1
İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer kentte şehir tiyatroları kurma kararı aldı. Bu doğrultuda tiyatro sanatının uzmanlarından oluşan bir danışma kurulu ve tüzük kurulu oluşturuldu. Tüzük ve yönetmelik kurulunda Yücel Erten, Orhan Alkaya, Hülya Nutku ve Eren Aysan yer aldı. Ardından İzmir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları Genel Sanat Yönetmenliği’ne, Ankara Devlet Konservatuvarı ve Makedonya Üsküp Tiyatro Akademisi’nde eğitmen olarak da görev yapmış olan usta sanatçı Yücel Erten atandı.
YÖK’E BAĞLI OLMAYANLAR SINAVA ALINMADI
İzmir Şehir Tiyatroları projesinin hayata geçmesine sayılı günler kaldı. Sınavlar başladı. Ancak bazı gençler tüzük engeline takıldı. Sadece Yüksek Öğretim Kurulu YÖK’e bağlı üniversite konservatuvarı mezunlarının başvuruda bulunabileceğinin kararlaştırıldığı tüzük maddesi nedeni ile çok sayıda gencin boynu bükük kaldı. Başvurusu reddedilen oyuncular arasında, yıldız fabrikası olarak nitelenen Müjdat Gezen Sanat Merkezi’nin dört mezunu da yer aldı. Sınava alınmayan gençler, fırsat eşitliği sağlanmadığı gerekçesi ile tepki gösterirken, uygulama sanat kamuoyunda da tartışma yarattı.
HERKESE SINAV KAPISI AÇAMAYIZ
İzmir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları Genel Sanat Yönetmeni Yücel Erten ile MSM kurucusu Müjdat Gezen, meseleyi SÖZCÜ’nün hür ve demokratik platformunda tartıştı. Tüzüğe atıfta bulunarak uygulamayı savunan Yücel Erten, yazılı açıklamasında, “Sınavı MSM mezunlarının katılımına açsaydık; başvuru sayısı bununla kalacak mıydı? Doğal ki tiyatro eğitimi veren başka kuruluşlar da ‘fırsat eşitliği’ isteyecekti. O durumda, çifte standart uygulayamayacağımız için; bizim merdivenaltı akademilerden tutun, oyunculuk eğitim büfelerine kadar herkese sınav kapısını açmamız gerekecekti” ifadelerini kullandı.
ADİLE NAŞİT VE MÜNİR ÖZKUL HANGİ ÜNİVERSİTE MEZUNU
İstanbul Belediye Konservatuvarı, İstanbul Üniversitesi Konservatuvarı, Kadir Has Üniversitesi, TÜRVAK ile 1991 yılında kurduğu ve ücretsiz eğitim veren MSM’de 49 yıldır tiyatro ve oyunculuk öğretmenliği yapan Müjdat Gezen de telefon görüşmesi ile soruları yanıtladı. ‘Hocaların hocası’ unvanına erişen usta sanatçı Müjdat Gezen, yeteneğe bağlı kurumlara dair nitelik ve nicelik arasındaki farklılıklara vurgu yaptı. Gezen, “Adile Naşit, Münir Özkul hangi üniversiteden mezun” sorularını gündeme getirdi. Gezen ve Erten şu açıklamaları yaptı:
MÜJDAT GEZEN: YETENEKSİZ VE BAŞARISIZSA ALMAYIN
– İstanbul Belediyesi Şehir Tiyatroları yıllarca önce genç sanatçı alımına başladı. Ahmet Saraçoğlu, Sevinç Erbulak, Serdar Orçin, Sevil Akı gibi birçok MSM mezunu sanatçı kabul edildiler ve onlarca ödül kazandılar. Sonra belediye yönetimine AKP geldi ve MSM’lilere yasak koydu. Ondan sonra bizim öğrencilerimiz İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları’na giremediler.
– Ben bütün bunların sevgili Tunç Soyer’in bilgisi dışında olduğu kanısındayım. Çünkü Soyer bu konuya hiç müdahale etmeyerek işi uzmanlarına bırakmıştır ve doğrusunu yapmıştır. Orada bu kararları alan kişilerin hepsi arkadaşımdır ve hepsini de çok severim.
– Fakat tüzük hazırlanırken YÖK’e bağlı üniversitelerden mezunlar alınması fikrine tamamen karşıyım. Ben onlarca üniversite konservatuvarının tiyatro bölümlerine nasıl alım yapıldığını ve nasıl eğitim verildiğini biliyorum.
– Yeteneğe dayalı okullarda ve sanat kurumlarında kabul sınavı yapılırken o gencin hangi üniversite mezunu olduğuna bakılmaz. Nitelik başka şeydir, nicelik başka şeydir. Tiyatrolar yetenekli aktörleri severler. Çünkü seyirci onları sever de ondan.
– Ben konservatuvarlıyım. Hiç kuşkusuz ki eğitimin yanındayım. Ama öyle istisnalar vardır ki, insana soru sordurur. Şöyle ki: “Adile Naşit hangi okuldan mezundur? Münir Özkul hangi okuldan mezundur” gibi… Örnekleri çoğaltabiliriz.
– Bence buradaki en önemli nüans şu olmalı: Siz, fırsat eşitliği tanıyarak gençlere sınava girme hakkı verin ve kapılarınızı açın; yetenekli ve başarılıysa alın, yeteneksiz ve başarısızsa almayın.
– Bu düşüncem asla MSM mezunlarına özel bir çağrı değil, ilkesel bir öneridir. Çok iyi biliyorum ki, benim önerim yapıldığında başvuru sayısı en az ikiye katlanacaktır ve jüri çok yorulacaktır. Ama zaten şu anda da yoruluyorlar.
– Son olarak, arkadaşlarımın yolu açık olsun. İzmir’e çok güzel bir tiyatro kazandırıyorlar.
YÜCEL ERTEN: KAHVEHANE SOHBETİ OLMAKTAN ÖTEYE GİTMEZ
– Öncelikle bu konu, yönetmeliğin emridir. İZBBŞT Yönetmeliği, Türk Tiyatrosu’nun çok değerli insanlarından oluşan bir danışma kurulunun yaklaşık bir yıllık çalışması sonunda hazırlanmış ve İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi’nin onayından geçmiştir.
– Tüzüğün 4. maddesi şöyle der: “İzmir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları, belediye başkanlığına bağlı bir müdürlük olarak özel bütçe ile yönetilen ve sanatsal açıdan özerk bir sanat ve kültür kurumudur.” Buradaki ‘sanatsal açıdan özerk’ tanımına hepimizin özen göstermesi gerektiğini düşünürüm. Yönetmeliği beğenmeyenler olabilir. Rasyonel bir biçimde tartışılabilir de. Ortak akıl oluştuğunda değişebilir de. Ama siyasal erk üzerinde manevi baskı oluşturarak delmeye çalışmak, sanat kurumlarının özerkliği hedefine gönül vermiş sanatçıların davranış biçimi olmasa gerek.
– Bir an için düşünelim: Siyasal erk, kuruluş aşamasında henüz kadroları için sınav açmakta olan bir tiyatroda, bazı baskılar üzerine yönetmeliğe aykırı bir uygulama istese, daha ilk adımda demokratik yapılanmayı ve tiyatronun sanatsal özerkliğini örselemiş olmaz mıydı? Biz hepimiz böyle bir davranışı eleştirmez miydik? Geçmişte, önünü ardını düşünmeden sanat kurumlarımızı bakanlara ve başkanlara şikayet edenler, sanatın özerkleşme mücadelesini, o makamlarda rehin bırakmış olmadılar mı?
– Ne mutlu bizlere ki, sayın Başkan Tunç Soyer bu konuda son derece demokrat ve incelikli bir tutum sergilemiş ve İzmir Şehir Tiyatroları’nın öz erkini örseleyecek bir talimat vermekten kaçınmıştır. Şahsen ve yönetim kurulumuz adına kendisine teşekkür etmeyi borç bilirim.
– Kurucu Genel Sanat Yönetmeni olarak kişisel görüşüm, bu konuda serinkanlı bir biçimde ortak akla ulaşılmadan fikir yürütüldüğü yönünde. Şurası açık ki, bir yere sınavla eleman alacaksanız, ölçek koymak kaçınılmazdır. “Yetenek diploma ile ölçülmez” gerçeği, bir kamu kuruluşuna sınav açacağınız zaman kahvehane sohbeti olmaktan öteye gitmez.
1400 KİŞİ BAŞVURDU
– Gelin, ölçeği birlikte oluşturmaya çalışalım: İZBBŞT’nin yapılanmasında, ödenekli kurumlarımızda kötü örneklerini gördüğümüz, ucu bucağı görünmez, hantal, personeli şişkin bir imparatorluğa dönüşmemesi amaçlanmıştır. Sonuçta iki sahnede faaliyet gösterecek, dinamik ama tutumlu bir kadro anlayışı ile oluşmaktadır. Sınavla alınacak sanatçı sayısı 36’dır. Bu 36 sayısını aklımızda tutalım.
– Kısa süre önce Gaziantep’te kurulan Şehir Tiyatrosu’na alınacak 20 sanatçı için sınava 490 kişi başvurmuştu. Kabaca bir hesap, İzmir gibi ışıltılı, alımlı bir kentin Şehir Tiyatrosu’na başvuruların en az iki katı olacağını gösteriyordu. Yanılmadık. 36 oyuncu kadrosu için 1400 küsur başvuru ile karşılaştık.
– Yönetmeliğimizin getirdiği “Üniversite ve konservatuvarların dört yıllık oyunculuk ana sanat dalını bitirmiş olma” kaydı sayesinde sınava girme hakkı kazananlar 850’ye indi. Şimdi bu 850 oyuncu adayına, günde 8-10 saat süren üç aşamalı sınavlara başladık. 11 gün sürecek. Şikayetçi falan değiliz. Oyunculuk sınavında, her bir adayı sesi, müzikalitesi, beden esnekliği, fiziki özellikleri, yaş grubu ve sahnedeki özgül ağırlığı, yani türlü yetenekleri açısından değerlendirmek gerekir. Özetle, çeşitli eleme perspektiflerine başvurarak 850 kişiyi 11 güne sığdırdık.
– Bunca ayrıntıyı neden anlattım? Bir varsayım kuracağım da onun için. YÖK’ün belirlediği diploma çerçevesinin dışına çıksaydık, sözgelimi MSM mezunlarının katılımına açsaydık; başvuru sayısı bununla kalacak mıydı? Doğal ki tiyatro eğitimi veren başka kuruluşlar da “fırsat eşitliği” isteyecekti. O durumda, çifte standart uygulayamayacağımız için; bizim merdivenaltı akademilerden tutun, oyunculuk eğitim büfelerine kadar herkese sınav kapısını açmamız gerekecekti.
36 OYUNCU İÇİN 36 GÜN SINAV YAPMANIN MANTIĞI YOK
– Düşünün, bütün “İyi taklit yaparım” diyenler, alelusul kurs görenler, dizi film piyasasının yardımcı oyuncular ordusu bu sınava hücum etmeyecek miydi?
– Türkiye’nin şu derin işsizlik sorunu karşısında, şimdi 1400 olan başvuru, 3 bine, 4 bine çıkmaz mıydı? 36 oyuncu için 36 gün sınav yapmanın bir mantığını bulabilen varsa, lütfen söylesin.
– Ray döşemeden hiç bir tren bir yerden bir yere gitmez. İnsanların düşüncelerine saygılıyım. Ama kuraldışı durumları örnek göstererek hak iddia etmeleri, ille de haklı oldukları anlamına gelmez. Örneğin unutmayalım ki, diplomasını almaya ramak kalmış öğrenciler de bu sınava giremediler.
– Özetle: Akıl yoluyla sağlıklı ölçekler oluşturmadan sanat alanına giriş sağlamaya çalışmak; hem liyakat sorununda köpüklenmeye yol açar, hem de sanat kurumlarının öz erkini zedeler. Aydınlığa doğru ortak yürüyüşümüzde, dost kanatların dayanaksız didişmelerden kaçınmasını da bir görev sayarım. Ve son olarak yönetim kurulumuzun da bu görüşleri paylaştığını eklemek isterim.
Cesaretinle dolup taşacağın, kendine güvenin en üst noktada olacağı bir gün. Yeni başlangıçlar için mükemmel bir zaman dilimindesin. Hayatındaki değişiklikler, belirsizlikleri geride bırakmana yardımcı olabilir. Ani kararlar almak isteyebilirsin, ancak iç sesini dinlemen önem taşıyor. Sosyal çevrenle olan ilişkilerin güçlenecek; arkadaşlarınla keyifli anlar paylaşabilirsin. Enerjin, seni daha yaratıcı ve verimli kılacak. Sağlık açısından dikkatli ol; bedenine gereken özeni göster. Karşılaşabileceğin zorluklara karşı motivasyonunu kaybetme, bunun üstesinden gelebilecek güç senin içinde mevcut. Bugün hayallerine Bir adım daha yaklaşabilirsin. Kendine olan inancını tazele ve harekete geç!
Bugün, içsel huzurunuzu sağlamak için kendinize zaman ayırmanın önemi artıyor. Doğanın tadını çıkarmak, basit ama keyifli aktivitelerle ruhunuzu beslemek isteyebilirsiniz. Finansal konularda karar vermeden önce dikkatli düşünmek, gereksiz harcamalardan kaçınmanıza yardımcı olacak. İletişimlerde ise, özellikle sevdiğiniz insanlarla olan diyaloglarınızı nazik ve anlayışlı tutmak, aranızdaki bağları güçlendirecektir. Sanatsal yeteneklerinizi keşfe çıkmak için harika bir gün; belki yeni bir hobi edinebilir ya da mevcut hobilerinize daha fazla zaman ayırabilirsiniz. Kendinize karşı nazik olun, zira öz sevgi her şeyin temelidir. Genel anlamda, sabırlı ve kararlı duruşunuz, sizi hedeflerinize daha da yaklaştıracak.
Bugün sosyal çevrenle olan ilişkilerin ön plana çıkıyor. Yeni insanlarla tanışmak için harika bir zaman. Zihinsel enerjin yüksek ve fikirlerinin ilham verici olabilir. İletişim becerilerin sayesinde, istediğin bilgileri toplamak ve projeleri ilerletmek kolaylaşacak. Bir süredir üzerinde düşündüğün konularla ilgili sürpriz gelişmeler yaşanabilir. Ancak dikkat, bazı durumların yüzeysel kalabileceğini unutmamalısın. Derinlemesine düşünmek ve içsel sesini dinlemek, fırsatları daha iyi değerlendirmene yardımcı olacak. Ayrıca, sevdiklerinle zaman geçirmek için kendine alan yaratmayı ihmal etme. Bu, ruhsal dengenin korunmasına katkı sağlar. Yaratıcılığını besleyecek aktivitelere yönelmek de faydalı olacaktır. Kendini ifade etme şeklin tüm dikkatleri üzerine çekebilir; bu, kendine güvenini artıracak.
Duygusal derinliklerin ve içsel dünyan yavaş yavaş yüzeye çıkıyor. Bugün, sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirme fırsatın var. İçsel sezgilerinle birlikte, kalbini dinlemen gereken anlar ortaya çıkabilir. Hassasiyetin, başkalarının duygularını anlama ve empati kurma yeteneğini artırıyor. Özellikle aile ilişkilerinde geçmişten gelen tartışmalar gündeme gelebilir; sabır ve anlayış bu süreçte senin en büyük müttefiklerin. Kendini ifade etmekte zorlanabilirsin, fakat içinde taşıdığın duygu seli, kalbine güvenerek anlık cesaretle paylaşman gereken şeyler barındırıyor. İş hayatında ise alacağın kararlar, dikkatli düşünmene bağlı; ani tepkilerden kaçınmakta fayda var. Bugün, kendini en iyi hissettiğin anları yaratmak için sınırlarını belirle. Unutma, kendine ayırdığın zaman sana sadece huzur değil, ilham da katacak.
Bugün kendinizi sahnede gibi hissedebilirsiniz. Enerjiniz yüksek, karizmanız parlıyor. İnsanlar üzerinizdeki etkisini net bir şekilde hissedecekler. Bu, liderlik vasıflarınızı sergilemek için mükemmel bir zaman. Yaratıcılığınız en üst düzeyde; sanatsal projelerinizi hayata geçirmek için cesaret bulabileceğiniz bir gün. Duygusal bağlar kurmak için doğru anlar var. Sevdiklerinizle olan ilişkilerde samimiyet ve açık iletişim ön planda. Ancak dikkatli olmalısınız; bazı kişiler sizin gücünüzü kıskanabilir. Kendinizi koruyarak, olumlu enerjinizi paylaşmalısınız. Aşk hayatınızda sürprizler söz konusu. Yeni tanışmalar veya mevcut ilişki içinde heyecan dolu anlar yaşayabilir, romantizmin tadını çıkarabilirsiniz. Finansal konularda şanslı olmanız muhtemel, harcamalarınıza dikkat etmelisiniz. Gelecekte iyi bir plan yapmanız yararınıza olacak.
Bugün, detaylara odaklanmak ve mükemmel sonuçlar elde etmek konusunda güçlü bir istek içinde olacaksın. Dikkatini yoğunlaştırdığın işler, belki de seni daha önce rahatsız eden sorunların üstesinden gelmeni sağlayabilir. Başkalarına yardım etme arzun artacak ve bu, çevrendeki insanlara fayda sağlarken seni de tatmin edecek. İletişim becerilerin sayesinde, ilişkilerinde hassas konuları ustaca ele alabilir, çatışmaları yapıcı bir şekilde çözebilirsin. Aynı zamanda kendi ihtiyaçlarına da zaman ayırmayı unutmamalısın. İçsel huzurunu sağlamak için biraz yalnız kalmak, zihnini toplamak adına faydalı olabilir. Sağlık ve iyi yaşam konularına yönelmek, sağlıklı alışkanlıklar edinmek için mükemmel bir gün. Unutma, mükemmel olmak zorunda değilsin ama sürekli gelişim içinde olabileceğin fırsatlar seni bekliyor.
Denge arayışında olduğun bir dönemdesin. İlişkilerde ve sosyal ortamlarında uyum sağlamak önem kazanıyor. Bugün, başkalarının düşüncelerini dikkate alarak hareket etmek, sinerji yaratmanı sağlayabilir. Estetik ve güzellik konularına ilgin artabilir; sanat veya tasarım ile ilgili aktiviteler gününü renklendirebilir. Bilinçli bir şekilde duygularını ifade etme ihtiyacı hissedebilirsin. Aşk ve dostluk ilişkilerinde samimiyetin değerini daha iyi anlayacaksın. Kendini ifade ederken dikkatli ol, zira sözlerin başkalarını derinden etkileyebilir. Herhangi bir huzursuzluk hissi yaşamaman için dengenin önemini unutmamalısın. Sosyal medya veya arkadaş çevrende ilginç paylaşımlar yaparak dikkat çekebilirsin; bu da kalabalık içinde rahat hissetmene yardımcı olacaktır. Kendine bir süre ayırmayı unutma; içsel huzuruna yönelik küçük kaçamaklar yapabilirsin.
Duyguların derinliklerinde yolculuk yapacağın bir dönemdesin. İçsel huzur arayışın, seni sırların peşine düşürmeye itebilir. Gizli kalmış konuların gün yüzüne çıkma ihtimali var; bu durum, beklemediğin şekilde karşına çıkabilir. Risk almayı seveceğin bir gün. Ancak aceleci davranmamalısın, zamanın senin yanında. İnsanlarla olan ilişkilerinde daha derin bağlar kurabilirsin; eski dostlukların yeniden canlanma ihtimali dikkatini çekebilir. İçsel sesine kulak ver, sezgilerin güçlü ve bu ses seni doğru yöne yönlendirebilir. Çevrendeki olumsuz enerjilerden uzak durmaya çalış; kendine alan yaratmalı ve nefes alabilmelisin. Belki de yeni bir hobi edinmek, zihnini ve ruhunu beslemek için iyi bir fikir olacaktır. Günün sonunda kendini yenilenmiş hissetmesine, geçirdiğin karşılaşmalar ve deneyimlerin büyük katkı sağlayabilir.
Yeni maceralara atılma isteğin had safhada. Sırtına aldığın cesaretle beklenmedik fırsatları değerlendirme zamanın geldi. İletişim yeteneklerin parlak bir şekilde öne çıkacak; çevrendekilerle olan bağlarını güçlendirmek için harika bir fırsat. Sosyal hayatta daha aktif olmayı düşünebilirsin, yeni insanlarla tanışmak ve fikir alışverişinde bulunmak seni canlandıracak. İçsel huzurunu sağlama ve ruhsal keşifler yapma arzusuyla dolusun; meditasyon ya da doğa yürüyüşleri gibi aktiviteler ruhunu besleyecek. Öte yandan, finansal konularda dikkatli olmalısın. İhtiyaç duyduğun değişiklikleri yaparken, aceleci davranmamak en iyisi. Bugün, risk alırken iyi düşünmeli ve planlarını dikkatlice gözden geçirmelisin. Kendine olan güvenin ile ilerlemeye devam et, her şey bir araya gelmeye başlayacak. Hayal gücünle yaratıcılığını serbest bırak; sanat veya yazma gibi alanlarla uğraşmak ruhunu besleyecek. Özgür ruhunun tadını çıkar, sınırlarını zorlamaktan çekinme.
Disiplinin ve kararlılığının ön planda olduğu bir dönemdesin. Hedeflerine odaklanmak, ilerlemeni hızlandıracak. Sorumluluklarını yerine getirirken, içsel motivasyonunu kaybetmemeye özen göster. İş yerinde bazı sürpriz gelişmeler seni bekliyor; açık fikirli olmak ve esnek kalmak önemli. İletişim mesajlarını dikkatlice seçmelisin. Sosyal çevrendeki insanlar, beklenmedik şekillerde destek sağlayabilir. Kişisel yaşamında ise, duygusal bağlar güçleniyor. İçsel huzur bulmak için kendine alan tanı. Unutma, sabrın ve azmin en büyük müttefiklerin.
Bugün, yenilikçi düşüncelerle dolup taşacaksın. Sıradanlıktan uzaklaşarak fikirlerini ifade etmekte cesur olabilirsin. Sosyal çevrenle olan bağlantıların önemli bir hale gelecek, yeni insanlarla tanışma fırsatı bulabilirsin. Enerjin, başkalarına ilham verecek, bu da etrafındaki kişilerin seni daha fazla önemsemesine yol açacak. Aşk hayatında da sürpriz gelişmeler yaşanabilir; duygusal derinlikleri ve özgürlük arayışını dengelemek, ilişkilerinde sağlıklı bir denge kurmaya yardımcı olacak. Bugün, içsel huzurunu sağlamak için meditasyon veya doğada zaman geçirmek faydalı olabilir. Fikirlerini hayata geçirmek için doğru zaman; cesaretini topla ve adım at!
Duyguların derinliklerinde kaybolmuş hissedebilirsin. İçsel dünya ile dışsal dünya arasındaki dengeyi sağlamaya çalışmak önem kazandı. Sanatsal ve yaratıcı yönlerin ön plana çıkıyor; bu, ruhunu beslemenin harika bir yolu. Sevgi ve şefkat arayışında, insanlarla duygusal bağlar kurma fırsatın var. Ancak duygusal yoğunluklar, zaman zaman seni zorlayabilir. Kendine ve başkalarına karşı nazik olmayı unutma. İçsel huzuru bulmak için doğadayak ya da meditasyon yaparak düşüncelerini toparlayabilirsin. Yeteneklerini sergileyebileceğin bir fırsat kapını çalabilir; bu, kendini ifade etme açısından değerli bir an olabilir. Duygusal derinlik, ilişkilerde daha fazla anlayış ve empati geliştirmene yardımcı olacaktır. Güne başlarken, inançlarını ve hayallerini hatırla; bu, seni daha güçlü kılacak.
