1
İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer kentte şehir tiyatroları kurma kararı aldı. Bu doğrultuda tiyatro sanatının uzmanlarından oluşan bir danışma kurulu ve tüzük kurulu oluşturuldu. Tüzük ve yönetmelik kurulunda Yücel Erten, Orhan Alkaya, Hülya Nutku ve Eren Aysan yer aldı. Ardından İzmir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları Genel Sanat Yönetmenliği’ne, Ankara Devlet Konservatuvarı ve Makedonya Üsküp Tiyatro Akademisi’nde eğitmen olarak da görev yapmış olan usta sanatçı Yücel Erten atandı.
YÖK’E BAĞLI OLMAYANLAR SINAVA ALINMADI
İzmir Şehir Tiyatroları projesinin hayata geçmesine sayılı günler kaldı. Sınavlar başladı. Ancak bazı gençler tüzük engeline takıldı. Sadece Yüksek Öğretim Kurulu YÖK’e bağlı üniversite konservatuvarı mezunlarının başvuruda bulunabileceğinin kararlaştırıldığı tüzük maddesi nedeni ile çok sayıda gencin boynu bükük kaldı. Başvurusu reddedilen oyuncular arasında, yıldız fabrikası olarak nitelenen Müjdat Gezen Sanat Merkezi’nin dört mezunu da yer aldı. Sınava alınmayan gençler, fırsat eşitliği sağlanmadığı gerekçesi ile tepki gösterirken, uygulama sanat kamuoyunda da tartışma yarattı.
HERKESE SINAV KAPISI AÇAMAYIZ
İzmir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları Genel Sanat Yönetmeni Yücel Erten ile MSM kurucusu Müjdat Gezen, meseleyi SÖZCÜ’nün hür ve demokratik platformunda tartıştı. Tüzüğe atıfta bulunarak uygulamayı savunan Yücel Erten, yazılı açıklamasında, “Sınavı MSM mezunlarının katılımına açsaydık; başvuru sayısı bununla kalacak mıydı? Doğal ki tiyatro eğitimi veren başka kuruluşlar da ‘fırsat eşitliği’ isteyecekti. O durumda, çifte standart uygulayamayacağımız için; bizim merdivenaltı akademilerden tutun, oyunculuk eğitim büfelerine kadar herkese sınav kapısını açmamız gerekecekti” ifadelerini kullandı.
ADİLE NAŞİT VE MÜNİR ÖZKUL HANGİ ÜNİVERSİTE MEZUNU
İstanbul Belediye Konservatuvarı, İstanbul Üniversitesi Konservatuvarı, Kadir Has Üniversitesi, TÜRVAK ile 1991 yılında kurduğu ve ücretsiz eğitim veren MSM’de 49 yıldır tiyatro ve oyunculuk öğretmenliği yapan Müjdat Gezen de telefon görüşmesi ile soruları yanıtladı. ‘Hocaların hocası’ unvanına erişen usta sanatçı Müjdat Gezen, yeteneğe bağlı kurumlara dair nitelik ve nicelik arasındaki farklılıklara vurgu yaptı. Gezen, “Adile Naşit, Münir Özkul hangi üniversiteden mezun” sorularını gündeme getirdi. Gezen ve Erten şu açıklamaları yaptı:
MÜJDAT GEZEN: YETENEKSİZ VE BAŞARISIZSA ALMAYIN
– İstanbul Belediyesi Şehir Tiyatroları yıllarca önce genç sanatçı alımına başladı. Ahmet Saraçoğlu, Sevinç Erbulak, Serdar Orçin, Sevil Akı gibi birçok MSM mezunu sanatçı kabul edildiler ve onlarca ödül kazandılar. Sonra belediye yönetimine AKP geldi ve MSM’lilere yasak koydu. Ondan sonra bizim öğrencilerimiz İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları’na giremediler.
– Ben bütün bunların sevgili Tunç Soyer’in bilgisi dışında olduğu kanısındayım. Çünkü Soyer bu konuya hiç müdahale etmeyerek işi uzmanlarına bırakmıştır ve doğrusunu yapmıştır. Orada bu kararları alan kişilerin hepsi arkadaşımdır ve hepsini de çok severim.
– Fakat tüzük hazırlanırken YÖK’e bağlı üniversitelerden mezunlar alınması fikrine tamamen karşıyım. Ben onlarca üniversite konservatuvarının tiyatro bölümlerine nasıl alım yapıldığını ve nasıl eğitim verildiğini biliyorum.
– Yeteneğe dayalı okullarda ve sanat kurumlarında kabul sınavı yapılırken o gencin hangi üniversite mezunu olduğuna bakılmaz. Nitelik başka şeydir, nicelik başka şeydir. Tiyatrolar yetenekli aktörleri severler. Çünkü seyirci onları sever de ondan.
– Ben konservatuvarlıyım. Hiç kuşkusuz ki eğitimin yanındayım. Ama öyle istisnalar vardır ki, insana soru sordurur. Şöyle ki: “Adile Naşit hangi okuldan mezundur? Münir Özkul hangi okuldan mezundur” gibi… Örnekleri çoğaltabiliriz.
– Bence buradaki en önemli nüans şu olmalı: Siz, fırsat eşitliği tanıyarak gençlere sınava girme hakkı verin ve kapılarınızı açın; yetenekli ve başarılıysa alın, yeteneksiz ve başarısızsa almayın.
– Bu düşüncem asla MSM mezunlarına özel bir çağrı değil, ilkesel bir öneridir. Çok iyi biliyorum ki, benim önerim yapıldığında başvuru sayısı en az ikiye katlanacaktır ve jüri çok yorulacaktır. Ama zaten şu anda da yoruluyorlar.
– Son olarak, arkadaşlarımın yolu açık olsun. İzmir’e çok güzel bir tiyatro kazandırıyorlar.
YÜCEL ERTEN: KAHVEHANE SOHBETİ OLMAKTAN ÖTEYE GİTMEZ
– Öncelikle bu konu, yönetmeliğin emridir. İZBBŞT Yönetmeliği, Türk Tiyatrosu’nun çok değerli insanlarından oluşan bir danışma kurulunun yaklaşık bir yıllık çalışması sonunda hazırlanmış ve İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi’nin onayından geçmiştir.
– Tüzüğün 4. maddesi şöyle der: “İzmir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları, belediye başkanlığına bağlı bir müdürlük olarak özel bütçe ile yönetilen ve sanatsal açıdan özerk bir sanat ve kültür kurumudur.” Buradaki ‘sanatsal açıdan özerk’ tanımına hepimizin özen göstermesi gerektiğini düşünürüm. Yönetmeliği beğenmeyenler olabilir. Rasyonel bir biçimde tartışılabilir de. Ortak akıl oluştuğunda değişebilir de. Ama siyasal erk üzerinde manevi baskı oluşturarak delmeye çalışmak, sanat kurumlarının özerkliği hedefine gönül vermiş sanatçıların davranış biçimi olmasa gerek.
– Bir an için düşünelim: Siyasal erk, kuruluş aşamasında henüz kadroları için sınav açmakta olan bir tiyatroda, bazı baskılar üzerine yönetmeliğe aykırı bir uygulama istese, daha ilk adımda demokratik yapılanmayı ve tiyatronun sanatsal özerkliğini örselemiş olmaz mıydı? Biz hepimiz böyle bir davranışı eleştirmez miydik? Geçmişte, önünü ardını düşünmeden sanat kurumlarımızı bakanlara ve başkanlara şikayet edenler, sanatın özerkleşme mücadelesini, o makamlarda rehin bırakmış olmadılar mı?
– Ne mutlu bizlere ki, sayın Başkan Tunç Soyer bu konuda son derece demokrat ve incelikli bir tutum sergilemiş ve İzmir Şehir Tiyatroları’nın öz erkini örseleyecek bir talimat vermekten kaçınmıştır. Şahsen ve yönetim kurulumuz adına kendisine teşekkür etmeyi borç bilirim.
– Kurucu Genel Sanat Yönetmeni olarak kişisel görüşüm, bu konuda serinkanlı bir biçimde ortak akla ulaşılmadan fikir yürütüldüğü yönünde. Şurası açık ki, bir yere sınavla eleman alacaksanız, ölçek koymak kaçınılmazdır. “Yetenek diploma ile ölçülmez” gerçeği, bir kamu kuruluşuna sınav açacağınız zaman kahvehane sohbeti olmaktan öteye gitmez.
1400 KİŞİ BAŞVURDU
– Gelin, ölçeği birlikte oluşturmaya çalışalım: İZBBŞT’nin yapılanmasında, ödenekli kurumlarımızda kötü örneklerini gördüğümüz, ucu bucağı görünmez, hantal, personeli şişkin bir imparatorluğa dönüşmemesi amaçlanmıştır. Sonuçta iki sahnede faaliyet gösterecek, dinamik ama tutumlu bir kadro anlayışı ile oluşmaktadır. Sınavla alınacak sanatçı sayısı 36’dır. Bu 36 sayısını aklımızda tutalım.
– Kısa süre önce Gaziantep’te kurulan Şehir Tiyatrosu’na alınacak 20 sanatçı için sınava 490 kişi başvurmuştu. Kabaca bir hesap, İzmir gibi ışıltılı, alımlı bir kentin Şehir Tiyatrosu’na başvuruların en az iki katı olacağını gösteriyordu. Yanılmadık. 36 oyuncu kadrosu için 1400 küsur başvuru ile karşılaştık.
– Yönetmeliğimizin getirdiği “Üniversite ve konservatuvarların dört yıllık oyunculuk ana sanat dalını bitirmiş olma” kaydı sayesinde sınava girme hakkı kazananlar 850’ye indi. Şimdi bu 850 oyuncu adayına, günde 8-10 saat süren üç aşamalı sınavlara başladık. 11 gün sürecek. Şikayetçi falan değiliz. Oyunculuk sınavında, her bir adayı sesi, müzikalitesi, beden esnekliği, fiziki özellikleri, yaş grubu ve sahnedeki özgül ağırlığı, yani türlü yetenekleri açısından değerlendirmek gerekir. Özetle, çeşitli eleme perspektiflerine başvurarak 850 kişiyi 11 güne sığdırdık.
– Bunca ayrıntıyı neden anlattım? Bir varsayım kuracağım da onun için. YÖK’ün belirlediği diploma çerçevesinin dışına çıksaydık, sözgelimi MSM mezunlarının katılımına açsaydık; başvuru sayısı bununla kalacak mıydı? Doğal ki tiyatro eğitimi veren başka kuruluşlar da “fırsat eşitliği” isteyecekti. O durumda, çifte standart uygulayamayacağımız için; bizim merdivenaltı akademilerden tutun, oyunculuk eğitim büfelerine kadar herkese sınav kapısını açmamız gerekecekti.
36 OYUNCU İÇİN 36 GÜN SINAV YAPMANIN MANTIĞI YOK
– Düşünün, bütün “İyi taklit yaparım” diyenler, alelusul kurs görenler, dizi film piyasasının yardımcı oyuncular ordusu bu sınava hücum etmeyecek miydi?
– Türkiye’nin şu derin işsizlik sorunu karşısında, şimdi 1400 olan başvuru, 3 bine, 4 bine çıkmaz mıydı? 36 oyuncu için 36 gün sınav yapmanın bir mantığını bulabilen varsa, lütfen söylesin.
– Ray döşemeden hiç bir tren bir yerden bir yere gitmez. İnsanların düşüncelerine saygılıyım. Ama kuraldışı durumları örnek göstererek hak iddia etmeleri, ille de haklı oldukları anlamına gelmez. Örneğin unutmayalım ki, diplomasını almaya ramak kalmış öğrenciler de bu sınava giremediler.
– Özetle: Akıl yoluyla sağlıklı ölçekler oluşturmadan sanat alanına giriş sağlamaya çalışmak; hem liyakat sorununda köpüklenmeye yol açar, hem de sanat kurumlarının öz erkini zedeler. Aydınlığa doğru ortak yürüyüşümüzde, dost kanatların dayanaksız didişmelerden kaçınmasını da bir görev sayarım. Ve son olarak yönetim kurulumuzun da bu görüşleri paylaştığını eklemek isterim.
Bugün enerjin zirve yapacak. İçindeki macera arzusunu özgür bırakabilirsin. Kendini cesur hissettiğin anlar, yeni başlangıçlara kapı aralayabilir. Sosyal bağlarda sıcaklık ve çekicilik ön planda. Arkadaşlarınla geçmişte yaşadığınız güzel anıları paylaşmak, ilişkilerinizi güçlendirebilir. İş veya projelerle ilgili yenilikçi fikirlerin öne çıkarken, başkalarını da ikna etme yeteneğin artacak. Ancak, aceleci davranmamaya özen göster. Duygusal ilişkilerde ise ani tepkiler verme riski var; sabırlı olman faydalı olabilir. Kalbindeki tutku, seni motive ederken, geleceğe dair planlarını netleştirme zamanı. Diligentce ilerle, ancak önünü görmek adına biraz geri çekilmeyi de ihmal etme. Kendini ifade etme arzun güçlenebilir; bu, yaratıcılığını artırıp, seni daha iyi bir versiyonuna dönüştürebilir.
Bugün, maddi konulara ve güvenliğe odaklanmak isteyebilirsin. Hayatında istikrar arayışın artıyor; bu nedenle finansal durumunla ilgili önemli kararlar alabilirsin. Birikimlerini gözden geçirmek, yatırımlarını yeniden değerlendirmek veya harcamalarını kontrol altına almak için harika bir zaman. Aynı zamanda sevdiklerinle olan ilişkilerinde de derin bağlar kurma isteği hissedebilirsin. Karşılıklı anlayış ve güven, bağlarınızı kuvvetlendirecektir. İçsel huzurunu sağlamak, doğada zaman geçirmek veya sanatsal bir aktivite ile uğraşmak için harika bir fırsat sunuyor. Kendini yaratıcı yönlerini ifade ederken bulabilirsin, bu da ruh halini olumlu yönde etkileyecek. İlişkilerde ise açık iletişim ve samimiyet ön planda olmalı; bu sayede karmaşık durumları daha kolay atlatabilirsin. Genel olarak, dengeli ve huzurlu bir gün seni bekliyor.
Bugün iletişim becerilerin parlayacak, düşüncelerini başkalarıyla paylaşmaktan keyif alacaksın. Farklı perspektiflerle karşılaşmak, zihin açıcı olabilir. Sosyal ortamlarda dikkat çekeceksin; çevrendekilerle derin sohbetler yapma fırsatı bulabilirsin. Aynı zamanda, merak duygun seni yeni bilgilerin peşine yönlendirebilir. Çalışma hayatında ise takım çalışmasına dayalı projelere katılmak, daha etkili sonuçlar elde etmene yardımcı olacak. İçinde bulunduğun durumlar, beklenmedik durumlara karşı esneklik ve uyum sağlama yeteneğinle daha kolay üstesinden gelebilirsin. Önemli kararlar almadan önce, duygusal ve mantıksal yönlerini dengelemeye çalış. Sevgiliyle veya yakın arkadaşlarla yapılan konuşmalar, ilişkinin derinleşmesine zemin hazırlayabilir; içtenlikle paylaşımda bulunmak, aranızdaki bağı kuvvetlendirecek. Kıskançlıklara veya geçmiş anlaşmazlıklara takılı kalmamakta fayda var, esnek ve açık görüşlü kalmayı ihmal etme.
Duygusal derinliğin bugünün en belirgin teması. İçsel huzuru bulmak için kendi ihtiyaçlarına odaklanmalısın. Aile üyeleriyle olan ilişkilerin, destekleyici ve güven verici bir atmosfer yaratma potansiyeline sahip. Kendini savunmasız hissettiğin anlarda, sevgi dolu bir ortamda olmak sana iyi gelecek. Geçmişteki anılar, şimdiki hislerini şekillendirmekte, bu nedenle bazı konuları gözden geçirmek isteyebilirsin. Duygusal zekânı kullanarak başkalarıyla daha derin bağlantılar kurma fırsatı var. Bu dönemde, içsel yolculuğuna yönelmek, daha iyi bir anlayış ve yaşam dengesi sağlayabilir. Unutma, koruma içgüdün sadece kendine değil, sevdiklerine de ışık tutabilir. Sakin bir akşam geçirerek kendine zaman ayırmak, günün karmaşasından uzaklaşmana yardımcı olacak.
Bugün, içindeki yaratıcılığı harekete geçirecek durumlarla karşılaşabilirsin. Kendine güvenin artarken, etrafındakilere de ilham verme olasılığın yüksek. Sosyal ilişkilerinde belirgin bir sıcaklık hissedeceksin; samimi paylaşımlar, dostluk bağlarının güçlenmesini sağlayabilir. Ancak, biraz dikkatli olmalısın. Fazla iyimserlik, gerçekleri görmene engel olabilir. İş hayatında liderlik özelliklerini sergilemek için güzel bir gün; projelerini cesurca savunabilirsin. Aniden gelişen olaylarla enerjini yükseltebilir, tutku dolu ortamlarda kendini bulabilirsin. Sevgiyle bağlantı kurmak adına güzel fırsatlar var; hislerini açıkça ifade etmekten çekinme. Bugün, kendini daha özgür hissetmek için denemeler yapma cesaretini bulabilirsin.
Günün doğal akışı içerisinde, detaylara olan odaklanman seni önemli fırsatların eşiğine getirebilir. İletişim becerilerin artarken, çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerin güçlü bir bağ oluşturmanı sağlayacak. Organize etme yeteneğin sayesinde, belirsizliklerden uzaklaşarak daha net bir yol haritası çizebilirsin.Bireysel projelerine yön verme arzusu, senin için verimli bir geliştirme sürecine geçiş yapmanı kolaylaştıracak. Duygusal anlamda, içsel huzurunu bulmak adına biraz kendine zaman ayırmalısın. Sosyal bir araya gelme isteğin, yeni bağlantılar kurmana yardımcı olabilir. Ancak, insanları tanımaya başladıkça, karşındaki kişilerin gerçek yüzleriyle de yüzleşme fırsatını yakalayabilirsin. Kendini ifade etme çabaların karşılık bulacak ve düşündüğünden daha etkili olacaksın. İçsel dünya ile dışsal dünya arasında dengeli bir ilişki kurmak, sağlıklı bir yaşam biçimi benimsemeni sağlayacak. Yeniliklere açık ol, dönüşümler seni daha güçlü bir varlığa dönüştürecek.
Sosyal ilişkilerin ön planda olduğu bir gün. İnsanlarla olan iletişimin, beklenmedik anlardan ve güzel sürprizlerden beslenebilir. Duygusal derinliklere dalmak ve bu derinlikteki hislerle baş başa kalmak hoş bir denge yaratabilir. Sanatsal ve estetik yönlerin açığa çıkması, yaratıcılığını serbest bırakma fırsatı sunabilir. Kendini ifade etme biçiminde özgürleşme hissi hakim. İlişkilerde, karşıt görüşler ve tartışmalar gündeme gelebilir. Bu durum, bir şeyleri netleştirme adına faydalı olabilir. Ruhsal dinginlik için biraz kişisel alan tanımak gerektiği hissi doğabilir. Kendini yeniden değerlendirmen ve toplumsal bağlarını gözden geçirmen için uygun bir zaman. Farklılıklara saygı göstererek, hoşgörülü bir tutum sergilemek, seni daha da güçlü kılacaktır.
Duyguların derinliklerinde bir dalış yapma arzusu baskın olabilir. İçsel dünyanda yaşanan değişimlerin, başkalarıyla olan ilişkilerine yansıdığını göreceksin. Güçlü sezgilerin seni yönlendirebilir; bu nedenle içgüdülerine güvenmen önemli. Derin bağlantılar kurma isteği, bazı insanlarla daha özel bir bağlanma yoluna girebilir. Ancak, duygusal yaralar ve geçmiş deneyimlerle yüzleşmek de söz konusu. İçsel huzurunu sağlamak için, bu anların farkında olmalı ve kabullenmelisin.Bugün, paylaşımlarına biraz daha dikkat etmen gerekebilir, zira açıklığa kavuşturulması gereken bazı hisler ortaya çıkabilir. İlişkilerdeki gerginlikler, yüzeyde belirsizliklere neden olmaktan ziyade derin bir anlayışa dönüşebilir. Önemli olan, duygusal yüklerini paylaşacak güvenilir kişiler bulabilmek. Kendine dönüp bakmak, transforming evriminin bir parçası olarak daha iyi besleneceğin bir süreç olacak. Bu, senin için sadece zorlu bir aşama değil, aynı zamanda yenilenme ve güçlenme fırsatı da taşıyor.
Göz alıcı fırsatlar kapını çalmaya hazırlanıyor. Enerjin, başkalarıyla bağlantıya geçmen için ideal bir zemin sunacak. Sosyal çevren genişleyecek, yeni tanışlıklar hayatına renk katacak. İçsel olarak atılgan ve özgür ruhlu hissettiğin bu dönemde, düşüncelerini rahatça ifade edebileceğin platformlar bulmak için cesur adımlar atabilirsin. Seyahat ya da yeni kültürlerle tanışma arzusu içindesin; bu isteği hayata geçirmen için doğru zaman. Esnek ve meraklı yapının seni yeni deneyimlere yönlendireceğini unutma. Ancak, büyük kararlar almadan önce detaylara dikkat etmeli, sezgine güvenmelisin. Kısa süreli haberler, geleceğe dair umut verici bir his yaratabilir. İlişkilerde samimiyet ve derinlik arayışında olacaksın; bu süreçte duygularını açmak, yakınlarına daha da bağlanmanı sağlayabilir. Kendine karşı nazik olmayı unutmadan, günlük yaşantında keyif arayışını sürdürebilirsin.
Duygusal derinliklerinizle yüzleşmek için uygun bir gün. Kendinize dönmek, içsel dünyanızı keşfetmek ve belki de unutulmuş bir tutkunuzla yeniden bağlantı kurmak isteyebilirsiniz. Etrafınızdaki insanların etkisi altında kalmadan kendi kararlarınızı sorgulamak önem taşıyor. İş ve özel yaşam arasında bir denge kurma arayışı içindesiniz. Uzun vadeli planlarınıza odaklanmak, size güç katacak. Duygusal bağlarınızı güçlendirmek için sevdiğiniz insanlarla açık iletişim kurmaya özen gösterin. Bugün kendinize bir mola vermeyi ve hayatın tadını çıkarmayı ihmal etmeyin; rahatlama ve yenilenme, zihinsel sağlığınıza katkı sağlayacak. Eylemlerinizdeki kararlılık, sizi hedeflerinize daha da yaklaştıracak. Unutmayın, bazen en iyi ilerlemeler sessiz düşünce anlarında ortaya çıkar.
Orijinal fikirler ve yenilikçi düşünceler için mükemmel bir gün. Sosyal ortamlarda parlayabilir, insanlara ilham verebilirsin. Arkadaşların ya da grup projelerinle ilgili yeni fırsatlar doğabilir. İletişim yeteneklerin yüksek, düşündüklerini etkili bir şekilde paylaşmaktan çekinme. İçsel huzurunu sağlamak için yalnız kalmayı da düşünmelisin; bu, zihnini dinlendirerek yaratıcılığını besleyecek. Ayrıca, sürpriz bir haber alabilir ya da beklenmedik bir durumla karşılaşabilirsin. Duygusal dengeyi korumak önemli, bu yüzden sezgilerine güven. Her şey beklediğinden daha iyi olabilir, fırsatları değerlendirmekten çekinme.
Duygusal derinliklerinizi zorlayacak bir gün. İçsel bir keşif yapma arzusu içinde olabilir, bu nedenle yalnız kalmak, düşüncelerinizi netleştirmek için faydalı olabilir. Sanat ve yaratıcılık konularında kendinizi ifade etme ihtiyacı hissedebilirsiniz; bir şeyler yazmak veya resim yapmak ruhunuza iyi gelebilir. İlişkilerde hassasiyet artabilir, bu sebeple duygusal ifadelerinizi dikkatlice seçmelisiniz. Başkalarının hislerine karşı duyarlı olmanız, bazı kalp kırılmalarını önleyebilir. Eğer bir çatışma yaşarsanız, empati göstermek ve karşınızdaki kişinin bakış açısını anlamaya çalışmak, durumu yumuşatabilir. Ayrıca, spiritüel konulara yönelmek; meditasyon veya doğa yürüyüşleri gibi etkinlikler, ruhsal dinginliğinizi artırabilir. Bugün, sezgilerinizin güçlü olduğu bir dönemdesiniz; iç sesinize kulak vermek, size çok şey katabilir.
