1
Sanatla iç içe geçen uzun bir ömür. Bugünün sayısız usta sanatçısını yetiştiren Haldun Dormen ile evinde buluştuk. Makaleler, kitaplar, fotoğraflar, albümler, duvarlarda asılı masklar, gazete küpürleri… Tüm bunlar Dormen’in yaşamının kısa bir özeti gibi adeta. Öyle ya, bizim ülkemizde sanatçı olmak çok kolay değil, hele ki 75 sene, bir asra yakın zamandır sanatla uğraşan Haldun Dormen, ne kadar çok hükümet ve ihtilal görmüş.
Bugün geriye dönüp baktığında okumak için gittiği Amerika’dan iyi ki ülkeme geri dönmüşüm diyebiliyor. Çünkü bugünün ustaları Dormen’in çırakları. Sanatçının kısaca geçmişine doğru bir yol alırsak sahneye ilk kez Galatasaray Lisesi’nde ortaokul öğrencisi iken Demirbank adlı oyununda “Yirmibeş kuruş” rolüyle çıktı. Tiyatro eğitimini ABD’de Yale Üniversitesi’nde aldı. Yüksek lisans derecesiyle mezun oldu. İki yıl süreyle Amerika Birleşik Devletleri’nde çeşitli tiyatrolarda oyunculuk ve yönetmenlik yaptı. Hollywood’da Pasadena Playhouse’da dört oyunda oynadı. İstanbul’a döndüğünde önce Muhsin Ertuğrul yönetimindeki Küçük Sahne’ye girdi ve Cinayet Var adlı oyundaki dedektif rolüyle ilk kez Türk seyirci karşısına çıktı. O sıralarda Beyoğlu Parmakkapı Sokak’ta genç amatörlerle birlikte 60 kişilik bir cep tiyatrosu kurdu.
Güldürü ve vodvil türünde uzmanlaşmış bir tiyatro yönetmeni Haldun Dormen. 1955 yılında Dormen Tiyatrosu’nu kurdu. 1961 yılında Türkiye’de sahnelenen ilk Batılı müzikal olan Sokak Kızı İrma’yı yönetti. 1980’li yıllarda Egemen Bostancı’nın yapımcılığını üstlendiği Hisseli Harikalar Kumpanyası, Şen Sazın Bülbülleri gibi müzikalleri sahneye koydu. 1985 yılında İstanbul Şehir Tiyatroları’nda sahneye koyduğu Lüküs Hayat, 30 yıl boyunca aralıksız ve genellikle kapalı gişe olarak devam etti.
Usta sanatçı benim hayatımın dönüm noktası tiyatromun kapanmasıdır diyor. Çünkü o tiyatrodan kimler geldi kimler geçti: Erol Günaydın, Altan Erbulak, Metin Serezli, Nisa Serezli, Erol Keskin, İzzet Günay, Yılmaz Köksal, Ayfer Feray, Nevra Serezli, Gülriz Sururi gibi onlarca usta oyuncu…
Tiyatronuz kapandıktan sonra neler değişti sanat hayatınızda?
Kendi tiyatromu kapatmam benim hayatımın dönüm noktası belki de. Ama bir şey değişmedi hayatımda. Başka tiyatrolarda çalıştım. Sonuçta tiyatro hep devam etti. Benim için tiyatro hep çalışma, çalışma, çalışma.
Durmadan sürekli üreten bir sanatçısınız, son projenizden bahseder misiniz?
O kadar çok teklif geliyor ki hepsini zaten kabul edemem. Ufak tefek işler yapıyorum ders verdiğim okullarda çalışıyorum. Sizinle sohbetimizden sonra okula gideceğim. Öğrencilerim var yetiştirdiğim. Orada iki tane oyun hazırlıyoruz. “Üç Kız Kardeşi Beklerken” olacak biri. Talebelerim çok da güzel oynuyorlar. Benim iki tane müzikal, bir tane de oyunum var şu an.
Sizin kaleminizden çıkmış ve yıllar önce sahnelediğiniz “Hisseli Harikalar Kumpanyası” yeniden sahnede olacak, günümüze güncelleme var mı?
Defalarca teklif ettiler en sonunda kabul ettim. İzmir’de Sahne Tozu adlı tiyatro çatısı altında yeniden sahnede olacak. Metnin ana çatısına hiç dokunmadım, sadece ufak tefek güncellemeler yaptım. Bu ay içinde oraya gideceğim çalışmalar için. Oyunu tamamen oradaki ekiple oluşturuyoruz. Nevra Serezli, sahnede çok güzel iz bırakmış bir oyuncu. O dönemde Nevra çok iyi oynamıştı.
Geçmişte Adile Naşit ile Ayşen Gruda da oynamıştı.
Uzun bir yol sizin yolunuz, yolda devam edenler, duraklarda inenler, unutamadıklarınız, anılar, eski dostlar desem size, ne dersiniz?
Unutamadığım o kadar çok insan var ki maalesef. Kaybettiklerimiz. En son Oya Başar’ı kaybettik. Bu ölümler beni mahvediyor. Anılar çok fazla, hatırlamak şimdi hemen zor. Mesela belgeselini çekiyorlar Adile Naşit’in. O kadar çok iş yaptık ki. Adile Naşit’i tanımak lazımdı. Çok esprili bir kadındı. Çok iyi vakit geçirdik. Çok eğlendik. Çok güzel şeyler yaptık. İşine karşı çok disiplinliydi. Tiyatro çok ciddi bir iştir derdi. Daha sonra televizyoncu oldu bildiğiniz gibi. Türkiye tanıdı onu sonra. Vallahi binlerce insan. Bazılarını hatırlayamıyorum bile. Resim gösteriyorlar bana yine de hatırlamıyorum.
Hâlâ beni dost olarak arayanlar var. Erol mesela. Erol Evgin ile bizim aramız çok iyidir, İzzet Günay’la da.
Sizin öğrencilerinizin büyük bir kısmı da 30 yaş üstü. Bu yaştaki insanlara tiyatroyu öğretmek nasıl?
Kendini kurtarmış insanlar. Çalışanlar. 50 yaşında olanlar da var. Emekli olmuş talebelerim de var. İçinde kalmış hepsinin, tiyatro yapmak istiyorlar. Ben çok mutluyum. Ben hepsine “Yaparsın şekerim” diyorum. Çalışırsan, inanırsan yaparsın.
Sizin gençlere öğüdünüz ne oluyor?
Benim en çok itiraz ettiğim şey, biraz fazla karamsar oldular. Mesela şimdi bütün niyetleri bir Amerika’ya gitseler de ya da bir İngiltere’ye gitseler de orada iş yapsalar. Ama Türkiye’de iş yapmak lazım. Ben mesela Amerika’da kaldım. Ve çok ısrarla da otur orada Amerika’da dediler ama ben Türkiye’ye dönmek istedim. Evet bugünkü Türkiye olsaydı döner miydim bilmiyorum ama o zaman seve seve döndüm. Oradaki bütün iş imkânlarımı bıraktım döndüm. İyi ki de dönmüşüm. Gençlerin daha umutlu olmaları lazım.
Türkiye’nin sizce en büyük derdi nedir?
Söylersem hapse tıkarlar! Türkiye çok iyiye doğru gidecek. Ondan en ufak bir kuşkum yok. Ben hep iyi niyetli olduğum için, ben Türkiye’nin geleceğini çok parlak görüyorum, bu süreçler muhakkak bitecek. Toplumun dertleri aynı, pahalılık var.
Sahnelemek istedim ama bir türlü yapamadım, sahneleyemedim dediğiniz bir oyun var mı?
Yok, deliydim ben. Deli olduğum için de her oyunu yapmaya çalıştım. Ne kadar pahalıya çıkarsa çıksın. O yüzden iki kere iflas ettim zaten. Çok şükür, her istediğimi yaptım. Şanslıyım ben. Mutlu bir hayatım oldu.
Bugün, özgüvenin ve cesaretinin vurgulandığı bir gün. Yeni fırsatlara açık olman, farklı bir yönünü keşfetmene olanak tanıyacak. Karşılaştığın zorluklar, seni daha güçlü kılacak birer deneyim olacaktır. İlişkilerinde, düşüncelerini açıkça ifade etmekten çekinme; bu, başkalarının seni daha iyi anlamasını sağlayacak. Fikirlerinle dikkat çekmek, ilham vermek için harika bir zaman. Girişken tavırlarınla çevrendekilere enerji katma kapasiten yüksek. Ancak, sabırsız olabileceğin durumlarda biraz daha dikkatli olman faydalı olabilir. İçsel motivasyonunu kullanarak, hedeflerine bir adım daha yaklaşabilirsin. Sürprizlerle dolu bir gün seni bekliyor; akışa bırak ve yeniliklere açık ol.
Bugün çevrenizdeki güzelliklere ve estetik algınıza daha fazla dikkat edeceğiniz bir gün. Kendinizi ruhsal olarak huzurlu hissetmek için doğayla iç içe olmayı tercih edebilirsiniz. İlişkilerinizde sakin bir yaklaşım sergilemek, yakınlarınıza olan sevginizi daha iyi ifade etmenize yardımcı olacaktır. İş hayatında kararlılığınız ve azminizle dikkat çekebilirsiniz. Ancak, bazı konularda esnek olmanız ve yeniliklere açık kalmanız faydalı olacaktır. Maddi konularda da uzun vadeli düşünmek, geleceğinizi güvence altına almanızda büyük rol oynayabilir. Bugün güzellik ve konfor arayışınızın güçlü olduğu saatlerde kendinize küçük keyifler yaratmayı unutmayın.
Bugün zihin gücün zirve yapacak, bilgiye olan açlığın seni yeni keşiflere yönlendirebilir. Sosyal etkileşimlerin ön planda, yeni insanlar tanımak için uygun bir zaman. İletişimci doğan, karşılaştığın durumlarda etkili ve ikna edici olmanı sağlayacak. İçsel merakın, seni farklı fikirlere yönlendirebilir, bu da tartışmalarda cesur bir duruş sergilemeni sağlıyor. Ancak dikkat et, çok fazla bilgi alması seni yıpratabilir; derinlemesine düşünmek yerine yüzeyde kalmayı tercih etme. Anlık heyecanlar ve ilginç sohbetler seni cezbetse de, önemli kararlar almak için biraz beklemeni öneririm. Bugün açık fikirli olmak, yeni perspektifler kazanmanı sağlayacak. Kendi görüşlerine meydan okuduğunda, kişisel gelişimini hızlandırabilirsin.
Duygusal derinliklerin ve içsel dünyanla daha fazla bağlantı kuracağın bir dönemdesin. Karşılaştığın olaylar, seni geçmişinle yüzleşmeye ve bazı yaralarını iyileştirmeye yönlendirebilir. Ailene ve sevdiklerine karşı duyduğun sorumluluklar seni biraz boğabilir, fakat içindeki empatinin seni güçlü kılacağını unutma. Yakın ilişkilerinde samimiyet ve açıklık, aradığın huzuru getirebilir. Yaratıcılığın zirveye çıkacak, belki de düşüncelerini sanatsal bir dille ifade etmek isteyeceksin. Kendine karşı nazik ol ve duygusal ihtiyaçlarını göz ardı etme; belki bir yürüyüş, bir kitap ya da sadece biraz yalnız kalmak sana iyi gelebilir. Bugün kendinle barışmanın yollarını aramak, geleceğe yönelik umut ve huzur dolu bir bakış açısı geliştirmene yardımcı olacak.
Işıltın, çevrendekilere ilham verme potansiyelinle dolup taşıyor. Bugün, yaratıcılığını serbest bırakman ve içindeki lideri beslemen için harika bir zaman. Sosyal ortamlarda parlayacak, ilgi odağı olacaksın. Duygusal ilişkilerde derin iletişim kurma arzusun artarken, samimi paylaşımlar yapabilir, kalbindeki hisleri daha açık ifade edebilirsin. Yalnızca kendini değil, başkalarını da motive etme gücün yüksek. Ancak, kendi ihtiyaçlarına da dikkat etmeni öneririm; biraz dinlenmeyi ihmal etme. İçsel huzurun, dışarıya yansıyacak ve gün boyunca karşındaki insanları etkisi altına alacak. Unutma, dış dünyaya sunduğun ışık, içindeki dengeyle doğru orantılı. Hedeflerine ulaşma isteğin, sana yeni kapılar açabilir. Kendine güven, başarı kaçınılmaz olacak.
Gün, detaylarla dolu ve oldukça üretken geçecek. İş yerinde veya kişisel projelerinde disiplinini koruyabilirsin. Küçük ayrıntılara dikkat ederek işlerin daha verimli ilerlemesine katkı sağlayacaksın. Eleştirel düşünme kabiliyetin, sorunların üstesinden gelmende büyük rol oynayacak. İlişkilerde ise, yapıcı geri bildirimler vererek yakınlarınla olan bağlarını güçlendirebilirsin. Aynı zamanda kendine zaman ayırmayı ihmal etme; zihnini temizlemek ve ruhunu beslemek için doğayla iç içe olacağın kısa yürüyüşler yapmak faydalı olacak. Sağlığınla ilgili, hafif egzersizler ve dengeli beslenme seni daha iyi hissettirecektir. Tutkuların ve hedeflerin için attığın adımlar, gelecekte güzel sonuçlar getirecek. Bu yüzden kararlarını güvendiğin intuitionalara göre şekillendirmekte fayda var.
Harmoni arayışında ve ilişkilerde denge sağlama çabasında olabilirsin. Bugün, etrafındaki insanların duygusal ihtiyaçlarına duyarlılığın artacak. Belki de bazı insanlarla daha derin sohbetler yaparak bağlarını güçlendirebilirsin. Yeniliklere açık olman, sana farklı bakış açıları sunabilir ve bu da kararlarını olumlu yönde etkileyebilir. Sanatsal yeteneklerini ortaya çıkaracak aktivitelere yönelmek isteyebilirsin. Tutku ve yaratıcılık, geliştirdiğin projelerde ön plana çıkacak. Özellikle estetik ve güzellikle ilgili konularda ilham verici bir gün. İçgüdüsel olarak hoşlandığın şeylere yönelmek seni daha mutlu kılacak. Ağır ilerleyen ilişkilerde kazandığın sabır, bugünkü durumları çözmene yardımcı olabilir. Kim bilir, belki de havada aşk kokusu var. Sosyal çevrendeki etkileşimlerin, yeni fırsatların kapısını aralayabilir. Duygularını ifade etmekten korkma; bu, ilişkilerini daha da derinleştirecektir.
Bugün içsel derinliklerine inme ve duygusal dönüşüm için güçlü bir istek hissetmen muhtemel. Gizli sırların ve geçmiş travmaların yüzeye çıkması, seni daha güçlü bir birey haline getirmek için bir fırsat sunuyor. Etrafındaki insanlarla olan bağlarını yeniden değerlendirmek isteyebilirsin; daha önce göz ardı ettiğin hislerinle yüzleşmen faydalı olacaktır. Kendine güven ve kararlılığın, zorluklarla başa çıkmanı sağlayacak. Bu dönemde sezgilerine güvenmek, sana doğru yönlendirmeleri yapacak. İlişkilerinde, açıklık ve dürüstlük üst düzeyde olabilir; kalpleriyle konuşmak isteyenlerle derin bağlar kurabilirsin. İçsel bir huzur arayışı içinde olabilirsin, bu nedenle kendine zaman ayırmak, meditasyon ya da doğa yürüyüşleri gibi ruhunu dinlendirecek aktivitelere yönelmek iyi olacaktır. Eğer yeni bir projeye başlamak istiyorsan, bunlar için ideal bir zaman. Yaratıcı ve sezgisel fikirlerin aklında canlanması mümkün. Güçlü bir tutku ve azimle, hayallerini gerçeğe dönüştürebilirsin; bu süreçte sabırlı olmayı unutma. Geleceğe dair beklentilerin, bugün alacağın cesur adımlarla şekillenecek. Her anın tadını çıkar ve karanlıkla aydınlık arasındaki dengeyi bulmayı hedefle.
Bugün, macera arzusunun iyice belirginleşeceği bir gün. Yeni deneyimlere açık olmalısın; belki de sıradan rutinin dışına çıkıp keşfetmeye yönelik fırsatlar karşına çıkacak. Karşılaştığın insanlar ve durumlar ruhunu besleyecek ve geniş perspektifler kazandıracak. Eğitim ve öğrenme ile ilgili konularda şansın yüksek. Seyahat planları yapabilir veya yeni bir hobiye başlayabilirsin. Sosyal ilişkilerde açık ve dürüst olmak, sana daha fazla ilgi çekecek. Bazen cesur adımlar atmanın, hayatta kalmanın ve büyümenin anahtarı olduğunu unutma. Bugün hevesle yöneldiğin her şeyde olumlu gelişmeler bekleyebilirsin. Kalbini ve zihnini açık tutmayı ihmal etme.
Bugün sosyal hayatta öne çıkacağın, ilginç insanlarla tanışacağın bir dönemdesin. Yeniliklere ve farklı fikirlere açık olman, senin için hem yaratıcı bir ilham kaynağı olacak hem de çevrendekilerle olan etkileşimini artıracak. İçsel özgürlüğünü hissetmek için birkaç saatini yalnız geçirmen faydalı olabilir. Duygusal derinliklere dalmak veya meditasyon yapmak, zihnindeki karmaşayı hafifletecek. Sevgi ve arkadaşlık ilişkilerinde ise karşılıklı anlayış, cömertlik ve sabır bu dönemin anahtarları. İletişimde daha samimi ve içten olman, bağlarını güçlendirecek. Ayrıca yeni projelere başlamayı düşünüyorsan, bugünün bu konuda harekete geçmek için uygun bir zaman olduğunu hatırla. Cesur adımlar atmak için içindeki tutkuyu dinle.
Duyguların derinliklerinde yüzme zamanı. İç dünyanda bir huzursuzluk hissedebilirsin, ancak bu, sezgisel yeteneklerini ve yaratıcılığını ortaya çıkaracak fırsatlar doğurabilir. Duygusal olarak destek arayışında olabilirsin; başkalarıyla empati kurmak, unutulmaz bağlantılar kurmanı sağlayacak. Hayal gücünü kullanmak, sanatsal bir projeye yönelmek veya sadece doğanın tadını çıkarmak için harika bir dönemdesin.İletişim içerisine girdiğin kişilerden bazıları, senin içsel yolculuğunu anlamakta zorluk çekebilir. Bu durumda sabırlı olmak önem taşıyor; hislerini açıkça ifade etmemek, yanlış anlamalara neden olabilir. Kendini rahat hissettiğin bir ortamda bulunmak, güvende hissetmeni ve daha cesur adımlar atmanı sağlayabilir.Finansal konularda dikkatli olmalısın; göz alıcı fırsatlar seni bekliyor, ancak aceleci kararlar almak yerine dikkatli düşünmelisin. Birikim yapmak ya da harcamalarını kontrol altında tutmak, ilerleyen günlerde sana fayda sağlayacaktır. Her şeyden önce, içsel huzurunu sağlamadan dış dünyada arayışa girmemek faydalı olacaktır. Bu denge, ruhsal ve duygusal sağlığını güçlendirecek.
1
2
3
4
5
6
