

İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer kentte şehir tiyatroları kurma kararı aldı. Bu doğrultuda tiyatro sanatının uzmanlarından oluşan bir danışma kurulu ve tüzük kurulu oluşturuldu. Tüzük ve yönetmelik kurulunda Yücel Erten, Orhan Alkaya, Hülya Nutku ve Eren Aysan yer aldı. Ardından İzmir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları Genel Sanat Yönetmenliği’ne, Ankara Devlet Konservatuvarı ve Makedonya Üsküp Tiyatro Akademisi’nde eğitmen olarak da görev yapmış olan usta sanatçı Yücel Erten atandı.
YÖK’E BAĞLI OLMAYANLAR SINAVA ALINMADI
İzmir Şehir Tiyatroları projesinin hayata geçmesine sayılı günler kaldı. Sınavlar başladı. Ancak bazı gençler tüzük engeline takıldı. Sadece Yüksek Öğretim Kurulu YÖK’e bağlı üniversite konservatuvarı mezunlarının başvuruda bulunabileceğinin kararlaştırıldığı tüzük maddesi nedeni ile çok sayıda gencin boynu bükük kaldı. Başvurusu reddedilen oyuncular arasında, yıldız fabrikası olarak nitelenen Müjdat Gezen Sanat Merkezi’nin dört mezunu da yer aldı. Sınava alınmayan gençler, fırsat eşitliği sağlanmadığı gerekçesi ile tepki gösterirken, uygulama sanat kamuoyunda da tartışma yarattı.
HERKESE SINAV KAPISI AÇAMAYIZ
İzmir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları Genel Sanat Yönetmeni Yücel Erten ile MSM kurucusu Müjdat Gezen, meseleyi SÖZCÜ’nün hür ve demokratik platformunda tartıştı. Tüzüğe atıfta bulunarak uygulamayı savunan Yücel Erten, yazılı açıklamasında, “Sınavı MSM mezunlarının katılımına açsaydık; başvuru sayısı bununla kalacak mıydı? Doğal ki tiyatro eğitimi veren başka kuruluşlar da ‘fırsat eşitliği’ isteyecekti. O durumda, çifte standart uygulayamayacağımız için; bizim merdivenaltı akademilerden tutun, oyunculuk eğitim büfelerine kadar herkese sınav kapısını açmamız gerekecekti” ifadelerini kullandı.
ADİLE NAŞİT VE MÜNİR ÖZKUL HANGİ ÜNİVERSİTE MEZUNU
İstanbul Belediye Konservatuvarı, İstanbul Üniversitesi Konservatuvarı, Kadir Has Üniversitesi, TÜRVAK ile 1991 yılında kurduğu ve ücretsiz eğitim veren MSM’de 49 yıldır tiyatro ve oyunculuk öğretmenliği yapan Müjdat Gezen de telefon görüşmesi ile soruları yanıtladı. ‘Hocaların hocası’ unvanına erişen usta sanatçı Müjdat Gezen, yeteneğe bağlı kurumlara dair nitelik ve nicelik arasındaki farklılıklara vurgu yaptı. Gezen, “Adile Naşit, Münir Özkul hangi üniversiteden mezun” sorularını gündeme getirdi. Gezen ve Erten şu açıklamaları yaptı:
MÜJDAT GEZEN: YETENEKSİZ VE BAŞARISIZSA ALMAYIN
– İstanbul Belediyesi Şehir Tiyatroları yıllarca önce genç sanatçı alımına başladı. Ahmet Saraçoğlu, Sevinç Erbulak, Serdar Orçin, Sevil Akı gibi birçok MSM mezunu sanatçı kabul edildiler ve onlarca ödül kazandılar. Sonra belediye yönetimine AKP geldi ve MSM’lilere yasak koydu. Ondan sonra bizim öğrencilerimiz İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları’na giremediler.
– Ben bütün bunların sevgili Tunç Soyer’in bilgisi dışında olduğu kanısındayım. Çünkü Soyer bu konuya hiç müdahale etmeyerek işi uzmanlarına bırakmıştır ve doğrusunu yapmıştır. Orada bu kararları alan kişilerin hepsi arkadaşımdır ve hepsini de çok severim.
– Fakat tüzük hazırlanırken YÖK’e bağlı üniversitelerden mezunlar alınması fikrine tamamen karşıyım. Ben onlarca üniversite konservatuvarının tiyatro bölümlerine nasıl alım yapıldığını ve nasıl eğitim verildiğini biliyorum.
– Yeteneğe dayalı okullarda ve sanat kurumlarında kabul sınavı yapılırken o gencin hangi üniversite mezunu olduğuna bakılmaz. Nitelik başka şeydir, nicelik başka şeydir. Tiyatrolar yetenekli aktörleri severler. Çünkü seyirci onları sever de ondan.
– Ben konservatuvarlıyım. Hiç kuşkusuz ki eğitimin yanındayım. Ama öyle istisnalar vardır ki, insana soru sordurur. Şöyle ki: “Adile Naşit hangi okuldan mezundur? Münir Özkul hangi okuldan mezundur” gibi… Örnekleri çoğaltabiliriz.
– Bence buradaki en önemli nüans şu olmalı: Siz, fırsat eşitliği tanıyarak gençlere sınava girme hakkı verin ve kapılarınızı açın; yetenekli ve başarılıysa alın, yeteneksiz ve başarısızsa almayın.
– Bu düşüncem asla MSM mezunlarına özel bir çağrı değil, ilkesel bir öneridir. Çok iyi biliyorum ki, benim önerim yapıldığında başvuru sayısı en az ikiye katlanacaktır ve jüri çok yorulacaktır. Ama zaten şu anda da yoruluyorlar.
– Son olarak, arkadaşlarımın yolu açık olsun. İzmir’e çok güzel bir tiyatro kazandırıyorlar.
YÜCEL ERTEN: KAHVEHANE SOHBETİ OLMAKTAN ÖTEYE GİTMEZ
– Öncelikle bu konu, yönetmeliğin emridir. İZBBŞT Yönetmeliği, Türk Tiyatrosu’nun çok değerli insanlarından oluşan bir danışma kurulunun yaklaşık bir yıllık çalışması sonunda hazırlanmış ve İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi’nin onayından geçmiştir.
– Tüzüğün 4. maddesi şöyle der: “İzmir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları, belediye başkanlığına bağlı bir müdürlük olarak özel bütçe ile yönetilen ve sanatsal açıdan özerk bir sanat ve kültür kurumudur.” Buradaki ‘sanatsal açıdan özerk’ tanımına hepimizin özen göstermesi gerektiğini düşünürüm. Yönetmeliği beğenmeyenler olabilir. Rasyonel bir biçimde tartışılabilir de. Ortak akıl oluştuğunda değişebilir de. Ama siyasal erk üzerinde manevi baskı oluşturarak delmeye çalışmak, sanat kurumlarının özerkliği hedefine gönül vermiş sanatçıların davranış biçimi olmasa gerek.
– Bir an için düşünelim: Siyasal erk, kuruluş aşamasında henüz kadroları için sınav açmakta olan bir tiyatroda, bazı baskılar üzerine yönetmeliğe aykırı bir uygulama istese, daha ilk adımda demokratik yapılanmayı ve tiyatronun sanatsal özerkliğini örselemiş olmaz mıydı? Biz hepimiz böyle bir davranışı eleştirmez miydik? Geçmişte, önünü ardını düşünmeden sanat kurumlarımızı bakanlara ve başkanlara şikayet edenler, sanatın özerkleşme mücadelesini, o makamlarda rehin bırakmış olmadılar mı?
– Ne mutlu bizlere ki, sayın Başkan Tunç Soyer bu konuda son derece demokrat ve incelikli bir tutum sergilemiş ve İzmir Şehir Tiyatroları’nın öz erkini örseleyecek bir talimat vermekten kaçınmıştır. Şahsen ve yönetim kurulumuz adına kendisine teşekkür etmeyi borç bilirim.
– Kurucu Genel Sanat Yönetmeni olarak kişisel görüşüm, bu konuda serinkanlı bir biçimde ortak akla ulaşılmadan fikir yürütüldüğü yönünde. Şurası açık ki, bir yere sınavla eleman alacaksanız, ölçek koymak kaçınılmazdır. “Yetenek diploma ile ölçülmez” gerçeği, bir kamu kuruluşuna sınav açacağınız zaman kahvehane sohbeti olmaktan öteye gitmez.
1400 KİŞİ BAŞVURDU
– Gelin, ölçeği birlikte oluşturmaya çalışalım: İZBBŞT’nin yapılanmasında, ödenekli kurumlarımızda kötü örneklerini gördüğümüz, ucu bucağı görünmez, hantal, personeli şişkin bir imparatorluğa dönüşmemesi amaçlanmıştır. Sonuçta iki sahnede faaliyet gösterecek, dinamik ama tutumlu bir kadro anlayışı ile oluşmaktadır. Sınavla alınacak sanatçı sayısı 36’dır. Bu 36 sayısını aklımızda tutalım.
– Kısa süre önce Gaziantep’te kurulan Şehir Tiyatrosu’na alınacak 20 sanatçı için sınava 490 kişi başvurmuştu. Kabaca bir hesap, İzmir gibi ışıltılı, alımlı bir kentin Şehir Tiyatrosu’na başvuruların en az iki katı olacağını gösteriyordu. Yanılmadık. 36 oyuncu kadrosu için 1400 küsur başvuru ile karşılaştık.
– Yönetmeliğimizin getirdiği “Üniversite ve konservatuvarların dört yıllık oyunculuk ana sanat dalını bitirmiş olma” kaydı sayesinde sınava girme hakkı kazananlar 850’ye indi. Şimdi bu 850 oyuncu adayına, günde 8-10 saat süren üç aşamalı sınavlara başladık. 11 gün sürecek. Şikayetçi falan değiliz. Oyunculuk sınavında, her bir adayı sesi, müzikalitesi, beden esnekliği, fiziki özellikleri, yaş grubu ve sahnedeki özgül ağırlığı, yani türlü yetenekleri açısından değerlendirmek gerekir. Özetle, çeşitli eleme perspektiflerine başvurarak 850 kişiyi 11 güne sığdırdık.
– Bunca ayrıntıyı neden anlattım? Bir varsayım kuracağım da onun için. YÖK’ün belirlediği diploma çerçevesinin dışına çıksaydık, sözgelimi MSM mezunlarının katılımına açsaydık; başvuru sayısı bununla kalacak mıydı? Doğal ki tiyatro eğitimi veren başka kuruluşlar da “fırsat eşitliği” isteyecekti. O durumda, çifte standart uygulayamayacağımız için; bizim merdivenaltı akademilerden tutun, oyunculuk eğitim büfelerine kadar herkese sınav kapısını açmamız gerekecekti.
36 OYUNCU İÇİN 36 GÜN SINAV YAPMANIN MANTIĞI YOK
– Düşünün, bütün “İyi taklit yaparım” diyenler, alelusul kurs görenler, dizi film piyasasının yardımcı oyuncular ordusu bu sınava hücum etmeyecek miydi?
– Türkiye’nin şu derin işsizlik sorunu karşısında, şimdi 1400 olan başvuru, 3 bine, 4 bine çıkmaz mıydı? 36 oyuncu için 36 gün sınav yapmanın bir mantığını bulabilen varsa, lütfen söylesin.
– Ray döşemeden hiç bir tren bir yerden bir yere gitmez. İnsanların düşüncelerine saygılıyım. Ama kuraldışı durumları örnek göstererek hak iddia etmeleri, ille de haklı oldukları anlamına gelmez. Örneğin unutmayalım ki, diplomasını almaya ramak kalmış öğrenciler de bu sınava giremediler.
– Özetle: Akıl yoluyla sağlıklı ölçekler oluşturmadan sanat alanına giriş sağlamaya çalışmak; hem liyakat sorununda köpüklenmeye yol açar, hem de sanat kurumlarının öz erkini zedeler. Aydınlığa doğru ortak yürüyüşümüzde, dost kanatların dayanaksız didişmelerden kaçınmasını da bir görev sayarım. Ve son olarak yönetim kurulumuzun da bu görüşleri paylaştığını eklemek isterim.
Bugün, içindeki cesareti ortaya çıkarma fırsatın var. Beklenmedik durumlarla karşılaşabilir, hızlı kararlar almak zorunda kalabilirsin. Enerjin yüksek; bu, yeni projelere ya da başlangıçlara yönelmek için mükemmel bir zaman dilimi. Ancak, aceleci davranma eğiliminde olabilirsin; bu nedenle, düşünmeden hareket etmemeye dikkat et. İletişimdeki bazı zorluklar, yanlış anlamalara neden olabilir. Duyguların yoğunlaşabilir, bu da ilişkilerde çatışmalara yol açabilir. Yakınlarınla daha fazla zaman geçirerek destek arayışına girebilirsin. Sağlığındaki küçük rahatsızlıklar için dikkate alman gerekebilir, dinlenmeyi unutma. Bugün ruhunu besleyecek şeyler yapmaya odaklan ve zihinsel yorgunluğu azaltmak için meditasyon ya da doğa yürüyüşü gibi aktiviteler tercih et. Bu, sana yeni bir perspektif kazandıracak.
Bugün, duygusal ve maddi alanda güven arayışında olacaksın. İçsel huzurunu bulmak için rahatlatıcı aktiviteler ve doğada vakit geçirmek önem kazanıyor. Duygusal meselelerde sabırlı olman gereken anlar yaşayabilirsin. Sabırlı yaklaşımın, ilişkilerinde denge sağlamana yardımcı olacak. İş veya finansal konularla ilgili yönlendirmeler alabilirsin, yeni fırsatlar değerlendirmene zemin hazırlayabilir. Kendine güvenin artıyor, bu sayede risk almaya ve yeniliklere açık olmaya hazır hissediyorsun. Yakın çevrendeki dostluk ilişkileri, seni ilerletmeye ve desteklemeye yönelik yeni dinamikler geliştirebilir. Yaratıcılığın ön planda, bu yüzden sanatsal faaliyetler ya da hobilerine yönelmek için harika bir zaman. Kendini ifade edebileceğin platformlar bulmak, içsel duygularını dışa vurman açısından faydalı olacaktır. Duygusal zekânı kullanarak başkalarını da destekleyebilir, onlarla derin bağlılıklar kurabilirsin. Kendinle barışık olacağın bir gün seni bekliyor.
Bugün zihin ateşinle parlayacak, çevrendeki insanlarla iletişimini güçlendireceksin. Fikirlerin ve düşüncelerin etrafındaki insanlara ilham verebilir. Sosyal çevrenle olan bağların derinleşebilir. Özellikle yaratıcı projelerine dair yeni fırsatlar karşına çıkabilir. Birkaç yeni insanla tanışma veya mevcut ilişkilerini yenileme şansı bulacaksın. Duygusal anlamda daha açık ve samimi olmanın getirisi, ilişkilerini daha sağlam temellere oturtmana yardımcı olabilir. İçsel olarak merak ve keşfetme arzusuyla dolup taşacağın bu dönemde, yeni bilgi ve deneyimlere yönelmek isteyebilirsin. Zihnindeki soruları cevaplamak ve yeni ufuklara açılmak için harika bir gün. Kendini ifade etmekten korkma ve düşüncelerini paylaş. Güneş ışığının altında, içindeki yaratıcılığın parlaması için uygun zaman.
Duygusal derinliğin ön plana çıkacağı bir gün. İçsel yönelimlerin, sevdiklerinle olan ilişkilerinle daha belirgin hale gelecek. Aile bağlarının güçlendiğini hissedebilir, geçmişe dair anılarla dolu bir gün geçirebilirsin. Kendini güvende hissettiğin ortamlara yönelmek, ruhsal olarak rahatlamanı sağlayacak. Kendini ifade etme biçiminin etkileyici ve samimi olması, etrafındaki insanlarla olan iletişimini kuvvetlendirebilir. İçsel huzurun arayışında, meditasyon ya da doğayla iç içe olma fırsatlarını değerlendirebilirsin. Hayatındaki küçük şeylerin değerini daha fazla anlayacak, basit mutlulukların peşinden koşacaksın. Yaratıcılığını serbest bırakmak için ilham verici bir ortamda bulunmak faydalı olabilir. Kendine karşı nazik olmayı unutma; dış dünyadan gelen baskılar seni yorabilir. Bu yüzden, içsel sesine kulak vermek önceliklerin arasında olmalı.
Bugün, içsel gücünü ve kararlılığını hissetme zamanı. Kendine olan güvenin zirveye çıkacak ve başkalarına ilham vereceksin. Yeteneklerin çevrendekiler tarafından daha fazla takdir edilecek, bu da seni daha da motivede edecektir. Sosyal hayatında sürpriz gelişmeler gün yüzüne çıkabilir, yeni tanışmalar veya mevcut ilişkilerdeki derinleşmeler öne çıkabilir. Patronluk hislerin öne çıkabilir, projelerde liderlik rolleri üstlenmen gerekebilir. Ancak, otoriter tavırlar sergilemekten kaçınmalısın; daha yapıcı ve cesur bir yaklaşım benimsemek faydalı olacaktır. Tutkulu olduğun bir konuda yeni bir başlangıç yapmayı düşünebilirsin. Partnerinle keyifli vakit geçirmek, aranızdaki bağı güçlendirecek. Enerjini iyi değerlendirmeyi unutma; rahatlamaya ve kendini yenilemeye zaman ayırmalısın. Sevgi dolu bir ortamda hissetmek, günün en büyük hediyesi olabilir.
Dikkatli ve ayrıntılara çok önem veren bir zihindeki analiz yeteneği, bugün önemli fırsatları yakalamana yardımcı olacak. Önceliklerini yeniden değerlendirerek, hedeflerine ulaşmak için yeni stratejiler geliştirebilirsin. İletişim kurduğun kişilerin düşüncelerini anlamak, iş birliği yapmak ve sürdürmek için büyük bir şans elde ediyorsun. Duygusal olarak kendini ifade etme yeteneğin artacak; derin bağların oluşmasına olanak tanıyacak. Gün içinde biraz kendine zaman ayırmayı unutma; bu, iç huzurunu sağlamak açısından hayati önem taşıyacak. Mükemmeliyetçilikten uzaklaşarak, esnek bir tutum benimsemek, hem kişisel gelişiminde hem de çevrendekilerle ilişkilerinde olumlu sonuçlar doğurabilir.
Harmoni arayışında olduğun bir gün geçireceksin. İlişkilerde dengeyi sağlamak için çaba göstermen gerekecek; sevdiklerinle olan iletişimini güçlendirmek, sorunları çözmek için mükemmel bir fırsat. Estetik ve sanatsal konulara yönelmek içsel huzurunu artırabilir. Özellikle zevk aldığın aktivitelerde kendini bulabilirsin. Dikkatini dağıtan meselelerden uzaklaşmak, zihninde rahatlama sağlayabilir. Sosyal çevrende bazı sürprizlerle karşılaşabilirsin, yeni insanlarla tanışmak ya da mevcut arkadaşlıkları derinleştirmek için uygun bir zaman. Kendi duygu ve düşüncelerini ifade etmekten çekinme, başkalarının bakış açıları seni zenginleştirebilir. Kendine bir ödül verme zamanı; belki bir alışveriş, belki bir spa günü ya da sadece huzur içinde geçireceğin bir saat. Unutma, dış dünyayla olan uyumun içsel dengeyi bulmana yardımcı olacak.
Bugün içsel duyguların derinliklerine inmeye yatkınsın. Hislerin güçlü ve etkileyici; etrafındaki insanlarla olan iletişimini yoğunlaştırabilir. Gizli kalmış duygular açığa çıkarken, dürüstlükten yana olmalısın. Buna ek olarak, sezgilerin bugün oldukça keskin; karar alırken iç sesine güvenmen sana önemli avantajlar sağlayabilir.Sosyal çevrendeki dinamikler de canlanıyor. Belki eski dostlarla bir araya gelebilir, geçmişteki olayları yeniden konuşma fırsatı yakalayabilirsin. Fakat dikkat, her bildiğin, her zaman doğru olmayabilir; bazı konularda yüzeyin ötesine geçmek isteyeceksin.Kendi sınırlarının tekrar gözden geçirilmesi gereken bir dönemdesin. Kendi isteklerini net bir şekilde ortaya koymaktan çekinmemelisin. Gün sonunda, iç huzurunu sağlamış olarak kendini yenilenmiş hissedeceksin. Ayrıca, kişisel projelerine yönelmek için mükemmel bir zaman; hayal gücünü serbest bırakarak yeni şeyler yaratabilirsin. Şu anki ruh halin, yaratıcılığını ve tutkunun kaynağını alevlendirecek.
Kendine güvenin ve içindeki maceraperest ruhun bu dönemde ön planda. Yeni deneyimlere açık ol, farklı perspektifler edinmen seni sıra dışı bir yolculuğa çıkarabilir. İletişim kurmakta zorlanmıyorsun, çevrendeki insanlar senin tutkulu enerjini hissedecek. Sosyal ilişkilerin güçleniyor, yeni arkadaşlıklar kapıda. Ancak dikkat etmen gereken bir nokta, düşüncelerini doğru ifade etmezsen yanlış anlaşılmalar yaşanabilir. İçsel duygularına kulak vermen, özünü daha iyi anlamanı sağlayacak ve iç huzurunu güçlendirecek. Anlık heyecanlara kapılmaktan çekinme, ama mantığını da devre dışı bırakmamalsın. Kendini ifade ederken cesur ol, bunu yaparken başkalarının hislerine saygılı olman gerekebilir. Bugün hayallerine yönelik adımlar atmak için uygun bir zaman. Kendine yatırım yapmayı unutma, bu seni daha da güçlendirecek.
Bugün, hedeflerine odaklanmak için güçlü bir motivasyon hissediyorsun. İlerlemek için gereken disiplin ve kararlılık içindesin. İş yerinde veya projelerinde yeni fırsatlar keşfetmek, dikkatinin dağılmasını zorlaştırabilir. Gelen öneriler, uzun vadeli kazançlar sağlayabilir; bunu iyi değerlendirmen gerekiyor. Kişisel ilişkilerde ise derinleşen bağlar ve içten sohbetler keyif verecek. Aşk hayatında sürpriz bir gelişme seni bekliyor. Duygularını ifade etme konusunda cesur olmalısın. Sağlık açısından, enerji seviyenin yükselmesi için dışarıda vakit geçirmek faydalı olacak. Doğa yürüyüşleri ve açık hava aktiviteleri, zihnini dinlendirecek ve ruhunu besleyecek. Kendine ait bir alan yaratmak, içsel huzurunu artırabilir. Finansa dair dikkatli ol, harcamaların üzerinde düşünmek sana yarar sağlayacak.
Bugün yenilik arayışlarınız ve sosyal bağlantılarınız sayesinde ilginç fırsatlarla karşılaşabilirsiniz. Kendinizi daha özgür ve bağımsız hissetme isteği artarken, ruhsal olarak beslenmek için farklı aktiviteleri keşfetmek isteyeceksiniz. Duygusal olarak kararlılığınızı korumaya çalışırken, aklınızdaki fikirleri cesurca ifade etmekten çekinmeyin. Çevrenizdeki insanlarla olan iletişiminizde yaratıcılığınız ön plana çıkabilir; bu sayede etkileyici tartışmalara girebilirsiniz. Arkadaşlarınızla olan ilişkilerinizde sürpriz gelişmeler olabilir; bazı arkadaşlıklar derin bir bağa dönüşebilir. Kendinizi ifade etmek ve toplumsal değişimlere katkıda bulunmak adına yaratıcı çözümler üretebilir, başkalarına ilham verebilirsiniz. Unutmayın, farklı düşünmek ve sıradan olanı sorgulamak sizi daha ileriye taşıyacak. Akışa bırakın; evren size yeni yollar açacak.
Hayallerinin peşinden koşmak için mükemmel bir gün. İçsel sezgilerin güçlü, bu nedenle hislerinle hareket etmekte tereddüt etmemelisin. Sanatsal ve yaratıcılığa dayalı projeler için ilham verici bir enerji mevcut. Sosyal ilişkilerde anlam arayışındasın; yeni bağlantılar kurabilir, eski dostlukları canlandırabilirsin. Duygusal derinliklere dalış yapma isteği taşıyorsun, ancak dikkatli ol, duyguların seni zaman zaman yanıltabilir. Kendini ifade etme biçiminde açıklık ve dürüstlük, başkalarının da seninle daha samimi bir ilişki kurmalarına yardımcı olabilir. İçinde biriken duyguları serbest bırakman gereken bir dönemde olabilirsin; yazmak, resim yapmak veya müzik dinlemek bu süreçte sana iyi gelecektir. Kendine zaman ayırarak ruhsal dengeyi sağlamaya özen göster.