1
Milano kentindeki La Scala Tiyatrosu’nda İtalyan bestecilerinden Fabio Vecchi’nin uyarladığı Yaşar Kemal’in Teneke Operası’ndayız…İzleyiciler büyük yazarı ve yapıtı ayakta alkışlıyor. Keşke operanın tadını biraz daha çıkarabilseydik…
Ama hızlı bir geçişle Adana’ya vardık bile, Yaşar Kemal kucağında yalınayak bir bebek köylülerle sohbette, aynı coğrafyada bir arada yaşanan kültürlerin zenginliğinden sözediyor, barıştan sözediyor, Türkün Türkten başka dostu yoktur gibi beyin yıkayıcı söylemlerin insanları nasıl birbirine düşürdüğünden sözediyor…
Sonra yavaş yavaş Yaşar Kemal’ın yaşamının çeşitli aşamalarında duraklaya duraklaya geriye, çok, çok gerilere gidiyoruz. Çocukluğu, babasının gözünün önünde öldürülüşü, kekeme oluşu, ona yepyeni bir dünya açan Arif Dino ile karşılaşması, ellili yıllarda İstanbul’a gelişi, arayışı, itilenlerin, ezilenlerin, sömürülenlerin peşine düşüşü, röportajları, sonra “İnce Memet”, “Sarı Sıcak’gibi baş yapıtlarının başka dillere çevrilmesi, ödüller alması, yapıtları çeşitli dillere çevrilir ve dünyanın dört bir yanında okunurken, her yerde büyük bir hayranlıkla karşılanırken bizde yaşadığı baskılar, sorgulanışı, hapse girişi, hakkında açılan davalar…
Halkın yazarı Yaşar Kemal, devlet yönetimlerinin baş düşmanı Yaşar Kemal…Osman Okkan’ın Yaşar Kemal filmini izlerken gözümün önüne Çengelköy’de bir akşam yemeyi geliyor. Yaşar Kemal ve eşi Ayşe Semiha, yıllardır Yaşar Kemal’in kitaplarını didik didik okuyan edebiyat eleştirmeni ve akademisyen eşim Norbert Mecklenburg ve ben. Norbert’in şaşkınlığı. Çünkü lokantadakilerin yemek boyu Yaşar Kemal’e sevgi gösterileri yetmezmiş gibi ayrılırken büyük küçük herkesin onu ayakta alkışlayarak uğurlaması.
Şaşırmakta haksız da sayılmaz, çünkü herhangi bir Avrupa ülkesinde ne tanınmış bir yazar halkı tarafından böylesine sevgiyle kucaklanır, ne de devlet yönetimi tarafından böylesine horlanır ve hırpalanır. Bu ancak edebiyatın aydınlanmacı gizilgücünün hala sürdüğü otoriter ülkelere özgü bir şey olsa gerek. Çünkü devlet yönetimleri değişiyor ama yazarlara, sanatçılara, aydınlara karşı düşmanlık hiç değişmiyor.
Zehra İpşiroğlu, Ayşe Baban ve Zeynep Oral (soldan sağa) Köln’de bir sohbet esnasında.
Köln Kultur Forum’da Osman Okkan ve arkadaşlarının büyük bir özenle hazırladıkları Zeynep Oral, Buket Uzuner, Hüseyin Erdem gibi yazarların, Helga Dağyeli gibi çevirmenlerin ve çeşitli akademisyenlerin katıldığı Yaşar Kemal sempozuyumu Almanya’nın Türkiye kökenli ilk Bakanı Cem Özdemir’in açılış konuşmasından sonra akademik çalışmalar, renkli anılar ve anektotlarla çok canlı ve güzel geçti. Konuşmalarda Yaşar Kemal’in politik yanının biraz geri plana itilmesine üzülmekle beraber, ekolojik yanının, doğa sevgisinin böylesine ön plana geçmesini hoş bir sürpriz olarak yaşadım.
Ama benim açımdan belki de en güzeli film gösterileriyle, müzikle, sunuş ve söyleşilerle dolu çok yoğun bu iki gün içinde Yaşar Kemal aramızdaymış ve bizlerle sohbet ediyormuş gibi bir duyguya kapılmam oldu, bunda belki de gençliğimden bu yana Yaşar Kemal’le karşılaştığı anların belleğimde canlanması da etkileyici olmuştur.. Kimi insan vardır üzerimizde sadece iz bırakmaz yaşamımızı da bir şekilde etkiler. On sekiz yaşımdayken lise ödevi olarak Yaşar Kemal’le röportaj yapmaya gittiğimde, şaşırmıştım. Çünkü onun dünyası bana çok yabancı bir dünyaydı. İnsanların ezilip kakıldıkları, kıyasıya sömürüldükleri adaletsizliklerle dolu bir dünyaydı bu, ama romanlarında yarattığı insanlarda yine de inanılmaz bir güç vardı, direnme, karşı koyma gücü.
Aynı gücü ve otantikliği Yaşar Kemal’de de hissetmiştim. İnce Memed’in haksızlıklarla mücadelesini, “Sarı Sıcak’ta ilk kez büyüklerle birlikte sabahın köründe tarlalarına çalışmaya giden minicik bir çocuğun öyküsünü, “Kalemler’de hırsız damgası yiyen yoksul bir çocuğun yaşadıklarını, “Allahın Askerleri’nde sokak çocuklarının yaşamlarını kimbilir kaç kere okumuşumdur.
Yıllar içinde ben de Almanya’ya iş bulmak için göç eden, yaşam savaşı veren kırsal kesimden insanları tanıdıkça, onları dinledikçe, acılarına, hırpalanmalarına birinci elden tanık oldukça, Van, Ağrı gibi bölgelere gidip o yörelerdeki çocukların, özellikle de kızların ve kadınların yaşadıklarını gördükçe Yaşar Kemal’i daha da iyi anladım.
Onun dünyasındaki kadınlar Meryemce gibi güçlü kadınlardı, erkeklerle birlikte savaşıyorlar, onları sömürenlere başkaldırıyorlardı, korkusuz ve cesurdular. Ama bu dünya sevdiği adam, kocası ve oğlu tarafından kuşatılan ve sonunda namus adına öz oğlu tarafından öldürülen Esme’nin öyküsünde olduğu gibi (Yılanı Öldürseler) bütünüyle ataerkil bir dünyaydı, kadınlar da ne kadar güçlü olurlarsa olsunlar bu kısır döngünün içindeydiler.
Bugün kendi yazdıklarımda farklı toplumsal katmanlardan ve kültürlerden gelen ve ataerkilliğin duvarlarını kırmaya çalışan kadınların izini adım adım sürerken, onca kadınla röportaj yapıp yaşadıklarını ruhumda hissederken Yaşar Kemal’i çok düşünüyorum. Kimi yazar vardır deniz feneri gibidir, pırıltılı bir ışık yayarlar çevrelerine. Benden önceki kuşağın Yaşar Kemal’in, Nazım Hikmet’in, Aziz Nesin’in ışığı hep eşlik etti bana. Acaba bizden sonraki kuşaklar da bu ışığı görecekler mi?
Günümüzde hepimizin etkisi altında olduğumuz dijital dünya kuşaklar arası farkı giderek baş döndürücü bir uçuruma dönüştürüyor. Bizim kuşak dijital dünyanın zorlu yollarında düşe kalka yürürken, bu dünyanın içine doğan bizden sonrakiler günlük yaşamın zorluklarını robotların ya da akıllı telefonların üstlendiği çok daha rahat bir dünyanın içindeler, ama dijital dışı dünyayı da yeterince tanımıyorlar. Dijital dünyanın yapay ışığında doğup büyüyenler, bu dünyanın içinde sosyalleşenler Yaşar Kemal’i okuyabilecekler mi, onun anlattıklarına benim on sekizimde yaptığım gibi içtenlikle, hayranlıkla kulak verecekler mi yoksa Yaşar Kemal geçmişte kalan bir dünyanın insanı mı?
Savunduğu değerlerden izler kalacaktır mutlaka. Sözgelimi hümanist yaklaşımı, savaşa karşı duruşu, her koşulda barışı savunması, adaletsizliğe direnişi, belki de doğa sevgisi etkisini sürdürmesine sürdürecektir de, bizim bugün ölümsüz olduğunu düşündüğümüz ancak okunması büyük bir sabır, emek ve zaman isteyen yapıtları da gelecek kuşaklarda okuyucusunu bulacak mı? Bunu kuşkusuz gelecek gösterecek.
Bugün enerjin oldukça yüksek. Kendini yeni fırsatların peşinde bulabilirsin. Cesaretin, belirsizlikleri aşmanda sana yardımcı olacak. İletişim yeteneklerin ön plana çıkabilir; bu nedenle sosyal çevrenle olan bağlantılarını güçlendirmek için harika bir gün. Girişimci ruhunun uyanmasıyla birlikte, yeni projelere adım atma arzusu hissedebilirsin. Ancak aceleci davranmamaya dikkat etmelisin; düşünmeden hareket etmek, pişmanlıklara yol açabilir.Aşk hayatında ise ani duygusal dalgalanmalar yaşayabilirsin. Partnerinle olan ilişkin analiz ve sorgulama gerektiren durumlarla yüz yüze gelebilir. Açık ve dürüst bir iletişim kurmak, bu durumları aşmanda anahtar rol oynayacaktır. Sağlık konularında kendine dikkat etmen önemli; fiziksel aktivitelerini artırmak ve beslenmene özen göstermek, enerjini daha iyi yönetmene katkıda bulunabilir. Duygusal dengeyi sağlamak için meditasyon veya yoga gibi uygulamalara yönelmek de faydalı olacaktır. Kendi içsel gücünü keşfetmek adına harika bir zaman dilimindesin; bu fırsatı en iyi şekilde değerlendirmelisin.
Bugün, içsel huzur arayışın daha da belirginleşiyor. Rahatlama ve konfor arayışında olduğun bir döneme girebilirsin. Çevrendeki olaylar seni düşünmeye sevk edebilir; anlık tepkiler vermek yerine derin bir nefes alıp durumu analiz etmek daha faydalı olabilir. Maddi konulara yönelik kaygılar ön plana çıkabilir; tuttuğunuz bütçeyi gözden geçirmenizde fayda var. İlişkilerde daha sıcak bir yaklaşım sergilemek, sevgi ve samimiyetin artmasına neden olabilir. Duygusal bağların güçlenmesi için açık ve dürüst bir iletişim kurmaya özen göstermelisin. Kendine zaman ayırmayı unutma; doğayla baş başa kalmak, ruhsal olarak yenilenmene yardımcı olacaktır. Artık bir adım ileri gitmek için gerekli cesareti bulabilirsin. Yapmayı düşündüğün sanatsal faaliyetler, yaratıcılığını ortaya çıkaracak ve ruh halini iyileştirecektir.
Bugün iletişim becerilerin ön planda olacak. Fikirlerini ifade etmekte oldukça başarılı olabilirsin. Sosyal etkileşimlerin keyifli geçecek ve yeni insanlarla tanışma fırsatları doğabilir. Merak duygun, çevrendekilerin ilgi alanlarını öğrenmene yardımcı olacak. Özellikle yazılı iletişimde yeteneklerini gösterebilir, projelerinde yaratıcı çözümler üretebilirsin. Ancak dikkat etmen gereken nokta, bazen yüzeysel kalmaman ve daha derin bağlantılar kurmaya çalışman. İçsel düşüncelerini paylaşmaktan çekinme, sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirebilirsin. Bugün, zihinsel enerjini yükselten aktivitelerle meşgul olmak, seni daha keyifli kılacak. Unutma, ruh halini olumlu etkileyecek şeylere yönelmek önemlidir. Bu süreçte esnek olmak ve değişime açık kalmak, sana yeni kapılar aralayacaktır.
Duygusal dalgalanmaların kaçınılmaz olduğu bir dönemdesin. İçsel huzurunu bulmak için kendine zaman tanıman önemli. Aile bağlantıların ön planda olabilir, sevdiklerine karşı daha duyarlı davranabilirsin. İletişim becerilerin artıyor; bu sayede sıkıntılarını paylaşmakta zorlanmayacaksın. Parasal konularda daha temkinli olman gerekebilir, harcamalarını gözden geçirmen faydalı olacaktır. Kendini güvende hissetme ihtiyacın arttığı bu zamanda, içsel sesine kulak vermek ve yalnız kalmak senin için iyi olabilir. Kendi alanını oluşturmak, ruhsal rahatlık sağlayacak. Ayrıca, geçmişten gelen anılar ve ilişkilerle yüzleşmek, seni büyütebilir. Güçlü sezgilerin sayesinde, yeni fırsatları değerlendirme şansın yükselebilir. Bugün, tam bir duygusal denge arayışında bulunabilirsin, bu fırsatı iyi kullanmalısın.
Bugün, enerjinin doruk noktasında olduğu bir gün. Özgüvenin her zamankinden daha yüksek hissetmeni sağlayacak olaylar peş peşe gelebilir. Yalnızken bile dikkatleri üzerine çekebilirsin. Sosyal çevrendeki insanlarla olan ilişkilerin, yeni fırsatların kapısını aralayabilir. Cesur adımlar atmaya ve liderlik yeteneklerini sergilemeye hazır ol. Kalp atışlarının hızlanmasına neden olacak bir romantik gelişme yaşanabilir; tutkularını ifade etmekten çekinme. Ancak, kararlar alırken iç sesini dinlemeyi unutma. İş hayatında da yenilikler peşinde koşmak, sana beklenmedik kazançlar getirebilir. Kendine güven, yüreğindeki ateşi yak ve tutku dolu bir gün geçirmeye hazır ol!
Gözlemlerin derinliği sayesinde, detaylara olan hâkimiyetin bugün seni bilgilendiren küçük ipuçlarını ortaya çıkarabilir. Gün içinde karşılaşacağın durumlar, planlarında beklenmedik değişiklikler yaratabilir. Esnek olmak, bu değişimlere uyum sağlamanı kolaylaştıracak. Sağlık ve rutine odaklanarak kendine yönelik bakım yapmayı ihmal etmemelisin. İş hayatında, bir takım projelerde takım arkadaşlarınla yapacağın işbirliği, seni yüceltici sonuçlar doğurabilir. İletişim becerilerinle insanları etkilemekte zorlanmayacaksın; çevrendekilere ilham verecek düşüncelerinle dikkat çekebilirsin. Öğrenmeye açık ve meraklı bir zihinle yeni bilgiler edinmek, kişisel gelişimine katkı sağlayacak. Duygusal ilişkilerinde ise empati kurma yeteneğin, bağlarını güçlendirebilir; bu, sana huzur verecek ve olası çatışmaları azaltacaktır. Kendine güvenerek ilerlediğin bu dönemde, hedeflerine ulaşmak için gereken iradeyi yeniden canlandırman önemli.
Sosyal etkileşimler ve ilişkiler üzerinde yoğun bir odaklanma içinde olabilirsin. Güzellik ve estetik anlayışını sergilemek için yaratıcı projelere yönelmek isteyebilirsin. Duygusal denge arayışın, çevrendeki insanlarla olan bağlarını güçlendirmeye yardımcı olacak. Ancak, kararsız hissetmen olası, bu nedenle iç sesine güvenmeyi denemelisin. Kendini ifade etme biçiminde yenilikler denemek, özgüvenini artıracak. İlişkilerinde uyum arayışında iken, başkalarının ihtiyaçlarını da göz önünde bulundurmak önemli olacak. Bugün, sevgi dolu bir yaklaşım sergilemek tüm yaşam alanlarına olumlu yansıyabilir.
Bugün içsel derinliklere dalma arzusu içinde olacaksın. Duyguların yoğunlaşabilir ve gizli kalmış hislerin yüzeye çıkabilir. Kendi iç dünyanla barış yapma fırsatını yakalayarak geçmişle yüzleşebilirsin. İletişimde samimiyet ön plana çıkacak; arkadaşlarınla ya da sevdiklerinle duygusal konuşmalar yapabilirsin. İnce sezgilerin, çevrendeki insanları anlama konusunda sana büyük bir avantaj sağlayacak. Aynı zamanda, bazı gizli konuların açığa çıkması beklenebilir, bu da seni bilinçli kararlar almaya itebilir. Dareket etmeden önce düşünmek, duygusal olarak daha sağlam adımlar atmana yardımcı olacak. Kendine ve ilişkilerine duyduğun güveni güçlendirerek, ikili iletişimlerini olumlu bir yöne taşıyabilirsin. Dersler çıkarabileceğin deneyimlerle karşılaşabilirsin; bu süreç, seni hem kişisel hem de sosyal anlamda olgunlaştıracak. Sonuç olarak, duygusal ve ruhsal derinliklerinle yüzleşmek için harika bir zaman dilimi.
Bugün merak duygunuz yüksek, yeni bilgiler edinmek ve keşif yapmak için mükemmel bir gün. Sosyal çevrenizden destek alarak ilgi alanlarınızı genişletebilirsiniz. Öğrenme hevesiniz, başkalarıyla iletişiminizi güçlendiriyor. İçsel yolculuğa çıkabilir, derin düşüncelere dalabilirsiniz. Yolculuk planları, seyahat hayalleri gündeminizde yer alabilir. Macera ruhunuz, yeni deneyimlere açık olmanızı sağlıyor. Kendi sınırlarınızı aşma ve özgürlüğü hissetme arzusu, kararlarınıza yön verebilir. Çevrenizdeki insanlarla olan etkileşimlerinizde sabırlı olun. Duygusal derinliklere inmek, ilişkilerinizi güçlendirebilir. Bugün, içsel motivasyonunuzu harekete geçirerek, hedeflerinize odaklanmak için ideal bir zaman.
Bugün, hedeflerine ulaşma konusunda kararlılığın ve disiplinin ön planda. Kendine olan inancın, zorlukların üstesinden gelmene yardımcı olacak. Çalışma alanında yeni fırsatlar kapını çalabilir; bu fırsatları değerlendirirken dikkatli ve stratejik olman gerekebilir. Aynı zamanda, duygusal ilişkilerde samimi ve açık olmanın getireceği huzuru hissedeceksin. Geri planda kalan hislerin yüzeye çıkabilir, bu da seni düşündürmeli. Sağlığına önem vermek, zihinsel ve bedensel dengeyi kurmana yardımcı olacak. Unutma, ilerlemek için adım atmak yeterli değil; bu yolda yürüdüğün zemin de önemli. Kendi iç dünyanı ve dış çevreni dengeleyerek, daha iyi bir denge ve tatmin hissi bulabilirsin.
Bugün kendine olan güvenin ve özgüvenin artış gösterebilir. Zihninde yeni fikirlerin filizlenmesi için uygun bir zaman dilimindesin. Geleceğe dair hayallerini gerçekleştirmek için adım atmaya hazır hissedeceksin. Sosyal çevrendeki insanlarla kurduğun iletişim güçlenecek; bu durum, beklemediğin bir destek bulmanı sağlayabilir. Duygusal ilişkilerde, karşılıklı anlayış ve empati ön plana çıkacak, bu sayede sorunları kolayca aşabileceksin. Farklı görüşlere açık olman, sana yeni bakış açıları kazandıracak ve ilham verecek. Günü, sevdiklerinle geçireceğin keyifli anlarla dolu hale getirmeyi unutma. Kendini ifade etme konusunda cesur ol, içindeki yaratıcılığı serbest bırak!
Duygusal derinliklerinle yüzleşeceğin bir gün. İçsel düşünceler ve hayaller seni sarabilir, bu dönem yaratıcı yeteneklerine ışık tutabilir. Belki bir şey yaratma isteği içini kaplayacak, bu da kendini ifade etmenin harika bir yolu olabilir. İletişim kurma konusunda daha cesur olmalısın; sevdiklerinle duygu ve düşüncelerini paylaşmak için uygun bir zaman. Sosyal ilişkilerde dengeyi bulmak ve başkalarının ihtiyaçlarını göz önünde bulundurmak, ilişkilerini güçlendirebilir. Aynı zamanda, sezgilerinle hareket ettiğinde, hayatının bazı alanlarında farkındalığın artabilir. Kendini dinle ve içsel rehberliğine güven. Unutma, içsel huzur, dış dünyanın karmaşasında kaybolmamanı sağlayacaktır.
