1
“Karanlık bir dönemde yaşıyoruz. Savaşlar, terör olayları, küresel ısınma, popülizm, militarizm, ırkçılık, ataerkilliğin giderek yükselmesi, kapitalizmin acımasızlığı…Tarihe baktığımızda hep arda arda olumsuz olaylar dizgesiyle karşılaşıyoruz. Bütün bu olumsuzluklar içinde olumlu bir şeyler yapmaya çalışan, yıkıcı güçlere karşı savaşan, alternatif arayışlar içinde olan insanlar var. Ama bunların sesi ne yazık ki yeterince duyulmuyor. Bence tarihin bu açıdan yeniden yazılması gerekirdi.” (Türkan Saylan)
Türkan Saylan’ın yapıcılığı beni hep şaşırtmıştır.Türkiye gibi ataerkil ve cinsiyetci bir toplumda nasıl oluyor da bir kadın kendisini böylesine kabul ettirebiliyor? Lepra hastalığının keşfi ve yapıcı bir tıp anlayışının temellerini atmak ile başlayan yapıcılığı ile nasıl oluyor da zaman içinde kırsal kesimden on binlerce kadına ve kız çocuğuna ulaşabiliyor?
Türkan Saylan’ın ölümünden bir iki yıl sonra gittiğim Van, Ağrı gibi bölgelerde karşılaştığım Kardelenlerin okuyabilmek için verdikleri savaşım beni çok etkilemişti. Çobanlıktan, çocuk gelin olmaktan, berdel verilmekten, itilip horlanmaktan, kölelikten kurtulmak için gösterdikleri olağanüstü çaba inanılmazdı. İp cambazı gibiydiler, daracık bir yolda dengelerini yitirmeden yürümeye çalışıyorlardı, hayat dolu ve umutluydular ama yine de her an dengelerini yitirip düşebilirlerdi.
Kardelenlerin öykülerini anlattığım “Aydınlanan Yollar, Kardelen Öyküleri” kitabım hem şairin dediği gibi soframızdaki yeri öküzümüzden sonra gelen kadınların değerinin toplumumuzda hiç olmadığını gösteriyor hem de bir umudu dile getiriyordu, okuyarak bu kısır döngüden kurtulmak umudunu. Başaramayanlar vardı, dengelerini yitirenler, düşenler, yaralananlar, yok olanlar ama başaranlar da vardı. Nitekim hemşire, doktor, öğretmen, belgeselci, avukat, güvenlik görevlisi vb. mesleklerde çalışan ve kendi yaşamını kendi biçimlendiren kaç kuşak yetişti bu yolla.
Türkan Saylan’la söyleşilerden oluşan “Yapıcılığın Gücü” kitabımı yazma sürecinde onun neredeyse olanaksızı başarma sırrının ne olduğunun keşfetmiştim. İnsanlardaki yapıcı gizilgücü keşfetme, onlara sevgiyle, inançla yaklaşma mucizeler yaratıyordu. O kadar ki çok farklı ideolojilerde olan insanlarla, aşırı milliyetçiler ve dincilerle bile köprüler kurmayı başarıyordu. Bu benim gözümde bir mucizeydi, çünkü bırakın farklı ideolojilerde olanların bir araya gelmelerini, aynı dünya görüşünde olanlar bile birbirlerini yiyip bitiriyorlardı.
Yıkıcılık ise kutuplaşmayla, başkalarını kötülemeyle ve ötekileştirmeyle, kısaca duvarlar örmeyle başlıyordu. Ego odaklı bir duruş, kendini dünyanın merkezi olarak görme, en iyisini ben bilirim düşüncesi, aşağılık kompleksi ve ezilmişliğin tetiklediği kendini üstün görme eğilimi, başkalarına kendi düşüncelerini dayatma zorbalığı, tepeden bakan otoriter duruş, zaman zaman kadınların da etkisinde olduğu toksik bir erkeklik anlayışı bütün köprüleri yıkıyordu. Buna bir de ideolojiler eklenince kolektif kutuplaşmalar uçuruma dönüşüyordu. Bu bütün dünyada böyle.
Almanya’da kutuplaşmaya dikkati çekmek için kısa bir süre önce bir grup sanatçının şuraya buraya dev boyutlarda makaslar asmaları tartışma yaratmıştı. Zengin ve yoksul başta olmak üzere, kadın /erkek, alman asıllılar / göçmenler ya da sığınmacılar, kısaca ötekileştirilen insanlar arasındaki uçurumun günden güne arttığı bir ortamda düşmanlıklar da giderek tetikleniyordu. Düşmanlığın şiddete, şiddetin savaşa, savaşın atomar bir krize ulaşabileceği öylesine yıkıcı bir ortamda yaşıyoruz ki, bu durumun neler getirebileceğini düşünemiyoruz bile.
Türkan Saylan’ın onca insanı mobilize edebilmesinin en büyük sırrı kutuplaşma yaratmamasıydı. Yapıcılık sorunları görme, anlama ve çözüm yolları aramayla başlıyordu, bunun için de her söylenene inanmama, otoriter olmama, sorgulama ve eleştirme yetisini geliştirme, gerçekçi çözümler üretme, riske girmekten korkmama, süreklilik, bir işin peşini bırakmama ve empati gibi etkenler geliyordu.
İnsanlara yapıcı ve olumlu yaklaşımının da sınırları yok mu? Var kuşkusuz. Nitekim Türkan Saylan “Yapıcılığın Gücü”ndeki söyleşimizde onu en rahatsız eden şeyin saldırganlık olduğunu söylüyor. Biri sesini yükseltmeye başladığı anda oradan uzaklaştığını, beden olarak orada olsa bile beyninin kaçıp gittiğini ve olumsuz enerjinin kendisini etkilemesine izin vermediğini anlatıyor. Bunu başarmak kuşkusuz kolay değil ama olanaksız da değil. Olumsuz enerji bizi ele geçirdiği anda neleri yitirdiğimizi düşünmemiz bile yeterli. İnsanın enerjisi sınırsız olmadığına göre yapıcılığı besleyen etkenlerde odaklaşmamız lazım. Bunların başında da kendini karşındakinin yerine koyabilme ve onu dinleme yeteneği, farkındalığımızı geliştirme, empati duygusu ve dayanışma geliyor.
“Yapıcılığın Gücü” kitabı bir süre önce Almanya’da da yayınlandı ve küçük bir kesimde bile olsa ilgi gördü. Aslında kitabın Almanların Türkiyelilere dar bakışını kıran, yani ezber bozan yönüyle, öte yandan Türkan Saylan’ın herkese örnek olabilecek duruşuyla çok daha geniş bir okuyucu kitlesine ulaşmasını isterdim. Ama bu da yine önyargıları, kategorileştirmeleri aşan yapıcı bir duruşa bağlı. Kitabın Almanca başlığı “Ve Umut Her Zaman Vardır” (Und Hoffnung Gibt es Immer) bence kitabın iletisini tam veremiyor. Umut kendiliğinden olmuyor ki, her zaman yapıcı duruşa ve düşünceye bağlı.
Türkan Saylan’la yolum kesiştiği için kendimi çok şanslı hissediyorum. Çünkü bunca yıllık yaşamımda onun gibi bir insanla hiç karşılaşmadım. Onu tanıdıktan sonra insanların nerede, nasıl ve neden polemik yarattıkları daha iyi görmeye başladım. Kısaca farkındalığım gelişmeye başladı. Bir şeyi görme ve anlama kapıları açıyor. İşte bu nokta da yapıcılığın yolları da açılıyor.
Türkan Saylan’ı sevgiyle anarken hepimizin içinde yapıcı bir gizilgüç olduğunu düşünüyorum. Bunu keşfetmek ve yaşamda bu yolda bir duruşu benimsemek, yaşamın anlamını oluşturmuyor mu?
Bugün, içindeki tutkunun ve enerjinin en üst seviyede olduğunu hissedeceksin. Cesaretinle öne çıkacak, yeni fırsatlarla karşılaşacak ve hayallerini gerçekleştirmek için adım atacaksın. Karşılaştığın engelleri aşmak için gereken motivasyona sahipsin. Sosyal çevrende bazı sürprizler olabilir; yeni insanlarla tanışabilir veya eski arkadaşlarınla keyifli anlar paylaşabilirsin. Kendini ifade etme isteğin artarken, projelere başlama veya yenilikler yapma konusunda cesaret bulacaksın. Unutma, bu gün sadece senin için! Fırsatları yakalamak için açık fikirli ol ve kalbinin sesine kulak ver. Kendi iç yolculuğunda yepyeni kapılar aralayabilirsin, hazır ol!
Bugün kendini huzurlu hissetmelisin, içsel denge arayışın daha da belirginleşecek. Kendi konfor alanında kalmaya özen gösterirken, çevrendeki insanlarla iletişimini derinleştirebilir, samimi bir sıcaklık yaratabilirsin. Maddi konularda düşünceli olmana karşın, bazı fırsatlar kapında belirebilir; bu noktada içgüdülerine güvenmelisin. Sağlık konusunda kendine dikkat et, enerji seviyenin yükselebilmesi için fiziksel aktiviteler önemli bir yer tutacak. Estetik ve güzellik alanında ilham verici bir gün seni bekliyor; yaratıcılığını ön plana çıkarabilirsin. Belki de bir değişiklik yapmak, hayatta yeni bir sayfa açmak isteyeceksin. Ortaya koydun tüm güzel düşünceler, çevrendeki insanlara da ilham verecek.
Zihnindekileri organize etme fırsatı bulacaksın. Farklı düşünceler arasında gidip gelirken, bir noktada karar vermek zorunda kalabilirsin. Sosyal etkinlikler, iletişim kurma isteğini artıracak. Yeni insanlarla tanışmak, ilginç fikirler edinmene yardımcı olacak. Duygusal olarak kendini ifade etmekten çekinme, sezgilerinle hareket etmelisin. Özgürlüğüne düşkünlüğün, seni kısıtlayan hiçbir şeyi kabul etmeyecek bir ruh hali içinde olmanı sağlayacak. İçsel huzurun, ilişkilere yansıyacak ve sevdiklerinle daha derin bağlantılar kurmana olanak tanıyacak. Yeni projeler veya hobiler için ilham alabilirsin; yaratıcı yeteneklerini keşfetmek için harika bir dönemdesin. Kendine güven, çünkü başkalarını etkilemekte zorlanmayacaksın. Yeteneklerini daha geniş bir kitleye ulaştırmak, seni mutlu edecek.
Duygusal derinliklerinizi keşfetmek için mükemmel bir gün. İçsel huzuru sağlamak adına ailenizle veya sevdiklerinizle vakit geçirebilir, onları daha iyi anlamak için kalbinizin sesini dinleyebilirsiniz. Hassasiyetiniz, ilişkilerinizdeki bağları kuvvetlendirirken, duygusal yükümlülüklerinizi yerine getirme ihtiyacı duyabilirsiniz. İçsel motivasyonlarınızı belirlemek, bir yandan sizi daha iyi hissettirirken diğer yandan kendinize olan güveninizi tazeleyecektir. Gözlemci ruh haliniz, çevrenizdeki insanların hislerine daha fazla duyarlı olmanızı sağlayacak, bu da bazılarıyla derin, anlamlı sohbetler etme fırsatı sunacak. Finansal konularda, harcamalarınıza dikkat etmeniz gereken bir dönemdesiniz. Ani alım kararlarından kaçınarak daha planlı hareket etmek, maddi anlamda rahatlamanızı sağlayacaktır. Kendinize olan sevginizi çoğaltıp, ihtiyaçlarınızı önceliklendirerek hem ruhsal hem de maddi dünyanın dengelerini gözetmeniz gereken bir zaman.
Bugün, içsel parlaklığını ve karizmanı etrafındaki insanlarla paylaşma fırsatı bulabilirsin. Yaratıcılığın yüksek ve bu, ilgi alanların veya hobilerin aracılığıyla kendini ifade etmene olanak tanıyor. Sosyal çevrendeki kişileryle olan ilişkilerin, birbirinize destek olmanızı sağlayacak şekilde derinleşebilir. İş yaşamında dikkat çekmek için iyi bir zaman; yeni projeler veya liderlik pozisyonları için kendini konumlandırabilirsin. Ayrıca, romantik ilişkilerde daha tutkulu ve samimi olma arzusu içindesin. Kalbini açmak ve duygularını ifade etmekten çekinme, bu süreçte karşındaki insan da senin bu cesaretini takdir edecek. Sağlığına dikkat etmeyi unutma; enerjini yükseltmek için spor yaparak veya doğada vakit geçirerek motive olabilirsin. Genel olarak, kaliteli ve verimli bir gün seni bekliyor.
Günün enerjisi, detaylara dikkat etmeni ve planlarını gözden geçirmeni gerektiriyor. Sorunların çözümünde pratik ve mantıklı düşünme yeteneğin ön plana çıkacak. İletişim kurarken nazik ama kararlı olmalısın; başkalarının duygularını gözetmek önem taşıyor. İş ve sağlık konularında alacağın kararları iyi değerlendirmelisin. Yeni yöntemler ve yaklaşımlar denemek sana fayda sağlayabilir. İçsel huzurunu korumak için kendine zaman ayırmayı unutma. Sevdiklerinle olan ilişkilerinde içten ve samimi bir yaklaşım sergilemen, aranızdaki bağı güçlendirecektir. Sosyal aktivitelerden keyif alacak, ilham verici insanlarla bir araya geleceksin. Etrafındaki insanlara hoşgörü göstermek, gününün akışını olumlu etkileyecek.
Harmoni ve denge arayışında olduğun bir gün. Sosyal ilişkilerin ön planda olacak, sevdiklerinle vakit geçirmek için heyecanlı ve istekli hissediyorsun. Kendi iç huzurunu sağlamak için bir şeyler yapma ihtiyacı duyabilirsin. Sanatsal faaliyetlere yönelmek, yaratıcılığını artıracak ve hoşlandığın aktivitelerle ruhunu besleyecektir. Duygusal anlamda bazı seçimlerin, başkalarını nasıl etkileyecek? Bunu düşünmekte fayda var. Kalbinin sesine kulak ver ve sağlıklı sınırlar koymaya özen göster. Alışveriş gibi keyifli bir aktivite ile kendini ödüllendirmek için doğru zaman. Kendine güzel anlar yaratmayı unutma! Arkadaş çevrenden alacağın destek, içindeki güven duygusunu pekiştirebilir ve karşına çıkan fırsatları değerlendirme konusunda cesaret verebilir. Kendi değerini bilmek, bu süreçte seni daha güçlü kılacak.
Kendine güvenin artıyor, bu dönemde içsel gücünü daha iyi hissedebilirsin. Gizli kalmış duyguların su yüzüne çıkabilir, bu da seni biraz rahatsız edebilir. Ancak, duygusal derinliğin ve sezgilerinle bu durumun üstesinden gelebilirsin. Yalnız kalan bir Akrep için, bu dönem yeni tanışmalar ve güçlü bağlantılar açısından oldukça verimli olabilir. Her daim başkalarının gizemli taraflarına ilgi duyuyorsun; bu sana yeni perspektifler kazandıracak fırsatlar sunabilir. Önemli kararlar almak için doğru bir zaman, ancak acele etmemek de faydalı. Kişisel sınırlarını korumayı ve karşındakilerle iletişiminde net olmayı unutma. Hedeflerine yönelik tutku dolu bir yaklaşım sergilemek, seni istediğin sonuçlara yakınlaştırabilir. Parasal konularda daha dikkatli olmalısın, gereksiz harcamalardan kaçınmanın faydasını görebilirsin. İş veya projelerinle ilgili bazı engellerle karşılaşsan bile, sabırlı ve kararlı kalırsan bu engelleri aşman mümkün.
Bugün, yeni maceralara ve keşiflere açık olacaksın. Kendi içsel cesaretini bulmanın tam zamanı. İyimserliğin etrafındakileri de etkisi altına alacak, sosyal ilişkilerin güçlenecek. Ancak, özgür ruhun seni sorumluluklardan uzaklaştırmamalı. Eğitim veya bilgi edinme konularında fırsatlar kapını çalabilir; bu fırsatları değerlendirmekten çekinme. İçsel merakın seni yeni bir konu üzerine derinlemesine düşünmeye yönlendirecek. Dikkatini dağıtan şeylerden uzak durarak odaklanmalısın. Şansının yanında olduğunu hissettiğin anlar, seni sürprizlere götürebilir; ani değişimlere hazırlıklı ol. Sevdiklerinle zaman geçirmek, aranızda sıcak bir bağ oluşturacak. Yüreğinin sesini dinlemeyi unutma.
Kararlılığın ve disiplinin seni her zamanki gibi yönlendirecek. Hedeflerine ulaşmak için gereken çabayı sarf etme isteği içindesin. Bugün, belki de alışılmışın dışında, bazı yeniliklere açık olman gerekebilir. Sosyal çevrenle olan ilişkilerini güçlendirmekte fayda var; dışa dönük bir tutum sergileyerek, yeni fırsatların kapısını aralayabilirsin.İş hayatında veya projelerinde beklenmedik değişiklikler gündeme gelebilir. Bu değişikliklerin getireceği zorluklar karşısında esnek olmak, seni büyük bir sıkıntıdan kurtarabilir. Kendi iç sesine kulak vererek, içsel huzurunu korumaya çalışmalısın. Alanında uzman kişilerle iletişim kurmak, özellikle yeni fikirler edinmene yardımcı olabilir. Unutma ki, yalnız yürümek zorunda değilsin; başkalarının deneyimlerinden faydalanmak önemli bir avantaj sağlayabilir. Kalabalık ortamlarda sevdiklerinle bir araya gelmek, mutluluğunu artıracak. Ne de olsa yaşam, iş ve özel yaşam dengesinde bulunmakla anlam kazanıyor. Gün sonunda, ruhsal dinginliğini artıracak aktiviteler de aramalısın; belki meditasyon veya doğa yürüyüşü.
Başkalarına esin kaynağı olabileceğin bir gün, yaratıcı fikirlerin etrafında dönebilir. Sosyal ilişkilerdeki iletişim yoğunlaşırken, davetkar bir aura etrafında oluşabilir. Arkadaşlarınla olan dinamikler, projelere dönüşebilir ve ortak hayallerin peşinde koşma isteğiyle dolabilirsin. Merak duygun, yeni bilgilere erişim sağlamana yardımcı olabilir; yeni şeyler öğrenme arzun yüksek. Ancak, zihnindeki dağınıklığı bir kenara itip netlik sağlaman, daha verimli olmanı sağlayabilir. Duygusal derinlikler, belki de bir ilişki içinde yüzleşmen gereken bazı durumları gündeme getirebilir. İçsel özgürlüğünü koruyarak, başkalarının beklentilerine çok fazla odaklanmamaya çalış. Bugün, samimiyetin, dostlukların gerçek özünü yansıtmasına vesile olabilir.
Duygusal derinliklerin ve sezgilerin ön planda olduğu bir zaman dilimindesin. İçsel hislerine güvenmek, seni yönlendirecek en iyi rehber olabilir. Yaratıcılığın tavan yapacak, sanat veya yazılı projelere yönelmek için harika bir fırsat oluşacak. Sosyal ilişkilerde, sevdiklerinle empati kurmak ve onların duygularına duyarlı yaklaşmak, bağlarını güçlendirecek. Ancak dikkat etmen gereken bir şey var; kendini başkalarına kaptırmamak, kendi ihtiyaçlarını unutmamak önemli. Kendine zaman ayır, keşfetmekten korkma. Belki de bir hobi edinme, meditasyon yapma ya da doğada bir yürüyüşe çıkma zamanı. Tüm bunlar, iç huzurunu bulmana yardımcı olacak. Unutma, mutluluk dilediğin gibi bir yolculuktur; her anında kendini ifade etme şansı bulabilirsin.
