1
İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer kentte şehir tiyatroları kurma kararı aldı. Bu doğrultuda tiyatro sanatının uzmanlarından oluşan bir danışma kurulu ve tüzük kurulu oluşturuldu. Tüzük ve yönetmelik kurulunda Yücel Erten, Orhan Alkaya, Hülya Nutku ve Eren Aysan yer aldı. Ardından İzmir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları Genel Sanat Yönetmenliği’ne, Ankara Devlet Konservatuvarı ve Makedonya Üsküp Tiyatro Akademisi’nde eğitmen olarak da görev yapmış olan usta sanatçı Yücel Erten atandı.
YÖK’E BAĞLI OLMAYANLAR SINAVA ALINMADI
İzmir Şehir Tiyatroları projesinin hayata geçmesine sayılı günler kaldı. Sınavlar başladı. Ancak bazı gençler tüzük engeline takıldı. Sadece Yüksek Öğretim Kurulu YÖK’e bağlı üniversite konservatuvarı mezunlarının başvuruda bulunabileceğinin kararlaştırıldığı tüzük maddesi nedeni ile çok sayıda gencin boynu bükük kaldı. Başvurusu reddedilen oyuncular arasında, yıldız fabrikası olarak nitelenen Müjdat Gezen Sanat Merkezi’nin dört mezunu da yer aldı. Sınava alınmayan gençler, fırsat eşitliği sağlanmadığı gerekçesi ile tepki gösterirken, uygulama sanat kamuoyunda da tartışma yarattı.
HERKESE SINAV KAPISI AÇAMAYIZ
İzmir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları Genel Sanat Yönetmeni Yücel Erten ile MSM kurucusu Müjdat Gezen, meseleyi SÖZCÜ’nün hür ve demokratik platformunda tartıştı. Tüzüğe atıfta bulunarak uygulamayı savunan Yücel Erten, yazılı açıklamasında, “Sınavı MSM mezunlarının katılımına açsaydık; başvuru sayısı bununla kalacak mıydı? Doğal ki tiyatro eğitimi veren başka kuruluşlar da ‘fırsat eşitliği’ isteyecekti. O durumda, çifte standart uygulayamayacağımız için; bizim merdivenaltı akademilerden tutun, oyunculuk eğitim büfelerine kadar herkese sınav kapısını açmamız gerekecekti” ifadelerini kullandı.
ADİLE NAŞİT VE MÜNİR ÖZKUL HANGİ ÜNİVERSİTE MEZUNU
İstanbul Belediye Konservatuvarı, İstanbul Üniversitesi Konservatuvarı, Kadir Has Üniversitesi, TÜRVAK ile 1991 yılında kurduğu ve ücretsiz eğitim veren MSM’de 49 yıldır tiyatro ve oyunculuk öğretmenliği yapan Müjdat Gezen de telefon görüşmesi ile soruları yanıtladı. ‘Hocaların hocası’ unvanına erişen usta sanatçı Müjdat Gezen, yeteneğe bağlı kurumlara dair nitelik ve nicelik arasındaki farklılıklara vurgu yaptı. Gezen, “Adile Naşit, Münir Özkul hangi üniversiteden mezun” sorularını gündeme getirdi. Gezen ve Erten şu açıklamaları yaptı:
MÜJDAT GEZEN: YETENEKSİZ VE BAŞARISIZSA ALMAYIN
– İstanbul Belediyesi Şehir Tiyatroları yıllarca önce genç sanatçı alımına başladı. Ahmet Saraçoğlu, Sevinç Erbulak, Serdar Orçin, Sevil Akı gibi birçok MSM mezunu sanatçı kabul edildiler ve onlarca ödül kazandılar. Sonra belediye yönetimine AKP geldi ve MSM’lilere yasak koydu. Ondan sonra bizim öğrencilerimiz İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları’na giremediler.
– Ben bütün bunların sevgili Tunç Soyer’in bilgisi dışında olduğu kanısındayım. Çünkü Soyer bu konuya hiç müdahale etmeyerek işi uzmanlarına bırakmıştır ve doğrusunu yapmıştır. Orada bu kararları alan kişilerin hepsi arkadaşımdır ve hepsini de çok severim.
– Fakat tüzük hazırlanırken YÖK’e bağlı üniversitelerden mezunlar alınması fikrine tamamen karşıyım. Ben onlarca üniversite konservatuvarının tiyatro bölümlerine nasıl alım yapıldığını ve nasıl eğitim verildiğini biliyorum.
– Yeteneğe dayalı okullarda ve sanat kurumlarında kabul sınavı yapılırken o gencin hangi üniversite mezunu olduğuna bakılmaz. Nitelik başka şeydir, nicelik başka şeydir. Tiyatrolar yetenekli aktörleri severler. Çünkü seyirci onları sever de ondan.
– Ben konservatuvarlıyım. Hiç kuşkusuz ki eğitimin yanındayım. Ama öyle istisnalar vardır ki, insana soru sordurur. Şöyle ki: “Adile Naşit hangi okuldan mezundur? Münir Özkul hangi okuldan mezundur” gibi… Örnekleri çoğaltabiliriz.
– Bence buradaki en önemli nüans şu olmalı: Siz, fırsat eşitliği tanıyarak gençlere sınava girme hakkı verin ve kapılarınızı açın; yetenekli ve başarılıysa alın, yeteneksiz ve başarısızsa almayın.
– Bu düşüncem asla MSM mezunlarına özel bir çağrı değil, ilkesel bir öneridir. Çok iyi biliyorum ki, benim önerim yapıldığında başvuru sayısı en az ikiye katlanacaktır ve jüri çok yorulacaktır. Ama zaten şu anda da yoruluyorlar.
– Son olarak, arkadaşlarımın yolu açık olsun. İzmir’e çok güzel bir tiyatro kazandırıyorlar.
YÜCEL ERTEN: KAHVEHANE SOHBETİ OLMAKTAN ÖTEYE GİTMEZ
– Öncelikle bu konu, yönetmeliğin emridir. İZBBŞT Yönetmeliği, Türk Tiyatrosu’nun çok değerli insanlarından oluşan bir danışma kurulunun yaklaşık bir yıllık çalışması sonunda hazırlanmış ve İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi’nin onayından geçmiştir.
– Tüzüğün 4. maddesi şöyle der: “İzmir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları, belediye başkanlığına bağlı bir müdürlük olarak özel bütçe ile yönetilen ve sanatsal açıdan özerk bir sanat ve kültür kurumudur.” Buradaki ‘sanatsal açıdan özerk’ tanımına hepimizin özen göstermesi gerektiğini düşünürüm. Yönetmeliği beğenmeyenler olabilir. Rasyonel bir biçimde tartışılabilir de. Ortak akıl oluştuğunda değişebilir de. Ama siyasal erk üzerinde manevi baskı oluşturarak delmeye çalışmak, sanat kurumlarının özerkliği hedefine gönül vermiş sanatçıların davranış biçimi olmasa gerek.
– Bir an için düşünelim: Siyasal erk, kuruluş aşamasında henüz kadroları için sınav açmakta olan bir tiyatroda, bazı baskılar üzerine yönetmeliğe aykırı bir uygulama istese, daha ilk adımda demokratik yapılanmayı ve tiyatronun sanatsal özerkliğini örselemiş olmaz mıydı? Biz hepimiz böyle bir davranışı eleştirmez miydik? Geçmişte, önünü ardını düşünmeden sanat kurumlarımızı bakanlara ve başkanlara şikayet edenler, sanatın özerkleşme mücadelesini, o makamlarda rehin bırakmış olmadılar mı?
– Ne mutlu bizlere ki, sayın Başkan Tunç Soyer bu konuda son derece demokrat ve incelikli bir tutum sergilemiş ve İzmir Şehir Tiyatroları’nın öz erkini örseleyecek bir talimat vermekten kaçınmıştır. Şahsen ve yönetim kurulumuz adına kendisine teşekkür etmeyi borç bilirim.
– Kurucu Genel Sanat Yönetmeni olarak kişisel görüşüm, bu konuda serinkanlı bir biçimde ortak akla ulaşılmadan fikir yürütüldüğü yönünde. Şurası açık ki, bir yere sınavla eleman alacaksanız, ölçek koymak kaçınılmazdır. “Yetenek diploma ile ölçülmez” gerçeği, bir kamu kuruluşuna sınav açacağınız zaman kahvehane sohbeti olmaktan öteye gitmez.
1400 KİŞİ BAŞVURDU
– Gelin, ölçeği birlikte oluşturmaya çalışalım: İZBBŞT’nin yapılanmasında, ödenekli kurumlarımızda kötü örneklerini gördüğümüz, ucu bucağı görünmez, hantal, personeli şişkin bir imparatorluğa dönüşmemesi amaçlanmıştır. Sonuçta iki sahnede faaliyet gösterecek, dinamik ama tutumlu bir kadro anlayışı ile oluşmaktadır. Sınavla alınacak sanatçı sayısı 36’dır. Bu 36 sayısını aklımızda tutalım.
– Kısa süre önce Gaziantep’te kurulan Şehir Tiyatrosu’na alınacak 20 sanatçı için sınava 490 kişi başvurmuştu. Kabaca bir hesap, İzmir gibi ışıltılı, alımlı bir kentin Şehir Tiyatrosu’na başvuruların en az iki katı olacağını gösteriyordu. Yanılmadık. 36 oyuncu kadrosu için 1400 küsur başvuru ile karşılaştık.
– Yönetmeliğimizin getirdiği “Üniversite ve konservatuvarların dört yıllık oyunculuk ana sanat dalını bitirmiş olma” kaydı sayesinde sınava girme hakkı kazananlar 850’ye indi. Şimdi bu 850 oyuncu adayına, günde 8-10 saat süren üç aşamalı sınavlara başladık. 11 gün sürecek. Şikayetçi falan değiliz. Oyunculuk sınavında, her bir adayı sesi, müzikalitesi, beden esnekliği, fiziki özellikleri, yaş grubu ve sahnedeki özgül ağırlığı, yani türlü yetenekleri açısından değerlendirmek gerekir. Özetle, çeşitli eleme perspektiflerine başvurarak 850 kişiyi 11 güne sığdırdık.
– Bunca ayrıntıyı neden anlattım? Bir varsayım kuracağım da onun için. YÖK’ün belirlediği diploma çerçevesinin dışına çıksaydık, sözgelimi MSM mezunlarının katılımına açsaydık; başvuru sayısı bununla kalacak mıydı? Doğal ki tiyatro eğitimi veren başka kuruluşlar da “fırsat eşitliği” isteyecekti. O durumda, çifte standart uygulayamayacağımız için; bizim merdivenaltı akademilerden tutun, oyunculuk eğitim büfelerine kadar herkese sınav kapısını açmamız gerekecekti.
36 OYUNCU İÇİN 36 GÜN SINAV YAPMANIN MANTIĞI YOK
– Düşünün, bütün “İyi taklit yaparım” diyenler, alelusul kurs görenler, dizi film piyasasının yardımcı oyuncular ordusu bu sınava hücum etmeyecek miydi?
– Türkiye’nin şu derin işsizlik sorunu karşısında, şimdi 1400 olan başvuru, 3 bine, 4 bine çıkmaz mıydı? 36 oyuncu için 36 gün sınav yapmanın bir mantığını bulabilen varsa, lütfen söylesin.
– Ray döşemeden hiç bir tren bir yerden bir yere gitmez. İnsanların düşüncelerine saygılıyım. Ama kuraldışı durumları örnek göstererek hak iddia etmeleri, ille de haklı oldukları anlamına gelmez. Örneğin unutmayalım ki, diplomasını almaya ramak kalmış öğrenciler de bu sınava giremediler.
– Özetle: Akıl yoluyla sağlıklı ölçekler oluşturmadan sanat alanına giriş sağlamaya çalışmak; hem liyakat sorununda köpüklenmeye yol açar, hem de sanat kurumlarının öz erkini zedeler. Aydınlığa doğru ortak yürüyüşümüzde, dost kanatların dayanaksız didişmelerden kaçınmasını da bir görev sayarım. Ve son olarak yönetim kurulumuzun da bu görüşleri paylaştığını eklemek isterim.
Bugün enerjinin zirveye ulaşacağı bir dönemdesin. İçindeki heyecan, yeni projelere girişmek için seni motive edecek. Cesur kararlar alma isteğin, yakın çevrendekilerin dikkatini çekebilir. Sosyal ortamlarda da öne çıkmanın tam zamanı; karizmatik ve çekici bir aura yayacaksın. Aynı zamanda, iş hayatında kendini kanıtlama fırsatların doğabilir. Özellikle liderlik özelliklerinle öne çıkabilirsin. Ancak ani tepkiler vermekten kaçınmakta fayda var; düşünmeden atılan adımlar gerektiğinde riskli sonuçlar doğurabilir. Duygusal konularda ise, sevgi dolu bir iletişim kurman ilişkilerine derinlik katacak, samimiyetini pekiştirecek. Mantığın ve kalbinin dengede olduğu bir süreçte, kararlarında daha sağlıklı seçimler yapabilirsin. Unutma, bugün kendini ifade etmenin yollarını bulman, kişisel gelişimine katkı sağlayacak. Fırsatlar kapını çalarken, onları değerlendirmek için cesaretini kullanmayı ihmal etme.
Güçlü bir kararlılıkla başladığın bir gün. İçsel huzurunu bulma isteğin artıyor ve bu, çevrendekilere de yansıyor. Doğal güzelliklere olan düşkünlüğün seni yeni keşiflere yönlendirebilir; belki bir sergi veya doğa yürüyüşü planlayabilirsin. Finansal konularda titizlikle ilerlemen, doğru kararlar almanı sağlayacak. Özgüvenin artmakta ve bu sayede yeni fırsatlar kapını çalabilir. Ama ilişkilerde acele etme; duygusal derinliklere dalmadan önce partnerinin hislerine saygı göstermek önemli. Bugün, sevdiklerine olan yakınlığını göstermek için güzel bir fırsat; belki bir sürpriz ya da samimi bir sohbet güzellikleri yaratabilir. Kendine biraz zaman ayırarak, içsel dengeyi sağlamaya çalışmalısın.
Bugün, merak duygun en yüksek seviyeye ulaşabilir. Zihnindeki sorulara yanıtlar ararken bulacağın bazı ilginç bilgiler, seni yeni keşiflere yönlendirebilir. Sosyal etkileşimlerin artarken, iletişimdeki ustalığın dikkat çekebilir. İnsanlarla kolayca bağ kurabilir, fikir alışverişleri yapabilirsin. Ancak, dikkatin dağılabilir; bu nedenle belirli bir konuya odaklanman zorlaşabilir. İçsel merakın, seni yeni hobi veya ilgi alanlarına yönlendirebilir, kendi potansiyelini keşfetme fırsatı bulabilirsin. Arkadaşlarınla yapacağın samimi sohbetler, ruh halini besleyerek sana enerji verebilir. İlişkilerinde anlayış ve empati ön planda; bu sayede kalıcı bağlar geliştirebilirsin. Ancak, yüzeysel konuşmalar yerine derinlikteki duyguları sorgulamak, daha sağlıklı ilişkiler kurmana yardımcı olacaktır. Bugünkü enerjin, yeniliklere açık olman için mükemmel bir zemin sunuyor.
Duygular ön planda, içsel bir huzur arayışı içinde olabilirsin. Ailevi ilişkilerde derin bir bağ kurma isteği belirginleşiyor, sevdiklerinle olan iletişimin kuvvetlenebilir. Geçmişten gelen anılar canlanabilir, nostaljik düşünceler seni sarabilir. Kendi iç dünyana dönmek, geçmişle yüzleşmek için uygun bir zaman. Kendini ifade ederken dikkatli ol, duyguların bazen kontrolden çıkabilir. Sevgi ve şefkat arayışında olabilirsin, bu duyguları vermek ve almak için fırsatlar doğabilir. Kendi ihtiyaçlarını göz ardı etmemek önemli. Hayatındaki küçük mutluluklara odaklanarak gününü renklendirmek mümkün. Kendini güvende hissetmek ve içsel huzuru sağlamak, ruhsal sağlığın için elzem. İletişimde nazik ve sevgi dolu bir tutum benimsemek, çevrendekilerle olan bağlarını güçlendirecek. Herkese açık ol, ama duygularını korumaktan da vazgeçme.
Bugün, cesaretin ve liderlik niteliklerinin parlayacağı bir gün. Kendini ifade etme arzun yüksek; bu süreçte çevrendekilere ilham vermekten çekinme. İçsel gücün, başkalarına rehberlik etme isteğiyle birleşerek seni öne çıkaracak. Sosyal ortamlarda dikkat çekici bir varlık olabilirsin. Ancak, egonun kontrolünü kaybetmemek önemli. Tespit ettiğin fırsatları değerlendirmek için harekete geç, kendine olan güvenin başarılarını pekiştirebilir. Ayrıca, finansal konularda alacağın riskler, uzun vadede olumlu sonuçlar doğurabilir. Güneş'in ışığı altında, her şeyin mümkün olduğu bir dönemde olduğunu unutma. Sevdiklerinle olan ilişkilerinde ise samimiyet ve sıcaklık bu dönemde ön planda olacak. Bugün, etrafındaki insanlarla bağlarını güçlendirmek için harika fırsatlar var.
Detaylara olan düşkünlüğün, bu gün seni oldukça verimli kılacak. Göz önünde bulundurduğun işler üzerinde yoğunlaşabilir, küçük ayrıntıları gözden kaçırmazsan önemli başarılar elde edebilirsin. İçsel huzurunu koruma ve ruhsal dengeyi sağlama konusunda kararlı olman gereken bir zaman dilimindesin. İlişkilerinde biraz daha esnek olman gerektiğini hissedebilirsin; bu, başkalarının bakış açılarını anlamak için hoş bir fırsat sunuyor. Eleştirici tavırlarını bir kenara bırakıp, empati kurmaya çalışmak, ilişkilerini güçlendirebilir. İş hayatında, organize olmanın yanı sıra işbirliklerine açık olman da faydalı olacak. İnsanlarla işbirliği yaparak daha büyük hedeflere ulaşabileceğini görebilirsin. Kendine zaman ayırmayı unutma; zihinsel ve fiziksel sağlığını desteklemek için küçük molalar vermek, seni tazeleyebilir. Hayatın dengesini sağlamaya çalışırken, içsel sesine kulak vermek, seni doğru yola yönlendirecek. Unutma, mükemmeliyetin peşinde koşarken, kendini yıpratmaktan kaçınmalısın.
Bugün, ilişkiler ve sosyal dinamikler ön planda. Başkalarıyla olan etkileşimlerin sana yeni bir perspektif kazandırabilir. Süregelen sorunları açık bir iletişimle çözme fırsatı bulabilirsin. Denge arayışın, içsel huzurun için çok önemli. Kendine zaman ayırmak, kararlarını daha net görmene yardımcı olacak. Anlık heyecanlar ve keyifli sürprizler, hayatına renk katabilir. Kişisel kararsızlıklar yerine, içsel sesine kulak vermek önem kazanıyor. Sıkı bağlar kurmak ve sevgi dolu anılar biriktirmek, ruhunu besleyecek. Akışta kal, karşına çıkan fırsatları değerlendirmekten çekinme.
İçsel derinliklerinle yüzleşmek için mükemmel bir gün. Gizli hislerin su yüzüne çıkabilir; bu durum seni hem rahatsız edebilir hem de güçlendirebilir. Duygusal bağların güçlenecek, sevdiğin kişilere karşı daha açık olma cesaretine sahip hissedeceksin. İş ve kariyer alanında, belirsizliklerin çözülmesi adına önemli adımlar atman mümkün. İkna kabiliyetini kullanarak hedeflerine daha da yaklaşabilirsin. Geçmişten gelen bir dostla yeniden bağlantı kurma fırsatı bulabilirsin; bu yeniden bağ kurma seni derinden etkileyebilir. Kendine zaman ayırarak meditasyon veya doğa yürüyüşü yapmak, ruh halini dengelemeni sağlayacak. Unutma, karanlıkların içindeki parlaklığı bulmak için önce karanlığa uğramak gerekebilir.
Bugün, geniş bir perspektife sahip olmanın önemini hissedeceksin. Farklı bakış açılarını kavramak, içsel huzurunu artırarak daha yaratıcı çözümler bulmanı sağlayacak. Seyahatler veya yeni deneyimler için can atıyorsun; bu arzunu gerçekleştirmek için fırsatlar karşına çıkabilir. Sosyal ilişkilerde daha açık ve samimi bir tavır benimsemek, güçlü bağlar kurmana yardımcı olacak. Kendini ifade etme biçiminde dürüst ve doğrudan olmalısın. İçsel keşifler yapmak ve yeni şeyler öğrenmek için mükemmel bir gün. Olumlu enerjinin çevrendekileri nasıl etkilediğini gözlemleyebilirsin. Kendine güven, yeni ufuklar açmana olanak tanıyacak. Aşk hayatında, rahat bir iletişim kurarak derin bir bağ geliştirebilirsin, önemli olan hislerini açıkça paylaşmak. Kısacası, keşif ve iletişim dolu bir gün seni bekliyor.
Bugün, kararlılığın ve sorumluluk duygunun ön planda. İşlerinle ilgili daha fazla disiplin ve planlama gereksinimini hissedeceksin. Uzun vadeli hedeflerine odaklanırken, günün getirdiği küçük detayları da göz ardı etmemelisin. Yakın çevrendeki insanların desteğine ihtiyaç duyabilirsin; onlarla olan ilişkilerini güçlendirmek için fırsatlar yarat. İçsel huzuru bulmak için kendi sınırlarını belirlemek önemli. Sabırlı ol, her şeyin zamanla yerine oturduğunu göreceksin. Kendine güven ve tüm potansiyelini ortaya koymaktan çekinme. Bu süreçte, yiyecek ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarına dikkat ederek bedenine de özen göstermelisin. Kendini yeniden değerlenmeye açmak, sana yeni kapılar aralayabilir. Kısacası, bugün gelişim ve yenilenme için uygun bir zaman.
İçsel özgürlüğün ve yenilikçiliğin ön planda olduğu bir dönemdesin. Farklı fikirler ve kavramlarla ilgilenmek, yaratıcı projelere yönelmek için harika bir zaman. Sosyal çevrenle olan etkileşimlerin, beklenmedik dostluklar ve ilginç bağlantılar yaratabilir. Ancak, kendi özgürlüğünü korumayı unutma; baskı hissettiğin anlarda kendine alan yaratmaya özen göstermelisin. Önüne çıkan fırsatlar, ilham verici bir yolculuğun kapılarını aralayabilir. Başkalarıyla olan iletişimlerinde samimi ve açık olmalısın; bu, kafa karışıklıklarını gidermene yardımcı olacak. Hayatında yeniliklere açık olman, seni daha önce düşünmediğin alanlara yönlendirebilir. Duygusal olarak da derin düşünceler içinde olabilir, içsel yolculuğuna bir zaman ayırmalısın. Kendi değerlerine sadık kaldıkça, çevrendeki enerjileri başarılı bir şekilde yönetebileceksin.
Duygular derinleşiyor, sezgilerin güçleniyor. Bugün içsel yolculuklarına çıkman için güzel bir zaman. Geçmişi düşünmek, eski anlarla yüzleşmek ve duygusal yaralarını sarmak için uygun bir dönemdesin. Yaratıcılığın ön planda; sanatsal çalışmalar ya da hobi projeleri ilgini çekebilir. Başkalarıyla olan iletişiminde anlayışlı ve empatik bir tutum sergilemek, ilişkilerini derinleştiriyor. Unutma, bazen en karanlık sularda en güzel inciyi bulmak mümkün. Kendine dönebilir, ruhunun ihtiyaçlarını dinleyebilirsin. Yeniliklere açık ol, içsel sesine güven!
