1
“Karanlık bir dönemde yaşıyoruz. Savaşlar, terör olayları, küresel ısınma, popülizm, militarizm, ırkçılık, ataerkilliğin giderek yükselmesi, kapitalizmin acımasızlığı…Tarihe baktığımızda hep arda arda olumsuz olaylar dizgesiyle karşılaşıyoruz. Bütün bu olumsuzluklar içinde olumlu bir şeyler yapmaya çalışan, yıkıcı güçlere karşı savaşan, alternatif arayışlar içinde olan insanlar var. Ama bunların sesi ne yazık ki yeterince duyulmuyor. Bence tarihin bu açıdan yeniden yazılması gerekirdi.” (Türkan Saylan)
Türkan Saylan’ın yapıcılığı beni hep şaşırtmıştır.Türkiye gibi ataerkil ve cinsiyetci bir toplumda nasıl oluyor da bir kadın kendisini böylesine kabul ettirebiliyor? Lepra hastalığının keşfi ve yapıcı bir tıp anlayışının temellerini atmak ile başlayan yapıcılığı ile nasıl oluyor da zaman içinde kırsal kesimden on binlerce kadına ve kız çocuğuna ulaşabiliyor?
Türkan Saylan’ın ölümünden bir iki yıl sonra gittiğim Van, Ağrı gibi bölgelerde karşılaştığım Kardelenlerin okuyabilmek için verdikleri savaşım beni çok etkilemişti. Çobanlıktan, çocuk gelin olmaktan, berdel verilmekten, itilip horlanmaktan, kölelikten kurtulmak için gösterdikleri olağanüstü çaba inanılmazdı. İp cambazı gibiydiler, daracık bir yolda dengelerini yitirmeden yürümeye çalışıyorlardı, hayat dolu ve umutluydular ama yine de her an dengelerini yitirip düşebilirlerdi.
Kardelenlerin öykülerini anlattığım “Aydınlanan Yollar, Kardelen Öyküleri” kitabım hem şairin dediği gibi soframızdaki yeri öküzümüzden sonra gelen kadınların değerinin toplumumuzda hiç olmadığını gösteriyor hem de bir umudu dile getiriyordu, okuyarak bu kısır döngüden kurtulmak umudunu. Başaramayanlar vardı, dengelerini yitirenler, düşenler, yaralananlar, yok olanlar ama başaranlar da vardı. Nitekim hemşire, doktor, öğretmen, belgeselci, avukat, güvenlik görevlisi vb. mesleklerde çalışan ve kendi yaşamını kendi biçimlendiren kaç kuşak yetişti bu yolla.
Türkan Saylan’la söyleşilerden oluşan “Yapıcılığın Gücü” kitabımı yazma sürecinde onun neredeyse olanaksızı başarma sırrının ne olduğunun keşfetmiştim. İnsanlardaki yapıcı gizilgücü keşfetme, onlara sevgiyle, inançla yaklaşma mucizeler yaratıyordu. O kadar ki çok farklı ideolojilerde olan insanlarla, aşırı milliyetçiler ve dincilerle bile köprüler kurmayı başarıyordu. Bu benim gözümde bir mucizeydi, çünkü bırakın farklı ideolojilerde olanların bir araya gelmelerini, aynı dünya görüşünde olanlar bile birbirlerini yiyip bitiriyorlardı.
Yıkıcılık ise kutuplaşmayla, başkalarını kötülemeyle ve ötekileştirmeyle, kısaca duvarlar örmeyle başlıyordu. Ego odaklı bir duruş, kendini dünyanın merkezi olarak görme, en iyisini ben bilirim düşüncesi, aşağılık kompleksi ve ezilmişliğin tetiklediği kendini üstün görme eğilimi, başkalarına kendi düşüncelerini dayatma zorbalığı, tepeden bakan otoriter duruş, zaman zaman kadınların da etkisinde olduğu toksik bir erkeklik anlayışı bütün köprüleri yıkıyordu. Buna bir de ideolojiler eklenince kolektif kutuplaşmalar uçuruma dönüşüyordu. Bu bütün dünyada böyle.
Almanya’da kutuplaşmaya dikkati çekmek için kısa bir süre önce bir grup sanatçının şuraya buraya dev boyutlarda makaslar asmaları tartışma yaratmıştı. Zengin ve yoksul başta olmak üzere, kadın /erkek, alman asıllılar / göçmenler ya da sığınmacılar, kısaca ötekileştirilen insanlar arasındaki uçurumun günden güne arttığı bir ortamda düşmanlıklar da giderek tetikleniyordu. Düşmanlığın şiddete, şiddetin savaşa, savaşın atomar bir krize ulaşabileceği öylesine yıkıcı bir ortamda yaşıyoruz ki, bu durumun neler getirebileceğini düşünemiyoruz bile.
Türkan Saylan’ın onca insanı mobilize edebilmesinin en büyük sırrı kutuplaşma yaratmamasıydı. Yapıcılık sorunları görme, anlama ve çözüm yolları aramayla başlıyordu, bunun için de her söylenene inanmama, otoriter olmama, sorgulama ve eleştirme yetisini geliştirme, gerçekçi çözümler üretme, riske girmekten korkmama, süreklilik, bir işin peşini bırakmama ve empati gibi etkenler geliyordu.
İnsanlara yapıcı ve olumlu yaklaşımının da sınırları yok mu? Var kuşkusuz. Nitekim Türkan Saylan “Yapıcılığın Gücü”ndeki söyleşimizde onu en rahatsız eden şeyin saldırganlık olduğunu söylüyor. Biri sesini yükseltmeye başladığı anda oradan uzaklaştığını, beden olarak orada olsa bile beyninin kaçıp gittiğini ve olumsuz enerjinin kendisini etkilemesine izin vermediğini anlatıyor. Bunu başarmak kuşkusuz kolay değil ama olanaksız da değil. Olumsuz enerji bizi ele geçirdiği anda neleri yitirdiğimizi düşünmemiz bile yeterli. İnsanın enerjisi sınırsız olmadığına göre yapıcılığı besleyen etkenlerde odaklaşmamız lazım. Bunların başında da kendini karşındakinin yerine koyabilme ve onu dinleme yeteneği, farkındalığımızı geliştirme, empati duygusu ve dayanışma geliyor.
“Yapıcılığın Gücü” kitabı bir süre önce Almanya’da da yayınlandı ve küçük bir kesimde bile olsa ilgi gördü. Aslında kitabın Almanların Türkiyelilere dar bakışını kıran, yani ezber bozan yönüyle, öte yandan Türkan Saylan’ın herkese örnek olabilecek duruşuyla çok daha geniş bir okuyucu kitlesine ulaşmasını isterdim. Ama bu da yine önyargıları, kategorileştirmeleri aşan yapıcı bir duruşa bağlı. Kitabın Almanca başlığı “Ve Umut Her Zaman Vardır” (Und Hoffnung Gibt es Immer) bence kitabın iletisini tam veremiyor. Umut kendiliğinden olmuyor ki, her zaman yapıcı duruşa ve düşünceye bağlı.
Türkan Saylan’la yolum kesiştiği için kendimi çok şanslı hissediyorum. Çünkü bunca yıllık yaşamımda onun gibi bir insanla hiç karşılaşmadım. Onu tanıdıktan sonra insanların nerede, nasıl ve neden polemik yarattıkları daha iyi görmeye başladım. Kısaca farkındalığım gelişmeye başladı. Bir şeyi görme ve anlama kapıları açıyor. İşte bu nokta da yapıcılığın yolları da açılıyor.
Türkan Saylan’ı sevgiyle anarken hepimizin içinde yapıcı bir gizilgüç olduğunu düşünüyorum. Bunu keşfetmek ve yaşamda bu yolda bir duruşu benimsemek, yaşamın anlamını oluşturmuyor mu?
Bugün enerjinin yüksek olduğu bir gün. Yeni başlangıçlara yönelmek için mükemmel bir zaman. İyi bir iletişim becerisiyle, çevrendeki insanları etkileyebilir, fikirlerini rahatlıkla paylaşabilirsin. Çeşitli projelerde liderlik üstlenmek isteyebilirsin, cesaretinle diğerlerini de motive edebilirsin. Ancak dikkat etmen gereken nokta, aceleci davranarak yüzeysel kararlar vermekten kaçınmak. İlişkilerde duygusal derinliğe inmeye hazır ol, karşındakilerin hislerine önem vermek seni daha da güçlendirecek. Gözlerindeki parıltı, çevrendekilere ilham verecek. Gün içinde kendini ifade etmenin yollarını bul ve içsel tutkunun peşinden git. Taviz vermeden, kendi doğrularını savunma cesaretini göster. Sonuçlar seni memnun edecek.
Bugün, kararlılığınızın ve sabrınızın önemini daha da derin bir şekilde hissedeceksiniz. Maddi duruma dair beklenmedik fırsatlar önünüze çıkabilir; bu durum, yatırım ve finansal planlarınızı gözden geçirmeniz için bir vesile olacaktır. Duygusal ilişkilerde, içsel huzur arayışınız belirginleşiyor ve sevdiklerinizle olan bağlarınızı güçlendirmek için nostalji duygusu sarmalıyor sizi. Arkadaşlarınız veya aile üyelerinizle samimi bir iletişim kurma arzusundayken, paylaşımda bulunmanızı teşvik eden anlar yaşayacaksınız. Sağlığınıza daha fazla dikkat etmeniz gerektiğini hissettiğiniz bir zaman dilimi; fiziksel ve zihinsel dengeyi sağlayabilmek adına kendi ihtiyaçlarınıza yönelmek önemli. Kendi değerlilik hissinizi sorgulayabileceğiniz bir süreçten geçiyorsunuz; bu, kendinizi yeniden tanıma fırsatı sunabilir. Anın tadını çıkarırken, yaşamın sunduğu küçük zevkleri kaçırmamaya özen gösterin. Gelişmekte olan yeni ilgi alanları, ruhsal tazelenmenize ve kişisel büyümenize katkıda bulunabilir.
İkizler, sosyal hayatın ve iletişimin yoğunlaştığı bir döneme girmiş bulunuyorsun. Zihnindeki düşünceleri paylaşma isteği, çevrendeki insanlarla derin bağlantılar kurmanı sağlayabilir. Ancak dikkat etmen gereken nokta, bazen çok fazla bilgi akışı seni boğabilir. Yaratıcı fikirlerinle, grup projelerinde öne çıkabilirsin. Arkadaşlarınla geçireceğin zaman, enerjini tazelemeni sağlayacak. Seyahate çıkma veya yeni yerler keşfetme arzusu da içindedir; bu, seni ruhsal olarak besleyebilir. Duygusal ilişkilerde ise samimi ve içten bir yaklaşım benimsemek ilişkilerini güçlendirecek. Ancak, ani değişimlere açık olmaya özen göster. Duyguların, bu süreçte düşüncelerinin gerisinde kalabilir. İçsel huzurunu sağlamak için zaman zaman yalnız kalmak iyi gelecektir.
Duyguların derinliklerine inmeye hazır ol, içsel bir keşif yolculuğu seni bekliyor. Bugün geçmişten gelen anılar canlanabilir, eski dostlarla iletişim kurmak isteyebilirsin. Aile bağların güçlenecek, sevdiklerinle kaliteli zaman geçirmek sana iyi gelecek. Empati yeteneğin ön plana çıkıyor, başkalarının hislerini anlamakta zorlanmayacaksın. İş ya da maddi konularda alacağın kararlar duygusal olarak da etkileyebilir, bu yüzden dikkat et. Bazen kalbini dinlemek aklına galip gelebilir, içsel sesine güven. Kendine zaman ayırmak, ruhsal dengeyi sağlamak adına önemli. Geleceğe dair hayallerin şekilleniyor, bu yönüyle hedeflerine odaklanmalı, onları gerçekleştirmek için adımlar atmalısın. Unutma, güçlü sezgilerin, seni doğru yola yönlendirebilir.
Özgüvenin doruklarında gezinmektesin. Bugün, kendini ifade etmekte hiç zorlanmayacaksın; bu, hem sosyal çevrende hem de iş hayatında öne çıkmanı sağlayacak. Dikkatlerin üzerinde olduğu bir dönemdesin. Çevrendekilerin beklentilerini karşılamak konusunda da oldukça arzulu olabilirsin. Ancak, bu yoğunluğun içinde kendine de zaman ayırmayı unutmamalısın. İlişkilerinde tutkulu ve samimi bir yaklaşım sergilemek, bağlarını güçlendirebilir. Kendini iyi hissettiğin anlarda yaratıcı projelere yönelmek, sana ilham verecek ve keyif katacak. Kendi iç sesini dinlemeye özen göster; kalp ile akıl arasında dengede kalmak önemli. Bugün, bir lider gibi davranarak çevrendekilere ilham verebilir ve motivasyon aşılayabilirsin.
Bugün detaylara odaklanmak, mükemmel bir zihinsel netlik sağlıyor. İş yerinde ya da gündelik işlerde sıkıntı yaratan durumları çözmek için doğru bir zaman. Yaratıcılığını ortaya çıkararak, planlarını hayata geçirme konusunda kararlı bir adım atabilirsin. İlişkilerde, yakınlarının ihtiyaçlarına duyarlılığın artıyor; empati gücünle onları daha iyi anlayacak ve destek olacaksın. Sağlık konularına dikkat et; bedenini dinlemek, zihinsel ve fiziksel dengeni korumanı sağlayacak. Kendine biraz süre ayırmak, ruhsal yenilenmene yardımcı olabilir. Küçük ama anlamlı değişiklikler yapmak, seni daha iyi hissettirebilir. Detaylarla boğulma; onları yöneterek ilerleme kaydetmek anahtar olacak.
Duyguların ve ilişkilerin ön planda olduğu bir gün. Etrafındaki insanlarla olan bağlantıların derinleşebilir, barış ve uyum arayışın kendini güçlü bir şekilde hissettirebilir. Bugün duygusal zekanı öne çıkararak, başkalarının hislerini anlama konusunda başarılı olabilirsin. Sosyal ortamlarda bulunmak, yeni insanlarla tanışmak ve mevcut ilişkilerinin dinamiklerini yeniden değerlendirmek için harika bir zaman. Estetik ve sanata olan ilgin, seni yaratıcı projelere yönlendirebilir. Hedeflerine ulaşmak için gereken motivasyonu kendinde bulmakta zorlanmayabilirsin; bu nedenle, içsel huzuru sağlamaya yönelik küçük ritüeller geliştirmek faydalı olabilir. Bazen dengeyi bulmak zor olsa da, toplumsal sorumluluklarını yerine getirme çaban takdir toplayacak. Kendi ihtiyaçlarını önceliklendirmekten çekinmemen gereken bir dönemdesin.
Tutkulu bir ruh hali içerisindesin. Derin duygular, içsel bir yolculuğun kapılarını aralayabilir. Yakın ilişkilerde iletişimini güçlendirecek fırsatlar doğabilir; hislerini açıkça ifade etmekten çekinme. Çevrendeki insanların sana karşı duyduğu güveni artırmak, birlikte daha sağlam temeller atmanı sağlayabilir.Özellikle iş alanında karamsar düşüncelerden uzak durmalısın. Yeni projeler ve eylem planları için ilham alabileceğin bir dönemdesin. Yaratıcılığın zirveye çıkabilir; bu durumu avantaja çevirerek hayal ettiğin şeyleri gerçeğe dönüştürme yolunda adımlar atabilirsin.Bugün, geçmişin izleriyle yüzleşmek isteyebilirsin. Eski yaraların üzerine gitmek yerine, onları iyileştirme fırsatını değerlendirerek ruh halini hafifletebilir, yeniden doğmuş gibi hissedebilirsin. Kendi güç kaynaklarına dönmek için harika bir zaman. Kendine güven, kararlılığını besle ve içinde yatan tutkuyu serbest bırak.
Yay, yeni deneyimlere açık bir gün geçiriyor. Yaratıcılığını serbest bırakmak, sizi farklı bakış açılarıyla tanıştırabilir. Bilgiyi paylaşmak, sosyal çevrenizle olan iletişiminizi güçlendirecek. İçsel huzur arayışınızda, meditasyon ya da doğada vakit geçirmek faydalı olabilir. İlişkilerde samimiyet ön planda; açık sözlülüğünüz, kalbinizdekini dışa vurmanızı sağlıyor. Bu dönemde, hedeflerinize yönelik adımlar atmak için cesur olmaktan çekinmeyin. Unutmayın, maceralar bazen en beklenmedik anlarda karşınıza çıkar. Hayal gücünüzü serbest bırakın; yeni fırsatlar kapıda.
Kendine olan güvenin bugün zirveye çıkıyor. Hedeflerine ulaşma isteği seni motive edecek. Çevrendeki insanların fikirlerine değer vermen, işbirliklerini güçlendirebilir. Ancak, dikkatli olmalısın; bazı konularda aşırı gerçekçilik seni zorlayabilir. Duygusal olarak kendini ifade etmekte zorlansan da, içsel huzurunu bulmak için yalnız kalmak isteyebilirsin. Geleşmeler, kariyer açısından beklenmedik fırsatları beraberinde getirebilir; bu fırsatları iyi değerlendirmeyi unutma. İş ve özel yaşam dengesine dikkat etmelisin; aşırı çalışmak, kişisel ilişkilerin üzerinde negatif bir etki yaratabilir. Ayrıca, sağlığına özen göstermende fayda var, dinlenmeyi unutma.
Sıra dışı düşünceler ve yenilikçi fikirlerle dolup taşıyorsun. Bugün, sosyal çevrenle olan bağların ön planda. Beklenmedik buluşmalar ve keyifli sohbetler, seni farklı bakış açılarına yönlendirebilir. İçinde bulunduğun grup dinamiklerinde liderlik etme fırsatın var. Ancak, başkalarının fikirlerine de açık olmayı unutma; işbirliği sağlamak, yaratıcılığını artırabilir. Duygusal olarak, içsel huzurunu bulma çabasında olacaksın. Kendine ve duygularına karşı nazik ol; bu süreçte biraz yalnız kalmak, kendi iç dünyanı keşfetmene yardımcı olabilir. Unutma, özgürlüğün ve bağımsızlığın senin için her şeyden önemli!
Bugün ruh halin derin ve sezgisel. İçsel dünyana yönelmek, duygularını keşfetmek ve paylaşmak için güçlü bir arzu hissediyorsun. Sanatsal ve yaratıcı faaliyetlere yönelmek, zihnini açarken ruhunu besleyecek. İlişkilerde daha empatik ve anlayışlı davranman, bağlarını güçlendirecek. Sadece başkalarını değil, kendini de anlamak için zaman ayırmalısın. Kendi içsel sesine kulak vermek, sana önemli cevaplar sunacak. Duygusal olarak dolup taşarken, insanlara karşı olan merhametin artabilir. İyimserlik ve umut, zorlukların üstesinden gelmende sana yardımcı olacak. Ancak, gerçeklikten fazla uzaklaşmamak ve hayallerinle yüzleşmek de önemli. Bugün, sezgilerini takip et. Kendine güven ve hayal ettiğin yaşamı deneyimlemeye başla. Bütün bunlar seni eşsiz kılacak.
