1
Tiyatro sektörü, şimdiye kadar mevcut mali yasa ve yönetmelikler çerçevesinde ticari faaliyetlerini sürdürmekle birlikte Maliye Bakanlığı, Çalışma Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı gibi kamu otoritelerinin yeterli ilgisine ve desteğine mazhar olamayan bir sektör oldu. Özellikle ülkemizde kavram karmaşası nedeniyle faaliyetleri 90 NACE kodu ile sınıflandırılan bu sektör, birçok hibe ve teşvik kalemlerinden de yararlanamıyor.
Tiyatromuz yaşasın inisiyatifi, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile diğer sivil toplum örgütlerinin de katılımıyla sektör gündemini ele alan görüşmelerin yanı sıra önce bakanlık ve ticaret odaları nezdinde birincil olarak tiyatro faaliyetinde bulunan işletmeleri ayrıştırabilmek için NACE kodlarının düzenlenmesi çalışmalarını başlattı. İkinci adım olarak da sektörün tam bir fotoğrafını çekebilmek ve ekonomik büyüklüğünü rakamlarla ortaya koyabilmek için hem kayıt içi ve kayıt dışı kaç tiyatro emekçisi ve kaç tiyatro işletmesinin olduğunu, mevcut tiyatro salonlarının kapasiteleri ve sahip oldukları teknik altyapıları kapsayan bir envanter çalışması yaptı.
Önümüzdeki günlerde Anadolu’da görünür olamayan amatör ve profesyonel sanatçı ve kumpanyaların yerelde yüklendiği misyonu, gelişimini ve bugünkü durumunu tespite yönelik sözlü tarih çalışmaları ve belgesel filmlerin yapımına yönelik fon arayışına girdi. İnisiyatif, sektöre ilişkin kurumsal hafızanın güçlendirilmesi için bu çalışmaların dijitale aktarılarak arşivlenmesi ve geleceğe kayıt düşülmesi gerektiğini savunuyor.
Bununla birlikte Kültür ve Turizm Bakanlığı nezdinde bir “Tiyatro Yasası” hazırlığı yönünde çalışmalarımız başlayacak.
Tiyatromuz Yaşasın İnisiyatifi Geçici Yürütme Kurulu üyesi, Tiyatro Eleştirmeni Ragıp Ertuğrul ile sürecin ayrıntılarını konuştuk.
– Tiyatrolar, özellikle de özel tiyatrolar, pandemi öncesinde yeterli desteği alamıyordu. Pandemi sürecinde ise çok daha zor durumdalar. Devletin nasıl bir politika izlemesi gerekirdi ve nasıl bir destek politikası uygulamalı?
Öncelikle Atatürk’ün evrensel değerlere dayanan, kültürel mirasımızın devamını sağlayan stratejilerini belirlediği, kurumlarını inşa ettiği, kültür insanlarını yetiştirdiği, Devlet güvencesi altına aldığı ancak maalesef zamanla zayıflatılan kültür politikasının dışında şimdiye kadar hiçbir devlet yönetimi bu şekilde kapsayıcı bir politikayı oluşturma cihetine gitmedi ki halen bir “Tiyatro Yasası”nın olmaması bunun en önemli göstergesi.
O nedenle kültürün sahiplenilmesi ve yaşatılması her zaman, değişen iktidarların insafına kaldı. Tiyatro sektörü de pandemi krizine makus talihine uygun olarak zayıf, korunmasız, güvencesiz yakalandı.
Bu dönemde özellikle Kültür ve Turizm Bakanı Sayın Mehmet Nuri Ersoy’un diyaloğa açık yaklaşımını, bürokrasi tarafından çerçevelenmiş uygulamaları devam ettirmek yerine çözüm odaklı arayışlarını ve deneyimli bakanlık bürokratlarının da aslında tiyatro sektörünün sorunlarını ve çıkmazlarını iyi bildiğini; bunları bertaraf etme yönünde sınırlı da olsa gayret gösterdiğini gördük. 2020 ve 2021 yılları için özel tiyatroların projelerine yapılan yardımlar karşılığında alınan taahhütlere toleranslı davranılması, bakanlık koordinasyonunda bir tiyatro çalışma grubu kurulması, Özel Tiyatroların Projelerine Yapılacak Yardımlara İlişkin Yönetmelik’te sektörün istek ve beklentileri doğrultusunda değişikliğe gidilmesi sektöre güven veren adımlar. Çoğu hizmet sektörüyle birlikte tiyatro biletlerine de getirilen vergi indirimlerinin sürekli kılınması zaruridir.
– Sanata erişim lüks sayılır durumda malesef ülkemizde.
Zira sanata erişim, lüks bir tüketim değil, sağlık gibi eğitim gibi toplumun tüm bireylerinin sahip olduğu anayasal bir haktır. Çağrıda bulunulan dijital arşiv, sesli oyun ve turne desteği projeleriyle ödeneksiz tiyatrolara can suyu olabilecek kaynaklar yaratılması da göz ardı edilmemesi ve mutlaka artarak devam etmesi gereken uygulamalar. Öte yandan vergi ve SGK borcu gibi ekonomik kriterler veya faaliyet kodlarının teşvik kapsamı dışında kalması, vergi mükellefi birçok tiyatro işletmesinin, devletin hibe ve teşvik kalemlerinden yararlanamamasına sebep oldu. Ekonomik kaygılardan ötürü yevmiyeye dayalı gelir paylaşımının yani kayıt dışı çalışmanın yaygın olduğu sektör, kısa çalışma ödeneğinden de yararlanamadığı gibi esnafa yapılan maddi yardımlardan da yoksun kalıyor. Salonu olan tiyatro işletmeleri ise bu süreci en ağır yaşayanlardan oldu. Faaliyetler durmuşken, seyirciden uzak kalınmışken salon kira borçları birikmeye devam ediyor ve henüz bu konuya bir çözüm bulunamadı. Günlük ihtiyaçların karşılanmasında bile yaşanan zorluk ve uygun hijyen koşullarına sahip mekânların bulunmaması tiyatroların yeni oyunların provasına girmesinin, yeni projelerin üretmesinin önünde çok büyük engel.
– Tiyatro yasasından bahseder misiniz?
Yukarıda bahsettiğimiz tiyatro sektörünün maruz kaldığı tüm sorunların çözümü için gelip takıldığımız nokta; aslında bir “Tiyatro Yasası”nın olmaması. Sektörde kayıt dışılığın önüne geçecek olan yasadır. Sahne arkası çalışanlarının çalışma koşullarının iyileştirilmesi ve mesleki gelişimlerinin sağlanması başta olmak üzere tüm tiyatro emekçilerini sosyal güvenceye kavuşturacak olan yasadır.
Sektörde planlı bir istihdam politikası yürütülmesini sağlayacak olan yasadır. Türkiye coğrafyasında profesyonel veya amatör, geleneksel veya çağdaş, gerçek veya tüzelkişi, salonlu veya salonsuz tüm tiyatro emekçilerinin ve kumpanyaların, toplumun kültürel gelişiminde büyük oranda kamusal hizmet verdiği gerçeği, bir yasa ile teyid edilmelidir. Bu yasa, sektörde fırsat eşitliğinin de hem ekonomik hem de sosyokültürel açıdan tesis edilmesini sağlayacaktır.
Kültür endüstrileri için katma değer yaratan tüm eser ve tasarımlar da dahil olmak üzere bir bütün olarak doğrudan teşvikler ve vergi kolaylıkları, dağıtım kanallarının yaygınlaştırılması, bu alanda KOBİ ve “startup”ların desteklenmesi, bankacılık sektörünün kültür girişimlerine kredi imkânları sağlamaya yönelik yeni ürünler geliştirmek üzere bilgilendirilmesi, sanat ve sanat eğitimi kurumlarına vergi avantajları sağlanması ve sponsorluğun sahne sanatlarını geliştirici ve kalkındırıcı şekilde düzenlenmesi gibi ekonomik uygulamalar yasanın kazanımları olacaktır.
Sektörün kamusal alanları kullanımı, kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilişkileri, Türkiye’nin yurtdışında temsil edilmesi söz konusu olduğunda sanatçıların maddi olarak desteklenmesi, bürokratik işlemlerde kolaylıklar gösterilmesi, uluslararası sanatsal işbirlikleri için teşvik edilmeleri, bir kamu hizmeti sunmalarından dolayı reklam ve tanıtım olanaklarında önceliklendirilmesi tiyatro yasası kapsamında ele alınabilecek önemli konulardır.
Pandemi döneminin başında, bağımsız tiyatroları sosyal ve ekonomik çöküntüden kurtarabilecek, yaşamasını sağlayabilecek 7 maddelik talepleri içeren “Tiyatromuz Yaşasın” başlıklı kampanyanın 35 bine yakın imzayla desteklenmesinin ardından, tüm Türkiye’den 600’e yakın bağımsız tiyatronun gönüllü katılımıyla Tiyatromuz Yaşasın İnisiyatifi hareket etmeye başladı.
İnisiyatif, tüm bölgelerden de temsilcilerin bulunduğu yürütme kurulu ile tiyatroların hak temelli mücadelesini kamu otoriteleri nezdinde yürütüyor; sektörün, bu zorlu süreçten sağ çıkmasının ötesinde kayıt altına alınıp her türlü sosyal güvence, teşvik ve tesis edilecek bir “Tiyatro Yasası” ile AB standartlarına uyumlu bir sektör haline gelmesini hedefliyor.
Enerjik ve cesur bir gün seni bekliyor. İçsel motivasyonun yüksek olacak, bu da yeni projelere veya fikirlerine kapı aralıyor. Sosyal ilişkilerde akıcı bir iletişim söz konusu; arkadaşlarınla derin sohbetler yapabilir, yeni bağlantılar kurabilirsin. Fakat dikkat etmen gereken nokta, düşüncelerini ifade ederken biraz da empatiyle yaklaşmak. Anlık öfke ve sabırsızlık, ilişkilerini olumsuz etkileyebilir. Kendine zaman tanı ve aceleci davranma. Fiziksel aktivitelere yönelmek, enerjini dengelemene yardımcı olacak. Aldığın kararları içgüdülerinle destekle, yüreğini dinlemeyi unutma. Bugün seni bekleyen fırsatlara açık olmalısın; cesaret ve kararlılıkla ilerlediğinde, başarı kendini gösterecektir.
Güçlü, kararlı bir duruş sergilediğin bir gün. İçsel huzurunu korumak için sakin anlara ihtiyacın var. Çevrendeki enerjiye karşı duyarlılığın artabilir; bu nedenle kendine zaman tanımak önemli. Genellikle temkinli ve pratik olan yaklaşımın, bazı anlarda cesarete dönüşebilir. Maddi konularda dikkatli olman gereken bir zaman dilimindesin, harcamalarını gözden geçir. İlişkilerde güven arayışın artmışken, sevdiğin insanlarla derin bir bağ kurmak isteyebilirsin. Kendi değerlerini keşfetmek, ilişkilerinde daha sağlam temeller atmanı sağlayabilir. Kendine karşı nazik olmayı unutma; dengeni bulmak için doğanın güzelliklerine yönelmek, ruhuna iyi gelecektir.
Bugün, meraklı zihninin derinliklerinde gezinirken, yeni bilgiler edinme konusunda istekli olacaksın. Sosyal etkileşimlerin yoğunlaşacak, çevrendeki insanlarla bağlantı kurmak için can atıyorsun. Bu, düşüncelerini paylaşmak ve yeni görüşleri kabul etmek için mükemmel bir zaman. Ani değişikliklere açık ol ve sıra dışı fırsatlarla karşılaşabilirsin. İletişim becerilerin ön plana çıkacak, kendini ifade etme konusunda cesur adımlar atabilirsin. Ancak, dağınık düşüncelerden kaçınmalısın; odaklanmak, hayal gücünü gerçekliğe dönüştürmek için elzem olacak. İçsel motivasyonun yüksek, hedeflerine ulaşmak için kararlılıkla ilerle ve gücünü kendi sözlerinle destekle. Kısa seyahat planları veya yeni bir öğrenim fırsatı kapıda olabilir. Kendini ifade etme konusunda yaratıcı yöntemler bulabilirsin; bu, hayal gücünün sınırlarını zorlamak için harika bir fırsat.
Duygusal derinliklerin üzerinde yoğunlaşıyorsun. İçsel huzurunu sağlamak için kendine zaman ayırmak önemli. Güven arayışın, ilişkilerinde daha fazla empati geliştirmene neden olabilir. Ailene olan sevgi ve bağlılık, bugün ön plana çıkacak; onların yanındayken huzur bulabilirsin. İş yerinde bazı tartışmalara tanık olabilirsin, sakin kalmayı dene ve kendi düşüncelerini ifade etmekten çekinme. Hayal gücün bu dönemde oldukça etkileyici; yaratıcılığını kullanarak ilginç projelere başlayabilirsin. Kendine karşı nazik ol ve iç sesini dinle.
Bugün kendini sahnede hissetmek, ışığı üzerinizde hissetmek için harika bir zaman. Yaratıcılığınız zirveye çıkmışken, hayal gücünüzü kullanarak ilham verici projelere imza atabilirsiniz. Sosyal ortamlar, dostluklar ve ilişkiler açısından keyifli sürprizlerle dolu. Dikkat çekmeyi seviyor olabilirsiniz; bu, başkalarıyla olumlu etkileşimler kurma şansınızı artırır. Ancak, biraz hassas ve gururuna düşkün olacağınız dönemde, başkalarının sözlerine aşırı duyarlı olmaktan kaçının. Kendi değerlerinizi ve sınırlarınızı belirleyerek, kontrolü elinizde tutmalısınız. Kalbinizden gelen sezgilere güvenin; bu, önemli kararlar almak için size rehberlik edecektir. Kendinizi yüksek enerjilerle dolmuş ve hayata karşı hevesle yaklaşırken bulabilirsiniz. Özellikle sanatsal faaliyetlere yönelmek, ruh halinizi olumlu yönde etkileyecek. Kendi potansiyelinizi keşfetmek ve parlamak için fırsatları değerlendirin, bu gün sadece sizin değil, çevrenizdeki kişilerin de keyif alacağı bir gün olacak.
Bu dönemde detaylara odaklanman son derece önemli. Etrafındaki dağınıklık ve karmaşadan rahatsızlık hissedebilirsin. Kendine bir düzen oluşturmak, düşüncelerini netleştirmek için harika bir fırsat. Ancak, mükemmeliyetçilik tuzağına düşmeden, yapman gerekenleri gerçekleştirmek için adım atmalısın. İletişim konularında dikkatli ol. Bazı sözlerin yanlış anlaşılmalara yol açabilir. Duygusal ilişkilerde ise daha fazla empati göstererek, çevrendeki insanlarla olan bağlarını güçlendirebilirsin. Kendine zaman ayırmayı unutmamalı ve ruhsal sağlığına özen göstermelisin. Bu açıdan meditasyon veya doğada zaman geçirmek iyi gelebilir. Hayatındaki küçük mutlulukları fark etmeye çalış. Bugün, içsel huzuru bulmak için atacağın küçük adımlar büyük değişimlere yol açabilir. Enerjini yenile ve olumlu düşünmeye odaklan.
İlişkilerde denge arayışında olacaksın. Sosyal çevrendeki insanlarla uyumlu iletişim kurarak, var olan meseleleri tatlı dille çözmeye odaklanmalısın. Sanat ve estetik konularına olan ilgin artacak, belki yeni bir hobi edinebilir veya mevcut bir yeteneğini geliştirmek için adımlar atabilirsin. Kendini ifade etme biçiminde daha özgün ve yaratıcı olma isteği, yaptığın şeylere farklı bir boyut katabilir. Bugün karşına çıkan fırsatları değerlendirirken, içsel sezgilerine güvenmekte fayda var. Genel olarak, huzur ve mutluluk ararken, hayatın sana sunduğu güzellikleri de görmeyi unutma.
Bugün derin duyguların ve içsel düşüncelerin ön planda. Kendini keşfetmek için harika bir zaman. Çatışmaların içsel bir dönüşüm süreci olarak değerlendirilebilir. İlişkilerde dürüstlük ve açıklık rüzgarı esecek; bu, sizi daha güçlü kılacak. İş ve kariyer alanında alacağınız kararlar, geleceğinizi şekillendirebilir. Kendinize güvenin, sezgilerinizi dinleyin. Hedeflerinizi netleştirmek ve önceliklerinizi belirlemek için mükemmel bir dönemdesiniz. Duygusal derinliğiniz, çevrenizdekilerle bağlantı kurmanızda anahtar rol oynayacak. Yenilikçi fikirler ve yaratıcı projeler, sizi ileriye taşıyabilir. Unutmayın, eski kalıplardan kurtulmak için cesaret gerekecek. Bu, dönüşüm ve yeniden doğuş için mükemmel bir fırsat.
Bugün keşfetme arzusunun zirveye ulaştığı bir dönemdesin. İçinde bir macera ruhu taşıyorsun ve bu, yaşamına heyecan katacak fırsatlar doğurabilir. Yeni insanlarla tanışmak, farklı kültürleri deneyimlemek veya ilginç bir hobi edinmek için mükemmel bir gün. İletişim becerilerinle çevrendeki insanları etkileyebilirsin; fikirlerini açıkça ifade et ve tartışmalara katıl. Eğitimle ilgili konular veya seyahat planları gündeme gelebilir, bunlar üzerine düşünmekte fayda var. İleriye dönük hedeflerinle ilgili ilginç düşüncelere dalabilirsin. Bugün kendini özgür hissetmek, tıpkı bir kuş gibi gökyüzünde süzülmek isteyeceksin. Zihnindeki sınırları kaldırıp yeni ufuklara doğru açılmanın tam zamanı!
Bugün, kararlılığın ve disiplinin öne çıkacağı bir gün. Hedeflerine ulaşma konusunda ilginç fırsatlar karşına çıkabilir. Görüşmeler yaparken, mantığını ön planda tutmak faydalı olacak. İş alanında yapacağın planlamalar, uzun vadede önemli getiriler sağlayacak. Özellikle finansal konularda dikkatli olmanı öneririm; ani harcamalardan uzak durmak, bütçeni koruman adına kilit bir öneme sahip.Kişisel ilişkilerde ise daha fazla empati göstermek, sevdiklerinle arandaki bağı kuvvetlendirebilir. Duygularını ifade etme konusunda çekinmemek, karşılıklı anlayışı artırmanı sağlayacak. Sağlığına da özen göstermelisin; düzenli beslenmek ve hareket etmek, enerjini yükseltecek. Kendi içsel huzurunu bulmak için bugünü kendine ayırmayı unutma, bir yürüyüş yapmak veya meditasyon gibi aktiviteler, zihninde tazelenme yaratabilir.
Bugün, yenilikçi fikirlerin zirveye çıkacak, toplumla olan iletişimlerin güçlenecek. Sosyal çevrenden alacağın destekler sayesinde, daha önce ertelediğin projelere yeniden odaklanmak için ilham bulabilirsin. İçinde bir tutku var ve bunu dışa vurmanın tam zamanı. Kendini ifade etmek, özgürlüğüne düşkünlüğünle birleştiğinde, yaratıcı yönlerin açığa çıkacak.Hayatında bazı sürprizlerin kapıda olduğuna dikkat et. Beklenmedik kişilerle karşılaşabilir, yeni bağlantılar kurabilirsin. Aşk hayatında da heyecanlı bir döneme adım atabilirsin; içten gelen duygularını sıradanlıkla sınırlandırma. Kendini diğerlerinden ayıran özelliklerini kabul etmek, hem sana hem de sevdiklerine kendini ifade etme fırsatı tanıyacak.Kendi içsel dünyanı keşfetmek için bireysel zaman yaratmayı unutma. Meditasyon veya doğa yürüyüşleri, zihnini arındırmaya ve enerjini dengelemeye yardımcı olacak. Bugün, pozitif düşüncelerle harmanlanmış bir gün seni bekliyor; bu nedenle hayata umutla yaklaşmayı tercih et.
Suyun derinliklerinde kaybolmuş bir hayalperest gibi hissedebilirsin. Bugün, sezgilerin yoğun ve derin. Duygularınla bağ kurmaya çalışırken, ruhsal olarak yenilenme fırsatlarını yakalayacaksın. İletişim kurduğun insanlarla aranda güçlü bir bağ oluşabilir; bu, seni hem destekleyecek hem de yeni bakış açıları kazandıracak.Kendini ifade etmekte zorluk çekebilirsin; bu durumda, içsel hislerine güvendiğin sürece yolunu bulabilirsin. Yaratıcılığın sınırsız. Sanatsal faaliyetler ya da meditatif uygulamalar, ruhunun derinliklerine ulaşmana yardımcı olabilir. Aynı zamanda, geçmişle ilgili konular yeniden gündeme gelebilir. Unutma, geçmişten öğrendiğin dersler geleceğini şekillendirmene yardımcı olmalı.Bağlılık hissettiğin kişilerle olan ilişkilerinde, duygusal derinlikler keşfedebilirsin. Belki de bazı sırlar veya duygular, bu ilişkilerde daha fazla açık bir biçimde ortaya çıkacak. Hayatındaki doğa ile olan bağlantın, bugün derin bir huzur getirebilir. Kendine zaman ayırmak, ruhuna iyi gelecek. Hayallerine yön vermek için gerekli atılımları yapmaktan çekinme; evren senin yanında.
1
2
3
4
5
6
