1
İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer kentte şehir tiyatroları kurma kararı aldı. Bu doğrultuda tiyatro sanatının uzmanlarından oluşan bir danışma kurulu ve tüzük kurulu oluşturuldu. Tüzük ve yönetmelik kurulunda Yücel Erten, Orhan Alkaya, Hülya Nutku ve Eren Aysan yer aldı. Ardından İzmir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları Genel Sanat Yönetmenliği’ne, Ankara Devlet Konservatuvarı ve Makedonya Üsküp Tiyatro Akademisi’nde eğitmen olarak da görev yapmış olan usta sanatçı Yücel Erten atandı.
YÖK’E BAĞLI OLMAYANLAR SINAVA ALINMADI
İzmir Şehir Tiyatroları projesinin hayata geçmesine sayılı günler kaldı. Sınavlar başladı. Ancak bazı gençler tüzük engeline takıldı. Sadece Yüksek Öğretim Kurulu YÖK’e bağlı üniversite konservatuvarı mezunlarının başvuruda bulunabileceğinin kararlaştırıldığı tüzük maddesi nedeni ile çok sayıda gencin boynu bükük kaldı. Başvurusu reddedilen oyuncular arasında, yıldız fabrikası olarak nitelenen Müjdat Gezen Sanat Merkezi’nin dört mezunu da yer aldı. Sınava alınmayan gençler, fırsat eşitliği sağlanmadığı gerekçesi ile tepki gösterirken, uygulama sanat kamuoyunda da tartışma yarattı.
HERKESE SINAV KAPISI AÇAMAYIZ
İzmir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları Genel Sanat Yönetmeni Yücel Erten ile MSM kurucusu Müjdat Gezen, meseleyi SÖZCÜ’nün hür ve demokratik platformunda tartıştı. Tüzüğe atıfta bulunarak uygulamayı savunan Yücel Erten, yazılı açıklamasında, “Sınavı MSM mezunlarının katılımına açsaydık; başvuru sayısı bununla kalacak mıydı? Doğal ki tiyatro eğitimi veren başka kuruluşlar da ‘fırsat eşitliği’ isteyecekti. O durumda, çifte standart uygulayamayacağımız için; bizim merdivenaltı akademilerden tutun, oyunculuk eğitim büfelerine kadar herkese sınav kapısını açmamız gerekecekti” ifadelerini kullandı.
ADİLE NAŞİT VE MÜNİR ÖZKUL HANGİ ÜNİVERSİTE MEZUNU
İstanbul Belediye Konservatuvarı, İstanbul Üniversitesi Konservatuvarı, Kadir Has Üniversitesi, TÜRVAK ile 1991 yılında kurduğu ve ücretsiz eğitim veren MSM’de 49 yıldır tiyatro ve oyunculuk öğretmenliği yapan Müjdat Gezen de telefon görüşmesi ile soruları yanıtladı. ‘Hocaların hocası’ unvanına erişen usta sanatçı Müjdat Gezen, yeteneğe bağlı kurumlara dair nitelik ve nicelik arasındaki farklılıklara vurgu yaptı. Gezen, “Adile Naşit, Münir Özkul hangi üniversiteden mezun” sorularını gündeme getirdi. Gezen ve Erten şu açıklamaları yaptı:
MÜJDAT GEZEN: YETENEKSİZ VE BAŞARISIZSA ALMAYIN
– İstanbul Belediyesi Şehir Tiyatroları yıllarca önce genç sanatçı alımına başladı. Ahmet Saraçoğlu, Sevinç Erbulak, Serdar Orçin, Sevil Akı gibi birçok MSM mezunu sanatçı kabul edildiler ve onlarca ödül kazandılar. Sonra belediye yönetimine AKP geldi ve MSM’lilere yasak koydu. Ondan sonra bizim öğrencilerimiz İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları’na giremediler.
– Ben bütün bunların sevgili Tunç Soyer’in bilgisi dışında olduğu kanısındayım. Çünkü Soyer bu konuya hiç müdahale etmeyerek işi uzmanlarına bırakmıştır ve doğrusunu yapmıştır. Orada bu kararları alan kişilerin hepsi arkadaşımdır ve hepsini de çok severim.
– Fakat tüzük hazırlanırken YÖK’e bağlı üniversitelerden mezunlar alınması fikrine tamamen karşıyım. Ben onlarca üniversite konservatuvarının tiyatro bölümlerine nasıl alım yapıldığını ve nasıl eğitim verildiğini biliyorum.
– Yeteneğe dayalı okullarda ve sanat kurumlarında kabul sınavı yapılırken o gencin hangi üniversite mezunu olduğuna bakılmaz. Nitelik başka şeydir, nicelik başka şeydir. Tiyatrolar yetenekli aktörleri severler. Çünkü seyirci onları sever de ondan.
– Ben konservatuvarlıyım. Hiç kuşkusuz ki eğitimin yanındayım. Ama öyle istisnalar vardır ki, insana soru sordurur. Şöyle ki: “Adile Naşit hangi okuldan mezundur? Münir Özkul hangi okuldan mezundur” gibi… Örnekleri çoğaltabiliriz.
– Bence buradaki en önemli nüans şu olmalı: Siz, fırsat eşitliği tanıyarak gençlere sınava girme hakkı verin ve kapılarınızı açın; yetenekli ve başarılıysa alın, yeteneksiz ve başarısızsa almayın.
– Bu düşüncem asla MSM mezunlarına özel bir çağrı değil, ilkesel bir öneridir. Çok iyi biliyorum ki, benim önerim yapıldığında başvuru sayısı en az ikiye katlanacaktır ve jüri çok yorulacaktır. Ama zaten şu anda da yoruluyorlar.
– Son olarak, arkadaşlarımın yolu açık olsun. İzmir’e çok güzel bir tiyatro kazandırıyorlar.
YÜCEL ERTEN: KAHVEHANE SOHBETİ OLMAKTAN ÖTEYE GİTMEZ
– Öncelikle bu konu, yönetmeliğin emridir. İZBBŞT Yönetmeliği, Türk Tiyatrosu’nun çok değerli insanlarından oluşan bir danışma kurulunun yaklaşık bir yıllık çalışması sonunda hazırlanmış ve İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi’nin onayından geçmiştir.
– Tüzüğün 4. maddesi şöyle der: “İzmir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları, belediye başkanlığına bağlı bir müdürlük olarak özel bütçe ile yönetilen ve sanatsal açıdan özerk bir sanat ve kültür kurumudur.” Buradaki ‘sanatsal açıdan özerk’ tanımına hepimizin özen göstermesi gerektiğini düşünürüm. Yönetmeliği beğenmeyenler olabilir. Rasyonel bir biçimde tartışılabilir de. Ortak akıl oluştuğunda değişebilir de. Ama siyasal erk üzerinde manevi baskı oluşturarak delmeye çalışmak, sanat kurumlarının özerkliği hedefine gönül vermiş sanatçıların davranış biçimi olmasa gerek.
– Bir an için düşünelim: Siyasal erk, kuruluş aşamasında henüz kadroları için sınav açmakta olan bir tiyatroda, bazı baskılar üzerine yönetmeliğe aykırı bir uygulama istese, daha ilk adımda demokratik yapılanmayı ve tiyatronun sanatsal özerkliğini örselemiş olmaz mıydı? Biz hepimiz böyle bir davranışı eleştirmez miydik? Geçmişte, önünü ardını düşünmeden sanat kurumlarımızı bakanlara ve başkanlara şikayet edenler, sanatın özerkleşme mücadelesini, o makamlarda rehin bırakmış olmadılar mı?
– Ne mutlu bizlere ki, sayın Başkan Tunç Soyer bu konuda son derece demokrat ve incelikli bir tutum sergilemiş ve İzmir Şehir Tiyatroları’nın öz erkini örseleyecek bir talimat vermekten kaçınmıştır. Şahsen ve yönetim kurulumuz adına kendisine teşekkür etmeyi borç bilirim.
– Kurucu Genel Sanat Yönetmeni olarak kişisel görüşüm, bu konuda serinkanlı bir biçimde ortak akla ulaşılmadan fikir yürütüldüğü yönünde. Şurası açık ki, bir yere sınavla eleman alacaksanız, ölçek koymak kaçınılmazdır. “Yetenek diploma ile ölçülmez” gerçeği, bir kamu kuruluşuna sınav açacağınız zaman kahvehane sohbeti olmaktan öteye gitmez.
1400 KİŞİ BAŞVURDU
– Gelin, ölçeği birlikte oluşturmaya çalışalım: İZBBŞT’nin yapılanmasında, ödenekli kurumlarımızda kötü örneklerini gördüğümüz, ucu bucağı görünmez, hantal, personeli şişkin bir imparatorluğa dönüşmemesi amaçlanmıştır. Sonuçta iki sahnede faaliyet gösterecek, dinamik ama tutumlu bir kadro anlayışı ile oluşmaktadır. Sınavla alınacak sanatçı sayısı 36’dır. Bu 36 sayısını aklımızda tutalım.
– Kısa süre önce Gaziantep’te kurulan Şehir Tiyatrosu’na alınacak 20 sanatçı için sınava 490 kişi başvurmuştu. Kabaca bir hesap, İzmir gibi ışıltılı, alımlı bir kentin Şehir Tiyatrosu’na başvuruların en az iki katı olacağını gösteriyordu. Yanılmadık. 36 oyuncu kadrosu için 1400 küsur başvuru ile karşılaştık.
– Yönetmeliğimizin getirdiği “Üniversite ve konservatuvarların dört yıllık oyunculuk ana sanat dalını bitirmiş olma” kaydı sayesinde sınava girme hakkı kazananlar 850’ye indi. Şimdi bu 850 oyuncu adayına, günde 8-10 saat süren üç aşamalı sınavlara başladık. 11 gün sürecek. Şikayetçi falan değiliz. Oyunculuk sınavında, her bir adayı sesi, müzikalitesi, beden esnekliği, fiziki özellikleri, yaş grubu ve sahnedeki özgül ağırlığı, yani türlü yetenekleri açısından değerlendirmek gerekir. Özetle, çeşitli eleme perspektiflerine başvurarak 850 kişiyi 11 güne sığdırdık.
– Bunca ayrıntıyı neden anlattım? Bir varsayım kuracağım da onun için. YÖK’ün belirlediği diploma çerçevesinin dışına çıksaydık, sözgelimi MSM mezunlarının katılımına açsaydık; başvuru sayısı bununla kalacak mıydı? Doğal ki tiyatro eğitimi veren başka kuruluşlar da “fırsat eşitliği” isteyecekti. O durumda, çifte standart uygulayamayacağımız için; bizim merdivenaltı akademilerden tutun, oyunculuk eğitim büfelerine kadar herkese sınav kapısını açmamız gerekecekti.
36 OYUNCU İÇİN 36 GÜN SINAV YAPMANIN MANTIĞI YOK
– Düşünün, bütün “İyi taklit yaparım” diyenler, alelusul kurs görenler, dizi film piyasasının yardımcı oyuncular ordusu bu sınava hücum etmeyecek miydi?
– Türkiye’nin şu derin işsizlik sorunu karşısında, şimdi 1400 olan başvuru, 3 bine, 4 bine çıkmaz mıydı? 36 oyuncu için 36 gün sınav yapmanın bir mantığını bulabilen varsa, lütfen söylesin.
– Ray döşemeden hiç bir tren bir yerden bir yere gitmez. İnsanların düşüncelerine saygılıyım. Ama kuraldışı durumları örnek göstererek hak iddia etmeleri, ille de haklı oldukları anlamına gelmez. Örneğin unutmayalım ki, diplomasını almaya ramak kalmış öğrenciler de bu sınava giremediler.
– Özetle: Akıl yoluyla sağlıklı ölçekler oluşturmadan sanat alanına giriş sağlamaya çalışmak; hem liyakat sorununda köpüklenmeye yol açar, hem de sanat kurumlarının öz erkini zedeler. Aydınlığa doğru ortak yürüyüşümüzde, dost kanatların dayanaksız didişmelerden kaçınmasını da bir görev sayarım. Ve son olarak yönetim kurulumuzun da bu görüşleri paylaştığını eklemek isterim.
Bugün enerjinin doruk noktasında olacaksın. Hırslı ve kararlı bir yaklaşım sergileyerek günün getireceği fırsatları değerlendirebilirsin. Anlık fırsatlar karşına çıkabilir; bunları iyi değerlendirmek önemli. İlişkilerinde samimi ve açık olmayı tercih etmelisin, bu sayede daha derin bağlantılar kurabilirsin. Aceleci davranmamaya dikkat et; kararlarını biraz daha düşünerek almak, sonrasında pişmanlık yaşamamanı sağlayacak. İçsel huzurunu artırmak için spor ya da meditasyon gibi aktivitelerde bulunabilirsin. Bugün, yenilikçi fikirlerinle dikkat çekebilirsin; yaratıcı projelerine odaklanmak için ideal bir zaman. Geçmişte yaşadığın deneyimler, yeni geleceğine yön vermekte sana yardımcı olacak.
Bugün, içsel huzur arayışın daha da belirginleşiyor. Rahatlama ve konfor arayışında olduğun bir döneme girebilirsin. Çevrendeki olaylar seni düşünmeye sevk edebilir; anlık tepkiler vermek yerine derin bir nefes alıp durumu analiz etmek daha faydalı olabilir. Maddi konulara yönelik kaygılar ön plana çıkabilir; tuttuğunuz bütçeyi gözden geçirmenizde fayda var. İlişkilerde daha sıcak bir yaklaşım sergilemek, sevgi ve samimiyetin artmasına neden olabilir. Duygusal bağların güçlenmesi için açık ve dürüst bir iletişim kurmaya özen göstermelisin. Kendine zaman ayırmayı unutma; doğayla baş başa kalmak, ruhsal olarak yenilenmene yardımcı olacaktır. Artık bir adım ileri gitmek için gerekli cesareti bulabilirsin. Yapmayı düşündüğün sanatsal faaliyetler, yaratıcılığını ortaya çıkaracak ve ruh halini iyileştirecektir.
Bugün iletişim becerilerin ön planda olacak. Fikirlerini ifade etmekte oldukça başarılı olabilirsin. Sosyal etkileşimlerin keyifli geçecek ve yeni insanlarla tanışma fırsatları doğabilir. Merak duygun, çevrendekilerin ilgi alanlarını öğrenmene yardımcı olacak. Özellikle yazılı iletişimde yeteneklerini gösterebilir, projelerinde yaratıcı çözümler üretebilirsin. Ancak dikkat etmen gereken nokta, bazen yüzeysel kalmaman ve daha derin bağlantılar kurmaya çalışman. İçsel düşüncelerini paylaşmaktan çekinme, sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirebilirsin. Bugün, zihinsel enerjini yükselten aktivitelerle meşgul olmak, seni daha keyifli kılacak. Unutma, ruh halini olumlu etkileyecek şeylere yönelmek önemlidir. Bu süreçte esnek olmak ve değişime açık kalmak, sana yeni kapılar aralayacaktır.
Duygusal olarak zorlu bir gün geçirebilirsin. İçsel dünyanla yüzleşmek, geçmişte yaşadığın anıları tekrar değerlendirmen için fırsatlar sunacaktır. Aile ilişkilerine dair hassas konular gündeme gelebilir; başkalarını anlamakta zorluk çekebilirsin, sakince yaklaşmakta fayda var. Kendini güvende hissetmek adına evde vakit geçirmek, sevdiğin insanlarla bir arada olmak sana iyi gelecek. Sezgilerin güçleniyor; içsel sesine kulak vermek, senin için önemli kararlar almanı sağlayabilir. Karşılaştığın durumlar belirsizlik içerebilir, anlık tepkiler vermekten kaçınmalısın. Kendini ifade etme biçimin, başkaları üzerinde olumlu bir etki yaratabilir, duygularını paylaşmaktan çekinme. Gün sonunda kendini rahatlatacak bir aktivite, stresini azaltmak adına faydalı olacaktır.
Güçlü bir kendine güven ve liderlik duygusu içerisinde olabileceğin bir gün. Güneşin ışığı altında, çevrendeki insanların dikkatini üzerine çekmek için harika bir fırsat var. Yaratıcı projelerle uğraşmak için ilham dolu bir dönemdesin, içindeki sanatçıyı dışarı çıkarabilirsin. Sosyal etkinlikler, yeni bağlantılar kurmanı sağlayacak ve kendini ifade etme konusunda cesur olmanı gerektirecek. İlişkilerde ise samimi, dürüst ve açık olman, mevcut güçlü bağları daha da derinleştirebilir. Özgüveninle hareket ettiğin sürece, istediğin etkileyici sonuçlara ulaşabilirsin. Duygusal anlamda da kendini güçlü hissedeceksin, içsel dengeyi sağlayarak kararlılık gösterebilirsin. Fiziksel enerjin yüksek; spor, dans ya da açık havada vakit geçirmek sana iyi gelecek. Kendine olan inancını hatırlayarak, başkaları üzerinde olumlu bir etki bırakabilirsin.
Özen, titizlik ve detaylara verdiğin önem, bugün kendini gösteriyor. Gün içerisinde karşına çıkacak küçük detaylar, iş veya kişisel yaşamında fark yaratabilir. Eğer bir projeyle ilgileniyorsan, elindeki kaynakları ve bilgileri akıllıca kullanarak ilerlemek harika sonuçlar doğurabilir. Kendini ifade etme şeklin, özellikle de belirli bir konu hakkında düşüncelerin varsa, başkaları üzerinde etkili olacak. Duygusal ilişkilerde samimiyet arayışında olabilirsin; açık iletişim kurmak, bağlarını güçlendirecek. Ayrıca sağlığına dikkat etmeyi unutma; küçük bir alışkanlık değişikliği bile kendini çok daha iyi hissetmene yardımcı olabilir. Bugün, huzurlu ve düzenli bir ortam yaratma arzusunun etkisiyle, günlük rutinlerini gözden geçirebilirsin. Unutma, ufak değişiklikler büyük farklar yaratabilir.
Sosyal etkileşimler ön planda, başkalarının düşüncelerine ve duygularına duyarlılık göstereceksin. Gün boyunca meydana gelen olaylar, adalet ve uyum arayışının önemini vurgulayacak. Yakın ilişkilerinde dengeyi sağlamak, huzurun anahtarı olabilir. Kendini ifade etme becerinle başkalarını etkileme kapasiten artacak; bu, hem iş hem de kişisel yaşamında fırsatlar yaratabilir. Yavaşlamak ve içsel duygularını gözlemlemek, ruhsal sağlığın adına faydalı olacak. Dışarıdan gelen eleştirilere karşı açık ol, bu senin gelişim sürecinde önemli bir adım olabilir. Aşk hayatında samimi ve derin bir bağlantı arayışı içinde olman, tutku dolu anların kapısını aralayacak. Unutma, hayatında dengeyi sağlamak ve empati kurmak senin en güçlü yönlerinden biri.
Duygusal derinlikler ve sezgisel güçler bugün seninle. İçsel dünyanda bir yolculuğa çıkma isteği hissedebilirsin. Belirsizlikleri aydınlatacak, seni özgür kılacak bazı farkındalıklar doğabilir. İlişkilerinde daha fazla derinlik arayışında olacaksın; yüzeysel iletişimler yerini anlam dolu bağlara bırakabilir. Duygusal samimiyetin güçlenecek, içsel güçlerinle çevrendekileri etkileyeceksin.Finansal konularda dikkatli olman gereken bir dönemdesin. Yapacağın harcamaları gözden geçirmen veya bütçeni daha dikkatli yönetmen faydalı olabilir. Ayrıca, ayrıntılara önem vermek ve neye odaklanman gerektiğini netleştirmek, ilerlemeni hızlandırabilir. Günün ilerleyen saatlerinde, sosyal çevrende ortaya çıkacak fırsatlar var. Yalnız kalmak isteyebilirsin ama bağlantı kurduğun insanlardan alacağın destek, sana farklı bakış açıları sunacak. Kendi iç sesini dinlemeye önem ver ve bu süreçte sezgilerine güven. Senin için büyülü bir gün olabilir.
Aşırı iyimser düşünmenin yanıltıcı olabileceği. Gerçekçilikle hayal gücünü dengelemen önemli. İçsel huzurunu bulmak için kendine zaman tanımalı ve iç sesini dinlemelisin. Aşk hayatında, tutkulu anlar yaşayabilir; yeni bir ilişki kapıda olabilir. Yeni insanlarla tanışmak, ruhuna iyi gelecek. Eğitim veya bilgi paylaşımı konularında da fırsatlar karşına çıkabilir. Kendini ifade etme biçiminde yaratıcı yaklaşımın, başkalarının dikkatini çekmene yardımcı olacak.
Bugün, hedeflerine ulaşma konusunda kararlılığın ve disiplinin ön planda. Kendine olan inancın, zorlukların üstesinden gelmene yardımcı olacak. Çalışma alanında yeni fırsatlar kapını çalabilir; bu fırsatları değerlendirirken dikkatli ve stratejik olman gerekebilir. Aynı zamanda, duygusal ilişkilerde samimi ve açık olmanın getireceği huzuru hissedeceksin. Geri planda kalan hislerin yüzeye çıkabilir, bu da seni düşündürmeli. Sağlığına önem vermek, zihinsel ve bedensel dengeyi kurmana yardımcı olacak. Unutma, ilerlemek için adım atmak yeterli değil; bu yolda yürüdüğün zemin de önemli. Kendi iç dünyanı ve dış çevreni dengeleyerek, daha iyi bir denge ve tatmin hissi bulabilirsin.
Bugün özgür ruhun ve bağımsızlığın ön planda. İçinde bulunduğun sosyal çevreyle olan ilişkilerin yeni bir boyut kazanabilir; yeni arkadaşlıklar ya da mevcut dostluklarda ilginç gelişmeler olabilir. Farklı düşünce yapısına sahip insanlarla karşılaşman, dünyaya bakış açını genişletecektir. Özellikle yenilikçi fikirler ve projeler üzerinde yoğunlaşma isteğin artıyor; yaratıcılığını ve hayal gücünü kullanmak için uygun bir zaman. Ancak içsel huzurun için biraz durup düşünmek, hayatına dair derinleşmene yardımcı olacaktır. Aniden gelen fırsatlara açık ol; kalbinin sesine kulak vermek, doğru yönü bulmana yardımcı olacak. Kendi anlama şekline dokunurken, başkalarının da senin düşüncelerinle ilham almasına neden olabilirsin. Kendine güven, adım atmaktan korkma; yıldızlar senin yanında!
Duygusal derinliklerin ve içsel sezgilerin yoğunlaşacağı bir gün. Yaratıcılık potansiyelin artıyor; sanatsal projeler ve hobiler için ilham verici bir dönemdesin. Aynı zamanda içsel huzurunu bulmak için doğayla bağlantı kurmak isteyebilirsin. İnsanlarla empati kurma yeteneğin, ilişkilerinde daha derin bağlar oluşturmanı sağlayacak. Karşılaştığın zorluklar karşısında aşırı duygusal tepkiler vermekten kaçınmalısın; mantıklı bir yaklaşım, daha sakin ve çözüm odaklı olmanı getirebilir. Kendine zaman ayırmayı unutma; bu, ruhsal dengeyi sağlamak açısından sana büyük fayda sağlayacak. Hayallerin ve gerçeklik arasındaki dengeyi bulmakte zorlansan bile, akışa güvenmek ve sezgilerine kulak vermek sana rehberlik edecek.
