1
Eserleriyle hem kendi dönemini hem de kendinden sonra gelen edebiyatçıları etkiledi. Türkçenin kullanımına ayrı bir önem verdi, özellikle ‘İnce Memed’ romanıyla unutulmazlar arasına girdi. Anadolu insanını en iyi anlatan öykücülerden Necati Güngör’ün deyişiyle ‘Türkçenin rüzgar tanrısı’ Yaşar Kemal, 98. yaş gününde edebiyatseverler tarafından anılıyor.
Gerçek adı Kemal Sadık Gökçeli olan Yaşar Kemal, Nigar Hanım ile çiftçi Sadık Efendi’nin oğlu olarak, Adana sınırları içerisindeki Osmaniye’de 6 Ekim 1923’te dünyaya geldi. Yazarın doğum günü, Behçet Necatigil tarafından yazılan Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü’nde 1922; Tuba Tarcar Çandar tarafından hazırlanan Yaşar Kemal Fotobiyografi’sinde Ocak 1923 olarak belirtilir. Doğum tarihinin nüfus cüzdanında 1926 yazdığını söyleyen Yaşar Kemal ise nüfus cüzdanını ilkokulu bitirdikten sonra aldığını, kendi hesaplarına göre doğum tarihinin 1923 olduğunu ifade eder. Yaşar Kemal’in Van-Ercişli olan ailesi, 1. Dünya Savaşı yıllarında sırasıyla Diyarbakır, Urfa ve Antep’e gitti, son olarak da Adana’ya yerleşti.
Üç buçuk yaşlarında iken bir kurban kesimi sırasında, halasının kocasının elindeki bıçağın kayarak gözüne saplanması sonucu sağ gözünü kaybetti. Dört buçuk yaşındayken, babası camide namaz kıldığı sırada, Van’dan göç ederken ölümden kurtarıp besleyip büyüttüğü ve evlat edindiği Yusuf adlı çocuk tarafından öldürüldü. Bu olaydan sonra 12 yaşına kadar kekemeliğe tutuldu. Küçük yaşta doğaya, insanlara ve topluma karşı ilgi duyarak eserlerinin temelini oluşturdu. Kendi anlatımına göre bir Türkmen köyünde tek Kürt ailenin çocuğu olarak doğup büyüyen Yaşar Kemal, evde Kürtçe, köyde ise Türkçe konuşurdu.
Babasının öldürülmesinden sonra annesi Nigâr Hanım, yazarın amcası Tahir Efendi ile evlendi. 8 yaşındayken köye gelen çerçinin köy kadınlarının borcunu bir deftere yazdığını gördü ve yazılanın yazı olduğunu öğrendi. Dokuz yaşındayken Adana’nın Burhanlı köyündeki ilkokula giderek üç ayda okuma ve yazmayı öğrendi. Ortaokul ikinci sınıftayken sınavla Türk Maarif Cemiyeti’nde yatılı olarak okumaya başladı fakat üç ayı bulan devamsızlığından ötürü yatılı okuma hakkını kaybetti. Son sınıftayken okuldan tasdikname ile ayrılarak çeşitli işlerde çalıştı. Kuzucuoğlu Pamuk Üretme Çiftliği’nde ırgat kâtipliği (1941), Adana Halkevi Ramazanoğlu kitaplığında memurluk (1942), Zirai Mücadele’de ırgatbaşlığı, daha sonra Kadirli’nin Bahçe köyünde öğretmen vekilliği (1941-42), pamuk tarlalarında, batozlarda ırgatlık, traktör sürücülüğü, çeltik tarlalarında kontrolörlük yaptı.
Ortaokuldan ayrıldıktan sonra folklor derlemelerine başladı. 16 yaşındayken 1939’da ilk şiiri “Seyhan”ı Görüşler adlı Adana halkevleri dergisinde yayımladı. 1940-1941 yılları arasında Çukurova’dan ile Toroslardan derlediği ağıtları içeren ilk kitabı olan Ağıtlar, Adana Halkevi tarafından 1943 yılında yayımladı.
1944 yılında ilk hikâyesi Pis Hikâye’yi yayımladı. Bunu, Kayseri’de askerlik yaparken yazmıştı. 1940’larda Adana’da çıkan Çığ dergisi çevresinde Pertev Naili Boratav, Nurullah Ataç, Güzin Dino gibi isimlerle tanıştı. Özellikle, ressam Abidin Dino’nun ağabeyi Arif Dino’yla kurduğu yakınlık onun düşün ve yazın dünyasının gelişimini önemli bir ölçüde etkiledi. Bebek, Dükkâncı, Memet ile Memet öyküleri 1950’lerde yayımlandı.
Kemal Sadık Göğceli adı ile çeşitli yayımlarda yazarken Yaşar Kemal adını Cumhuriyet gazetesine girince kullanmaya başladı ve 1951-1963 yılları arasında gazetede fıkra ve röportaj yazarı olarak çalıştı. 1952 yılında yayımlanan ilk öykü kitabı olan Sarı Sıcak’ta da yer alan Bebek öyküsü burada tefrika edildi. 1947’de İnce Memed’i yazdı fakat yarım bıraktı ve 1953-54’te bitirdi. Romanı yazma nedeni eşkiya olan ve dağda vurulan amcasının oğlunun vurulması olduğunu 1987 yılındaki bir söyleşisinde belirtti. Ayrıca aynı söyleşide, çocukluğunun eşkiyalığın içinde geçtiğini, dayısının “en büyük” eşkiyalardan biri olduğunu, o çevrede 1936’lara kadar beş yüze yakın eşkiya bulunduğunu ve bunlardan birinin de Kurtuluş Savaşı’nda Kadirli’yi ilk örgütleyenlerden olan Karamüftüoğlu ailesinden ünlü Remzi Bey olduğunu söyledi.
Yaşar Kemal’in dünyada ilk kez yayımlanan eseri, Bebek öyküsü oldu ve bu eser önce Fransızcaya, sonra İngilizceye, İtalyancaya, Rusçaya, Romenceye ve diğer dillere çevrildi.
17 yaşından ölümüne kadar sosyalist politikanın içinde yer aldı. 1950’de komünizm propagandası yaptığı iddiasıyla tutuklanıp Kozan Cezaevi’nde bir sene boyunca tutuldu ve 1951 yılında serbest bırakıldı. 1961 Anayasası’ndan sonra kurulan Türkiye İşçi Partisi’ne (TİP) 1962’de katıldı. Emekçi sınıfının tamamen yönetime gelmesini isteyen Kemal, TİP’de sekiz yıl çalıştı ve partinin yöneticilerinden birisi oldu. 1987’deki bir söyleşisinde Türkiye’de bir Marksist partiye ihtiyaç olduğunu belirtti. TİP’ten ayrılan yazar, nedenini partinin niteliğini yitirmesine, bürokratların eline geçmesine ve emekçilerden kopmasına bağladı. Sovyetler Birliği çökmesinin, sosyalizmin de çökmesi değil, tam tersine dünya sosyalizminin zaferi olduğunu 1993’teki bir söyleşisinde dile getirmişti.
Yaşar Kemal, ilki 1973’te olmak üzere pek çok kez Nobel’e aday gösterilmesine rağmen bir türlü Nobel ödülünü alamadı. Nobel’e aday gösterilen Türk edebiyatındaki ilk yazar olan Kemal, verdiği bir röportajda “Ölene kadar da aday olacağım” şeklinde görüşlerini dile getirdi.
Yaşar Kemal, solunum yetmezliği şikayetiyle tedavi gördüğü hastanede, çoklu organ yetersizliği ve kalp ritim bozukluğu sebebiyle 28 Şubat 2015’de 92 yaşında vefat etti ve Zincirlikuyu Mezarlığı’na defnedildi.
Adana Çukurova’da yazı hayatına başlayan Yaşar Kemal’e, 1993’de Kültür ve Turizm Bakanlığı Büyük Ödülü, 2008’de ise edebiyat dalında “Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü” takdim edildi. Ödül konuşmasında “Anadolu sayesinde dünya kültürüne katkı sağlayacağız. Kitaplarımı okuyanlar barışçı olsunlar. Yoksa zahmet etmesinler” ifadelerini kullanmıştı.
Yurt dışında da birçok ödüle layık görülen Kemal, “Uluslararası Cino del Duca ödülü”, “Legion d’Honneur nişanı”, “Commandeur payesi”, “Fransız Kültür Bakanlığı Commandeur des Arts et des Lettres Nişanı”, “Premi Internacional Catalunya”, Fransa tarafından verilen “Legion d’Honneur Grand Officier rütbesi”, Alman Kitapçılar Birliği’nin verdiği “Frankfurt Kitap Fuarı Barış Ödülü”nün de bulunduğu 20’yi aşkın ödül, ikisi yurt dışında olmak üzere, 7 fahri doktorluk payesi aldı.
Öykü
Sarı Sıcak, İst.: Varlık, 1952
Bütün Hikâyeler, İst.: Cem, 1975.
Roman
İnce Memed, I. Cilt, İst., 1955
Teneke, İst.: Varlık, 1955
Orta Direk, İst.: Remzi, 1960
Yer Demir Gök Bakır, İst.: Güven, 1963
Ölmez Otu, İst.: Ant, 1968
İnce Memed, II. Cilt, İst., 1969
Akçasazın Ağaları/Demirciler Çarşısı Cinayeti, İst.: Cem, 1974
Akçasazın Ağaları/Yusufcuk Yusuf, İst.: Cem, 1975
Yılanı Öldürseler, İst.: Cem, 1976
Al Gözüm Seyreyle Salih, İst.: Cem, 1976
Kuşlar da Gitti, (uzun öykü) İst.: Milliyet, 1978
Deniz Küstü, İst.: Milliyet, 1978
Yağmurcuk Kuşu/Kimsecik I, İst.: Toros, 1980
Hüyükteki Nar Ağacı, İst.: Toros, 1982
İnce Memed, III. Cilt, İst., 1984
Kale Kapısı/Kimsecik II, İst.: Toros, 1985
İnce Memed, IV. Cilt, 1987
Kanın Sesi/Kimsecik III, İst.: Toros, 1991
Fırat Suyu Kan Akıyor Baksana/Bir Ada Hikayesi I, İst.: Adam, 1997
Karıncanın Su İçtiği/Bir Ada Hikayesi II, İst.: Adam, 2002
Tanyeri Horozları/Bir Ada Hikayesi III, İst.: Adam, 2002
Çıplak Deniz Çıplak Ada/Bir Ada Hikayesi IV, İst.: YKY, 2012
Tek Kanatlı Bir Kuş, İst.: YKY, 2013.
Çocuk Romanı
Filler Sultanı ile Kırmızı Sakallı Topal Karınca, İst.: Cem, 1977.
Çeviri
Ayışığı Kuyumcuları (A. Vidalie; Thilda Kemal ile), İst.: Adam, 1977.
Röportaj
Yanan Ormanlarda 50 Gün, İst.: Türkiye Ormancılar Cemiyeti, 1955
Çukurova Yana Yana, İst.: Yeditepe, 1955
Peri Bacaları, İst.: Varlık, 1957
Bu Diyar Baştan Başa, İst.: Cem, 1971
Bir Bulut Kaynıyor, İst.: Cem, 1974
Allahın Askerleri, İst.: Milliyet, 1978
Röportaj Yazarlığında 60 Yıl, İst.: YKY, 2011
Çocuklar İnsandır, İst.: YKY, 2013.
Deneme-Derleme
Ağıtlar, Adana: Halkevi, 1943
Taş Çatlasa, İst.: Ataç, 1961
Baldaki Tuz, (1959-74 gazete yazıları) İst.: Cem, 1974
Gökyüzü Mavi Kaldı, (halk edebiyatından seçmeler, S. Eyüboğlu ile)
Ağacın Çürüğü: Yazılar – Konuşmalar, (der. Alpay Kabacalı) İst.: Milliyet, 1980
Yayımlanmamış 10 Ağıt, İst.: Anadolu Sanat, 1985
Sarı Defterdekiler: Folklor Derlemeleri, (haz. Alpay Kabacalı) İst.: YKY, 1997
Ustadır Arı, İst.: Can, 1995
Zulmün Artsın, İst.: Can, 1995
Binbir Çiçekli Bahçe, İst.: YKY, 2009.
Destansı roman
Üç Anadolu Efsanesi, İst.: Ararat, 1967
Ağrıdağı Efsanesi, İst.: Cem, 1970
Binboğalar Efsanesi, İst.: Cem, 1971
Çakırcalı Efe, İst.: Ararat, 1972.
Şiir
Bugünlere Bahar İndi, İst.: YKY, 2010.
Bugün enerjinin doruk noktasında olacaksın. Hırslı ve kararlı bir yaklaşım sergileyerek günün getireceği fırsatları değerlendirebilirsin. Anlık fırsatlar karşına çıkabilir; bunları iyi değerlendirmek önemli. İlişkilerinde samimi ve açık olmayı tercih etmelisin, bu sayede daha derin bağlantılar kurabilirsin. Aceleci davranmamaya dikkat et; kararlarını biraz daha düşünerek almak, sonrasında pişmanlık yaşamamanı sağlayacak. İçsel huzurunu artırmak için spor ya da meditasyon gibi aktivitelerde bulunabilirsin. Bugün, yenilikçi fikirlerinle dikkat çekebilirsin; yaratıcı projelerine odaklanmak için ideal bir zaman. Geçmişte yaşadığın deneyimler, yeni geleceğine yön vermekte sana yardımcı olacak.
Bugün, içsel huzur arayışın daha da belirginleşiyor. Rahatlama ve konfor arayışında olduğun bir döneme girebilirsin. Çevrendeki olaylar seni düşünmeye sevk edebilir; anlık tepkiler vermek yerine derin bir nefes alıp durumu analiz etmek daha faydalı olabilir. Maddi konulara yönelik kaygılar ön plana çıkabilir; tuttuğunuz bütçeyi gözden geçirmenizde fayda var. İlişkilerde daha sıcak bir yaklaşım sergilemek, sevgi ve samimiyetin artmasına neden olabilir. Duygusal bağların güçlenmesi için açık ve dürüst bir iletişim kurmaya özen göstermelisin. Kendine zaman ayırmayı unutma; doğayla baş başa kalmak, ruhsal olarak yenilenmene yardımcı olacaktır. Artık bir adım ileri gitmek için gerekli cesareti bulabilirsin. Yapmayı düşündüğün sanatsal faaliyetler, yaratıcılığını ortaya çıkaracak ve ruh halini iyileştirecektir.
Bugün iletişim becerilerin ön planda olacak. Fikirlerini ifade etmekte oldukça başarılı olabilirsin. Sosyal etkileşimlerin keyifli geçecek ve yeni insanlarla tanışma fırsatları doğabilir. Merak duygun, çevrendekilerin ilgi alanlarını öğrenmene yardımcı olacak. Özellikle yazılı iletişimde yeteneklerini gösterebilir, projelerinde yaratıcı çözümler üretebilirsin. Ancak dikkat etmen gereken nokta, bazen yüzeysel kalmaman ve daha derin bağlantılar kurmaya çalışman. İçsel düşüncelerini paylaşmaktan çekinme, sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirebilirsin. Bugün, zihinsel enerjini yükselten aktivitelerle meşgul olmak, seni daha keyifli kılacak. Unutma, ruh halini olumlu etkileyecek şeylere yönelmek önemlidir. Bu süreçte esnek olmak ve değişime açık kalmak, sana yeni kapılar aralayacaktır.
Duygusal olarak zorlu bir gün geçirebilirsin. İçsel dünyanla yüzleşmek, geçmişte yaşadığın anıları tekrar değerlendirmen için fırsatlar sunacaktır. Aile ilişkilerine dair hassas konular gündeme gelebilir; başkalarını anlamakta zorluk çekebilirsin, sakince yaklaşmakta fayda var. Kendini güvende hissetmek adına evde vakit geçirmek, sevdiğin insanlarla bir arada olmak sana iyi gelecek. Sezgilerin güçleniyor; içsel sesine kulak vermek, senin için önemli kararlar almanı sağlayabilir. Karşılaştığın durumlar belirsizlik içerebilir, anlık tepkiler vermekten kaçınmalısın. Kendini ifade etme biçimin, başkaları üzerinde olumlu bir etki yaratabilir, duygularını paylaşmaktan çekinme. Gün sonunda kendini rahatlatacak bir aktivite, stresini azaltmak adına faydalı olacaktır.
Güçlü bir kendine güven ve liderlik duygusu içerisinde olabileceğin bir gün. Güneşin ışığı altında, çevrendeki insanların dikkatini üzerine çekmek için harika bir fırsat var. Yaratıcı projelerle uğraşmak için ilham dolu bir dönemdesin, içindeki sanatçıyı dışarı çıkarabilirsin. Sosyal etkinlikler, yeni bağlantılar kurmanı sağlayacak ve kendini ifade etme konusunda cesur olmanı gerektirecek. İlişkilerde ise samimi, dürüst ve açık olman, mevcut güçlü bağları daha da derinleştirebilir. Özgüveninle hareket ettiğin sürece, istediğin etkileyici sonuçlara ulaşabilirsin. Duygusal anlamda da kendini güçlü hissedeceksin, içsel dengeyi sağlayarak kararlılık gösterebilirsin. Fiziksel enerjin yüksek; spor, dans ya da açık havada vakit geçirmek sana iyi gelecek. Kendine olan inancını hatırlayarak, başkaları üzerinde olumlu bir etki bırakabilirsin.
Özen, titizlik ve detaylara verdiğin önem, bugün kendini gösteriyor. Gün içerisinde karşına çıkacak küçük detaylar, iş veya kişisel yaşamında fark yaratabilir. Eğer bir projeyle ilgileniyorsan, elindeki kaynakları ve bilgileri akıllıca kullanarak ilerlemek harika sonuçlar doğurabilir. Kendini ifade etme şeklin, özellikle de belirli bir konu hakkında düşüncelerin varsa, başkaları üzerinde etkili olacak. Duygusal ilişkilerde samimiyet arayışında olabilirsin; açık iletişim kurmak, bağlarını güçlendirecek. Ayrıca sağlığına dikkat etmeyi unutma; küçük bir alışkanlık değişikliği bile kendini çok daha iyi hissetmene yardımcı olabilir. Bugün, huzurlu ve düzenli bir ortam yaratma arzusunun etkisiyle, günlük rutinlerini gözden geçirebilirsin. Unutma, ufak değişiklikler büyük farklar yaratabilir.
Sosyal etkileşimler ön planda, başkalarının düşüncelerine ve duygularına duyarlılık göstereceksin. Gün boyunca meydana gelen olaylar, adalet ve uyum arayışının önemini vurgulayacak. Yakın ilişkilerinde dengeyi sağlamak, huzurun anahtarı olabilir. Kendini ifade etme becerinle başkalarını etkileme kapasiten artacak; bu, hem iş hem de kişisel yaşamında fırsatlar yaratabilir. Yavaşlamak ve içsel duygularını gözlemlemek, ruhsal sağlığın adına faydalı olacak. Dışarıdan gelen eleştirilere karşı açık ol, bu senin gelişim sürecinde önemli bir adım olabilir. Aşk hayatında samimi ve derin bir bağlantı arayışı içinde olman, tutku dolu anların kapısını aralayacak. Unutma, hayatında dengeyi sağlamak ve empati kurmak senin en güçlü yönlerinden biri.
Duygusal derinlikler ve sezgisel güçler bugün seninle. İçsel dünyanda bir yolculuğa çıkma isteği hissedebilirsin. Belirsizlikleri aydınlatacak, seni özgür kılacak bazı farkındalıklar doğabilir. İlişkilerinde daha fazla derinlik arayışında olacaksın; yüzeysel iletişimler yerini anlam dolu bağlara bırakabilir. Duygusal samimiyetin güçlenecek, içsel güçlerinle çevrendekileri etkileyeceksin.Finansal konularda dikkatli olman gereken bir dönemdesin. Yapacağın harcamaları gözden geçirmen veya bütçeni daha dikkatli yönetmen faydalı olabilir. Ayrıca, ayrıntılara önem vermek ve neye odaklanman gerektiğini netleştirmek, ilerlemeni hızlandırabilir. Günün ilerleyen saatlerinde, sosyal çevrende ortaya çıkacak fırsatlar var. Yalnız kalmak isteyebilirsin ama bağlantı kurduğun insanlardan alacağın destek, sana farklı bakış açıları sunacak. Kendi iç sesini dinlemeye önem ver ve bu süreçte sezgilerine güven. Senin için büyülü bir gün olabilir.
Aşırı iyimser düşünmenin yanıltıcı olabileceği. Gerçekçilikle hayal gücünü dengelemen önemli. İçsel huzurunu bulmak için kendine zaman tanımalı ve iç sesini dinlemelisin. Aşk hayatında, tutkulu anlar yaşayabilir; yeni bir ilişki kapıda olabilir. Yeni insanlarla tanışmak, ruhuna iyi gelecek. Eğitim veya bilgi paylaşımı konularında da fırsatlar karşına çıkabilir. Kendini ifade etme biçiminde yaratıcı yaklaşımın, başkalarının dikkatini çekmene yardımcı olacak.
Bugün, hedeflerine ulaşma konusunda kararlılığın ve disiplinin ön planda. Kendine olan inancın, zorlukların üstesinden gelmene yardımcı olacak. Çalışma alanında yeni fırsatlar kapını çalabilir; bu fırsatları değerlendirirken dikkatli ve stratejik olman gerekebilir. Aynı zamanda, duygusal ilişkilerde samimi ve açık olmanın getireceği huzuru hissedeceksin. Geri planda kalan hislerin yüzeye çıkabilir, bu da seni düşündürmeli. Sağlığına önem vermek, zihinsel ve bedensel dengeyi kurmana yardımcı olacak. Unutma, ilerlemek için adım atmak yeterli değil; bu yolda yürüdüğün zemin de önemli. Kendi iç dünyanı ve dış çevreni dengeleyerek, daha iyi bir denge ve tatmin hissi bulabilirsin.
Bugün özgür ruhun ve bağımsızlığın ön planda. İçinde bulunduğun sosyal çevreyle olan ilişkilerin yeni bir boyut kazanabilir; yeni arkadaşlıklar ya da mevcut dostluklarda ilginç gelişmeler olabilir. Farklı düşünce yapısına sahip insanlarla karşılaşman, dünyaya bakış açını genişletecektir. Özellikle yenilikçi fikirler ve projeler üzerinde yoğunlaşma isteğin artıyor; yaratıcılığını ve hayal gücünü kullanmak için uygun bir zaman. Ancak içsel huzurun için biraz durup düşünmek, hayatına dair derinleşmene yardımcı olacaktır. Aniden gelen fırsatlara açık ol; kalbinin sesine kulak vermek, doğru yönü bulmana yardımcı olacak. Kendi anlama şekline dokunurken, başkalarının da senin düşüncelerinle ilham almasına neden olabilirsin. Kendine güven, adım atmaktan korkma; yıldızlar senin yanında!
Duygusal derinliklerin ve içsel sezgilerin yoğunlaşacağı bir gün. Yaratıcılık potansiyelin artıyor; sanatsal projeler ve hobiler için ilham verici bir dönemdesin. Aynı zamanda içsel huzurunu bulmak için doğayla bağlantı kurmak isteyebilirsin. İnsanlarla empati kurma yeteneğin, ilişkilerinde daha derin bağlar oluşturmanı sağlayacak. Karşılaştığın zorluklar karşısında aşırı duygusal tepkiler vermekten kaçınmalısın; mantıklı bir yaklaşım, daha sakin ve çözüm odaklı olmanı getirebilir. Kendine zaman ayırmayı unutma; bu, ruhsal dengeyi sağlamak açısından sana büyük fayda sağlayacak. Hayallerin ve gerçeklik arasındaki dengeyi bulmakte zorlansan bile, akışa güvenmek ve sezgilerine kulak vermek sana rehberlik edecek.
