1
İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer kentte şehir tiyatroları kurma kararı aldı. Bu doğrultuda tiyatro sanatının uzmanlarından oluşan bir danışma kurulu ve tüzük kurulu oluşturuldu. Tüzük ve yönetmelik kurulunda Yücel Erten, Orhan Alkaya, Hülya Nutku ve Eren Aysan yer aldı. Ardından İzmir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları Genel Sanat Yönetmenliği’ne, Ankara Devlet Konservatuvarı ve Makedonya Üsküp Tiyatro Akademisi’nde eğitmen olarak da görev yapmış olan usta sanatçı Yücel Erten atandı.
YÖK’E BAĞLI OLMAYANLAR SINAVA ALINMADI
İzmir Şehir Tiyatroları projesinin hayata geçmesine sayılı günler kaldı. Sınavlar başladı. Ancak bazı gençler tüzük engeline takıldı. Sadece Yüksek Öğretim Kurulu YÖK’e bağlı üniversite konservatuvarı mezunlarının başvuruda bulunabileceğinin kararlaştırıldığı tüzük maddesi nedeni ile çok sayıda gencin boynu bükük kaldı. Başvurusu reddedilen oyuncular arasında, yıldız fabrikası olarak nitelenen Müjdat Gezen Sanat Merkezi’nin dört mezunu da yer aldı. Sınava alınmayan gençler, fırsat eşitliği sağlanmadığı gerekçesi ile tepki gösterirken, uygulama sanat kamuoyunda da tartışma yarattı.
HERKESE SINAV KAPISI AÇAMAYIZ
İzmir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları Genel Sanat Yönetmeni Yücel Erten ile MSM kurucusu Müjdat Gezen, meseleyi SÖZCÜ’nün hür ve demokratik platformunda tartıştı. Tüzüğe atıfta bulunarak uygulamayı savunan Yücel Erten, yazılı açıklamasında, “Sınavı MSM mezunlarının katılımına açsaydık; başvuru sayısı bununla kalacak mıydı? Doğal ki tiyatro eğitimi veren başka kuruluşlar da ‘fırsat eşitliği’ isteyecekti. O durumda, çifte standart uygulayamayacağımız için; bizim merdivenaltı akademilerden tutun, oyunculuk eğitim büfelerine kadar herkese sınav kapısını açmamız gerekecekti” ifadelerini kullandı.
ADİLE NAŞİT VE MÜNİR ÖZKUL HANGİ ÜNİVERSİTE MEZUNU
İstanbul Belediye Konservatuvarı, İstanbul Üniversitesi Konservatuvarı, Kadir Has Üniversitesi, TÜRVAK ile 1991 yılında kurduğu ve ücretsiz eğitim veren MSM’de 49 yıldır tiyatro ve oyunculuk öğretmenliği yapan Müjdat Gezen de telefon görüşmesi ile soruları yanıtladı. ‘Hocaların hocası’ unvanına erişen usta sanatçı Müjdat Gezen, yeteneğe bağlı kurumlara dair nitelik ve nicelik arasındaki farklılıklara vurgu yaptı. Gezen, “Adile Naşit, Münir Özkul hangi üniversiteden mezun” sorularını gündeme getirdi. Gezen ve Erten şu açıklamaları yaptı:
MÜJDAT GEZEN: YETENEKSİZ VE BAŞARISIZSA ALMAYIN
– İstanbul Belediyesi Şehir Tiyatroları yıllarca önce genç sanatçı alımına başladı. Ahmet Saraçoğlu, Sevinç Erbulak, Serdar Orçin, Sevil Akı gibi birçok MSM mezunu sanatçı kabul edildiler ve onlarca ödül kazandılar. Sonra belediye yönetimine AKP geldi ve MSM’lilere yasak koydu. Ondan sonra bizim öğrencilerimiz İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları’na giremediler.
– Ben bütün bunların sevgili Tunç Soyer’in bilgisi dışında olduğu kanısındayım. Çünkü Soyer bu konuya hiç müdahale etmeyerek işi uzmanlarına bırakmıştır ve doğrusunu yapmıştır. Orada bu kararları alan kişilerin hepsi arkadaşımdır ve hepsini de çok severim.
– Fakat tüzük hazırlanırken YÖK’e bağlı üniversitelerden mezunlar alınması fikrine tamamen karşıyım. Ben onlarca üniversite konservatuvarının tiyatro bölümlerine nasıl alım yapıldığını ve nasıl eğitim verildiğini biliyorum.
– Yeteneğe dayalı okullarda ve sanat kurumlarında kabul sınavı yapılırken o gencin hangi üniversite mezunu olduğuna bakılmaz. Nitelik başka şeydir, nicelik başka şeydir. Tiyatrolar yetenekli aktörleri severler. Çünkü seyirci onları sever de ondan.
– Ben konservatuvarlıyım. Hiç kuşkusuz ki eğitimin yanındayım. Ama öyle istisnalar vardır ki, insana soru sordurur. Şöyle ki: “Adile Naşit hangi okuldan mezundur? Münir Özkul hangi okuldan mezundur” gibi… Örnekleri çoğaltabiliriz.
– Bence buradaki en önemli nüans şu olmalı: Siz, fırsat eşitliği tanıyarak gençlere sınava girme hakkı verin ve kapılarınızı açın; yetenekli ve başarılıysa alın, yeteneksiz ve başarısızsa almayın.
– Bu düşüncem asla MSM mezunlarına özel bir çağrı değil, ilkesel bir öneridir. Çok iyi biliyorum ki, benim önerim yapıldığında başvuru sayısı en az ikiye katlanacaktır ve jüri çok yorulacaktır. Ama zaten şu anda da yoruluyorlar.
– Son olarak, arkadaşlarımın yolu açık olsun. İzmir’e çok güzel bir tiyatro kazandırıyorlar.
YÜCEL ERTEN: KAHVEHANE SOHBETİ OLMAKTAN ÖTEYE GİTMEZ
– Öncelikle bu konu, yönetmeliğin emridir. İZBBŞT Yönetmeliği, Türk Tiyatrosu’nun çok değerli insanlarından oluşan bir danışma kurulunun yaklaşık bir yıllık çalışması sonunda hazırlanmış ve İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi’nin onayından geçmiştir.
– Tüzüğün 4. maddesi şöyle der: “İzmir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları, belediye başkanlığına bağlı bir müdürlük olarak özel bütçe ile yönetilen ve sanatsal açıdan özerk bir sanat ve kültür kurumudur.” Buradaki ‘sanatsal açıdan özerk’ tanımına hepimizin özen göstermesi gerektiğini düşünürüm. Yönetmeliği beğenmeyenler olabilir. Rasyonel bir biçimde tartışılabilir de. Ortak akıl oluştuğunda değişebilir de. Ama siyasal erk üzerinde manevi baskı oluşturarak delmeye çalışmak, sanat kurumlarının özerkliği hedefine gönül vermiş sanatçıların davranış biçimi olmasa gerek.
– Bir an için düşünelim: Siyasal erk, kuruluş aşamasında henüz kadroları için sınav açmakta olan bir tiyatroda, bazı baskılar üzerine yönetmeliğe aykırı bir uygulama istese, daha ilk adımda demokratik yapılanmayı ve tiyatronun sanatsal özerkliğini örselemiş olmaz mıydı? Biz hepimiz böyle bir davranışı eleştirmez miydik? Geçmişte, önünü ardını düşünmeden sanat kurumlarımızı bakanlara ve başkanlara şikayet edenler, sanatın özerkleşme mücadelesini, o makamlarda rehin bırakmış olmadılar mı?
– Ne mutlu bizlere ki, sayın Başkan Tunç Soyer bu konuda son derece demokrat ve incelikli bir tutum sergilemiş ve İzmir Şehir Tiyatroları’nın öz erkini örseleyecek bir talimat vermekten kaçınmıştır. Şahsen ve yönetim kurulumuz adına kendisine teşekkür etmeyi borç bilirim.
– Kurucu Genel Sanat Yönetmeni olarak kişisel görüşüm, bu konuda serinkanlı bir biçimde ortak akla ulaşılmadan fikir yürütüldüğü yönünde. Şurası açık ki, bir yere sınavla eleman alacaksanız, ölçek koymak kaçınılmazdır. “Yetenek diploma ile ölçülmez” gerçeği, bir kamu kuruluşuna sınav açacağınız zaman kahvehane sohbeti olmaktan öteye gitmez.
1400 KİŞİ BAŞVURDU
– Gelin, ölçeği birlikte oluşturmaya çalışalım: İZBBŞT’nin yapılanmasında, ödenekli kurumlarımızda kötü örneklerini gördüğümüz, ucu bucağı görünmez, hantal, personeli şişkin bir imparatorluğa dönüşmemesi amaçlanmıştır. Sonuçta iki sahnede faaliyet gösterecek, dinamik ama tutumlu bir kadro anlayışı ile oluşmaktadır. Sınavla alınacak sanatçı sayısı 36’dır. Bu 36 sayısını aklımızda tutalım.
– Kısa süre önce Gaziantep’te kurulan Şehir Tiyatrosu’na alınacak 20 sanatçı için sınava 490 kişi başvurmuştu. Kabaca bir hesap, İzmir gibi ışıltılı, alımlı bir kentin Şehir Tiyatrosu’na başvuruların en az iki katı olacağını gösteriyordu. Yanılmadık. 36 oyuncu kadrosu için 1400 küsur başvuru ile karşılaştık.
– Yönetmeliğimizin getirdiği “Üniversite ve konservatuvarların dört yıllık oyunculuk ana sanat dalını bitirmiş olma” kaydı sayesinde sınava girme hakkı kazananlar 850’ye indi. Şimdi bu 850 oyuncu adayına, günde 8-10 saat süren üç aşamalı sınavlara başladık. 11 gün sürecek. Şikayetçi falan değiliz. Oyunculuk sınavında, her bir adayı sesi, müzikalitesi, beden esnekliği, fiziki özellikleri, yaş grubu ve sahnedeki özgül ağırlığı, yani türlü yetenekleri açısından değerlendirmek gerekir. Özetle, çeşitli eleme perspektiflerine başvurarak 850 kişiyi 11 güne sığdırdık.
– Bunca ayrıntıyı neden anlattım? Bir varsayım kuracağım da onun için. YÖK’ün belirlediği diploma çerçevesinin dışına çıksaydık, sözgelimi MSM mezunlarının katılımına açsaydık; başvuru sayısı bununla kalacak mıydı? Doğal ki tiyatro eğitimi veren başka kuruluşlar da “fırsat eşitliği” isteyecekti. O durumda, çifte standart uygulayamayacağımız için; bizim merdivenaltı akademilerden tutun, oyunculuk eğitim büfelerine kadar herkese sınav kapısını açmamız gerekecekti.
36 OYUNCU İÇİN 36 GÜN SINAV YAPMANIN MANTIĞI YOK
– Düşünün, bütün “İyi taklit yaparım” diyenler, alelusul kurs görenler, dizi film piyasasının yardımcı oyuncular ordusu bu sınava hücum etmeyecek miydi?
– Türkiye’nin şu derin işsizlik sorunu karşısında, şimdi 1400 olan başvuru, 3 bine, 4 bine çıkmaz mıydı? 36 oyuncu için 36 gün sınav yapmanın bir mantığını bulabilen varsa, lütfen söylesin.
– Ray döşemeden hiç bir tren bir yerden bir yere gitmez. İnsanların düşüncelerine saygılıyım. Ama kuraldışı durumları örnek göstererek hak iddia etmeleri, ille de haklı oldukları anlamına gelmez. Örneğin unutmayalım ki, diplomasını almaya ramak kalmış öğrenciler de bu sınava giremediler.
– Özetle: Akıl yoluyla sağlıklı ölçekler oluşturmadan sanat alanına giriş sağlamaya çalışmak; hem liyakat sorununda köpüklenmeye yol açar, hem de sanat kurumlarının öz erkini zedeler. Aydınlığa doğru ortak yürüyüşümüzde, dost kanatların dayanaksız didişmelerden kaçınmasını da bir görev sayarım. Ve son olarak yönetim kurulumuzun da bu görüşleri paylaştığını eklemek isterim.
Bugün enerjinin yüksek olduğu bir gün. İçsel motivasyonun seni harekete geçiriyor, hedeflerine ulaşmak için gerekli adımları atma cesaretine sahipsin. Aksiyon alma isteğin, çevrendekilere de ilham kaynağı oluyor. Ancak dikkatli ol; ani kararlar vermek riskli olabilir. Sözlerin, ilişkilerde yanlış anlaşılmalara yol açabilir. Sevdiklerine karşı açık kalmalısın. İş yerinde yeni projelere yönelmek için uygun bir zaman. Yaratıcılığını kullanarak fark yaratabileceğin fırsatlar seni bekliyor. Kendini ifade etme ve liderlik vasıflarını ön plana çıkarma şansını iyi değerlendir. Sağlığına da dikkat et, enerjini dengede tutman gerektiğini unutma. Başarı, çaba gerektirir; bu nedenle sabırlı ol.
Bugün sabah saatlerinde kendini oldukça kararlı ve istikrarlı hissedeceksin. Bu durum, elindeki projeleri ilerletmek için mükemmel bir zaman. İş hayatında karşılaştığın zorluklar, bu dönemde daha etkili bir biçimde çözülüyor. Kendine olan güvenin arttıkça, çevrendeki kişileri de etkileyebiliyorsun.İlişkiler konusunda ise, sevdiğin kişiye karşı duygularını daha açık bir şekilde dile getirmenin önemini anlayacaksın. Empati yapma kabiliyetin, sevgi dolu anların kapılarını aralayacak. Duygusal bağlarını kuvvetlendirerek, ilişkinizi daha anlamlı hale getirebilirsin.Maddi konularda ise, harcamalarına dikkat etmen gereken bir gün. Gereksiz harcamaların seni zorlayabilir. Tasarruf yapma vurgusu, mali olarak seni güçlendirecek kararlar almanı sağlayabilir. Sağlığın da göz önünde bulundurman gereken bir diğer alan. Egzersiz yapma isteği, zihnini ve bedenini taze tutmana yardımcı olacak.Kendine zaman ayırmayı unutma; ruhsal ve fiziksel anlamda yenilenmek, potansiyelini en iyi şekilde ortaya çıkarmanı sağlayacak.
Bugün düşüncelerini ifade etme konusunda güçlü bir itici güç hissedeceksin. Sosyal etkileşimlerin canlanabilir, yeni bağlantılar kurmak için harika bir fırsat var. Karşılaştığın insanlar, senin meraklı ve zeki doğanı besleyebilir, ilgi alanlarını genişletebilir. Duygusal olarak, belki de kendini biraz huzursuz hissedebilirsin; ancak bu, yeni yollar keşfetmek için bir çağrı olabilir. Kendini ifade etme ve düşüncelerini paylaşma ihtiyacı artarken, duygularını anlaman da kolaylaşacak. Esnekliğini korumalı ve yeni fikirlere açık olmalısın. Unutma ki, önemli olan doğru kelimeleri bulmak değil, hislerini içten bir biçimde paylaşmaktır. Bugün detaylara önem vermen, karmaşık durumları daha iyi anlamanı sağlayabilir. Özellikle yaratıcılığını ortaya koymak için harika bir zaman. Güçlü iletişim becerilerin sayesinde hem iş hem de kişisel hayatında olumlu gelişmeler yaşayabilirsin.
Duygusal derinlikler, bugünlerde seni oldukça etkileyebilir. İçsel dünyanda yaşadığın hareketlilik, çevrendeki insanlarla olan ilişkilerine yansıyabilir. Sevdiklerinle samimi ve derin konuşmalar yapma fırsatın var. Gözlemci ruhun, başkalarının hislerini anlamanda sana yardımcı olacak.Gereksiz kaygılar ve duraksamalar, seni duraklatmak isteyebilir; ancak bu gün, cesur adımlar atma zamanı. Kendini ifade etmekten çekinme. Yaratıcı projeler veya yeni hobi girişimleri için harika bir zaman dilimindesin. İçsel sesine kulak ver ve duygularını serbest bırak.Finansal konularla ilgili bazı belirsizlikler, zihninde kaygılara neden olabilir; ancak panik yapmadan, akıllıca kararlar alman önemli. Gizli bir alanın veya saklı bir yeteneğin gün yüzüne çıkabilir, bu da seni yeni kapılar açmaya yönlendirebilir. Yenilikçi düşün ve içsel mutluluğun için adımlar at.Kendini önceliklendirmeyi unutma. Biraz yalnız kalmak, zihnini ve ruhunu dinlendirebilir. İhtiyaç duyduğun güvenliği bulmak için içsel barış arayışına geçebilirsin. Bugün, geçmişi değerlendirmek ve geleceğe umutla bakmak için uygun bir zaman. Empati kurmayı unutma.
Bugün kendinizi etkileyici ve karizmatik hissedeceksiniz. Çevrenizdekilerle olan etkileşimlerinizde doğal bir çekim gücü sergileyeceksiniz. Yaratıcılığınız öne çıkarken, sanatsal çalışmalar yapmak için ilham bulabilirsiniz. İçsel gücünüz, sizi liderlik pozisyonlarına yönlendirebilir ve başkalarını etkilemek için harika bir fırsat sunuyor. İş yerinizdeki projelerde dikkatiniz yüksek; bu sayede ekip arkadaşlarınızı da motive edebilirsiniz. Ancak, tartışmalar sırasında katı tutumlar sergilemekten kaçının. Duygusal paylaşımlar, ilişkilerinizi derinleştirmeye yardımcı olacaktır. Kendinize güvenin ve içsel ateşinizi yakmaya devam edin. Bu gün sizin gününüz!
Bugün detaylara olan düşkünlüğün artacak, her şeyin en iyi şekilde yapılmasına yönelik bir motivasyon hissedeceksin. Kendine olan güvenin pekişiyor, bu sayede projelerinle ilgili önemli adımlar atabilirsin. İş ortamında dikkatli ve titiz çalışman takdir toplayacak, liderlik vasıfların ön plana çıkacak. Ancak, mükemmeliyetçilik bazen seni geride tutabilir; bu yüzden esneklik göstermeye çalışmak faydalı olabilir. İletişim kurduğun kişilere karşı sezgilerinin güçlü olacağı bir dönemdesin; ihtiyaçlarını anlamak ve onları desteklemek konusunda yeteneklerin artabilir. Kendini geliştirecek yeni bilgiler edinmeye açık olmalısın. Gün içinde meydana gelebilecek bazı pürüzlere karşı sabırlı kalmak, olumsuz duyguların seni sarmasını engelleyecektir. Kendi sınırlarını belirlemek, içsel huzurunu korumak için önemli olacak. Sağlığınla ilgili yapacağın küçük iyileştirmeler, uzun vadede büyük farklar yaratabilir.
Bugün sosyal ilişkilerinle ilgili derin bir farkındalık yaşayabilirsin. Karşıt fikirlerin uyum içinde bir araya geldiğini görmek, seni harekete geçirecek. Özellikle arkadaşlarınla olan paylaşımların, ruhsal yüklerini hafifletmene yardımcı olabilir. Sanatsal bir projeye yönelmek heyecan verici olabilir; elinde olan yaratıcılığı aktarma fırsatını değerlendirebilirsin. Duygusal dengenin önem kazandığı bir dönemdesin, bu nedenle öz disiplinini korumalı ve başkalarının senin üzerindeki etkilerini dengelemeye çalışmalısın. Eşitlik ve adalet arayışında daha derin bir anlayış geliştirebilirsin; bu, ruhsal anlamda tatmin sağlayacak ve insan ilişkilerine yeni bir boyut kazandıracaktır. Ancak, kararsızlık hissettiğin anlar olabilir; içsel sesini dinleyerek, en doğru yola ulaşabilirsin. Bugün, sevgi ve dostluk bağlarını kuvvetlendirmek için mükemmel bir fırsat.
Bugün içsel bir dönüşüm ve yenilik arayışı içindesin. Gizli tutkuların, duygusal derinliklerin ve gizemli zihin yapın seni çeşitli çıkmazların içine sokabilir. İlişkilerinde samimiyet arayışında olabilirsin; daha derin bağlar kurma isteği ön planda. Kendi iç dünyana dönmek, hislerini sorgulamak adına harika bir zaman. Karşılaştığın zorluklar seni güçlendirirken, kontrol edemediğin durumlar üzerinde ise işaretlerini izlemelisin. İçindeki sezgiler, seni doğru yola yönlendirecek. Aşk konusunda daha cesur adımlar atabilirsin, ancak kaynakların ve güç dinamiklerin üzerinde düşünmek, ilişkilerini sağlam temellere oturtmana yardımcı olacaktır. Unutma ki kararlılığın ve tutkun, seni hedeflerine ulaştıracak en önemli öğeler. Dikkatinin dağılmaması için kendine zaman ayırmayı unutma. Sakatlıklardan ve ani değişimlerden sakınarak yeni fırsatları değerlendirmek için hazır ol.
Yeni maceralara açılan kapılar aralayacak, geleceğe dair umutların tazelenecek. Hayata olumlu bir bakış açısıyla yaklaşmak, çevrendeki insanlara ilham verebilir. İçsel özgürlüğünü aramak adına yeni yollar denemek isteyebilirsin. İletişim becerilerin güçlenirken, sosyal ortamlarda dikkatler üzerinde olacak. Yeni bağlantılar kurulabilir, ilginç sohbetler gerçekleşebilir. Ancak, ani kararlar almaktan kaçınmakta fayda var; düşüncelerini netleştirip planlamak, hedeflerine ulaşmanda etkili olabilir. İçsel motivasyonun yüksek, ruhsal olarak da kendini yenilenmiş hissedebilirsin. Geleceğe dair hayallerini gerçeğe dönüştürmek için gereken adımları atmaktan çekinme. Kendini ifade etme biçimini geliştirmek ve ilgi alanlarını genişletmek için iyi bir dönemdesin.
İçsel hedeflerin ve kişisel arzuların arasında bir denge kurma ihtiyacı hissedebilirsin. Bugün, kariyerinle ilgili önemli kararlar almanın eşiğinde olabilirsin. Sabırlı ve kararlı tavrın, hedeflerine ulaşmanda sana büyük fayda sağlayabilir. Çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerin, iş hayatında daha etkili olmanı sağlayacak destekler getirebilir. Diplomasi ve mantık yürütme becerilerini ön plana çıkarmak, seni avantajlı bir konuma getirecek. Günün ilerleyen saatlerinde huzur bulabileceğin, ruhsal olarak enerji yenileyeceğin anlar yaratmalısın. Kendi içsel sesini dinlemek, seni daha güçlü ve kararlı bir konuma ulaştırabilir. Duygusal ilişkilerinde ise samimiyet ve şeffaflık, sağlam temeller atmanızı sağlayacak. Unutma ki, zamanla her şey yerine oturuyor.
Bugün, özgürlüğe olan tutkun üst düzeyde. Sınırlarını zorlayarak, kendini ifade etme isteğin artarken, toplumsal konularda sesini duyurma arzusun da yükselebilir. Yenilikçi fikirlerin, grup çalışmaları ve arkadaş ortamlarında ilgi çekebilir. Farklı bakış açılarınla, başkalarına ilham verebilir, sıradan düşünceleri sarsabilirsin. Sosyal bağlantıların güçlenirken, eski dostlarla yeniden bir araya gelme fırsatı bulabilirsin. Ancak, içsel bir huzur arayışı içinde olabilirsin; yalnız kalma ihtiyacı hissedebilirsin. Kendini dinlendirmek ve içsel dengeni sağlamak için zaman ayırmayı unutma. Başkalarının beklentilerinden uzaklaşarak, kendi hedeflerine odaklanman gereken bir dönemde olabilirsin. Cesur adımlar atarken, içsel sesini dinlemenin önemini kavrayacaksın.
Hayal gücünün ve sezgilerinin ön planda olduğu bir gün. Derin duygular içerisinde kaybolabilir, halk arasında “içsel ses” dediğin o duygu seline kapılabilirsin. Sanatsal yönlerin açığa çıkacak ve ilham verici düşünceler seni saracak. Kendini ifade etmek adına fırsatlar karşına çıkabilir; yazmak, resim yapmak veya müzikle uğraşmak için harika bir zaman dilimindesin. Aynı zamanda, çevrendeki insanlarla olan ilişkilerine dikkat etmelisin. Empati ve anlayış, bağlarının güçlenmesini sağlayacak. Ancak başkalarının duygularını üzerinize almaktan kaçınmalısın. Kendi sınırlarını belirlemek ve kendine zaman ayırmak oldukça önemli. İç dünyana yönelerek duygusal dengeyi sağlamak, geleceğin için de faydalı olacak. İçindeki huzuru bulmak adına meditasyon ya da doğayla vakit geçirmek iyi bir seçenek olabilir. Unutma, hayallerin peşinden gitmek için gereken cesareti bugünden itibaren toplayabilirsin.
