattıklarına benim on sekizimde yaptığım gibi içtenlikle, hayranlıkla kulak verecekler mi yoksa Yaşar Kemal geçmişte kalan bir dünyanın insanı mı?
Savunduğu değerlerden izler kalacaktır mutlaka. Sözgelimi hümanist yaklaşımı, savaşa karşı duruşu, her koşulda barışı savunması, adaletsizliğe direnişi, belki de doğa sevgisi etkisini sürdürmesine sürdürecektir de, bizim bugün ölümsüz olduğunu düşündüğümüz ancak okunması büyük bir sabır, emek ve zaman isteyen yapıtları da gelecek kuşaklarda okuyucusunu bulacak mı? Bunu kuşkusuz gelecek gösterecek.
Bugün, özgüvenin ve cesaretinin vurgulandığı bir gün. Yeni fırsatlara açık olman, farklı bir yönünü keşfetmene olanak tanıyacak. Karşılaştığın zorluklar, seni daha güçlü kılacak birer deneyim olacaktır. İlişkilerinde, düşüncelerini açıkça ifade etmekten çekinme; bu, başkalarının seni daha iyi anlamasını sağlayacak. Fikirlerinle dikkat çekmek, ilham vermek için harika bir zaman. Girişken tavırlarınla çevrendekilere enerji katma kapasiten yüksek. Ancak, sabırsız olabileceğin durumlarda biraz daha dikkatli olman faydalı olabilir. İçsel motivasyonunu kullanarak, hedeflerine bir adım daha yaklaşabilirsin. Sürprizlerle dolu bir gün seni bekliyor; akışa bırak ve yeniliklere açık ol.
Bugün çevrenizdeki güzelliklere ve estetik algınıza daha fazla dikkat edeceğiniz bir gün. Kendinizi ruhsal olarak huzurlu hissetmek için doğayla iç içe olmayı tercih edebilirsiniz. İlişkilerinizde sakin bir yaklaşım sergilemek, yakınlarınıza olan sevginizi daha iyi ifade etmenize yardımcı olacaktır. İş hayatında kararlılığınız ve azminizle dikkat çekebilirsiniz. Ancak, bazı konularda esnek olmanız ve yeniliklere açık kalmanız faydalı olacaktır. Maddi konularda da uzun vadeli düşünmek, geleceğinizi güvence altına almanızda büyük rol oynayabilir. Bugün güzellik ve konfor arayışınızın güçlü olduğu saatlerde kendinize küçük keyifler yaratmayı unutmayın.
Bugün zihin gücün zirve yapacak, bilgiye olan açlığın seni yeni keşiflere yönlendirebilir. Sosyal etkileşimlerin ön planda, yeni insanlar tanımak için uygun bir zaman. İletişimci doğan, karşılaştığın durumlarda etkili ve ikna edici olmanı sağlayacak. İçsel merakın, seni farklı fikirlere yönlendirebilir, bu da tartışmalarda cesur bir duruş sergilemeni sağlıyor. Ancak dikkat et, çok fazla bilgi alması seni yıpratabilir; derinlemesine düşünmek yerine yüzeyde kalmayı tercih etme. Anlık heyecanlar ve ilginç sohbetler seni cezbetse de, önemli kararlar almak için biraz beklemeni öneririm. Bugün açık fikirli olmak, yeni perspektifler kazanmanı sağlayacak. Kendi görüşlerine meydan okuduğunda, kişisel gelişimini hızlandırabilirsin.
Duygusal derinliklerin ve içsel dünyanla daha fazla bağlantı kuracağın bir dönemdesin. Karşılaştığın olaylar, seni geçmişinle yüzleşmeye ve bazı yaralarını iyileştirmeye yönlendirebilir. Ailene ve sevdiklerine karşı duyduğun sorumluluklar seni biraz boğabilir, fakat içindeki empatinin seni güçlü kılacağını unutma. Yakın ilişkilerinde samimiyet ve açıklık, aradığın huzuru getirebilir. Yaratıcılığın zirveye çıkacak, belki de düşüncelerini sanatsal bir dille ifade etmek isteyeceksin. Kendine karşı nazik ol ve duygusal ihtiyaçlarını göz ardı etme; belki bir yürüyüş, bir kitap ya da sadece biraz yalnız kalmak sana iyi gelebilir. Bugün kendinle barışmanın yollarını aramak, geleceğe yönelik umut ve huzur dolu bir bakış açısı geliştirmene yardımcı olacak.
Işıltın, çevrendekilere ilham verme potansiyelinle dolup taşıyor. Bugün, yaratıcılığını serbest bırakman ve içindeki lideri beslemen için harika bir zaman. Sosyal ortamlarda parlayacak, ilgi odağı olacaksın. Duygusal ilişkilerde derin iletişim kurma arzusun artarken, samimi paylaşımlar yapabilir, kalbindeki hisleri daha açık ifade edebilirsin. Yalnızca kendini değil, başkalarını da motive etme gücün yüksek. Ancak, kendi ihtiyaçlarına da dikkat etmeni öneririm; biraz dinlenmeyi ihmal etme. İçsel huzurun, dışarıya yansıyacak ve gün boyunca karşındaki insanları etkisi altına alacak. Unutma, dış dünyaya sunduğun ışık, içindeki dengeyle doğru orantılı. Hedeflerine ulaşma isteğin, sana yeni kapılar açabilir. Kendine güven, başarı kaçınılmaz olacak.
Gün, detaylarla dolu ve oldukça üretken geçecek. İş yerinde veya kişisel projelerinde disiplinini koruyabilirsin. Küçük ayrıntılara dikkat ederek işlerin daha verimli ilerlemesine katkı sağlayacaksın. Eleştirel düşünme kabiliyetin, sorunların üstesinden gelmende büyük rol oynayacak. İlişkilerde ise, yapıcı geri bildirimler vererek yakınlarınla olan bağlarını güçlendirebilirsin. Aynı zamanda kendine zaman ayırmayı ihmal etme; zihnini temizlemek ve ruhunu beslemek için doğayla iç içe olacağın kısa yürüyüşler yapmak faydalı olacak. Sağlığınla ilgili, hafif egzersizler ve dengeli beslenme seni daha iyi hissettirecektir. Tutkuların ve hedeflerin için attığın adımlar, gelecekte güzel sonuçlar getirecek. Bu yüzden kararlarını güvendiğin intuitionalara göre şekillendirmekte fayda var.
Harmoni arayışında ve ilişkilerde denge sağlama çabasında olabilirsin. Bugün, etrafındaki insanların duygusal ihtiyaçlarına duyarlılığın artacak. Belki de bazı insanlarla daha derin sohbetler yaparak bağlarını güçlendirebilirsin. Yeniliklere açık olman, sana farklı bakış açıları sunabilir ve bu da kararlarını olumlu yönde etkileyebilir. Sanatsal yeteneklerini ortaya çıkaracak aktivitelere yönelmek isteyebilirsin. Tutku ve yaratıcılık, geliştirdiğin projelerde ön plana çıkacak. Özellikle estetik ve güzellikle ilgili konularda ilham verici bir gün. İçgüdüsel olarak hoşlandığın şeylere yönelmek seni daha mutlu kılacak. Ağır ilerleyen ilişkilerde kazandığın sabır, bugünkü durumları çözmene yardımcı olabilir. Kim bilir, belki de havada aşk kokusu var. Sosyal çevrendeki etkileşimlerin, yeni fırsatların kapısını aralayabilir. Duygularını ifade etmekten korkma; bu, ilişkilerini daha da derinleştirecektir.
Bugün içsel derinliklerine inme ve duygusal dönüşüm için güçlü bir istek hissetmen muhtemel. Gizli sırların ve geçmiş travmaların yüzeye çıkması, seni daha güçlü bir birey haline getirmek için bir fırsat sunuyor. Etrafındaki insanlarla olan bağlarını yeniden değerlendirmek isteyebilirsin; daha önce göz ardı ettiğin hislerinle yüzleşmen faydalı olacaktır. Kendine güven ve kararlılığın, zorluklarla başa çıkmanı sağlayacak. Bu dönemde sezgilerine güvenmek, sana doğru yönlendirmeleri yapacak. İlişkilerinde, açıklık ve dürüstlük üst düzeyde olabilir; kalpleriyle konuşmak isteyenlerle derin bağlar kurabilirsin. İçsel bir huzur arayışı içinde olabilirsin, bu nedenle kendine zaman ayırmak, meditasyon ya da doğa yürüyüşleri gibi ruhunu dinlendirecek aktivitelere yönelmek iyi olacaktır. Eğer yeni bir projeye başlamak istiyorsan, bunlar için ideal bir zaman. Yaratıcı ve sezgisel fikirlerin aklında canlanması mümkün. Güçlü bir tutku ve azimle, hayallerini gerçeğe dönüştürebilirsin; bu süreçte sabırlı olmayı unutma. Geleceğe dair beklentilerin, bugün alacağın cesur adımlarla şekillenecek. Her anın tadını çıkar ve karanlıkla aydınlık arasındaki dengeyi bulmayı hedefle.
Bugün, macera arzusunun iyice belirginleşeceği bir gün. Yeni deneyimlere açık olmalısın; belki de sıradan rutinin dışına çıkıp keşfetmeye yönelik fırsatlar karşına çıkacak. Karşılaştığın insanlar ve durumlar ruhunu besleyecek ve geniş perspektifler kazandıracak. Eğitim ve öğrenme ile ilgili konularda şansın yüksek. Seyahat planları yapabilir veya yeni bir hobiye başlayabilirsin. Sosyal ilişkilerde açık ve dürüst olmak, sana daha fazla ilgi çekecek. Bazen cesur adımlar atmanın, hayatta kalmanın ve büyümenin anahtarı olduğunu unutma. Bugün hevesle yöneldiğin her şeyde olumlu gelişmeler bekleyebilirsin. Kalbini ve zihnini açık tutmayı ihmal etme.
Bugün sosyal hayatta öne çıkacağın, ilginç insanlarla tanışacağın bir dönemdesin. Yeniliklere ve farklı fikirlere açık olman, senin için hem yaratıcı bir ilham kaynağı olacak hem de çevrendekilerle olan etkileşimini artıracak. İçsel özgürlüğünü hissetmek için birkaç saatini yalnız geçirmen faydalı olabilir. Duygusal derinliklere dalmak veya meditasyon yapmak, zihnindeki karmaşayı hafifletecek. Sevgi ve arkadaşlık ilişkilerinde ise karşılıklı anlayış, cömertlik ve sabır bu dönemin anahtarları. İletişimde daha samimi ve içten olman, bağlarını güçlendirecek. Ayrıca yeni projelere başlamayı düşünüyorsan, bugünün bu konuda harekete geçmek için uygun bir zaman olduğunu hatırla. Cesur adımlar atmak için içindeki tutkuyu dinle.
Duyguların derinliklerinde yüzme zamanı. İç dünyanda bir huzursuzluk hissedebilirsin, ancak bu, sezgisel yeteneklerini ve yaratıcılığını ortaya çıkaracak fırsatlar doğurabilir. Duygusal olarak destek arayışında olabilirsin; başkalarıyla empati kurmak, unutulmaz bağlantılar kurmanı sağlayacak. Hayal gücünü kullanmak, sanatsal bir projeye yönelmek veya sadece doğanın tadını çıkarmak için harika bir dönemdesin.İletişim içerisine girdiğin kişilerden bazıları, senin içsel yolculuğunu anlamakta zorluk çekebilir. Bu durumda sabırlı olmak önem taşıyor; hislerini açıkça ifade etmemek, yanlış anlamalara neden olabilir. Kendini rahat hissettiğin bir ortamda bulunmak, güvende hissetmeni ve daha cesur adımlar atmanı sağlayabilir.Finansal konularda dikkatli olmalısın; göz alıcı fırsatlar seni bekliyor, ancak aceleci kararlar almak yerine dikkatli düşünmelisin. Birikim yapmak ya da harcamalarını kontrol altında tutmak, ilerleyen günlerde sana fayda sağlayacaktır. Her şeyden önce, içsel huzurunu sağlamadan dış dünyada arayışa girmemek faydalı olacaktır. Bu denge, ruhsal ve duygusal sağlığını güçlendirecek.
1
2
3
4
5
6
