1
Tiyatro sektörü, şimdiye kadar mevcut mali yasa ve yönetmelikler çerçevesinde ticari faaliyetlerini sürdürmekle birlikte Maliye Bakanlığı, Çalışma Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı gibi kamu otoritelerinin yeterli ilgisine ve desteğine mazhar olamayan bir sektör oldu. Özellikle ülkemizde kavram karmaşası nedeniyle faaliyetleri 90 NACE kodu ile sınıflandırılan bu sektör, birçok hibe ve teşvik kalemlerinden de yararlanamıyor.
Tiyatromuz yaşasın inisiyatifi, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile diğer sivil toplum örgütlerinin de katılımıyla sektör gündemini ele alan görüşmelerin yanı sıra önce bakanlık ve ticaret odaları nezdinde birincil olarak tiyatro faaliyetinde bulunan işletmeleri ayrıştırabilmek için NACE kodlarının düzenlenmesi çalışmalarını başlattı. İkinci adım olarak da sektörün tam bir fotoğrafını çekebilmek ve ekonomik büyüklüğünü rakamlarla ortaya koyabilmek için hem kayıt içi ve kayıt dışı kaç tiyatro emekçisi ve kaç tiyatro işletmesinin olduğunu, mevcut tiyatro salonlarının kapasiteleri ve sahip oldukları teknik altyapıları kapsayan bir envanter çalışması yaptı.
Önümüzdeki günlerde Anadolu’da görünür olamayan amatör ve profesyonel sanatçı ve kumpanyaların yerelde yüklendiği misyonu, gelişimini ve bugünkü durumunu tespite yönelik sözlü tarih çalışmaları ve belgesel filmlerin yapımına yönelik fon arayışına girdi. İnisiyatif, sektöre ilişkin kurumsal hafızanın güçlendirilmesi için bu çalışmaların dijitale aktarılarak arşivlenmesi ve geleceğe kayıt düşülmesi gerektiğini savunuyor.
Bununla birlikte Kültür ve Turizm Bakanlığı nezdinde bir “Tiyatro Yasası” hazırlığı yönünde çalışmalarımız başlayacak.
Tiyatromuz Yaşasın İnisiyatifi Geçici Yürütme Kurulu üyesi, Tiyatro Eleştirmeni Ragıp Ertuğrul ile sürecin ayrıntılarını konuştuk.
– Tiyatrolar, özellikle de özel tiyatrolar, pandemi öncesinde yeterli desteği alamıyordu. Pandemi sürecinde ise çok daha zor durumdalar. Devletin nasıl bir politika izlemesi gerekirdi ve nasıl bir destek politikası uygulamalı?
Öncelikle Atatürk’ün evrensel değerlere dayanan, kültürel mirasımızın devamını sağlayan stratejilerini belirlediği, kurumlarını inşa ettiği, kültür insanlarını yetiştirdiği, Devlet güvencesi altına aldığı ancak maalesef zamanla zayıflatılan kültür politikasının dışında şimdiye kadar hiçbir devlet yönetimi bu şekilde kapsayıcı bir politikayı oluşturma cihetine gitmedi ki halen bir “Tiyatro Yasası”nın olmaması bunun en önemli göstergesi.
O nedenle kültürün sahiplenilmesi ve yaşatılması her zaman, değişen iktidarların insafına kaldı. Tiyatro sektörü de pandemi krizine makus talihine uygun olarak zayıf, korunmasız, güvencesiz yakalandı.
Bu dönemde özellikle Kültür ve Turizm Bakanı Sayın Mehmet Nuri Ersoy’un diyaloğa açık yaklaşımını, bürokrasi tarafından çerçevelenmiş uygulamaları devam ettirmek yerine çözüm odaklı arayışlarını ve deneyimli bakanlık bürokratlarının da aslında tiyatro sektörünün sorunlarını ve çıkmazlarını iyi bildiğini; bunları bertaraf etme yönünde sınırlı da olsa gayret gösterdiğini gördük. 2020 ve 2021 yılları için özel tiyatroların projelerine yapılan yardımlar karşılığında alınan taahhütlere toleranslı davranılması, bakanlık koordinasyonunda bir tiyatro çalışma grubu kurulması, Özel Tiyatroların Projelerine Yapılacak Yardımlara İlişkin Yönetmelik’te sektörün istek ve beklentileri doğrultusunda değişikliğe gidilmesi sektöre güven veren adımlar. Çoğu hizmet sektörüyle birlikte tiyatro biletlerine de getirilen vergi indirimlerinin sürekli kılınması zaruridir.
– Sanata erişim lüks sayılır durumda malesef ülkemizde.
Zira sanata erişim, lüks bir tüketim değil, sağlık gibi eğitim gibi toplumun tüm bireylerinin sahip olduğu anayasal bir haktır. Çağrıda bulunulan dijital arşiv, sesli oyun ve turne desteği projeleriyle ödeneksiz tiyatrolara can suyu olabilecek kaynaklar yaratılması da göz ardı edilmemesi ve mutlaka artarak devam etmesi gereken uygulamalar. Öte yandan vergi ve SGK borcu gibi ekonomik kriterler veya faaliyet kodlarının teşvik kapsamı dışında kalması, vergi mükellefi birçok tiyatro işletmesinin, devletin hibe ve teşvik kalemlerinden yararlanamamasına sebep oldu. Ekonomik kaygılardan ötürü yevmiyeye dayalı gelir paylaşımının yani kayıt dışı çalışmanın yaygın olduğu sektör, kısa çalışma ödeneğinden de yararlanamadığı gibi esnafa yapılan maddi yardımlardan da yoksun kalıyor. Salonu olan tiyatro işletmeleri ise bu süreci en ağır yaşayanlardan oldu. Faaliyetler durmuşken, seyirciden uzak kalınmışken salon kira borçları birikmeye devam ediyor ve henüz bu konuya bir çözüm bulunamadı. Günlük ihtiyaçların karşılanmasında bile yaşanan zorluk ve uygun hijyen koşullarına sahip mekânların bulunmaması tiyatroların yeni oyunların provasına girmesinin, yeni projelerin üretmesinin önünde çok büyük engel.
– Tiyatro yasasından bahseder misiniz?
Yukarıda bahsettiğimiz tiyatro sektörünün maruz kaldığı tüm sorunların çözümü için gelip takıldığımız nokta; aslında bir “Tiyatro Yasası”nın olmaması. Sektörde kayıt dışılığın önüne geçecek olan yasadır. Sahne arkası çalışanlarının çalışma koşullarının iyileştirilmesi ve mesleki gelişimlerinin sağlanması başta olmak üzere tüm tiyatro emekçilerini sosyal güvenceye kavuşturacak olan yasadır.
Sektörde planlı bir istihdam politikası yürütülmesini sağlayacak olan yasadır. Türkiye coğrafyasında profesyonel veya amatör, geleneksel veya çağdaş, gerçek veya tüzelkişi, salonlu veya salonsuz tüm tiyatro emekçilerinin ve kumpanyaların, toplumun kültürel gelişiminde büyük oranda kamusal hizmet verdiği gerçeği, bir yasa ile teyid edilmelidir. Bu yasa, sektörde fırsat eşitliğinin de hem ekonomik hem de sosyokültürel açıdan tesis edilmesini sağlayacaktır.
Kültür endüstrileri için katma değer yaratan tüm eser ve tasarımlar da dahil olmak üzere bir bütün olarak doğrudan teşvikler ve vergi kolaylıkları, dağıtım kanallarının yaygınlaştırılması, bu alanda KOBİ ve “startup”ların desteklenmesi, bankacılık sektörünün kültür girişimlerine kredi imkânları sağlamaya yönelik yeni ürünler geliştirmek üzere bilgilendirilmesi, sanat ve sanat eğitimi kurumlarına vergi avantajları sağlanması ve sponsorluğun sahne sanatlarını geliştirici ve kalkındırıcı şekilde düzenlenmesi gibi ekonomik uygulamalar yasanın kazanımları olacaktır.
Sektörün kamusal alanları kullanımı, kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilişkileri, Türkiye’nin yurtdışında temsil edilmesi söz konusu olduğunda sanatçıların maddi olarak desteklenmesi, bürokratik işlemlerde kolaylıklar gösterilmesi, uluslararası sanatsal işbirlikleri için teşvik edilmeleri, bir kamu hizmeti sunmalarından dolayı reklam ve tanıtım olanaklarında önceliklendirilmesi tiyatro yasası kapsamında ele alınabilecek önemli konulardır.
Pandemi döneminin başında, bağımsız tiyatroları sosyal ve ekonomik çöküntüden kurtarabilecek, yaşamasını sağlayabilecek 7 maddelik talepleri içeren “Tiyatromuz Yaşasın” başlıklı kampanyanın 35 bine yakın imzayla desteklenmesinin ardından, tüm Türkiye’den 600’e yakın bağımsız tiyatronun gönüllü katılımıyla Tiyatromuz Yaşasın İnisiyatifi hareket etmeye başladı.
İnisiyatif, tüm bölgelerden de temsilcilerin bulunduğu yürütme kurulu ile tiyatroların hak temelli mücadelesini kamu otoriteleri nezdinde yürütüyor; sektörün, bu zorlu süreçten sağ çıkmasının ötesinde kayıt altına alınıp her türlü sosyal güvence, teşvik ve tesis edilecek bir “Tiyatro Yasası” ile AB standartlarına uyumlu bir sektör haline gelmesini hedefliyor.
Enerjinin yüksek olduğu bir gün. İçsel motivasyonun seni yeni başlangıçlar yapmaya teşvik ediyor. Fiziksel aktivitelerde bulunmak, doğa yürüyüşleri yapmak veya sporla ilgilenmek ruh halini olumlu yönde etkileyecek. Sosyal ilişkilerin hareketleniyor; dostlarınla keyifli paylaşımlar yaşayabilir, yeni insanlarla tanışabilirsin. İş yaşamında ise cesur adımlar atmak için uygun bir zaman dilimesindesin. Fikirlerini ifade etmekten çekinme, bu sayede grup dinamiklerine olumlu katkı sağlayabilirsin. Duygusal anlamda ise içsel huzuru bulmak için kendine zaman ayırmalısın. Kendini yenilemek ve içsel dengeyi sağlamak adına meditasyon veya yoga gibi aktivitelerle ruh halini güçlendirebilirsin. Bir müzik veya sanat etkinliğine katılmak da keyifli anlar yaşamanı sağlayabilir. Bugün, kendi isteklerine odaklanarak ilerle; içindeki cesur savaşçıyı dinle.
Gününüz, maddi konularda daha fazla dikkat ve özen göstermeniz gerektiğini işaret ediyor. Duygusal olarak kendinizi güvende hissetme isteğiniz artabilir ve bu, alışveriş ya da yatırım yapma arzusunu tetikleyebilir. Ancak, aceleci davranmamalı ve harcama yapmadan önce durup düşünmelisiniz. İlişkilerde ise sıcak ve anlayışlı bir tutum benimsemek, sevdiklerinizle aranızdaki bağı güçlendirecek. Yaratıcılığınızı kullanma fırsatları karşınıza çıkabilir, bu nedenle sanatsal uğraşlara yönelmek sizi tatmin edecek. Kendinize ve çevrenize karşı daha duyarlı olmak, içsel huzur bulmanıza yardımcı olabilir. Kendinize vakit ayırmayı unutmayın, doğayla iç içe yaşamak, ruhsal dengenizi korumanıza katkıda bulunacak.
Bugün iletişim becerilerin ön planda. Düşüncelerini paylaşmak, yeni bağlantılar kurmak ve sosyal ortamlarda yer almak için ideal bir zaman. Zihinsel enerjin yüksek, bu da yaratıcı projeler üzerinde çalışmak için mükemmel bir fırsat sunuyor. Kendini ifade etme konusunda özgüvenin artarken, başkalarının fikirlerini dinlemek de seni zenginleştirecek. Duygusal bağlantılar yoğunlaşabilir; samimi sohbetler, derin anlayışlar ve yeni dostluklar geliştirebilirsin. Ancak dikkat etmen gereken bir nokta var, bazen fazla konuşmak veya detaylara boğulmak, asıl mesajını kaybetmene neden olabilir. Dengede kalmaya çabala. Sevgi ve arkadaşlık ilişkilerinde dürüstlük önem kazanıyor, hislerini açıkça ifade etmekten çekinme. Bugün, aklındaki tüm olasılıkları değerlendirebilir, yeni yönler keşfedebilirsin.
Duygusal dalgalanmalar içinde kendini bulmak, içsel ihtiyaçlarını anlamak ve sevdiklerinle derin bağlar kurmak için harika bir zaman. Kalbinin sesine kulak vermeli, sezgilerine güvenmelisin. Aile içindeki diyaloglar önem kazanacak; samimi paylaşımlar sana huzur getirecek. Dış dünyaya karşı duyarlılığın artarken, kendini daha savunmasız hissedebilirsin. Kendine karşı nazik ol, geçmişin yüklerinden arınarak ilerle. Yaratıcılığını ifade etmenin yollarını bulmak, yaşamına anlam katacak. İlişkilerde denge arayışında olman, karşındaki insanlarla daha derin bir anlayış geliştirmene yardımcı olacak. Unutma, her şey geçici; bu dönem, ruhsal derinliğini keşfetmek için bir fırsat sunuyor.
Bugün içsel gücünü ve özgüvenini bu denli yüksek hissettiğin bir gün. Hayallerini gerçekleştirmek için kolları sıvama zamanı geldi. Eldeki fırsatları değerlendirmek için cesaretini ortaya koymalısın. Sosyal çevren ve arkadaşlarınla olan etkileşimlerin, seni daha da ileri taşıyacak. Duygusal anlamda ise, sevdiğin insanla derin bir bağlantı kuracak şekilde hislerini açmaktan çekinme. İş veya projelerle ilgili yenilikçi fikirler bulabilirsin; bu, liderlik vasıflarını ön plana çıkaracak. Günün sonunda, yapmak istediklerini hayata geçirmek için daha net bir yol haritası belirle. Kendine güven ve kararlılıkla ilerle; bu, seni başarıya götürecek.
Bugün, detaylara olan hassasiyetin daha da belirginleşecek. Farklı bir bakış açısıyla olaylara yaklaşmak, seni beklenmedik çözümler bulmaya teşvik edebilir. Özellikle iş hayatında yapıcı eleştiriler alabilir, bazı projeler üzerinde derinlemesine düşünmelisin.İlişkilerde, iletişimlerinde dikkatli olman gerekiyor. Küçük bir yanlış anlamanın büyük bir tartışmaya yol açmaması için, düşüncelerini açık bir dille ifade etmelisin. Sevdiğin kişilerle olan diyaloglarına duyarlılık katman, aranızdaki bağı güçlendirecek.Kendine olan güvenin arttıkça, potansiyelini daha iyi değerlendirme fırsatları bulabilirsin. Yenilikçi düşünceler geliştirmek için harika bir zaman dilimindesin. Sağlığınla ilgili ufak aksaklıklar gözlemlenebilir, bedenine gereken özeni göster.Sadece kendi hedeflerine odaklanmakla kalma, başkalarına da destek olma niyetinde ol. Bu, hem ruhsal olarak seni yükseltecek hem de çevrendeki insanlarla bağlarını kuvvetlendirecek. Bugün, göz önünde olacağın durumlar, alışılmadık fırsatlar yaratabilir; bunları değerlendirmek için açık fikirli ol.
Bugün, çevrendeki insanlar ve ilişkilerin ön planda olabilir. Sosyal ortamlarda yer almanın, sana yenilikler ve ilham getireceği bir dönemdesin. Dikkatini dağıtan düşüncelerden uzaklaşarak, sevdiğin insanlarla vakit geçirmeye özen gösterebilirsin. Empati yeteneğin artarken, başkalarının hislerine daha duyarlı olacaksın. Bu durum, arkadaşlık ilişkilerini güçlendirebilir. Dengeleri sağlamak için içsel huzurunu korumaya çalış. Karşılaştığın zorluklar, daha derin bir anlayış ve öz disiplinle aşılarak seni olgunlaştıracak. Eğer bir karar vermen gereken bir durum varsa, önce kalbine danışmakta fayda var. Güzel bir gün geçirmen için, doğanın tadını çıkarmak üzere dışarıda vakit ayırmak da iyi bir seçenek olabilir. Renkli düşünceler, yaratıcılığını besleyecek ve kişisel projelerine hayat katacak. Unutma, senin içindeki denge ve estetik anlayışı, çevrenle olan etkileşiminde belirleyici olacak.
Duygusal derinliğin ve sezgisel yeteneklerin bugün belirginleşiyor. İçsel dünyanda bir keşif yapma arayışında olabilirsin. Yakın ilişkilerinle ilgili sorunları aşmak için cesur adımlar atma cesaretini bulabilirsin. İletişimin açık ve samimi olduğu bu dönem, karşındaki insanlarla daha derin bağlar kurmanı sağlayacak.Özellikle hissettiğin yoğun duyguları ifade etmekten çekinme; bu, belirsizlikleri ortadan kaldırmana yardımcı olabilir. Geçmişten gelen yükler hala zihninde dolaşırken, onları serbest bırakmanın vakti geldi. Sürükleyici bir güçle içsel dönüşüm yapma isteği ve motivasyonu hissedebilirsin.Maddi konularda dikkatli olman, gereksiz harcamalardan kaçınmanı sağlayacak. Bugün, dikkatini artırarak önemli kararlar alabilirsin. Sezgilerin, doğru bir yolu şekillendirmek için rehberlik edecek. Unutma, kararlılığın ve tutkun, hayatta seni ileri taşımak için en büyük araçların.
Yeni deneyimlere olan tutkunuz bugün sizi farklı yönlere yönlendirebilir. Yüksek enerji seviyeniz, sosyal ortamlarda parlamanızı sağlayacak ve etrafınızdaki insanlarla güçlü etkileşimler kurmanıza yardımcı olacak. İlginç sohbetler ve keyifli arkadaşlıklar fırsatları kapınızı çalabilir. Aynı zamanda, düşünsel olarak keşif yapma isteği içinde olacağınız bir dönemdesiniz. Farklı kültürleri öğrenmeye, yeni felsefi bakış açıları edinmeye yönelik bir arayış içinde olacaksınız. Ancak bu süreçte dikkatli olun; başkalarının görüşlerine aşırı kapılmak yerine, içsel sesinize güvenmeniz en iyi yol olacaktır. Abartıdan kaçınmalısınız; durumları gerçekçi bir şekilde değerlendirerek daha sağlam adımlar atabilirsiniz. Aşk hayatınızda ise özgürlüğe olan özlem ön plana çıkıyor. Bağlantılarınızı derinleştirmek için samimi bir iletişim kurmaya özen gösterin. Kalbinizin sesini dinlemek ve anın tadını çıkarmak sizlere mutluluk getirecektir.
Bugün, sorumluluk ve disiplin duygusunda artış hissedebilirsin. Planlarının daha görünür hale geldiği bir dönemdesin. İş hayatında karşılaşacağın mogul ya da otorite figürleri, sana ilham verebilir. Kendini ilerlemek için motive bulabilirsin. Ancak, içsel kaygılarınla yüzleşmek ve bunları çözmek adına bir adım atman da önem taşıyor. Ailevi ve duygusal bağlarının güçlendiği bir evrede olduğun için, sevdiklerine zaman ayırmayı unutma. Kendine güvenin artıyor, bu da harekete geçmene yardımcı olacak. Hayatındaki değişiklikler, daha uzun vadeli hedeflerine ulaşma arzusuyla birleşiyor. İlerlemek için sağlam adımlar atabilirsin, ancak sabırlı olmalısın. Duygusal derinliklerde kaybolmamaya dikkat et; hislerinle yüzleşmek, seni daha güçlü kılabilir. Anı yaşamak ve anlık zevklere odaklanmak da önem kazanıyor.
Sürprizlerle dolu bir gün seni bekliyor. Yenilik arayışın artacak ve alışık olduğun rutinlerden sıyrılmak için ilham bulacaksın. Sosyal ilişkilerin ön planda, arkadaşlarınla olan bağlarını güçlendirmek için harika fırsatlar karşına çıkacak. Ekibinle birlikte yaratıcı projelerde yer alma isteği artabilir; bu, düşüncelerini özgürce ifade etme fırsatı sunacak. Duygusal açıdan, kendi içsel dünyana derinlemesine dalmak isteyebilirsin. Bu, senin için yeni bir farkındalık ve özgüven kaynağı olabilir. Anlık hislere dikkat etmeni ve iç sesine kulak vermeni öneririm. İş yerinde veya bulunduğun sosyal ortamda, orijinal fikirlerinle dikkat çekebilirsin. Ancak, başkalarının fikirlerine de saygı göstererek uyum sağlamalısın. İnsanları etkileyen ve ilham veren bir etki yaratma gücün var; bunu en iyi şekilde kullanabilirsin. Bugün karşına çıkacak fırsatlar, hayal gücünü ve sezgini test edecek. Yeni insanlarla tanışma ihtimalin yükseliyor; ilham dolu sohbetlerle zenginleşeceksin. Kendini ifade etmekten çekinme, bu deneyimler sana önemli kapılar açabilir. Gelecek hakkında hissettiğin belirsizlikleri bir kenara bırak ve bugün kendine güvenle ilerle.
Duygusal derinlik ve sezgisel güçler ön planda. Gün boyunca içsel dünyana yolculuk yapma isteği duyabilir, sanat veya yaratıcılıkla ilgili projelere yönelmek isteyebilirsin. Başkalarının duygularını anlama yeteneğin oldukça güçlü; empati kurmak, ilişkilerini güçlendirecek. İçinde bulunduğun durumlardan kaçış arayışında olabilirsin, ancak gerçeklerle yüzleşmek, sana daha iyi bir perspektif kazandıracak. Hayal gücün, sana yeni fikirler ve ilhamlar sunacak. Ancak karamsar düşüncelerle mücadele etmek zorunda kalabilirsin; bu durumda, meditasyon veya doğada vakit geçirme gibi yöntemler, zihin dengenin sağlanmasına yardımcı olabilir. Sevgi dolu ve destekleyici bir atmosferde kalmak, ruh halini olumlu yönde etkileyebilir. Beş duyunu aç ve kendine ilham verecek anları yakala. Unutma, bugün duygusal bağların güçlenmesine olanak tanıyan fırsatlar da mevcut.
1
2
3
4
5
6
