1
Diyarbakır meydanlarına bir gecede yerleştiriliveren “içinden çocuk çıkan karpuz”, “burma kadayıf”, “halay çekenler” konulu şehir süsleri, sorunu gündeme getirdi ama konu yeni değil. Çünkü Türkün heykelle sınavı yeni değil. Anadolu uygarlıklarında antik dönemde heykel okulları, atölyeleri varken İslamiyeti kabul ettiğinden beri heykelden uzak durmuş bir toplum, Cumhuriyet ideolojisiyle laik sistemi benimseyip şehir planlamasına da önem verince kurucu Atası’nı anarak başlamış işe.
Her şehrin meydanına bir büyük heykeli, her okulun bahçesine bir büstü dikilmesi, o dönemde başlıyor. Yine de Atatürk’ün sağlığında sadece 34 heykelinin yapıldığını hatırlamakta yarar var. Her ilde bir heykelinin olması daha sonraki yılların ürünü. İçlerinde Samsun’daki gibi çok ihtişamlı ve güzelleri olmasına karşın Ata’ya hiç benzemeyen ve yakışmayanları da çok. Üstelik düşmanlığını göstermek için bu heykellere, özellikle okullardaki büstlere saldıran ve “meczup” diye serbest bırakılan yobaz takımına da hedef oldukları kesin.
Konya – Afyon yolundaki Nasreddin Hoca heykeli de tepki çeken heykellerden…
İstanbul’un ilk Atatürk heykeli olan Sarayburnu’ndaki heykeli örneğin, AKP döneminde “restore ediyoruz” bahanesiyle etrafı çevrilip izbe halde bırakılarak saklandı. İstanbul’un Millet İttifakı ortak adayı İmamoğlu tarafından yeniden “fethedilmesinden” sonra heykel temizlenip ortaya çıkarıldı ama çevre düzenlemesi hâlâ kendisine yakışan bir düzeyde değil.
CHP’nin iktidarı teslim etmesinin ardından Atatürk heykelleri furyasının hız kesmesi anlaşılır bir şey. Ne DP ne Milliyetçi Cephe ne de AKP iktidarının derdi, hele sonuncusu elinden gelse Anıtkabir arazisini imara açıp inşaat yaptıracak. Bırakın Atatürk’ü, Kars’taki İnsanlık Anıtı’nı “Tükürürüm böyle sanatın içine” diye aşağılayıp “ucube” nitelemesiyle yıktırdıklarını, müstehcen diye “Güzel İstanbul” heykelini Yıldız Parkı’nda sakladıklarını, Ankara Sıhhiye Meydanı’ndan Hitit heykelini kaldırıp garın önüne “Su Perileri” heykeli yerine çaydanlık koyduklarını unutmadık.
Heykel, sanatın, şehirciliğin olmaktan çıkıp siyasetin konusu oluyor elbet. Yılmaz Büyükerşen Hoca, Eskişehir’i birbirinden değerli şehir heykelleriyle donatırken diğer şehirlerde o şehrin sembollerinin en kötü örneklerini görüyoruz. Diyarbakır’daki içine çocuk sığan karpuz misali tek değil. Haksızlık etmek istemem, Denizli’nin sesiyle ünlü horozunu beğenmişliğim vardır. Ama Kumluca girişindeki domates patlıcana gülmüşlüğüm de. Her şehrin girişine böyle bir “ucube” yerleştirmenin yapana para ödemenin dışında sanattan anlamamakla ilgisi olduğu kesin. Meltem Parlak, mesleği şehircilik olunca “Spektaküler Şehir Heykelleri” diye bir blog açmış, bunların çetelesini tutuyor: Diyarbakır’dan önce karpuz heykelinin Aydın’ın Karpuzlu ilçesinde yıllar önce yapıldığını da ondan öğreniyoruz. Vezirköprü’deki semaver, Kastamonu’daki sarmısak, Samsun Çarşamba’da yumurta topuk ve sekiz köşeli kasket, İnegöl’deki çatala saplanmış köfte, Konya – Afyon yolundaki göle yoğurt çalan Nasreddin Hoca, Kahta’daki Kahtalı kadın, bunların gerçekten en “ucube” olanları! İşin acıklısı, sanat değeri olan heykeller yapıldığı zaman da saldırıya uğraması.
Eskişehir’de bankta oturan kadın heykelleri büyük ilgi görüyor.
Kuşadası’nda Çağdaş Erçelik’in yaptığı “Yüzen Çocuk” heykelinin yüzünün tahrip edilmesi, Ordu Belediyesi’nin 2013 yılında düzenlediği 2. Uluslararası Taş Heykel Sempozyumu’nda 8 heykeltıraş tarafından yapılan 12 heykelden bazı kadın heykellerinin üzerlerine sprey boya ile çirkin sözler yazılması bunlara örnek. Bir anımla bitirmek istiyorum. Ankara’da öğretim üyesi olduğum yıllar… Barların olduğu Sakarya Caddesi’nde, hâlâ duruyor mu bilmiyorum, bir çıplak kadın heykeli var. Gecenin bir saati, fazla kaçırmış bir “erkek” heykele tırmanmış, göğsünü avuçluyor! Hukuk fakültesinde asistan olan bir arkadaşım ise sanata ve kadına yönelik bu tacizi kaldıramıyor, (Muhtemelen o da biraz kaçırmış!) heykele tırmanıp tacizciyi indirip pataklıyor! Heykelin ve sanatın namusu kurtuluyor! Sanatın hayatımızda hep olması dileğiyle iyi bayramlar…
Enerjin yüksek, cesaretinle çevrendekileri etkileyebilirsin. Bugün sezgilerin güçlü, yeni fikirler peşinde koşmak için harika bir zaman. İletişimde cesur olmalı, düşüncelerini açıkça ifade etmelisin. Arkadaşlarınla veya sevdiklerinle paylaşımlar yaparak besleyici bir ortam yaratabilirsin. Ancak ani kararlar almaktan kaçınman gereken bir gün; düşüncelerini biraz daha olgunlaştırmak isteyebilirsin. Sağlığına dikkat et, bedenine ve ruhuna iyi gelecek aktivitelere yönelmek, içsel huzurunu artıracak. Risk almayı seviyorsun, ama bu sefer daha hesaplı bir yaklaşım benimsemek seni daha güçlü kılabilir. Bugün, kararlılığınla yeni kapılar açabilirsin.
Gün, huzurlu ve sakin bir atmosferde başlıyor. İçsel denge arayışında olduğun bir dönemdesin. İlişkilerinde daha fazla uyum ve anlayış gözetmek isteyebilirsin. Sevgi dolu kelimeler, iletişimi güçlendirecek ve bağları derinleştirecek. Parasal konularda ise dikkatli olman faydalı olacak; harcama alışkanlıklarını gözden geçirmen gereken bir dönemdesin. Yeni projelere başlamak için ideal bir zaman değil, daha çok mevcut işleri gözden geçirip sağlamlaştırmak için mükemmel bir fırsat. Kendine zaman ayırmak, rahatlamak ve doğayla iç içe olmak enerji seviyeni artıracak. Yaşam alanında küçük değişiklikler yaparak, kendini daha ferah hissedebilirsin. Unutma, sabır ve kararlılıkla ilerlediğinde, her şey yerine oturacaktır.
Zihin açıcı fikirlerin öne çıkacağı bir gün. Sosyal çevrenle etkileşimlerin artabilir, yeni insanlarla tanışma fırsatları kapını çalabilir. Düşüncelerin ve kelimelerin gücü bugün seni etkileyebilir; bu yüzden neyi ne şekilde ifade ettiğine dikkat etmelisin. Beklenmedik gelişmelere açık ol, belki de daha önce fark etmediğin bir yeteneğini keşfedebilirsin. İçsel merakın artıyor, ilgi alanlarını genişletmek için yeni kaynaklar arayabilirsin. Teknolojiyi takip etmen, yaratıcılığını artıracak projeler için faydalı olacaktır. Kendini ifade etmenin yollarını keşfederken, duygularına da denk düşen bir iletişim kurmayı unutma. Fikirlerini paylaşmaktan çekinme, bugün ilginç tartışmalara zemin hazırlayabilir. Özellikle partnerinle veya en yakın dostlarınla derin sohbetler yapma ihtiyacı hissedebilirsin. Unutma, dinlemek de en az konuşmak kadar önemli. İçsel sesini dinleyerek günün getirdiği fırsatları en iyi şekilde değerlendirebilirsin.
Bugün içsel duyguların ön planda olacak, kendinle ve sevdiklerinle derin bağlar kurmak isteyeceksin. Ailevi ilişkilerde sıcak bir atmosfer hâkim, bu bağlamda iletişimini güçlendirecek fırsatlar karşına çıkabilir. Duygusal yaralar için şifa bulabilir, geçmişle yüzleşip yeni başlangıçlar yapabilirsin. Alışveriş veya maddi konular ilgili ani kararlar almanı gerektirecek durumlarla karşılaşabilirsin, dikkatli olman yararına. Sağlığın konusunda yaklaşan bir değişim, kendini yenileme isteğini artıracak. Kendi iç güçlerini keşfetmek için sessiz bir zaman ayırmayı unutma, ruhsal olarak yenilendiğini hissedeceksin. Güneş'in sıcak ışıkları, sevdiklerinle geçireceğin anların değerini artıracak, bu ilişkilerin yaşamındaki önemini fark edeceksin. Tam anlamıyla kendine dönme ve içsel huzuru bulma fırsatı seni bekliyor.
Bugün, çevrendeki enerji ve dikkat çekme isteği oldukça kuvvetli. Kendini ifade etme konusunda cesur adımlar atabilirsin; bu, sanat ya da sosyal etkinliklerde öne çıkmana olanak tanıyabilir. Ancak aşırı kibir ya da kendi fikirlerine katı bir şekilde bağlı kalmak, ilişkilerde sürtüşmelere yol açabilir. Takım çalışmasına açık olman, daha verimli sonuçlar doğuracak. Yaratıcılığını kullanarak, kendini ifade etme biçimlerini yenileyebilirsin. Bugün, kalabalık ortamlarda göz alıcı bir şekilde parlayarak ilgi odası olacaksın, bu fırsatı iyi değerlendirmelisin. Ayrıca, içsel bir dinginlik bulmak için kendine zaman ayırmayı unutma; bu, dengeyi sağlamana yardımcı olacaktır. Aşk hayatında ise duygusal paylaşımlar önem kazanıyor, samimi hislerini dile getirmekten çekinme.
Bugün detaylara odaklanmakta büyük bir potansiyele sahip olacaksın. Etrafındaki karmaşayı minimumda tutmak ve zihnini berraklaştırmak önceliklerin arasında yer alacak. İş ortamında ya da günlük görevlerinde düzen ve disiplin sağlamak, başarılarını katlayabilmek adına katkı sağlayacak. İlişkilerde samimiyet önem kazanıyor; çevrendekilere yardım etme arzun, sana da karşılık bulacak.Duygusal olarak, geçmişteki olayların izleriyle yüzleşmek için uygun bir dönemdesin. İçsel huzurun için kendine zaman ayırmaya özen göstermelisin. Belki bir hobine ya da ilgini çeken yeni bir aktiviteye yönelmek, ruhsal olarak tazeleneceğin bir alan yaratabilir. Sağlığınla ilgili küçük değişiklikler yapmak, kendini daha enerjik ve dinç hissetmene yardımcı olacak. Unutma, mükemmellik arayışın son derece değerli ama seni yavaşlatan bir unsur olabilir; bu yüzden kendine karşı nazik olmayı dene.
Dengede kalma arzusu ön planda. Bugün, ilişkilerde uyum sağlama yeteneğin oldukça güçlü. Başkalarının düşüncelerine ve hislerine duyarlılığın artarken, bu özelliklerin seni sosyal ortamlarda daha da öne çıkarıyor. Karşıt görüşler arasında köprü kurmak için harika bir fırsat. Duygusal dengeyi sağlamak adına içsel huzur arayışında olabilirsin. Özellikle sanatsal ifadelere yönelmek, yaratıcılığını açığa çıkaracak. Bir ortaklık veya iş birliği fırsatı kapıda; bu, uzun vadede fayda sağlayabilir. Kararverme süreçlerinde dışarıdan gelen desteklerin kritik bir rol oynayabilir. Kendini ifade etme biçimine odaklanarak, içsel çatışmaları geride bırakabilirsin. Dinamik ve sakin bir gün seni bekliyor.
Bu dönem, içsel derinliklere yolculuk yaparak duygusal zenginlik kazanabileceğin bir zaman dilimi. Duyguların yoğunlaşabilir, bu durum çevrendekilere karşı daha duyarlı olmanı sağlayabilir. Gizli kalmış hislerini açığa çıkarma arzusu içinde olabilirsin. İletişim kurarken daha cesur ve doğrudan olman, ilişkilerini güçlendirebilir. Arkadaş çevrenle paylaşımlar yapmak, sana yeni perspektifler kazandıracak. Keşif yapma isteğin artarken, esrarengiz durumlar ve insanlarla karşılaşabilirsin.Özellikle sezgilerinle hareket edeceğin bir gün, içsel sese kulak vermen önemli. İş konusunda daha az görünür bir rol üstlenmek isteği ortaya çıkabilir, bu durum sana daha iyi düşünme fırsatı tanıyacak. Sabırlı ol ve her şeyin zamanla düzeleceğini unutma. Kendi içsel gücünü bulmak ve geliştirmek için harika bir fırsatla karşı karşıyasın. Kendine güvenerek ilerlediğinde, hedeflerine ulaşman çok daha kolay olacak. Duygusal olarak zaman zaman dalgalanmalar yaşayabilirsin; ancak bu, kişisel dönüşüm sürecinin bir parçası. Geçmişle yüzleşmek, yeni bir başlangıca kapı açmana yardımcı olacak.
Zihninde yeni ufuklar açılıyor. Keşif arayışın, merak duygunun ve öğrenme isteğin artmış durumda. Yeni deneyimlere ve farklı fikirlerle etkileşime geçmeye olan hevesin yüksek. Bu enerji, seni eğlenceli sosyal ortamlarla ve hareketli aktivitelerle buluşturabilir. Özellikle, arkadaşlarınla geçireceğin zaman, sana keyifli anılar biriktirmen için fırsatlar sunuyor. Ancak, düşüncelerini paylaşırken daha dikkatli olmalısın; bazı durumlar yanlış anlaşılmalara yol açabilir. İçsel huzurunu sağlamak ve ruhsal dengeyi korumak adına doğada vakit geçirmeyi ihmal etme. Macera ruhun, seni beklenmedik yerlerde ve insanlarla buluşturabilir; bu yüzden açık fikirliliğini koru ve anın tadını çıkar. Unutma, hayatta seni heyecanlandıran şeyler peşinde koştukça yeni kapılar aralanıyor.
Bugün, sorumluluk duygunuzun ve disiplininizin ön plana çıktığı bir gün olacak. Hedeflerinizi net bir şekilde belirleyip, onlara ulaşmak için kararlı adımlar atmak isteyeceksiniz. Çalışkanlığınız ve azminiz, çevrenizdeki insanlara örnek olacaktır. Ancak, fazlasıyla kendinizi işe kaptırmanız, sosyal hayatınızı zayıflatabilir. Bu dengeyi sağlamakta fayda var.İçsel huzurunuzu korumanız gereken anlarda, meditasyon ya da doğayla vakit geçirmek gibi aktiviteler ruh halinize iyi gelecek. Aşk hayatınızdaki dinamikler de bugün ilginç bir dönüş yapabilir. Partnerinizle olan iletişiminiz derinleşiyor ve daha samimi bir bağ kurma fırsatını yakalayabilirsiniz. Ancak duygularınızı açık bir şekilde ifade etmekten çekinmemelisiniz.Mali konularla ilgili yeni fırsatlar karşınıza çıkabilir, ancak risk almadan önce dikkatli bir değerlendirme yapmakta fayda var. Önemli kararlar almak için acele etmeyin; düşüncelerinizi netleştirmek için biraz zaman ayırmalısınız. Bugün, kendinize olan güveninizin arttığı ve potansiyelinizi daha iyi fark ettiğiniz bir gün olabilir. Kendi sınırlarınızı zorlamaktan korkmayın, yeni deneyimlere açık olun.
Sahip olduğun yenilikçi zihin ve bağımsız ruh, bugün duygu dünyanı etkileyen olaylara ışık tutabilir. Sosyal ilişkilerde daha fazla etkileşim istemezken, iç dünyana yönelmek için fırsatlar bulabilirsin. Başkalarının beklentileri seni bunaltacak, bu nedenle içsel huzurunu bulmak için yalnız kalmak isteyebilirsin. Hayal gücünün yüksek olduğu bu dönemde yaratıcı projelere yönelmek, seni derin bir tatmine ulaştırabilir. Düşüncelerini yazıya dökerek ya da sanatsal bir faaliyete katılarak ruhunu besleyebilirsin. Beklenmedik sürprizlerle dolu bir gün senin için açılabilir; yeni tanışmalar ve ilginç fikir alışverişleri, ufkunu açacak. İlişkilerde dengeyi korumak önemli; sezgilerine güvenmeyi unutma. Özellikle arkadaş çevrendeki dinamikler, seni düşündürecek bazı gelişmelere açık. Kalbinin sesini dinle ve neye ihtiyacın olduğunu belirle. Belki de huzur için bazı sınırları çizme zamanı. Unutma, özgür ruhun sadece kendin için değil, etrafındaki insanlar için de ilham kaynağı olabilir.
Hayal gücünün ve sezgilerinin güçlü olduğu bir dönemdesin. İçsel dünyandaki dalgalanmalar, yaratıcılığını besliyor ve sanatsal projelere yönelme isteği uyandırıyor. Duygusal derinliğin ve empati yeteneğin, çevrendeki insanlarla olan ilişkilerinde önemli bir rol oynuyor. Bu sayede karşındakilerin hislerini anlayabilmenin verdiği güçle bir köprü kurabilir, destekleyici bir figür haline gelebilirsin.Kalbinde taşıdığın duygusal yükler, bu dönemde seni biraz bunaltabilir. Kendini dışa vurmanın yollarını bulmak, hem ruhsal sağlığın için faydalı olacak hem de başkalarına kapı açacaktır. İçsel huzurunu sağlamak adına doğada zaman geçirmek, meditasyon yapmak veya ruhunu besleyecek aktivitelerde bulunmak iyi bir seçim olabilir. Bugün, hayatını etkileyecek yeni fırsatlar kapına gelebilir. Kendine güvenmeli ve sezgilerine kulak vermelisin. Bu fırsatları değerlendirirken duygusal yönünü unutmadan hareket etmen, seni daha da güçlü kılacak. İlişkilerinde, sabırlı ve anlayışlı olman gereken anlar var; karşındaki insanlarla olan iletişimini dikkatli bir şekilde yönetmek, olası sorunları minimize etmeni sağlayacaktır. Özellikle, üstlendiğin sorumluluklar konusunda başkalarının yükünü de paylaşmayı düşünerek, hem kendini hem de sevdiklerini mutlu edebilirsin.
