1
İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer kentte şehir tiyatroları kurma kararı aldı. Bu doğrultuda tiyatro sanatının uzmanlarından oluşan bir danışma kurulu ve tüzük kurulu oluşturuldu. Tüzük ve yönetmelik kurulunda Yücel Erten, Orhan Alkaya, Hülya Nutku ve Eren Aysan yer aldı. Ardından İzmir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları Genel Sanat Yönetmenliği’ne, Ankara Devlet Konservatuvarı ve Makedonya Üsküp Tiyatro Akademisi’nde eğitmen olarak da görev yapmış olan usta sanatçı Yücel Erten atandı.
YÖK’E BAĞLI OLMAYANLAR SINAVA ALINMADI
İzmir Şehir Tiyatroları projesinin hayata geçmesine sayılı günler kaldı. Sınavlar başladı. Ancak bazı gençler tüzük engeline takıldı. Sadece Yüksek Öğretim Kurulu YÖK’e bağlı üniversite konservatuvarı mezunlarının başvuruda bulunabileceğinin kararlaştırıldığı tüzük maddesi nedeni ile çok sayıda gencin boynu bükük kaldı. Başvurusu reddedilen oyuncular arasında, yıldız fabrikası olarak nitelenen Müjdat Gezen Sanat Merkezi’nin dört mezunu da yer aldı. Sınava alınmayan gençler, fırsat eşitliği sağlanmadığı gerekçesi ile tepki gösterirken, uygulama sanat kamuoyunda da tartışma yarattı.
HERKESE SINAV KAPISI AÇAMAYIZ
İzmir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları Genel Sanat Yönetmeni Yücel Erten ile MSM kurucusu Müjdat Gezen, meseleyi SÖZCÜ’nün hür ve demokratik platformunda tartıştı. Tüzüğe atıfta bulunarak uygulamayı savunan Yücel Erten, yazılı açıklamasında, “Sınavı MSM mezunlarının katılımına açsaydık; başvuru sayısı bununla kalacak mıydı? Doğal ki tiyatro eğitimi veren başka kuruluşlar da ‘fırsat eşitliği’ isteyecekti. O durumda, çifte standart uygulayamayacağımız için; bizim merdivenaltı akademilerden tutun, oyunculuk eğitim büfelerine kadar herkese sınav kapısını açmamız gerekecekti” ifadelerini kullandı.
ADİLE NAŞİT VE MÜNİR ÖZKUL HANGİ ÜNİVERSİTE MEZUNU
İstanbul Belediye Konservatuvarı, İstanbul Üniversitesi Konservatuvarı, Kadir Has Üniversitesi, TÜRVAK ile 1991 yılında kurduğu ve ücretsiz eğitim veren MSM’de 49 yıldır tiyatro ve oyunculuk öğretmenliği yapan Müjdat Gezen de telefon görüşmesi ile soruları yanıtladı. ‘Hocaların hocası’ unvanına erişen usta sanatçı Müjdat Gezen, yeteneğe bağlı kurumlara dair nitelik ve nicelik arasındaki farklılıklara vurgu yaptı. Gezen, “Adile Naşit, Münir Özkul hangi üniversiteden mezun” sorularını gündeme getirdi. Gezen ve Erten şu açıklamaları yaptı:
MÜJDAT GEZEN: YETENEKSİZ VE BAŞARISIZSA ALMAYIN
– İstanbul Belediyesi Şehir Tiyatroları yıllarca önce genç sanatçı alımına başladı. Ahmet Saraçoğlu, Sevinç Erbulak, Serdar Orçin, Sevil Akı gibi birçok MSM mezunu sanatçı kabul edildiler ve onlarca ödül kazandılar. Sonra belediye yönetimine AKP geldi ve MSM’lilere yasak koydu. Ondan sonra bizim öğrencilerimiz İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları’na giremediler.
– Ben bütün bunların sevgili Tunç Soyer’in bilgisi dışında olduğu kanısındayım. Çünkü Soyer bu konuya hiç müdahale etmeyerek işi uzmanlarına bırakmıştır ve doğrusunu yapmıştır. Orada bu kararları alan kişilerin hepsi arkadaşımdır ve hepsini de çok severim.
– Fakat tüzük hazırlanırken YÖK’e bağlı üniversitelerden mezunlar alınması fikrine tamamen karşıyım. Ben onlarca üniversite konservatuvarının tiyatro bölümlerine nasıl alım yapıldığını ve nasıl eğitim verildiğini biliyorum.
– Yeteneğe dayalı okullarda ve sanat kurumlarında kabul sınavı yapılırken o gencin hangi üniversite mezunu olduğuna bakılmaz. Nitelik başka şeydir, nicelik başka şeydir. Tiyatrolar yetenekli aktörleri severler. Çünkü seyirci onları sever de ondan.
– Ben konservatuvarlıyım. Hiç kuşkusuz ki eğitimin yanındayım. Ama öyle istisnalar vardır ki, insana soru sordurur. Şöyle ki: “Adile Naşit hangi okuldan mezundur? Münir Özkul hangi okuldan mezundur” gibi… Örnekleri çoğaltabiliriz.
– Bence buradaki en önemli nüans şu olmalı: Siz, fırsat eşitliği tanıyarak gençlere sınava girme hakkı verin ve kapılarınızı açın; yetenekli ve başarılıysa alın, yeteneksiz ve başarısızsa almayın.
– Bu düşüncem asla MSM mezunlarına özel bir çağrı değil, ilkesel bir öneridir. Çok iyi biliyorum ki, benim önerim yapıldığında başvuru sayısı en az ikiye katlanacaktır ve jüri çok yorulacaktır. Ama zaten şu anda da yoruluyorlar.
– Son olarak, arkadaşlarımın yolu açık olsun. İzmir’e çok güzel bir tiyatro kazandırıyorlar.
YÜCEL ERTEN: KAHVEHANE SOHBETİ OLMAKTAN ÖTEYE GİTMEZ
– Öncelikle bu konu, yönetmeliğin emridir. İZBBŞT Yönetmeliği, Türk Tiyatrosu’nun çok değerli insanlarından oluşan bir danışma kurulunun yaklaşık bir yıllık çalışması sonunda hazırlanmış ve İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi’nin onayından geçmiştir.
– Tüzüğün 4. maddesi şöyle der: “İzmir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları, belediye başkanlığına bağlı bir müdürlük olarak özel bütçe ile yönetilen ve sanatsal açıdan özerk bir sanat ve kültür kurumudur.” Buradaki ‘sanatsal açıdan özerk’ tanımına hepimizin özen göstermesi gerektiğini düşünürüm. Yönetmeliği beğenmeyenler olabilir. Rasyonel bir biçimde tartışılabilir de. Ortak akıl oluştuğunda değişebilir de. Ama siyasal erk üzerinde manevi baskı oluşturarak delmeye çalışmak, sanat kurumlarının özerkliği hedefine gönül vermiş sanatçıların davranış biçimi olmasa gerek.
– Bir an için düşünelim: Siyasal erk, kuruluş aşamasında henüz kadroları için sınav açmakta olan bir tiyatroda, bazı baskılar üzerine yönetmeliğe aykırı bir uygulama istese, daha ilk adımda demokratik yapılanmayı ve tiyatronun sanatsal özerkliğini örselemiş olmaz mıydı? Biz hepimiz böyle bir davranışı eleştirmez miydik? Geçmişte, önünü ardını düşünmeden sanat kurumlarımızı bakanlara ve başkanlara şikayet edenler, sanatın özerkleşme mücadelesini, o makamlarda rehin bırakmış olmadılar mı?
– Ne mutlu bizlere ki, sayın Başkan Tunç Soyer bu konuda son derece demokrat ve incelikli bir tutum sergilemiş ve İzmir Şehir Tiyatroları’nın öz erkini örseleyecek bir talimat vermekten kaçınmıştır. Şahsen ve yönetim kurulumuz adına kendisine teşekkür etmeyi borç bilirim.
– Kurucu Genel Sanat Yönetmeni olarak kişisel görüşüm, bu konuda serinkanlı bir biçimde ortak akla ulaşılmadan fikir yürütüldüğü yönünde. Şurası açık ki, bir yere sınavla eleman alacaksanız, ölçek koymak kaçınılmazdır. “Yetenek diploma ile ölçülmez” gerçeği, bir kamu kuruluşuna sınav açacağınız zaman kahvehane sohbeti olmaktan öteye gitmez.
1400 KİŞİ BAŞVURDU
– Gelin, ölçeği birlikte oluşturmaya çalışalım: İZBBŞT’nin yapılanmasında, ödenekli kurumlarımızda kötü örneklerini gördüğümüz, ucu bucağı görünmez, hantal, personeli şişkin bir imparatorluğa dönüşmemesi amaçlanmıştır. Sonuçta iki sahnede faaliyet gösterecek, dinamik ama tutumlu bir kadro anlayışı ile oluşmaktadır. Sınavla alınacak sanatçı sayısı 36’dır. Bu 36 sayısını aklımızda tutalım.
– Kısa süre önce Gaziantep’te kurulan Şehir Tiyatrosu’na alınacak 20 sanatçı için sınava 490 kişi başvurmuştu. Kabaca bir hesap, İzmir gibi ışıltılı, alımlı bir kentin Şehir Tiyatrosu’na başvuruların en az iki katı olacağını gösteriyordu. Yanılmadık. 36 oyuncu kadrosu için 1400 küsur başvuru ile karşılaştık.
– Yönetmeliğimizin getirdiği “Üniversite ve konservatuvarların dört yıllık oyunculuk ana sanat dalını bitirmiş olma” kaydı sayesinde sınava girme hakkı kazananlar 850’ye indi. Şimdi bu 850 oyuncu adayına, günde 8-10 saat süren üç aşamalı sınavlara başladık. 11 gün sürecek. Şikayetçi falan değiliz. Oyunculuk sınavında, her bir adayı sesi, müzikalitesi, beden esnekliği, fiziki özellikleri, yaş grubu ve sahnedeki özgül ağırlığı, yani türlü yetenekleri açısından değerlendirmek gerekir. Özetle, çeşitli eleme perspektiflerine başvurarak 850 kişiyi 11 güne sığdırdık.
– Bunca ayrıntıyı neden anlattım? Bir varsayım kuracağım da onun için. YÖK’ün belirlediği diploma çerçevesinin dışına çıksaydık, sözgelimi MSM mezunlarının katılımına açsaydık; başvuru sayısı bununla kalacak mıydı? Doğal ki tiyatro eğitimi veren başka kuruluşlar da “fırsat eşitliği” isteyecekti. O durumda, çifte standart uygulayamayacağımız için; bizim merdivenaltı akademilerden tutun, oyunculuk eğitim büfelerine kadar herkese sınav kapısını açmamız gerekecekti.
36 OYUNCU İÇİN 36 GÜN SINAV YAPMANIN MANTIĞI YOK
– Düşünün, bütün “İyi taklit yaparım” diyenler, alelusul kurs görenler, dizi film piyasasının yardımcı oyuncular ordusu bu sınava hücum etmeyecek miydi?
– Türkiye’nin şu derin işsizlik sorunu karşısında, şimdi 1400 olan başvuru, 3 bine, 4 bine çıkmaz mıydı? 36 oyuncu için 36 gün sınav yapmanın bir mantığını bulabilen varsa, lütfen söylesin.
– Ray döşemeden hiç bir tren bir yerden bir yere gitmez. İnsanların düşüncelerine saygılıyım. Ama kuraldışı durumları örnek göstererek hak iddia etmeleri, ille de haklı oldukları anlamına gelmez. Örneğin unutmayalım ki, diplomasını almaya ramak kalmış öğrenciler de bu sınava giremediler.
– Özetle: Akıl yoluyla sağlıklı ölçekler oluşturmadan sanat alanına giriş sağlamaya çalışmak; hem liyakat sorununda köpüklenmeye yol açar, hem de sanat kurumlarının öz erkini zedeler. Aydınlığa doğru ortak yürüyüşümüzde, dost kanatların dayanaksız didişmelerden kaçınmasını da bir görev sayarım. Ve son olarak yönetim kurulumuzun da bu görüşleri paylaştığını eklemek isterim.
Bugün enerjinin en yüksek seviyesine ulaşacağı bir gün. Farklı aktivitelere yönelmek ve yeni deneyimler yaşamak için mükemmel bir zaman. Cesaretin ve kararlılığın sayesinde zorlukları aşacaksın. İnsanlarla olan iletişimin güçlenecek, yeni bağlantılar kurarak sosyal çevrende olumlu değişiklikler yaratabilirsin. İçinde bulunduğun projelere yenilikçi fikirler eklemekten çekinme; bu, sana büyük fayda sağlayacak. Duygusal ilişkilerinde samimiyet ve açıklık ön planda. Sevdiğin kişiyle olan bağını derinleştirme fırsatı bulabilirsin. Keskin içgörüler, sorunları daha hızlı çözmene yardımcı olacak. Kendine güvenin tam olduğunda, karşılaştığın her türlü engeli aşabileceksin. Diğerlerinin desteğini almakta sakınca görme; bugün, beraber hareket edebileceğin fırsatlar kapını çalıyor. Kendini sınırlarını aşmaya hazır hissetmelisin, beklenmedik değişimler kapıda.
Bugün, içsel huzurun ön plana çıkacağı bir gün. Yavaş ve istikrarlı adımlar atarak, sakin bir şekilde kendine odaklanmak için mükemmel bir zaman. Finansal konulara dair alacağın kararlar, uzun vadede olumlu sonuçlar doğurabilir. Ancak, aceleci davranmamaya özen göstermelisin. Kendi değerlerine ve arzularına sadık kalman, seni daha tatmin edici bir geleceğe yönlendirebilir. Aşk hayatında ise, duygularını ifade etmekten çekinmemelisin. Sevdiğin kişiyle daha derin bir bağ kurma fırsatını değerlendirebilir, karşılıklı anlayışınızı güçlendirebilirsin. Ayrıca, doğayla olan bağlantını güçlendirmek için dışarıda vakit geçirmek, zihnini canlandırabilir. Kendine ait alan yaratmak ve bireyselliğini ön plana çıkarmak, motivasyonunu artırabilir.
Bugün iletişimde akıcılık ve keskin bir zihinle dolusunuz. Sosyal çevrenizdeki kişilerle derin ve anlamlı sohbetler yapma isteğiniz artacak. Fikirlerinizi ifade etmekte özgüvenli hissedecek, kendinizi iyi bir şekilde ifade edebileceksiniz. Hızla gelişen olaylar, hızlı tepki vermenizi gerektirebilir. Esneklik, sizi bu süreçte destekleyecek. Bu nedenle, planlarınıza esneklik katmak önem kazanıyor.Çevrenizle olan ilişkilerde bazı beklenmedik sürprizlerle karşılaşabilirsiniz; yeni tanışmalar ya da eski dostlarla yeniden bağlantılar gündeme gelebilir. İçsel bir merak duygusu sizi bilgi arayışına yönlendirebilir. Okumalar, yeni beceriler edinme veya ilginç bir hobi edinme fırsatları karşınıza çıkabilir. Hedeflerinizi belirleyin ve bu hedeflere ulaşmak için ilham veren insanlarla birlikte olun. Sevgi dolu paylaşımlar yapma isteği içindesiniz; flört edenler için heyecan verici anlar yaşayabilirsiniz. Kısacası, bugünün enerjisi, belirsizliklerin yerine yenilikçi düşünceleri ve olumlu ilişkileri getirecek.
Duygusal derinliklerin ön planda olduğu bir gün. İçsel dünyana gömülmek, geçmiş anıları yeniden gözden geçirmek isteyebilirsin. Hassasiyetin arttığı bu dönem, sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirmek için harika bir fırsat. Kalp sesini dinle ve hislerinle hareket et. Besleyici bir ortamda bulunmak, ruhunu yenilemen için faydalı olacak. Kendini ifade etmenin yollarını bulmalısın; belki bir yazı ya da sanatla uğraşmak seni rahatlatır.İçsel huzuru bulmak adına yalnız kalmak da isteyebilirsin, ancak çevrendeki insanların desteğine de açık olmalısın. Yapıcı düşüncelerle ilerlemek, gelecekteki adımların için kılavuz olacaktır. Kendine karşı nazik ol ve duygularının akışını yargılamadan kabul et.
Özgüvenin tavan yaptığı, enerjinin yüksek aktığı bir dönemdesin. İçsel gücünü hissedecek, çevrendeki insanlara ilham kaynağı olacaksın. Sosyal ilişkilerinde dikkat çekici bir aura ile öne çıkacaksın. Yeni projelere başlamak için uygun bir zaman; yaratıcılığını serbest bırak ve cesur adımlar at. Geçmişten gelen bazı bağların yeniden canlanabilir. Bastırılmış duyguların yüzeye çıkmasına hazırlıklı ol, tüm bunlar sana derin bir içgörü kazandıracak. Aşk hayatında hoş sürprizlerle karşılaşabilirsin; romantik anlar seni bekliyor. Kendinle ve çevrendekilerle barışık olmanın keyfini çıkar. Hayatına dair kararlar alırken kalbini dinlemekten çekinme, bu dönem sezgilerin senin en büyük dostun.
Detaylara verdiğin önem ve organize olma yeteneğin, bugün seni öne çıkaracak. Hayatın karmaşası arasında bile dinginliği koruyabilirsin. İş yerinde, projelerinle ilgili başarılı sonuçlar alma şansı yüksek. Fakat, başkalarının beklentilerini fazlasıyla önemsemek, senin üzerindeki baskıyı artırabilir. Kendini ifade etme biçiminde dikkatli ol; yanlış anlaşılmalar yaşanabilir. Günün ilerleyen saatlerinde, sevdiklerinle geçireceğin zaman sana iyi gelecek. İçsel huzurunu sağlayacak basit ve samimi anlara odaklan. Sağlığına özen göster ve bedenine iyi bak; ruhsal olarak iyi hissetmek, enerjini dengeleyecek. Unutma, mükemmeliyetçilik bazen seni geride tutabilir, rahatla ve anın tadını çıkar!
Sevgi ve uyum arayışında olduğun bir gün. İlişkilerdeki dengeyi sağlama çaban, etrafındaki insanlarla olan bağlarını güçlendirebilir. Sosyal ortamlarda daha fazla yer alman, yeni arkadaşlıklar ve işbirlikleri kurmana olanak tanıyacak. Kararlar alırken başkalarının fikirlerine de açık olman önemli. İçsel huzurunu bulman için sevdiğin aktivitelerle zaman geçirmelisin. Sanatsal yönlerin gün yüzüne çıkabilir; yaratıcılığını ifade etmekten çekinme. Bütçe yönetimine dikkat etmelisin; harcamalarına dikkat etmezsen beklenmedik zorluklar yaşayabilirsin. Günün ilerleyen saatlerinde üst düzey konularda tartışmalara girmekten kaçınmalısın. Sakinliğini koruyarak arabulucu rolü üstlenmek, her iki taraf için de faydalı olabilir. Kendine zaman ayırmayı ihmal etme; ruhsal ve bedensel sağlığına dikkat etmeyi unutma. Başkalarının görüşlerine duyarlı olmanı sağlayacak olaylar gün boyu seni takip edecek.
İçsel derinliklerine inme ve duygusal karmaşaları çözme zamanı. Bugün, sezgilerin en güçlü olduğu bir dönemdesin; çevrendeki insanların hislerini anlamak ve ilişkilerini derinleştirmek için mükemmel bir fırsat. Hemen her konuda içsel sesine güvenmekte oldukça başarılısın. Bu sayede, gizli kalmış bazı bilgiler gün yüzüne çıkabilir.Sosyal ilişkilerin bu enerjiyle güçlenmekte; arkadaşların veya sevdiklerinle olan bağlarını derinleştirmen gerekebilir. Ancak, ani tepkilerden kaçınmalısın; sabırlı olmak her zamankinden daha faydalı olabilir. Maddi konularda dikkatli olmanı gerektiren bir dönemdesin, yatırımlarına yaklaşırken daha temkinli olmanda fayda var. Bir projeye kafa yoruyorsan, detaycı yaklaşımın seni başarıya götürebilir. Ancak, başkalarını etkileme arzusuyla yaptığın konuşmalarda, yeterince samimi olmamaya dikkat et. Biraz karanlık düşünceler zihninde dolaşabilir; meditasyon gibi yöntemlerle bunları dengelemen faydalı olacaktır. Sonuç olarak, derinlere inme arzun ve oldukça sezgisel yaklaşımın, seni birçok alanda aydınlatabilir; fırsatları iyi değerlendirdiğin sürece, olumlu gelişmeler yaşaman mümkün.
Serüven arayışın, keşifçi ruhunla birleşerek yeni ufuklara açılmana olanak sağlayacak. İçindeki özgürlük arzusu, sıkışmış hissettiğin alanlardan çıkmak istemeni tetikleyecek. Bugün, yeni insanlarla tanışmak ve farklı kültürleri deneyimlemek için ideal bir zaman dilimindesin. Cesur adımlar atarak sınırlarını zorlamaktan çekinme; hayatında sevgi ve arkadaşlık ilişkilerini derinleştiren zengin bir süreç başlamak üzere. İçsel sezgilerine kulak verdiğinde, kararsızlıklarını aşacak ve hedeflerine doğru emin adımlarla ilerleyeceksin. İyi fırsatlar kapını çalabilir, bu anları değerlendirmen çok önemli. Duygusal açıdan ise içsel huzurun peşindesin; meditasyon veya doğada vakit geçirmek, ruhunu besleyecek. Gelişmelere açık ol ve değişime hazır ol.
Bugün, odaklanma ve kararlılık senin en büyük müttefikin olacak. İş hayatında karşına çıkabilecek zorluklar, azminle üstesinden gelebileceğin fırsatlar sunabilir. Aynı zamanda, maddi konularda alacağın kararlar seni uzun vadede olumlu bir yola yönlendirebilir. Arkadaşların ve aile üyeleriyle olan ilişkilerine dikkat et, onların desteği sana güç verebilir.Duygusal olarak ise içsel huzuru bulma çabasında olabilirsin. Kendine zaman ayırmak, düşüncelerini netleştirmeni sağlayacak. Geçmişte yaşadığın deneyimlerin, bugünkü tavırların üzerinde etkili olabilir; ancak geçmişten ders almak, gelecekte daha sağlam adımlar atmanı sağlayacaktır.Sağlık açısından, bedenine iyi bakmak ve ruhsal olarak kendini beslemek için meditasyon veya doğa yürüyüşleri yapmayı düşünebilirsin. Bugün, çevrendeki güzellikleri keşfetmek ve kendini yenilemek için harika bir zaman. Unutma, hedeflerine ulaşmak için önce kendinden başlaman gerektiğini asla aklından çıkarma.
Bugün özgürlük ve yaratıcılık temaları ön planda. Farklılıklarını daha fazla sergileme isteği duyacaksın. Sosyal ortamlar ve arkadaşlık ilişkileri, yeni bağlantılar kurmak için ideal bir zemin sunacak. Kendini ifade etme konusunda oldukça cesur ve yenilikçi hissedeceksin. Aynı zamanda içsel bir sorgulama dönemine girmiş olabilirsin; hayata bakış açını sorgulamak ve ihtiyaçlarını yeninden değerlendirmek için çok uygun bir zaman. İletişim becerilerin sayesinde bazı sorunları çözebilir ve işbirlikleri oluşturabilirsin.Günün getirdiği enerjilerin, toplumsal meselelere ilgi duymana da yol açabilir. Aktif bir şekilde fikirlerini paylaşmak, topluluk içinde kendini göstermek için harika bir fırsat. Ancak, kişisel alanına olan düşkünlüğünü unutmamalı ve sınırlarını korumalısın. Değişime açık olmalı, fakat kişisel özgürlüğünü riske atmamak için dikkatli hareket etmelisin. Unutma ki bazen en iyi yenilikler, en sıradan durumların içinden çıkabilir.
İçsel sezgilerin yoğunlaşacağı bir gün. Duygusal derinliklere inmeye meyilli hissedebilir, başkalarının hislerine karşı daha duyarlı olabilirsin. Sanatsal yönlerin ön plana çıkabilir; yaratıcı projeler ve hobilerle ilgilenmek için harika bir zaman. İlişkilerde samimiyet ön planda; sevdiklerinle arandaki bağları güçlendirmek için derin sohbetler yapabilirsin. Maddi konularda dikkatli olmalı, ani harcamalardan kaçınmalısın. Kendi ihtiyacın olan alanlarda kendini besleyecek aktiviteler bulmak, ruhunu canlandırabilir. Holistik yaklaşımlara yönelmek, meditasyon ya da doğa yürüyüşleri gibi etkinlikler zihnini sakinleştirip enerjini tazeleyecek.
