1
İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer kentte şehir tiyatroları kurma kararı aldı. Bu doğrultuda tiyatro sanatının uzmanlarından oluşan bir danışma kurulu ve tüzük kurulu oluşturuldu. Tüzük ve yönetmelik kurulunda Yücel Erten, Orhan Alkaya, Hülya Nutku ve Eren Aysan yer aldı. Ardından İzmir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları Genel Sanat Yönetmenliği’ne, Ankara Devlet Konservatuvarı ve Makedonya Üsküp Tiyatro Akademisi’nde eğitmen olarak da görev yapmış olan usta sanatçı Yücel Erten atandı.
YÖK’E BAĞLI OLMAYANLAR SINAVA ALINMADI
İzmir Şehir Tiyatroları projesinin hayata geçmesine sayılı günler kaldı. Sınavlar başladı. Ancak bazı gençler tüzük engeline takıldı. Sadece Yüksek Öğretim Kurulu YÖK’e bağlı üniversite konservatuvarı mezunlarının başvuruda bulunabileceğinin kararlaştırıldığı tüzük maddesi nedeni ile çok sayıda gencin boynu bükük kaldı. Başvurusu reddedilen oyuncular arasında, yıldız fabrikası olarak nitelenen Müjdat Gezen Sanat Merkezi’nin dört mezunu da yer aldı. Sınava alınmayan gençler, fırsat eşitliği sağlanmadığı gerekçesi ile tepki gösterirken, uygulama sanat kamuoyunda da tartışma yarattı.
HERKESE SINAV KAPISI AÇAMAYIZ
İzmir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları Genel Sanat Yönetmeni Yücel Erten ile MSM kurucusu Müjdat Gezen, meseleyi SÖZCÜ’nün hür ve demokratik platformunda tartıştı. Tüzüğe atıfta bulunarak uygulamayı savunan Yücel Erten, yazılı açıklamasında, “Sınavı MSM mezunlarının katılımına açsaydık; başvuru sayısı bununla kalacak mıydı? Doğal ki tiyatro eğitimi veren başka kuruluşlar da ‘fırsat eşitliği’ isteyecekti. O durumda, çifte standart uygulayamayacağımız için; bizim merdivenaltı akademilerden tutun, oyunculuk eğitim büfelerine kadar herkese sınav kapısını açmamız gerekecekti” ifadelerini kullandı.
ADİLE NAŞİT VE MÜNİR ÖZKUL HANGİ ÜNİVERSİTE MEZUNU
İstanbul Belediye Konservatuvarı, İstanbul Üniversitesi Konservatuvarı, Kadir Has Üniversitesi, TÜRVAK ile 1991 yılında kurduğu ve ücretsiz eğitim veren MSM’de 49 yıldır tiyatro ve oyunculuk öğretmenliği yapan Müjdat Gezen de telefon görüşmesi ile soruları yanıtladı. ‘Hocaların hocası’ unvanına erişen usta sanatçı Müjdat Gezen, yeteneğe bağlı kurumlara dair nitelik ve nicelik arasındaki farklılıklara vurgu yaptı. Gezen, “Adile Naşit, Münir Özkul hangi üniversiteden mezun” sorularını gündeme getirdi. Gezen ve Erten şu açıklamaları yaptı:
MÜJDAT GEZEN: YETENEKSİZ VE BAŞARISIZSA ALMAYIN
– İstanbul Belediyesi Şehir Tiyatroları yıllarca önce genç sanatçı alımına başladı. Ahmet Saraçoğlu, Sevinç Erbulak, Serdar Orçin, Sevil Akı gibi birçok MSM mezunu sanatçı kabul edildiler ve onlarca ödül kazandılar. Sonra belediye yönetimine AKP geldi ve MSM’lilere yasak koydu. Ondan sonra bizim öğrencilerimiz İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları’na giremediler.
– Ben bütün bunların sevgili Tunç Soyer’in bilgisi dışında olduğu kanısındayım. Çünkü Soyer bu konuya hiç müdahale etmeyerek işi uzmanlarına bırakmıştır ve doğrusunu yapmıştır. Orada bu kararları alan kişilerin hepsi arkadaşımdır ve hepsini de çok severim.
– Fakat tüzük hazırlanırken YÖK’e bağlı üniversitelerden mezunlar alınması fikrine tamamen karşıyım. Ben onlarca üniversite konservatuvarının tiyatro bölümlerine nasıl alım yapıldığını ve nasıl eğitim verildiğini biliyorum.
– Yeteneğe dayalı okullarda ve sanat kurumlarında kabul sınavı yapılırken o gencin hangi üniversite mezunu olduğuna bakılmaz. Nitelik başka şeydir, nicelik başka şeydir. Tiyatrolar yetenekli aktörleri severler. Çünkü seyirci onları sever de ondan.
– Ben konservatuvarlıyım. Hiç kuşkusuz ki eğitimin yanındayım. Ama öyle istisnalar vardır ki, insana soru sordurur. Şöyle ki: “Adile Naşit hangi okuldan mezundur? Münir Özkul hangi okuldan mezundur” gibi… Örnekleri çoğaltabiliriz.
– Bence buradaki en önemli nüans şu olmalı: Siz, fırsat eşitliği tanıyarak gençlere sınava girme hakkı verin ve kapılarınızı açın; yetenekli ve başarılıysa alın, yeteneksiz ve başarısızsa almayın.
– Bu düşüncem asla MSM mezunlarına özel bir çağrı değil, ilkesel bir öneridir. Çok iyi biliyorum ki, benim önerim yapıldığında başvuru sayısı en az ikiye katlanacaktır ve jüri çok yorulacaktır. Ama zaten şu anda da yoruluyorlar.
– Son olarak, arkadaşlarımın yolu açık olsun. İzmir’e çok güzel bir tiyatro kazandırıyorlar.
YÜCEL ERTEN: KAHVEHANE SOHBETİ OLMAKTAN ÖTEYE GİTMEZ
– Öncelikle bu konu, yönetmeliğin emridir. İZBBŞT Yönetmeliği, Türk Tiyatrosu’nun çok değerli insanlarından oluşan bir danışma kurulunun yaklaşık bir yıllık çalışması sonunda hazırlanmış ve İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi’nin onayından geçmiştir.
– Tüzüğün 4. maddesi şöyle der: “İzmir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları, belediye başkanlığına bağlı bir müdürlük olarak özel bütçe ile yönetilen ve sanatsal açıdan özerk bir sanat ve kültür kurumudur.” Buradaki ‘sanatsal açıdan özerk’ tanımına hepimizin özen göstermesi gerektiğini düşünürüm. Yönetmeliği beğenmeyenler olabilir. Rasyonel bir biçimde tartışılabilir de. Ortak akıl oluştuğunda değişebilir de. Ama siyasal erk üzerinde manevi baskı oluşturarak delmeye çalışmak, sanat kurumlarının özerkliği hedefine gönül vermiş sanatçıların davranış biçimi olmasa gerek.
– Bir an için düşünelim: Siyasal erk, kuruluş aşamasında henüz kadroları için sınav açmakta olan bir tiyatroda, bazı baskılar üzerine yönetmeliğe aykırı bir uygulama istese, daha ilk adımda demokratik yapılanmayı ve tiyatronun sanatsal özerkliğini örselemiş olmaz mıydı? Biz hepimiz böyle bir davranışı eleştirmez miydik? Geçmişte, önünü ardını düşünmeden sanat kurumlarımızı bakanlara ve başkanlara şikayet edenler, sanatın özerkleşme mücadelesini, o makamlarda rehin bırakmış olmadılar mı?
– Ne mutlu bizlere ki, sayın Başkan Tunç Soyer bu konuda son derece demokrat ve incelikli bir tutum sergilemiş ve İzmir Şehir Tiyatroları’nın öz erkini örseleyecek bir talimat vermekten kaçınmıştır. Şahsen ve yönetim kurulumuz adına kendisine teşekkür etmeyi borç bilirim.
– Kurucu Genel Sanat Yönetmeni olarak kişisel görüşüm, bu konuda serinkanlı bir biçimde ortak akla ulaşılmadan fikir yürütüldüğü yönünde. Şurası açık ki, bir yere sınavla eleman alacaksanız, ölçek koymak kaçınılmazdır. “Yetenek diploma ile ölçülmez” gerçeği, bir kamu kuruluşuna sınav açacağınız zaman kahvehane sohbeti olmaktan öteye gitmez.
1400 KİŞİ BAŞVURDU
– Gelin, ölçeği birlikte oluşturmaya çalışalım: İZBBŞT’nin yapılanmasında, ödenekli kurumlarımızda kötü örneklerini gördüğümüz, ucu bucağı görünmez, hantal, personeli şişkin bir imparatorluğa dönüşmemesi amaçlanmıştır. Sonuçta iki sahnede faaliyet gösterecek, dinamik ama tutumlu bir kadro anlayışı ile oluşmaktadır. Sınavla alınacak sanatçı sayısı 36’dır. Bu 36 sayısını aklımızda tutalım.
– Kısa süre önce Gaziantep’te kurulan Şehir Tiyatrosu’na alınacak 20 sanatçı için sınava 490 kişi başvurmuştu. Kabaca bir hesap, İzmir gibi ışıltılı, alımlı bir kentin Şehir Tiyatrosu’na başvuruların en az iki katı olacağını gösteriyordu. Yanılmadık. 36 oyuncu kadrosu için 1400 küsur başvuru ile karşılaştık.
– Yönetmeliğimizin getirdiği “Üniversite ve konservatuvarların dört yıllık oyunculuk ana sanat dalını bitirmiş olma” kaydı sayesinde sınava girme hakkı kazananlar 850’ye indi. Şimdi bu 850 oyuncu adayına, günde 8-10 saat süren üç aşamalı sınavlara başladık. 11 gün sürecek. Şikayetçi falan değiliz. Oyunculuk sınavında, her bir adayı sesi, müzikalitesi, beden esnekliği, fiziki özellikleri, yaş grubu ve sahnedeki özgül ağırlığı, yani türlü yetenekleri açısından değerlendirmek gerekir. Özetle, çeşitli eleme perspektiflerine başvurarak 850 kişiyi 11 güne sığdırdık.
– Bunca ayrıntıyı neden anlattım? Bir varsayım kuracağım da onun için. YÖK’ün belirlediği diploma çerçevesinin dışına çıksaydık, sözgelimi MSM mezunlarının katılımına açsaydık; başvuru sayısı bununla kalacak mıydı? Doğal ki tiyatro eğitimi veren başka kuruluşlar da “fırsat eşitliği” isteyecekti. O durumda, çifte standart uygulayamayacağımız için; bizim merdivenaltı akademilerden tutun, oyunculuk eğitim büfelerine kadar herkese sınav kapısını açmamız gerekecekti.
36 OYUNCU İÇİN 36 GÜN SINAV YAPMANIN MANTIĞI YOK
– Düşünün, bütün “İyi taklit yaparım” diyenler, alelusul kurs görenler, dizi film piyasasının yardımcı oyuncular ordusu bu sınava hücum etmeyecek miydi?
– Türkiye’nin şu derin işsizlik sorunu karşısında, şimdi 1400 olan başvuru, 3 bine, 4 bine çıkmaz mıydı? 36 oyuncu için 36 gün sınav yapmanın bir mantığını bulabilen varsa, lütfen söylesin.
– Ray döşemeden hiç bir tren bir yerden bir yere gitmez. İnsanların düşüncelerine saygılıyım. Ama kuraldışı durumları örnek göstererek hak iddia etmeleri, ille de haklı oldukları anlamına gelmez. Örneğin unutmayalım ki, diplomasını almaya ramak kalmış öğrenciler de bu sınava giremediler.
– Özetle: Akıl yoluyla sağlıklı ölçekler oluşturmadan sanat alanına giriş sağlamaya çalışmak; hem liyakat sorununda köpüklenmeye yol açar, hem de sanat kurumlarının öz erkini zedeler. Aydınlığa doğru ortak yürüyüşümüzde, dost kanatların dayanaksız didişmelerden kaçınmasını da bir görev sayarım. Ve son olarak yönetim kurulumuzun da bu görüşleri paylaştığını eklemek isterim.
Bugün, cesurluğun ve liderlik özelliklerinin ön plana çıkacağı bir gün. Karşılaştığın zorlukların üstesinden gelmek için içindeki enerjiyi doğru yönlendirmelisin. Hızla ilerlemek istediğin projelerde, yeni fırsatlar kapını çalabilir. Bu fırsatları değerlendirmek için acele etmeli, sezgilerini dinlemelisin. İletişim kurma yeteneğin sayesinde sosyal çevrende parlamak, yeni bağlantılar oluşturmak için mükemmel bir zaman. Ancak, kafandaki düşünceleri net bir şekilde ifade etmekte zorlanabileceğin anlar olabilir; bu yüzden sabırlı olmaya çalış. Sağlık konularına dikkat etmek, enerjini dengelemek için faydalı olacak. Gün sonunda, başkalarına ilham verme gücünü fark edebilirsin. Sadece kendine değil, etrafındakilere de olumlu bir etki yaratmak için bu enerjiyi kullan.
Bugün, güçlü ve kararlı yönlerin ön plana çıkıyor. Maddi konularda daha ciddi adımlar atabilir, geleceğin için sağlam temeller oluşturacak fırsatlarla karşılaşabilirsin. İlişkilerde ise duygusal derinlik arayışındasın; samimiyet ve güven ön planda olacak. Artan sorumlulukların seni zaman zaman bunaltabilir ama öz disiplinin sayesinde üstesinden gelebileceksin. İçsel huzurunu bulmak adına doğada vakit geçirmek, seni rahatlatacak. İleri görüşlülüğün ve pratik zekân, karşına çıkan her türlü durumu daha kolay yönetmene yardımcı olacak. Sevdiğin insanlarla kaliteli zaman geçirerek duygusal bağlarını güçlendirebilir, yeni projelere adım atabilirsin. Unutma, kararlılığın seni her zaman başarıya götürecek.
Bugün düşüncelerin zihninde dans ederken, merakın peşinden koşmanı sağlıyor. Yeni bilgilere açlık duyuyor, dostlarla yapacağın keyifli sohbetlerde kendini ifade etme fırsatı buluyorsun. İletişim becerilerin ön plana çıkarken, başkalarının dikkatini çekmekte zorlanmayacaksın. Ancak, biraz daha derinlemesine düşünmekte fayda var; yüzeyin altında gömülü bazı duygular gündeme gelebilir. Gün içinde alacağın sürpriz haberler, plansız gelişmelerle dolu bir deneyim yaşatabilir. Esneklik ve uyum yeteneğin, seni zorlu durumlarda bile avantajlı kılacak. Sosyal çevrendeki olumlu enerjiler, hayata dair umutlarını tazelerken, ilgini çeken konulara yönelmen için iyi bir zaman. Kendi içsel yolculuğuna çıkmayı unutma; bazen durup düşünmek, yeni sözler invente etmekten daha değerlidir.
Duygusal derinlikleriniz bugün ön planda, içsel dünyanızda dalgalanmalar hissedebilirsiniz. Ailevi ilişkilerdeki dinamikler sizi etkileyebilir; destek arayışında olmanız olası. Sevgi dolu ve koruyucu yapınız, sevdiklerinizle olan bağlarınızı daha da güçlendirecek. Bugün, sevdiklerinize karşı duyduğunuz şefkat ve ilgi, kalplerini ısıtacak. Maddi konularda dikkatli olmanız gerekebilir, harcamalarınıza özen gösterin. İçsel huzurunuzu bulmak için yalnız kalmayı tercih edebilir, hobilerinize yönelmek isteyebilirsiniz. Yeni bir projeye başlamak için ilham alabilirsiniz; sezgilerinizi takip edin. Evle ilgili konularda yapmayı düşündüğünüz değişimler, yaşam alanınızı daha da güzelleştirebilir.
Bugün, içsel güç ve kararlılığınızın parlayacağı bir gün. Kendinizi en iyi versiyonunuz olarak ifade etme arayışında olacaksınız. Yeteneklerinizin farkına varacak, sanatsal ve yaratıcı yönlerinizi ortaya çıkarma fırsatı bulacaksınız. Sosyal ortamlarda kendinizi daha çekici ve etkileyici hissedeceksiniz; bu, yeni bağlantılar kurma şansını da beraberinde getiriyor. Ancak, herkesin beklentilerini karşılamak için kendinizi çok fazla zorlamamalısınız. Duygusal olarak derinlemesine bir bağ kurma isteği içindesiniz; bu nedenle, sevdiklerinizle kaliteli zaman geçirmek sizi mutlu edebilir. Kendi liderliğinizi ve sorumluluklarınızı üstlenme arzusunu yönlendirmek için iyi bir zaman. Hayallerinizin peşinden koşmak için cesaret bulacaksınız; bu yolda karşınıza çıkacak engelleri aşmayı başaracak gücünüz var. Eğlenceli ve keyifli anların yanı sıra, kendi iç dünyanızla da barışık olmalısınız. İfade gücünüz yüksek, bu da düşündüklerinizi başkalarıyla paylaşmanız için güzel bir fırsat sunuyor. Başkalarından gelen iltifatlar, kendinize olan güveninizi artırabilir; ancak, tamamen kendinize odaklanmayı da unutmamalısınız.
Bugün detaylara olan dikkatin daha da artmış durumda. İş yerinde ya da günlük hayatında karşılaşacağın sorunları çözme kabiliyetin ön planda olacak. Bu süreçte, süregelen projelerinle ilgili geri bildirim alabilir, eksikleri tespit etme fırsatı bulabilirsin. Yaratıcılığın, düşüncelerini ifade ederken seni destekleyecek. Kendi standartlarını yükseltmek, hem iş hem de kişisel yaşamında sana tatmin getirecek. İlişkilerinde karşındakini anlamaya yönelik daha fazla çaba göstermek, aranızdaki bağı güçlendirebilir. Biraz daha sabırlı olmalısın; istemeden de olsa birine eleştirel bir yaklaşımda bulunma riskin var. Günün sonunda belirli bir tatmin hissi yaşayacak, içsel huzurunu sağlama konusunda adımlar atmaya istekli olacaksın. Zihinsel olarak kendini yenilemek isteyebilir, kısa bir mola vermek sana iyi gelebilir.
Bugün, insanlar arasındaki ilişkilerin ve sosyal etkileşimlerin ön planda olacağı bir gün. Zarif ve diplomatik tavrın sayesinde birçok kişiyle kolayca iletişim kurabilirsin. Başkalarının fikirlerine açık olman, yeni dostluklar kurmana ya da mevcut ilişkilerini güçlendirmene yardımcı olacak. Kendini ifade etme konusunda herhangi bir kısıtlama hissetmemen, yaratıcılığını ortaya çıkarmanı sağlayacak. Uyum ve dengeyi arayacağın bu dönemde, başkalarıyla olan karşıt görüşlerin bile yapıcı tartışmalara dönüşebilir. Duygusal olarak hassas olduğun anlarda, içsel dengeyi sağlamak için yalnız kalmak isteyebilirsin. Ancak, sevdiklerinle geçireceğin zaman sana yeni bir perspektif kazandıracak. Hem aşk hem de arkadaşlık ilişkilerinde, karşılıklı anlayışa dayalı bir iletişim ortamı yaratabilirsin. Bugün sevgi dolu sözler ve destekleyici davranışlarla çevreni sarmalayan sıcaklığı hissetmek için güzel bir fırsat.
Kendini derin düşüncelere dalmış bulabilirsin. İçsel bir dönüşüm ve yenilenme arayışı içinde olacaksın. Gizli saklı duygu ve düşünceler, yüzeyin altında kaynamaya başlayabilir. Duygusal derinlik arayışında, başkalarıyla olan ilişkilerinde dikkatli olmalısın; bazı sırların su yüzüne çıkması, beklenmedik tepkilere yol açabilir. Güçlü sezgilerinle, insanları rahatlıkla okuyabilirsin. Bu yeteneğini kullanarak çevrende olup bitenleri analiz et ve içsel huzurunu sağlamak için gerekli adımları at. Her zamankinden daha fazla öz güvenle ilerle ve karanlıktan aydınlığa geçiş yap. Duygusal ve fiziksel sınırlarını belirlemeyi unutma; böylece kendini koruyabileceksin. Bir süre sakin ve sessiz kalmak, içsel sesini duymanı sağlayacaktır. Gerçekten ne istediğini düşünmek için bu dönemi değerlendirebilirsin. Kendine güven ve içindeki gücü keşfet!
Yay, bugün bilgi arayışına yönelmiş durumda. Maceracı ruhun, yeni öğrenim fırsatları ve deneyimler peşinde koşmanı sağlıyor. Seyahat planları ya da yeni kültürlerle etkileşim, ruhsal tatmin sağlayabilir. Sosyal çevrendeki insanlarla derin sohbetler, düşünsel ufkunu genişletecek. İçsel bir huzur arayışında olduğun bu dönemde, ruhsal dengeyi bulmak adına meditasyon ya da doğayla bağlantı kuracak aktiviteler faydalı olabilir. Duygusal ilişkilerde ise samimiyet ve açık iletişim, kalpten bir bağ kurmana yardımcı olacak. Sezgilerine güven, ani kararlarla ilerlemekten çekinme. Unutma, yeni kapılar açmak için cesur adımlar atmalısın. Bugün, hayal gücünü harekete geçirerek, hayallerinin peşinden koşma cesaretini bulabilirsin.
Duygusal derinliklere inme isteği, bu dönemde seni yoğun düşüncelere sürükleyebilir. İçsel dünyanınla barışık olmak ve kendine dürüst kalmak önem kazanıyor. İş yerinde karşılaştığın zorlukların ardından gelen çözüm arayışın, çevrendeki insanlara ilham verecek. Büyüme ve gelişme konularında daha fazla sorumluluk alman gerekebilir, ama gücünü bunları aşmak için kullanabilirsin. İletişim becerilerin, senin için yeni fırsatlar doğuracak; sadece kelimelerle değil, eylemlerinle de kendini ifade etme zamanında. Bu süreçte sevdiklerinle arandaki bağı güçlendirmek, kalbinin derinliklerinde bir huzur yaratacak. Kendine güven ve hedeflerine odaklan, çünkü başarılarının başlangıcı burada yatıyor. Unutma, sabrın büyük ödüller getirebilir.
Bugün, yaratıcı ve yenilikçi fikirlerin havada cirit attığı bir dönemdesin. Toplum önünde daha fazla görünmeyi arzulayabilir ve fikirlerini paylaşmak için fırsatlar yakalayabilirsin. Sosyal ilişkilerin güçlenecek ve yeni dostluklar kurmak için cesaret bulacaksın. Duygusal derinliklere inme isteği, yakın ilişkilerine de yansıyabilir. Belki bir arkadaşla açık konuşmalar yapma ihtiyacı hissedebilirsin. Kendini ifade etmekten çekinme; sezgilerin seni doğru yola yönlendirecek. Genel anlamda, içsel huzurunu bulmak ve başkalarıyla bağlantı kurmak için mükemmel bir gün. Yenilikçi projelerin ve hayallerin için adım atmak adına cesur olabilirsin. Unutma, senin özgün bakış açın başkalarına ilham verecek.
Bugün, sezgilerin güçleniyor ve içsel dünyana daha çok odaklanma fırsatı bulabilirsin. Duygusal derinliklere dalmak, hem kendini anlamak hem de çevrendeki insanlarla olan ilişkilerini kuvvetlendirmek için harika bir zaman. Sanatsal yeteneklerin ön plana çıkabilir; yaratıcılığını serbest bırakmak için ilham kaynaklarını değerlendirmelisin. Ayrıca, şefkat ve anlayışla yaklaşacağın kişilerle derin bağlar kurma olasılığın yüksek. Ancak, aşırı duygu yoğunluğu seni zorlayabilir, bu yüzden dengeyi sağlamaya çalışmalısın. Sağlık konusunda kendine dikkat etmeli, yeterince dinlenmek ve ruhsal dengeni korumak için zamanı iyi değerlendirmelisin. Kendinle barışık olman, çevrendeki huzuru da artıracaktır.
