1
İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer kentte şehir tiyatroları kurma kararı aldı. Bu doğrultuda tiyatro sanatının uzmanlarından oluşan bir danışma kurulu ve tüzük kurulu oluşturuldu. Tüzük ve yönetmelik kurulunda Yücel Erten, Orhan Alkaya, Hülya Nutku ve Eren Aysan yer aldı. Ardından İzmir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları Genel Sanat Yönetmenliği’ne, Ankara Devlet Konservatuvarı ve Makedonya Üsküp Tiyatro Akademisi’nde eğitmen olarak da görev yapmış olan usta sanatçı Yücel Erten atandı.
YÖK’E BAĞLI OLMAYANLAR SINAVA ALINMADI
İzmir Şehir Tiyatroları projesinin hayata geçmesine sayılı günler kaldı. Sınavlar başladı. Ancak bazı gençler tüzük engeline takıldı. Sadece Yüksek Öğretim Kurulu YÖK’e bağlı üniversite konservatuvarı mezunlarının başvuruda bulunabileceğinin kararlaştırıldığı tüzük maddesi nedeni ile çok sayıda gencin boynu bükük kaldı. Başvurusu reddedilen oyuncular arasında, yıldız fabrikası olarak nitelenen Müjdat Gezen Sanat Merkezi’nin dört mezunu da yer aldı. Sınava alınmayan gençler, fırsat eşitliği sağlanmadığı gerekçesi ile tepki gösterirken, uygulama sanat kamuoyunda da tartışma yarattı.
HERKESE SINAV KAPISI AÇAMAYIZ
İzmir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları Genel Sanat Yönetmeni Yücel Erten ile MSM kurucusu Müjdat Gezen, meseleyi SÖZCÜ’nün hür ve demokratik platformunda tartıştı. Tüzüğe atıfta bulunarak uygulamayı savunan Yücel Erten, yazılı açıklamasında, “Sınavı MSM mezunlarının katılımına açsaydık; başvuru sayısı bununla kalacak mıydı? Doğal ki tiyatro eğitimi veren başka kuruluşlar da ‘fırsat eşitliği’ isteyecekti. O durumda, çifte standart uygulayamayacağımız için; bizim merdivenaltı akademilerden tutun, oyunculuk eğitim büfelerine kadar herkese sınav kapısını açmamız gerekecekti” ifadelerini kullandı.
ADİLE NAŞİT VE MÜNİR ÖZKUL HANGİ ÜNİVERSİTE MEZUNU
İstanbul Belediye Konservatuvarı, İstanbul Üniversitesi Konservatuvarı, Kadir Has Üniversitesi, TÜRVAK ile 1991 yılında kurduğu ve ücretsiz eğitim veren MSM’de 49 yıldır tiyatro ve oyunculuk öğretmenliği yapan Müjdat Gezen de telefon görüşmesi ile soruları yanıtladı. ‘Hocaların hocası’ unvanına erişen usta sanatçı Müjdat Gezen, yeteneğe bağlı kurumlara dair nitelik ve nicelik arasındaki farklılıklara vurgu yaptı. Gezen, “Adile Naşit, Münir Özkul hangi üniversiteden mezun” sorularını gündeme getirdi. Gezen ve Erten şu açıklamaları yaptı:
MÜJDAT GEZEN: YETENEKSİZ VE BAŞARISIZSA ALMAYIN
– İstanbul Belediyesi Şehir Tiyatroları yıllarca önce genç sanatçı alımına başladı. Ahmet Saraçoğlu, Sevinç Erbulak, Serdar Orçin, Sevil Akı gibi birçok MSM mezunu sanatçı kabul edildiler ve onlarca ödül kazandılar. Sonra belediye yönetimine AKP geldi ve MSM’lilere yasak koydu. Ondan sonra bizim öğrencilerimiz İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları’na giremediler.
– Ben bütün bunların sevgili Tunç Soyer’in bilgisi dışında olduğu kanısındayım. Çünkü Soyer bu konuya hiç müdahale etmeyerek işi uzmanlarına bırakmıştır ve doğrusunu yapmıştır. Orada bu kararları alan kişilerin hepsi arkadaşımdır ve hepsini de çok severim.
– Fakat tüzük hazırlanırken YÖK’e bağlı üniversitelerden mezunlar alınması fikrine tamamen karşıyım. Ben onlarca üniversite konservatuvarının tiyatro bölümlerine nasıl alım yapıldığını ve nasıl eğitim verildiğini biliyorum.
– Yeteneğe dayalı okullarda ve sanat kurumlarında kabul sınavı yapılırken o gencin hangi üniversite mezunu olduğuna bakılmaz. Nitelik başka şeydir, nicelik başka şeydir. Tiyatrolar yetenekli aktörleri severler. Çünkü seyirci onları sever de ondan.
– Ben konservatuvarlıyım. Hiç kuşkusuz ki eğitimin yanındayım. Ama öyle istisnalar vardır ki, insana soru sordurur. Şöyle ki: “Adile Naşit hangi okuldan mezundur? Münir Özkul hangi okuldan mezundur” gibi… Örnekleri çoğaltabiliriz.
– Bence buradaki en önemli nüans şu olmalı: Siz, fırsat eşitliği tanıyarak gençlere sınava girme hakkı verin ve kapılarınızı açın; yetenekli ve başarılıysa alın, yeteneksiz ve başarısızsa almayın.
– Bu düşüncem asla MSM mezunlarına özel bir çağrı değil, ilkesel bir öneridir. Çok iyi biliyorum ki, benim önerim yapıldığında başvuru sayısı en az ikiye katlanacaktır ve jüri çok yorulacaktır. Ama zaten şu anda da yoruluyorlar.
– Son olarak, arkadaşlarımın yolu açık olsun. İzmir’e çok güzel bir tiyatro kazandırıyorlar.
YÜCEL ERTEN: KAHVEHANE SOHBETİ OLMAKTAN ÖTEYE GİTMEZ
– Öncelikle bu konu, yönetmeliğin emridir. İZBBŞT Yönetmeliği, Türk Tiyatrosu’nun çok değerli insanlarından oluşan bir danışma kurulunun yaklaşık bir yıllık çalışması sonunda hazırlanmış ve İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi’nin onayından geçmiştir.
– Tüzüğün 4. maddesi şöyle der: “İzmir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları, belediye başkanlığına bağlı bir müdürlük olarak özel bütçe ile yönetilen ve sanatsal açıdan özerk bir sanat ve kültür kurumudur.” Buradaki ‘sanatsal açıdan özerk’ tanımına hepimizin özen göstermesi gerektiğini düşünürüm. Yönetmeliği beğenmeyenler olabilir. Rasyonel bir biçimde tartışılabilir de. Ortak akıl oluştuğunda değişebilir de. Ama siyasal erk üzerinde manevi baskı oluşturarak delmeye çalışmak, sanat kurumlarının özerkliği hedefine gönül vermiş sanatçıların davranış biçimi olmasa gerek.
– Bir an için düşünelim: Siyasal erk, kuruluş aşamasında henüz kadroları için sınav açmakta olan bir tiyatroda, bazı baskılar üzerine yönetmeliğe aykırı bir uygulama istese, daha ilk adımda demokratik yapılanmayı ve tiyatronun sanatsal özerkliğini örselemiş olmaz mıydı? Biz hepimiz böyle bir davranışı eleştirmez miydik? Geçmişte, önünü ardını düşünmeden sanat kurumlarımızı bakanlara ve başkanlara şikayet edenler, sanatın özerkleşme mücadelesini, o makamlarda rehin bırakmış olmadılar mı?
– Ne mutlu bizlere ki, sayın Başkan Tunç Soyer bu konuda son derece demokrat ve incelikli bir tutum sergilemiş ve İzmir Şehir Tiyatroları’nın öz erkini örseleyecek bir talimat vermekten kaçınmıştır. Şahsen ve yönetim kurulumuz adına kendisine teşekkür etmeyi borç bilirim.
– Kurucu Genel Sanat Yönetmeni olarak kişisel görüşüm, bu konuda serinkanlı bir biçimde ortak akla ulaşılmadan fikir yürütüldüğü yönünde. Şurası açık ki, bir yere sınavla eleman alacaksanız, ölçek koymak kaçınılmazdır. “Yetenek diploma ile ölçülmez” gerçeği, bir kamu kuruluşuna sınav açacağınız zaman kahvehane sohbeti olmaktan öteye gitmez.
1400 KİŞİ BAŞVURDU
– Gelin, ölçeği birlikte oluşturmaya çalışalım: İZBBŞT’nin yapılanmasında, ödenekli kurumlarımızda kötü örneklerini gördüğümüz, ucu bucağı görünmez, hantal, personeli şişkin bir imparatorluğa dönüşmemesi amaçlanmıştır. Sonuçta iki sahnede faaliyet gösterecek, dinamik ama tutumlu bir kadro anlayışı ile oluşmaktadır. Sınavla alınacak sanatçı sayısı 36’dır. Bu 36 sayısını aklımızda tutalım.
– Kısa süre önce Gaziantep’te kurulan Şehir Tiyatrosu’na alınacak 20 sanatçı için sınava 490 kişi başvurmuştu. Kabaca bir hesap, İzmir gibi ışıltılı, alımlı bir kentin Şehir Tiyatrosu’na başvuruların en az iki katı olacağını gösteriyordu. Yanılmadık. 36 oyuncu kadrosu için 1400 küsur başvuru ile karşılaştık.
– Yönetmeliğimizin getirdiği “Üniversite ve konservatuvarların dört yıllık oyunculuk ana sanat dalını bitirmiş olma” kaydı sayesinde sınava girme hakkı kazananlar 850’ye indi. Şimdi bu 850 oyuncu adayına, günde 8-10 saat süren üç aşamalı sınavlara başladık. 11 gün sürecek. Şikayetçi falan değiliz. Oyunculuk sınavında, her bir adayı sesi, müzikalitesi, beden esnekliği, fiziki özellikleri, yaş grubu ve sahnedeki özgül ağırlığı, yani türlü yetenekleri açısından değerlendirmek gerekir. Özetle, çeşitli eleme perspektiflerine başvurarak 850 kişiyi 11 güne sığdırdık.
– Bunca ayrıntıyı neden anlattım? Bir varsayım kuracağım da onun için. YÖK’ün belirlediği diploma çerçevesinin dışına çıksaydık, sözgelimi MSM mezunlarının katılımına açsaydık; başvuru sayısı bununla kalacak mıydı? Doğal ki tiyatro eğitimi veren başka kuruluşlar da “fırsat eşitliği” isteyecekti. O durumda, çifte standart uygulayamayacağımız için; bizim merdivenaltı akademilerden tutun, oyunculuk eğitim büfelerine kadar herkese sınav kapısını açmamız gerekecekti.
36 OYUNCU İÇİN 36 GÜN SINAV YAPMANIN MANTIĞI YOK
– Düşünün, bütün “İyi taklit yaparım” diyenler, alelusul kurs görenler, dizi film piyasasının yardımcı oyuncular ordusu bu sınava hücum etmeyecek miydi?
– Türkiye’nin şu derin işsizlik sorunu karşısında, şimdi 1400 olan başvuru, 3 bine, 4 bine çıkmaz mıydı? 36 oyuncu için 36 gün sınav yapmanın bir mantığını bulabilen varsa, lütfen söylesin.
– Ray döşemeden hiç bir tren bir yerden bir yere gitmez. İnsanların düşüncelerine saygılıyım. Ama kuraldışı durumları örnek göstererek hak iddia etmeleri, ille de haklı oldukları anlamına gelmez. Örneğin unutmayalım ki, diplomasını almaya ramak kalmış öğrenciler de bu sınava giremediler.
– Özetle: Akıl yoluyla sağlıklı ölçekler oluşturmadan sanat alanına giriş sağlamaya çalışmak; hem liyakat sorununda köpüklenmeye yol açar, hem de sanat kurumlarının öz erkini zedeler. Aydınlığa doğru ortak yürüyüşümüzde, dost kanatların dayanaksız didişmelerden kaçınmasını da bir görev sayarım. Ve son olarak yönetim kurulumuzun da bu görüşleri paylaştığını eklemek isterim.
Güç dolu bir enerjiyle güne başlayacaksın. İleriye dönük adımlar atmak için kendini hazır hissediyorsun. Cesaretin ve kararlılığın, seni bekleyen fırsatları yakalaman için önemli olacak. İkna kabiliyetin yüksek, bu yüzden etrafındaki insanlarla iletişimini güçlendirmekte başarılı olabilirsin. Ancak aşırı sabırsızlık, bazen işler yolunda gitmediğinde hayal kırıklığına yol açabilir. Duygusal ilişkilerde samimi ve açık ol; hislerini rahatça paylaşmak, aradaki bağı kuvvetlendirecek. İş hayatında yeni projelere adım atma isteği artacak, bu da yenilikçi fikirlerin ön plana çıkmasını sağlayacak. Kısa bir yolculuk ya da sosyal bir etkinlik, zihnini boşaltmana yardımcı olabilir. Kendini şımartmayı unutma; spor yaparak enerjini atmak ve stresini azaltmak için harika bir gün.
Bugün, içsel huzur arayışın ön planda. Sakin bir ortamda düşünmek ve duygularını dengelemek için zaman ayırmalısın. Maddi konulara olan ilgin, seni yeni fırsatlarla karşılaştıracak; bazı projelerini hayata geçirmek için gereken cesareti hissetmen an meselesi. İlişkilerde, sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirmek için samimi iletişim kurma isteği içindesin. Kendini ifade ederken duygularını açıkça paylaşman, aranızdaki mesafeyi ortadan kaldıracak. Sağlık konularında, daha düzenli bir yaşam tarzı benimsemek için plan yapabilirsin; bu, enerjini yükseltecek ve zihinsel olarak daha dinç hissetmene yardımcı olacak. Bugünü, kendini şımartacak küçük keyif anlarına dönüştürmek için kullanmalısın. Yeniliklere açık olman, günün getireceklerine karşı hazırlıklı olmana yardımcı olacak.
İletişim becerilerinin zirveye çıkacağı bir dönemdesin. Düşüncelerini aktarma konusunda daha hevesli ve açık olabilirsin. Sosyal ortamlarda kendini rahatça ifade edecek, başkalarına ilham verecek etkin konuşmalar yapacaksın. Yeni insanlarla tanışmak, fikir alışverişlerinde bulunmak sana heyecan verecek. Bununla birlikte, konsantrasyonunu dağıtabilecek bazı dikkate değer durumlarla karşılaşabilirsin. Düşüncelerinin dağılmasına izin verme, önceliklerini belirlemek için zihnini disipline etmen faydalı olacaktır. Kısa seyahatler veya yürüyüşler, zihnini ferahlatabilir. Aşk hayatında ise heyecan verici gelişmeler olabilir. Eski ilişkilere dair düşünceler yeniden gündeme gelebilir. Bu süreçte içsel sezgilerine güvenmek, sana doğru yolu gösterecektir. İletişim becerilerin pekiştikçe, ilişkilerin güçlendiğini hissedeceksin. Kendi ihtiyaçlarına ve hislerine dikkat etmek, dengeyi sağlamana yardımcı olacak.
Duygusal derinlik içinde kaybolabilir, çevrendeki insanlarla daha fazla empati kurma arzusunu hissedebilirsin. Ailevi bağların güçleniyor, geçmiş anılar zihninde canlanabilir. Sevdiklerinle paylaşacağın sıcak anlar, ruhuna büyük bir tatmin getirecek. İş hayatında belirsizlikler olabilir, ancak içgüdülerine güvenerek sorunların üstesinden gelebilirsin. Kendine güvenmeli ve içindeki yaratıcı potansiyeli açığa çıkarmalısın. Sosyal ortamlarda öne çıkmayı isteyeceğin bir gündesin, dostlukların derinleşeceği diyaloglar seni bekliyor. Unutma, duygusal hassasiyetlerin seni güçlü kılıyor; kalbini dinle ve akışa bırakarak en iyi kararları al.
Bugün, içindeki yaratıcılığı uyandırmak için harika bir gün. Kendini ifade etme isteğin artacak, bu da seni bir adım öne çıkarabilir. Sosyal çevrendeki insanlarla etkileşimlerin zenginleşebilir; yeni tanışıklıklar fırsatlar getirebilir. Fakat, aynı zamanda dikkatli olmalısın; aşırı gurur ve kibir sergilemek bazı ilişkilerde engeller oluşturabilir. Kalbinin sesini dinlemeli, sezgilerine kulak vermelisin. Risk almaktan çekinmemelisin; yeniliklere açık olmak, seni başarıya götürebilir. Bugün, güvenin arttığı bir dönemde, liderlik vasıflarını ön plana çıkarabilirsin. Enerjini doğru yönlendirdiğinde, hayal ettiğin hedeflere daha hızlı ulaşacağını hissedeceksin. Kendine bu fırsatı yarat; ilham verici bir gün seni bekliyor.
Gün, detaylara odaklanman için harika bir fırsat sunuyor. Titizliğin ve analitik bakış açın, üzerinde çalıştığın projelerde büyük avantaj sağlayabilir. Gözlemlerini abartmadan, pratik bir yaklaşım benimseyerek yaratıcılığını serbest bırakabilirsin. Etrafındaki insanlarla olan iletişimin, özellikle iş ilişkilerinde, daha da güçlenecek. Sorumluluklarına olan bağlılığın takdir edilecek, ancak bu zamanda kendi ihtiyaçlarına da dikkat etmeyi unutma. Zihinsel olarak rahatlamak ve yenilenmek için küçük bir mola vermek faydalı olabilir. Sağlık konularında, bedenine daha fazla özen gösterme isteğin artabilir; beslenme alışkanlıklarını gözden geçirmek ve egzersize yönelik yeni yollar aramak için ideal bir zaman. Aşk hayatında ise, duygusal derinliklere gitme arzusu, ilişkini güçlendirebilir. Samimiyet arayışın, bağlantıları derinleştirmen için kapıları aralayacak. Sonuç olarak, bu gün, kişisel ve sosyal hayatında dengeleri kurmak için fırsatlarla dolu.
Harmoni arayışı içinde olacağın bir gün. İlişkilerine ve çevrendekilere göstereceğin özen, her zamankinden daha fazla önem taşıyacak. Sosyal aktivitelerde yer almak, insanlarla bir araya gelmek ve fikir alışverişinde bulunmak, ruh halini canlandıracak. Duygusal dengeyi bulma çabasında, kararsızlık hissi zaman zaman belirebilir. Ancak içgüdülerine güvenmek, alacağın kararları kolaylaştıracak. Kendine zaman ayırmayı unutma; birkaç anlık sessizlik, içsel huzuru yeniden kazanmanı sağlayabilir. Aşk hayatında ise samimi ve açık iletişim, derin bağlar kurmana yardımcı olacak. Yeni başlangıçlara kapı aralarken, sabırlı ve nazik olmayı ihmal etme. Dostlarla geçireceğin keyifli anların, seni mutlu kılacak daha büyük sosyal bağlantılar kurmana da vesile olabilir.
Duygusal derinliklerin, içsel yüzleşmelerin ve tutku dolu anların ön planda olduğu bir gün. İçsel kaynaklarına yönelerek, arzuladığın hedeflere ulaşmak için gerekli cesareti bulabilirsin. İkili ilişkilerde, hislerin daha yoğun hale gelebilir ve sırların ifşa olma ihtimali var. Güvendiğin kişilerle sağlam bağlar kurmaktan çekinme, zira bu bağlar seni destekleyecek. Aynı zamanda sezgilerin güçleniyor; içsel sesine kulak vermek, harika sonuçlar doğurabilir. Kendine dönüp, isteklerini ve ihtiyaçlarını net bir şekilde değerlendirmek için harika bir zaman. Bugün, kararlılıkla hareket ettiğin sürece, engelleri aşman çok daha kolay olacak. Ayrıntılardaki güzelliği fark et, bu senin yaratıcılığını besleyecek ve sana ilham verecek.
Bugün, özgürlüğe olan tutkunuz bir kez daha parlayacak. Farklı fikirler peşinde koşarken, çevrenizdeki insanlara ilham verme gücüne sahip olacaksınız. Seyahat etme arzusuyla dolup taşarken, yeni deneyimlere açık olmalısınız. Öğrenmeye olan hevesiniz, alışılmadık bilgi kaynaklarına yönelmenizi sağlayabilir. Sosyal çevrenizdeki hareketlilik, canlı ve keyif dolu sohbetleri beraberinde getirecek. Kalbinizde yer alan idealler, sizi başkalarına ilham verme konusunda cesur kılabilir. Ancak, dikkatinizi dağılabilecek unsurlara karşı korumaya özen gösterin; bazı anların tadını çıkarmak için derin bir nefes almanız gerekebilir. Bugün, kendi sınırlarını aşmak için içsel bir yolculuğa çıkabilirsiniz.
Güçlü bir disiplin ve sorumluluk duygusu ile bugüne adım atıyorsun. Çalışma alanındaki hedeflerin göz önünde, yapılması gereken işleri başarıyla tamamlama isteğin artmış. Ancak bazı zorluklarla karşılaşabilirsin, bu durum sinirin gerilmesine yol açabilir. Kendine zaman ayırmayı ihmal etme; dinlenmek, zihnini boşaltmak ve yeniden enerji toplamak için önemli. İlişkilerde iletişime dikkat et, duygularını açık bir şekilde ifade etmek, sorunları çözmene yardımcı olacaktır. Bir yanın yeniliklere açıkken, diğer yanın geleneksel değerlere bağlı kalmayı tercih ediyor. Dengeyi bulmak, seni içsel huzura ulaştıracak. Kendi ihtiyaçlarını görmekten çekinme; bu, çevrendeki insanlarla olan etkileşimini derinleştirir. Başarılar, senin için süregelen bir yolculuk; adımlarını sağlam at ve her durumda kararlılığını koru.
Farklı bir bakış açısıyla yaklaşma arzusu içinde olabilirsin. Düşüncelerini özgürce ifade etmek, zihninde taşıdığın karmaşıkları çözmene yardımcı olacak. Sosyal çevrende dikkat çekici bir etki yaratma potansiyelin yüksek. Yeni bağlantılar kurmak için uygun bir zaman, zira yaratıcı fikirlerinle ilham kaynağı olabilirsin. İçsel huzurunu sağlamak adına biraz yalnız kalmayı tercih etmek de faydalı olabilir. Yenilik ve değişim rüzgârlarına kapıl; içindeki merak duygusuyla yeni şeyler keşfetmek, sana unutulmaz deneyimler sunabilir. Geleceğe dair hedeflerini sorgulamak ve bu hedeflere ulaşmak için sağlam adımlar atmak isteyebilirsin. Unutma, içsel özgürlüğünü kucaklarken, başkalarının düşüncelerine karşı da açık olmalısın. Duygusal ilişkilerde yapıcı bir iletişim kurmak, karşılıklı anlayışı güçlendirecek. Kendine güven, en büyük müttefikin.
Duyguların derinliklerine yolculuk yapma zamanı. İçsel dünyanda yeni görüşler ve ilham kaynakları açığa çıkacak. Sanatsal yönlerin ön plana çıkabilir, yaratıcılığını ifade etme fırsatları yakalayabilirsin. Çevrendeki insanların duygusal ihtiyaçlarına karşı daha duyarlı olmalısın; sıcak bir sohbet ya da yakın bir arkadaşınla paylaşım yapmak, kalbini hafifletebilir.Ruhsal arayış ve sezgilerin güçleniyor, bu durum yeni bağlantılar kurmana yardımcı olacak. Belki de hayatında kimlerin gerçekten değerli olduğunu anlaman için bir ayna gibi hizmet edecek olan insanlar karşına çıkabilir. Biraz yalnız kalmak, düşünmek ve kendini dinlemek için fırsat bulabilirsin. İş veya sosyal hayatında ise bazı yaratıcılığını sergilemek için harika fırsatlar doğabilir; bunları değerlendirmekten çekinme.İnsanlarla olan iletişimin yoğun ve anlamlı. Geçmişteki bazı travmalarla yüzleşmeyi gerektiren anlar yaşamış olabilirsin; bu süreçte kendine nazik olmalısın. Gerekirse profesyonel bir destek almak, içsel huzuru bulma yolunda faydalı olabilir. Bugün kendine olan inancını yenilemek, sıkıntılarla başa çıkmak için önemli bir adım atmana yardımcı olacaktır. Başkalarının gözlerinden ziyade, kendi iç sesine kulak vermen gereken bir gün.
