1
İlhan, ilk öğrenimini Karşıyaka Cumhuriyet İlkokulu ile Karşıyaka Ortaokulu’nda tamamladı. Babasının vasıtasıyla henüz öğrencilik yıllarında edebiyata ilgi duymaya başlayan İlhan, 3. sınıftayken “İlkbahar” başlıklı ilk şiirini kaleme aldı, ortaokulda ise roman yazmaya başladı.
İzmir Atatürk Lisesi birinci sınıfta okurken mektuplaştığı bir kıza gönderdiği Nazım Hikmet şiirleri nedeniyle 1941’de 16 yaşındayken komünizm propagandası yapmaktan tutuklanan İlhan, okuldan uzaklaştırıldı, 3 hafta gözetim altında, iki ay hapiste kaldı.
Attila İlhan’a Türkiye’nin hiçbir yerinde okula gidemeyeceğine dair bir belge verildi. Babasının hukuk mücadelesinin ardından İlhan, Danıştay kararıyla 1944’te okuma hakkını tekrar kazanarak, İstanbul Işık Lisesi’nde eğitime başladı.
İLK ÖDÜLÜ CEBBAROĞLU MEHEMMED
İlhan, lise son sınıftayken amcasının kendisinden habersiz katıldığı, birinciliği Cahit Sıtkı Tarancı, üçüncülüğü ise Fazıl Hüsnü Dağlarca’nın aldığı CHP Şiir Armağanı’nda “Cebbaroğlu Mehemmed” adlı şiiriyle ikincilik ödülünü kazandı.
Liseden 1946’da mezun olan şair, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ne kaydoldu. Üniversite yıllarında “Gün” ve “Yığın” adlı dergilerde çeşitli şiirler kaleme aldı.
Attila İlhan, 23 yaşındayken toplumsal duyarlılıkla yazdığı ilk şiir kitabı “Duvar”ı, 1948’de kendi imkanlarıyla okurla buluşturdu. Özgürlük, yurtseverlik, özveri, barış, insanlık temalarını ele alan şiirlerinde, İkinci Dünya Savaşı’nın gerilimi, sıkıntıları ve çöküntülerini anlattı.
Aynı yıl Fransa’nın başkenti Paris’e gitmeye karar veren İlhan, 6 senesini İstanbul, Paris ve İzmir arasında geçirdi. İlhan, Paris’te kaldığı zaman sosyal-siyasal gözlemler yaptı ve bu gözlemlerini ileride çıkaracağı romanlarında ve şiirlerinde kullandı.
1953’TE SENARYO YAZMAYA BAŞLADI
Usta edebiyatçı, Türkiye’ye döndükten sonra, 1951’de “Gerçek” gazetesinde yazdığı bir yazı nedeniyle hakkında soruşturma açılınca yeniden Paris’e gitti. Türkiye’ye kesin dönüş yapan, üniversite eğitiminin son senesinde okuldan ayrılan İlhan, 1953’te “Vatan” gazetesinde sinema eleştirmenliği yapmaya başladı.
Yazar İlhan, ilk romanı “Sokaktaki Adam”ı 1953’te yayımladı. Daha önce yazdığı 10 romanı yayımlamayan İlhan, yaptığı bir açıklamada, çok akıllıca bir sebebi olduğunu belirterek, “Çünkü biliyorum ki yazarlar ilk romanlarında kendilerini anlatır. O da romancılık değildir. Günlük tutmaktır.” ifadeleriyle açıklamıştı.
Erzincan’da 1957’de vatani görevini yaptıktan sonra sinema çalışmalarına ağırlık veren İlhan, Yeşilçam için çalışmaya başladı. Metin Erksan ve Fikret Hakan gibi isimlerle yaptığı uzun sohbetlerde, “Toplumcu sinema nasıl olmalı?” sorusunun cevabını arayan İlhan, Ali Kaptanoğlu takma adıyla “Kartallar Yüksek Uçar”, “Yarın Artık Bugündür” ve “Sekiz Sütuna Manşet”in de aralarında bulunduğu 15 kadar senaryo kaleme aldı.
Yönetmenliğini Lütfi Akad’ın üstlendiği, Attila İlhan’ın yazdığı, kardeşi Çolpan İlhan ve Sadri Alışık’ın başrolünde yer aldığı “Yalnızlar Rıhtımı”, özgün atmosfer denemeleriyle dikkati çekti.
Babasının vefatından sonra 8 yıl İzmir’de kalan şair, burada “Demokrat İzmir” gazetesinin başyazarlığını ve genel yayın yönetmenliğini yürüttü. Biket İlhan ile 1968’de evlenen İlhan’ın bu evliliği 15 yıl sürdü ve boşandıktan sonra Ankara’ya yerleşti. Burada Bilgi Yayınevi’nin danışmanlığını yürüten İlhan, “Yaraya Tuz Basmak”, “Sırtlan Payı” ve “Fena Halde Leman” romanlarını kaleme aldı.
DEPOPHOTOS
HALK ŞİİRLERİ YAZDI
Daha sonra İstanbul’a taşınan ve “Gelişim Yayınları”nda görev alan usta şair, Milliyet, Güneş, Yeni Ortam, Söz, Meydan Gazetesi ve Cumhuriyet gazetelerinde uzun yıllar köşe yazarlığı yaptı.
Bir dönem müstear isimlerle edebiyat hayatını sürdüren, senaryolarında “Ali Kaptanoğlu” takma adını kullanan İlhan, Türk edebiyatında “Kaptan” lakabıyla anıldı, “Beteroğlu” takma adıyla da “Yücel” dergisinde şiirlerini yayımladı.
Attila İlhan, şairliğinin başlarında halk şiirleri ve yaklaşık 200 gazel kaleme alırken, daha sonra Nazım Hikmet’tin üslubundan etkilendi.
Seçilmiş Hikayeler, Kaynak ve Ufuklar dergilerindeki yazılarında “Bobstil ve alafranga” olarak adlandırdığı “Garipçiler”in karşısında yer alan İlhan, 1952-1956’da çıkardığı “Mavi” isimli derginin etrafında toplanan yazar Orhan Duru ve Ferit Edgü gibi isimlerden oluşan edebi topluluğunun çalışmalarıyla “Mavi” ya da “Maviciler” adıyla tanınan toplumcu, gerçekçi şiir akımını başlattı.
DEPOPHOTOS
Şiirlerinde yeni bir ses düzeni oluşturarak, kendine has bir üslup geliştiren Attila İlhan, bir röportajında şunları aktarmıştı:
“Şiir gelir ve kendini yazdırır. Bu işin zanaatkarlığını da zaten aşağı yukarı 50 yıldan beri yaptığım için şiir yazmakta o kadar zorlanmıyorum. Bu bakımdan şiir benim hayatımda çok yer tutmuyor. Benim hayatımda daha çok yer tutan başka şeyler vardır. Bunların içerisinde bir defa astronomi merakım vardı. Liseyi bitirdikten sonra matematik astronomiye gitmeye hevesli bir gençtim fakat o zamanlar buna imkan vermedi. Biraz da babam istemedi. O zamandan bu zamana astronomi, astrofizik konularıyla çok yakından, merakla ilgilenirim ve uzayda olan olaylar, birinci derecede ilgi çevreme girer. Bu yüzden de bilim kurgu dediğimiz edebiyat eserleri benim merakla beklediğim eserlerdir.
Bunun dışında çocukluğumdan beri çok yakından sinemayla ilgilenen birisiydim. Tabii bu sonunda beni senaryo yazmaya götürdü. İmzamla olmayan 15 kadar senaryom film olmuştur. Kendi imzamla yazdığım 5 veya 6 senaryo, büyük televizyon kanallarında gösterilmiş. En son ‘Sokaktaki Adam’ romanımın senaryosunu yazdım, o film olarak çekildi.”
Gazetecilikte muhabir, sekreter, köşe yazarı, başyazar ve genel yayın müdürü görevlerini yürüten İlhan, “Yağmur Kaçağı” ve “Ben Sana Mecburum” adlı şiir kitaplarıyla genç şairleri etkiledi.
DEPOPHOTOS
ROMANLARINDA TARİHİ KONULARI İŞLEDİ
Roman konularını daha çok yerel ve kırsal olayların üzerine kuran yazar, Türkiye’nin yakın dönem tarihini siyasal, ekonomik ve sosyal yanlarıyla ele alan bir yapı içinde işledi.
Attila İlhan, romanlarında çizdiği karakterlerle Batı kültürünün Türkiye’ye olumlu ve olumsuz etkilerini, Avrupa’daki şehirlerle örtüşen bir yapı içinde irdeledi. “Sokaktaki Adam” ve “Zenciler Birbirine Benzemez” romanlarında tarihsel konulara ağırlık veren yazar, “Öz Türkçe” akımına karşı çıkan bir tutum sergiledi.
Yazar, “Aynanın İçindekiler” adlı roman serisinde “Bıçağın Ucu”, “Sırtlan Payı”, “Yaraya Tuz Basmak”, “Dersaadet’te Sabah Ezanları”, “O Karanlıkta Biz”, “Allah’ın Süngüleri-Reis Paşa” ve “Gazi Paşa” eserlerinde, Türkiye’nin tarihi olaylarını, politik ve sosyal dengeler üzerinden ele aldı.
.
Fransız romancı Andra Malraux’un “Kanton’da İsyan” ve “Umut” kitapları ile Fransız şair Louis Aragon’un “Basel’in Çanları” adlı kitabını Türkçeye çeviren usta kalem, Cumhuriyet gazetesindeki “Söyleşi” köşesinde kaleme aldığı yazıları ve TRT 2’de “Zaman İçinde Yolculuk” başlığıyla yayımlanan programının konuşmalarından derlenen yazılardan oluşan 5 kitabı okuyucuyla buluşturdu.
Yaşamı boyunca birçok ödül alan İlhan, “Tutuklunun Günlüğü” isimli kitabıyla 1974’te “Türk Dil Kurumu Şiir Ödülü”nü, “Sırtlan Payı” isimli romanıyla da 1975’te “Yunus Nadi Roman Armağanı”nı ödülünü aldı.
Attila İlhan, 1985’te kalp krizi geçirdi ve kardiyolojik sorunları 2004’e kadar devam etti. 10 Ekim 2005’te İstanbul’daki evinde geçirdiği ikinci kalp krizi sonucu 80 yaşında vefat eden sanatçının cenazesi Aşiyan Mezarlığı’na defnedildi.
Attilla İlhan ve kardeşi Cengiz İlhan bir tatil beldesinde. (Cengiz İlhan Aile Albümünden) DEPOPHOTO
Sanatçının adına, 2007’de kurulan “Attila İlhan Bilim Sanat Kültür Vakfı” tarafından edebiyat alanında her yıl çeşitli ödüller veriliyor.
Usta şairin bazı eserleri şöyle:
Şiir: “Duvar”, “Sisler Bulvarı”, “Yağmur Kaçağı”, “Ben Sana Mecburum”, “Bela Çiçeği”, “Yasak Sevişmek”, “Tutuklunun Günlüğü”, “Böyle Bir Sevmek”, “Elde Var Hüzün”, “Korkunun Krallığı”, “Ayrılık Sevdaya Dahil”
Roman: “Sokaktaki Adam”, “Zenciler Birbirine Benzemez”, “Aynanın İçindekiler Serisi”, (Gezi) “Abbas Yolcu”
Senaryolar: “Yalnızlar Rıhtımı”, “Ateşten Damla”, “Şoför Nebahat”, “Devlerin Öfkesi”, “Rıfat Diye Biri”, “Ver Elini İstanbul”
Bugün, kararlılığın ve enerjin ile öne çıkıyorsun. Hedeflerine ulaşma konusunda son derece hırslı ve tutkulu hissediyorsun. Kendine güvenin artacak; bu da çevrendekilere ilham verecek. Yeni başlangıçlar için mükemmel bir zaman diliminde olabilirsin. Ancak, aceleci davranmaktan kaçınmalısın, her adımını dikkatlice düşünmek sana fayda sağlayacak. İletişim kurarken sözlerine özen göster, zira fikirlerin başkalarını etkileyebilir. Sosyal ilişkilerin güçleniyor; dostlarınla yapacağın keyifli buluşmalar ruhunu besleyecek. Aşk hayatında da cesur adımlar atabilirsin; kalbinin sesine kulak ver. Kendini ifade etme biçimini keşfetmen, beklenmedik fırsatlara kapı aralayabilir. Bugün, içsel tutkularını dışa vurma zamanı ve bunu yaparken kendini sınırlamayarak özgürleşmelisin.
Bugün kararlılığın ve sabrın ön planda olacak. Hayatındaki maddi meseleler üzerine düşünmek için doğru bir zaman. Bütçeni gözden geçirirken yeni tasarruf yöntemleri bulabilirsin. Sosyal çevrenle olan ilişkilerinde güven arayışındasın; bu bağlamda, arkadaşlarınla samimi ve içten diyaloglar önem kazanacak. Aşk hayatında ise duygusal derinliklere dalma isteği hissedeceksin. Sevdiğin kişiye olan bağlılığın artarken, romantik sürprizler gündeme gelebilir. Sağlığına da dikkat etmelisin, özellikle stres kaynaklarını uzaklaştırmak için kendine zaman ayır. Doğada zaman geçirmek, ruhunu besleyecek. Bunlar senin için kişisel gelişim adına fırsatlar sunacak.
Bugün, zihnindeki merak ve öğrenme isteği ön planda olacak. Yeni bilgiler edinmek, sosyal medya veya kitaplar aracılığıyla sürekli bir bilgi akışı içinde olabilirsin. İletişim becerilerinle çevrendekileri etkileyip, fikirlerini paylaşmaktan çekinmeyeceksin. Duygusal derinliği keşfetmek için bir arkadaşınla keyifli bir sohbet yapabilirsin. Olumlu bir enerji dalgası içinde olman, etrafındaki insanlarla olan ilişkilerini güçlendirecek. Esneklik ve uyum sağlama yeteneğin, karşılaşacağın zorluklarda seni destekleyecek. Biraz eğlence ve hafiflik arzuluyorsun; bu yüzden sosyal ortamlarda kendi tarzını yansıtarak dikkat çekebilirsin. İyimserlik ve enerjik bir tutum, günün serin havasında sıcak bir dokunuş olacak. İç dünyanda huzur ararken, dış dünyada yeniliklere açık olmayı unutma. Bu dengeyi sağlamak sana büyük fayda sağlayacak.
Duygusal derinliklerinle yüzleşme zamanında olabilirsin. İçsel huzur arayışın, seni yeni bir ruh hali ve bağlanma biçimleri keşfetmeye yönlendirecek. İlişkilerdeki hassasiyetine dikkat et; sevdiklerinle olan iletişimin, samimiyet ve anlayışla dolu olmalı. Anlayışlı ve destekleyici bir dille yaklaştığında, karşılıklı güvenin güçleneceğini hissetmen mümkün. İçsel sesine güvenmek, belirsizlikler karşısında seni doğru yola yönlendirecektir. Kendine olan nazik yaklaşımın, başkalarının da buna benzer bir tutum geliştirmasına neden olabilir. Hafta sonuna yaklaşırken, ruhunu dinlendirmek ve sevdiklerinle kaliteli zaman geçirmek iyi bir fikir olabilir. Unutma ki, kendi ihtiyaçlarını önceliklendirmek, başkalarına da daha iyi destek olmanı sağlayacak.
Kendine güvenin arttığı bir gün. Duygusal ve sosyal yönlerin ön planda olacak. Yaratıcılık konusunda ilham verici fikirler peşinde koşabilirsin. Çevrendeki insanlarla etkileşimlerin, kişisel gelişimine ciddi katkılar sağlayabilir. Özgünlüğünü sergilemekten çekinme; belki de seni destekleyecek yeni tanışmalarla karşılaşabilirsin. Ancak sabırlı ol, bazı durumlarda olayların akışını kontrol edemeyeceksin. İçsel huzuru bulmak için kendine zaman tanımalısın. Sağlık konularında dikkatli olmayı unutma, enerjini dengede tutmak önemli. İlişkilerde iletişim anahtar rol oynayacak; hislerini açıkça ifade etmekten çekinme, bu sayede bağlarını daha da güçlendirebilirsin.
Dikkatle planladığın projeler için doğru zamanı beklemek, yaptıklarının meyvelerini toplamanı sağlayacak. Detaylara olan özel ilgin, çevrendekilere güven veriyor. Sağlığın ve ruhsal durumun, yeniliklere açık olduğun kadar dengeli bir dönemden geçiyor. Maddi konularda dikkatli davranman, istediğin sonuçları elde etmene yardımcı olacak. Empati yeteneğin, ilişkilerinizde derin bağlar kurmana zemin hazırlıyor. Sınırlarını belirlemek, içsel huzurunu destekleyecek. Kendine biraz zaman ayırmayı unutma, içsel sesine kulak vermek senin için faydalı olabilir. Eğlenceli aktiviteler, üzerindeki stresi azaltacak ve ruhunu canlandıracak.
Denge ve uyum arayışın bugün daha da belirginleşecek. İlişkilerdeki dinamikler seni etkileyebilir, bu yüzden iletişimde dikkatli olmalısın. Karşıt görüşlere açık olman, yeni bakış açıları geliştirmene yardımcı olabilir. Sanat ya da estetikle ilgili bir ilgi, özgürlüğünü ve yaratıcılığını artırabilir. Sosyal etkinliklerde yer almak, ruh halini olumlu yönde etkileyecek. Bugün kıskanılacak bir zarafetle çevrendekileri büyüleyebilirsin, bu nedenle kendine güven ve içsel güzelliğini dışarı yansıt. Ayrıca, içsel huzurun için bir süre yalnız kalmayı da tercih edebilirsin; bu, zihnini toplamana ve duygularını dengelemen gereken bir zaman dilimi olabilir.
Derin duyguların ve tutku dolu içsel yolculuğun ön planda olduğu bir gün. Hislerinle yüzleşmek ve içinle barışmak için uygun bir zaman. Sosyal ilişkilerinde dikkatli olman gerekebilir; sözlerin ve eylemlerin başkaları üzerinde güçlü bir etki bırakabilir. Gizli kalmış hislerin su yüzüne çıkarken, bu durum çevrendekilerle olan etkileşimlerini derinleştirebilir. Anlayışlı ve empatik bir yaklaşım içinde olman, ilişkilerindeki dengeyi sağlamana yardımcı olacak. İçsel huzur arayışında meditasyon veya bireysel aktivitelerle kendine zaman ayırmak faydalı olabilir. Gizemli konulara olan ilgin, bugün sıra dışı bir bilgi edinmenle sonuçlanabilir. Fırsatları değerlendirmekte ve sezgilerini dinlemede kararlı olmalısın.
Bugün maceraperest ruhunuza hitap eden fırsatlar karşınıza çıkabilir. Yeni insanlarla tanışmak, farklı deneyimler yaşamak için mükemmel bir zaman dilimi. Seyahat etme arzunuz güçlü, bu yüzden kısa bir kaçamak yapmak isteyebilirsiniz. Ancak, bu süreçte biraz sabırlı ve dikkatli olmalısınız; aceleci davranmak, anlık heyecanlar yaratabilir ama uzun vadede hayal kırıklığı getirebilir. İletişim kurma yeteneğiniz artıyor, çevrenizdeki insanlarla bağlarınızı güçlendirmek için harika bir dönemde bulunuyorsunuz. Olumlu düşünceler ve iyimser bir tutumla, yaşadığınız anların tadını çıkarmak size büyük bir mutluluk katacaktır. Duygusal derinliklere inmek istemeyebilirsiniz ama özünüzdeki cesareti keşfetmek içinbelirli anlarda durup düşünmek de faydalı olacaktır.
Dikkatini toplamak için harika bir gün. Hedeflerine ulaşmak için gereken disiplini ve kararlılığı hissedeceksin. İş ve kariyer konularında cesur adımlar atabilirsin. Gelen yenilikler, seni daha ileri taşıyacak fırsatlar sunabilir. Sosyal ilişkilerin ön planda, bazı insanlarla derin bağlar kurma şansın var. Ancak, çevrendeki insanlarla iletişim kurarken dikkatli olmalısın; sözlerin yanlış anlaşılabilir. Özel yaşamında ise, samimi ve içten paylaşımlar gününü güzelleştirecek. Zihnini dinlendirmek için biraz zaman ayırmayı unutma. Kendine olan güvenin artacak ve bu da çevrendekilere pozitif bir etki yaratacak. İş-özel hayat dengeni koruma konusunda dikkatli olman gereken bir zaman. Geçmişten gelen bazı hatıralar seni düşündürebilir; bu anılar sana yeni bir perspektif kazandırabilir. Hayatının her alanında sağlam adımlar atmak için, önce kendine inanmalısın.
Bugün, özgürlük arayışın ve bağımsızlık isteğin ön planda. Farklı düşünme yeteneğin, çevrendekilerle olan etkileşimlerinde dikkat çekici bir şekilde kendini gösterecek. Yeni fikirler ve projeler geliştirmek için ilham bulabilirsin. İletişim kurma becerin, insani ilişkilerde seni öne çıkaracak, sosyal çevrende bir erişim sağlama fırsatı doğacak. İçinde bulunduğun grup dinamiklerine daha fazla dahil olma gereksinimi hissedebilirsin, bu da seni yeni insanlarla tanıştırabilir. Duygusal bağlar açısından, samimiyet arayışın artabilir; bu nedenle, duygusal derinlik gerektiren diyaloglara açık olmalısın. Yenilikçi çözümler bulma isteğin, kariyer alanında da etkili olabilir; bu dönemde aklındaki yenilikleri hayata geçirmek için cesaretle adımlar atabilirsin. Ancak, duygusal meselelerde ani kararlardan kaçınmak faydalı olacaktır; sabırlı olmak, kalp ve zihin dengenin korunmasına yardımcı olabilir. Özgün ve keşif dolu bir gün seninle!
Bugün, sezgilerin yüksek bir düzeye ulaşacak, derin duygusal bağlantılar kurma arayışında olacaksın. İç huzurunu sağlamak için kendine zaman ayırmalısın. İlişkilerde sabırlı olman gereken bir dönemdesin. İletişimde, özellikle sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirecek sözler kullanmalısın. Maddi konularda beklenmedik gelişmeler yaşayabilirsin; harcamalarına dikkat et. Yaratıcılığın ön planda olacak, bu nedenle sanatsal bir faaliyet ya da yeni bir hobiye yönelmek seni canlandırabilir. Hayallerine odaklan ve onları gerçeğe dönüştürmek için gereken adımları atmaktan çekinme. Duygusal derinliklerde kaybolmamak için kararlılığını korumalısın. Kendini iyi ifade etmenin yollarını bul; bu, içsel sıkıntılarını hafifletmekte sana yardımcı olacaktır. Keskin, ama yapıcı bir analiz yeteneğiyle, ailene ve arkadaşlarına destek olma konusunda etkili olabilirsin.
