1
Tiyatro sektörü, şimdiye kadar mevcut mali yasa ve yönetmelikler çerçevesinde ticari faaliyetlerini sürdürmekle birlikte Maliye Bakanlığı, Çalışma Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı gibi kamu otoritelerinin yeterli ilgisine ve desteğine mazhar olamayan bir sektör oldu. Özellikle ülkemizde kavram karmaşası nedeniyle faaliyetleri 90 NACE kodu ile sınıflandırılan bu sektör, birçok hibe ve teşvik kalemlerinden de yararlanamıyor.
Tiyatromuz yaşasın inisiyatifi, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile diğer sivil toplum örgütlerinin de katılımıyla sektör gündemini ele alan görüşmelerin yanı sıra önce bakanlık ve ticaret odaları nezdinde birincil olarak tiyatro faaliyetinde bulunan işletmeleri ayrıştırabilmek için NACE kodlarının düzenlenmesi çalışmalarını başlattı. İkinci adım olarak da sektörün tam bir fotoğrafını çekebilmek ve ekonomik büyüklüğünü rakamlarla ortaya koyabilmek için hem kayıt içi ve kayıt dışı kaç tiyatro emekçisi ve kaç tiyatro işletmesinin olduğunu, mevcut tiyatro salonlarının kapasiteleri ve sahip oldukları teknik altyapıları kapsayan bir envanter çalışması yaptı.
Önümüzdeki günlerde Anadolu’da görünür olamayan amatör ve profesyonel sanatçı ve kumpanyaların yerelde yüklendiği misyonu, gelişimini ve bugünkü durumunu tespite yönelik sözlü tarih çalışmaları ve belgesel filmlerin yapımına yönelik fon arayışına girdi. İnisiyatif, sektöre ilişkin kurumsal hafızanın güçlendirilmesi için bu çalışmaların dijitale aktarılarak arşivlenmesi ve geleceğe kayıt düşülmesi gerektiğini savunuyor.
Bununla birlikte Kültür ve Turizm Bakanlığı nezdinde bir “Tiyatro Yasası” hazırlığı yönünde çalışmalarımız başlayacak.
Tiyatromuz Yaşasın İnisiyatifi Geçici Yürütme Kurulu üyesi, Tiyatro Eleştirmeni Ragıp Ertuğrul ile sürecin ayrıntılarını konuştuk.
– Tiyatrolar, özellikle de özel tiyatrolar, pandemi öncesinde yeterli desteği alamıyordu. Pandemi sürecinde ise çok daha zor durumdalar. Devletin nasıl bir politika izlemesi gerekirdi ve nasıl bir destek politikası uygulamalı?
Öncelikle Atatürk’ün evrensel değerlere dayanan, kültürel mirasımızın devamını sağlayan stratejilerini belirlediği, kurumlarını inşa ettiği, kültür insanlarını yetiştirdiği, Devlet güvencesi altına aldığı ancak maalesef zamanla zayıflatılan kültür politikasının dışında şimdiye kadar hiçbir devlet yönetimi bu şekilde kapsayıcı bir politikayı oluşturma cihetine gitmedi ki halen bir “Tiyatro Yasası”nın olmaması bunun en önemli göstergesi.
O nedenle kültürün sahiplenilmesi ve yaşatılması her zaman, değişen iktidarların insafına kaldı. Tiyatro sektörü de pandemi krizine makus talihine uygun olarak zayıf, korunmasız, güvencesiz yakalandı.
Bu dönemde özellikle Kültür ve Turizm Bakanı Sayın Mehmet Nuri Ersoy’un diyaloğa açık yaklaşımını, bürokrasi tarafından çerçevelenmiş uygulamaları devam ettirmek yerine çözüm odaklı arayışlarını ve deneyimli bakanlık bürokratlarının da aslında tiyatro sektörünün sorunlarını ve çıkmazlarını iyi bildiğini; bunları bertaraf etme yönünde sınırlı da olsa gayret gösterdiğini gördük. 2020 ve 2021 yılları için özel tiyatroların projelerine yapılan yardımlar karşılığında alınan taahhütlere toleranslı davranılması, bakanlık koordinasyonunda bir tiyatro çalışma grubu kurulması, Özel Tiyatroların Projelerine Yapılacak Yardımlara İlişkin Yönetmelik’te sektörün istek ve beklentileri doğrultusunda değişikliğe gidilmesi sektöre güven veren adımlar. Çoğu hizmet sektörüyle birlikte tiyatro biletlerine de getirilen vergi indirimlerinin sürekli kılınması zaruridir.
– Sanata erişim lüks sayılır durumda malesef ülkemizde.
Zira sanata erişim, lüks bir tüketim değil, sağlık gibi eğitim gibi toplumun tüm bireylerinin sahip olduğu anayasal bir haktır. Çağrıda bulunulan dijital arşiv, sesli oyun ve turne desteği projeleriyle ödeneksiz tiyatrolara can suyu olabilecek kaynaklar yaratılması da göz ardı edilmemesi ve mutlaka artarak devam etmesi gereken uygulamalar. Öte yandan vergi ve SGK borcu gibi ekonomik kriterler veya faaliyet kodlarının teşvik kapsamı dışında kalması, vergi mükellefi birçok tiyatro işletmesinin, devletin hibe ve teşvik kalemlerinden yararlanamamasına sebep oldu. Ekonomik kaygılardan ötürü yevmiyeye dayalı gelir paylaşımının yani kayıt dışı çalışmanın yaygın olduğu sektör, kısa çalışma ödeneğinden de yararlanamadığı gibi esnafa yapılan maddi yardımlardan da yoksun kalıyor. Salonu olan tiyatro işletmeleri ise bu süreci en ağır yaşayanlardan oldu. Faaliyetler durmuşken, seyirciden uzak kalınmışken salon kira borçları birikmeye devam ediyor ve henüz bu konuya bir çözüm bulunamadı. Günlük ihtiyaçların karşılanmasında bile yaşanan zorluk ve uygun hijyen koşullarına sahip mekânların bulunmaması tiyatroların yeni oyunların provasına girmesinin, yeni projelerin üretmesinin önünde çok büyük engel.
– Tiyatro yasasından bahseder misiniz?
Yukarıda bahsettiğimiz tiyatro sektörünün maruz kaldığı tüm sorunların çözümü için gelip takıldığımız nokta; aslında bir “Tiyatro Yasası”nın olmaması. Sektörde kayıt dışılığın önüne geçecek olan yasadır. Sahne arkası çalışanlarının çalışma koşullarının iyileştirilmesi ve mesleki gelişimlerinin sağlanması başta olmak üzere tüm tiyatro emekçilerini sosyal güvenceye kavuşturacak olan yasadır.
Sektörde planlı bir istihdam politikası yürütülmesini sağlayacak olan yasadır. Türkiye coğrafyasında profesyonel veya amatör, geleneksel veya çağdaş, gerçek veya tüzelkişi, salonlu veya salonsuz tüm tiyatro emekçilerinin ve kumpanyaların, toplumun kültürel gelişiminde büyük oranda kamusal hizmet verdiği gerçeği, bir yasa ile teyid edilmelidir. Bu yasa, sektörde fırsat eşitliğinin de hem ekonomik hem de sosyokültürel açıdan tesis edilmesini sağlayacaktır.
Kültür endüstrileri için katma değer yaratan tüm eser ve tasarımlar da dahil olmak üzere bir bütün olarak doğrudan teşvikler ve vergi kolaylıkları, dağıtım kanallarının yaygınlaştırılması, bu alanda KOBİ ve “startup”ların desteklenmesi, bankacılık sektörünün kültür girişimlerine kredi imkânları sağlamaya yönelik yeni ürünler geliştirmek üzere bilgilendirilmesi, sanat ve sanat eğitimi kurumlarına vergi avantajları sağlanması ve sponsorluğun sahne sanatlarını geliştirici ve kalkındırıcı şekilde düzenlenmesi gibi ekonomik uygulamalar yasanın kazanımları olacaktır.
Sektörün kamusal alanları kullanımı, kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilişkileri, Türkiye’nin yurtdışında temsil edilmesi söz konusu olduğunda sanatçıların maddi olarak desteklenmesi, bürokratik işlemlerde kolaylıklar gösterilmesi, uluslararası sanatsal işbirlikleri için teşvik edilmeleri, bir kamu hizmeti sunmalarından dolayı reklam ve tanıtım olanaklarında önceliklendirilmesi tiyatro yasası kapsamında ele alınabilecek önemli konulardır.
Pandemi döneminin başında, bağımsız tiyatroları sosyal ve ekonomik çöküntüden kurtarabilecek, yaşamasını sağlayabilecek 7 maddelik talepleri içeren “Tiyatromuz Yaşasın” başlıklı kampanyanın 35 bine yakın imzayla desteklenmesinin ardından, tüm Türkiye’den 600’e yakın bağımsız tiyatronun gönüllü katılımıyla Tiyatromuz Yaşasın İnisiyatifi hareket etmeye başladı.
İnisiyatif, tüm bölgelerden de temsilcilerin bulunduğu yürütme kurulu ile tiyatroların hak temelli mücadelesini kamu otoriteleri nezdinde yürütüyor; sektörün, bu zorlu süreçten sağ çıkmasının ötesinde kayıt altına alınıp her türlü sosyal güvence, teşvik ve tesis edilecek bir “Tiyatro Yasası” ile AB standartlarına uyumlu bir sektör haline gelmesini hedefliyor.
Bugün enerjin dolup taşacak! Yüksek motivasyonun sayesinde, hedeflerine ulaşmak için kendini hazır hissedeceksin. Yeni projelere atılma isteğin artarken, çevrendeki insanları da bu enerjiyle etkileme şansına sahip olacaksın. Diğerleriyle olan etkileşimlerin dinamik ve canlı geçecek, fikir alışverişlerinde cesurca düşüncelerini paylaşabilirsin. Ancak dikkatli ol; sık sık ani tepkiler verme eğiliminde olabilirsin. Duygusal tepkilerini kontrol etmek, ilişkilerini korumak adına önemli olacak. Ayrıca, kişisel alanına biraz zaman ayırmayı unutma. Hızlı hareket etme isteğinle birlikte, içsel huzurunu sağlayacak faaliyetlere yönelmek faydalı olacaktır. Sağlığınla ilgili konulara özen göstermeli ve düzenli bir yaşam tarzını sürdürmeye çalışmalısın. Yeni deneyimlere açık tutacağın bakış açın, keşif dolu bir gün geçirmeni sağlayacak!
Bugün, içsel huzur arayışında yoğun bir dönemdesin. Sakinliğin, çevrendeki karmaşayı dindirmek için bir sığınak gibi. Para ve değer kavramları üzerine düşüncelerini derinleştirirken, doğru yatırımlar yapma isteğin artabilir. Ancak acele kararlar vermekten kaçınmalısın. İlişkilerde güven arayışı ve bağ kurma isteği, seni duygusal bir derinliğe taşıyabilir. Ailevi konularda tartışmalar gündeme gelebilir; sabırlı olmak ve empati kurmak her zamankinden daha önemli. Kendi sınırlarını belirlemek, dışa dönük bir şekilde ifade etmek ise keyfine keyif katacak. Günün sonunda, kendine ayıracağın zamanla zihin ve ruh bütünlüğünü yeniden sağlayabilirsin.
Bugün zihin açıcı fikirler ve ilham verici sohbetler ön planda olacak. Sosyal ilişkilerde artan enerji, yeni bağlantılar kurmanı ya da mevcut ilişkilerini derinleştirmeni sağlayabilir. Merakın, seni yeni bilgilere ve deneyimlere yönlendirecek. Ancak, dikkatini dağıtan unsurlar olabilir; bu yüzden odaklanmaya gayret et. İçsel olarak bazı belirsizliklerle yüzleşmen gerekebilir. Kendini ifade etme konusunda yaratıcı yollar arayışında ol. Arkadaş çevrende birini şaşırtacak bir bilgi paylaşımı, ruh halini olumlu yönde etkileyebilir. Eğlence ve sosyal etkinlikler, ruh halini canlandıracak fırsatlar sunabilir. Kendine zaman ayırmayı unutma; kişisel gelişim için ideal anlar seni bekliyor.
Duygusal derinlikler ve hassasiyet, bugün hayatının merkezinde yer alacak. Kendini daha önce hiç yaşamadığın bir içsel yolculuğun içinde bulabilirsin. Aile ve yakın ilişkilerinde samimiyet ve güven arayışın artacak. İçsel huzurunu bulmak için sevdiklerinle daha fazla zaman geçirebilir, geçmiş anıların üzerine düşünme ihtiyacı hissedebilirsin.İletişim becerilerin ile bu dönemde çevrendeki insanlara etkili bir şekilde ulaşabilirsin. Ancak kendini ifade ederken cömert olman, başkalarının duygularını da göz önünde bulundurmanı gerektirecek. Aşkta, derin bağlantılar ve duygusal paylaşımlar ön planda olacak. Sevgiliyle de geçmişte yaşananların üstüne gidip daha sağlam bir temel oluşturma fırsatı doğabilir.Kariyer alanında ise, bazı belirsizliklerle karşılaşabilirsin. Sabırlı olmalı ve anın tadını çıkararak, düşüncelerini netleştirmen için kendine zaman tanımalısın. Gün içerisinde aldığın kararlar, geleceğini şekillendirme potansiyeline sahip. Sonuç olarak, içgüdülerine güvenmek ve duygusal dengeni korumak, günün başarı anahtarı olacak.
Bugün, yaratıcılığının ve içsel gücünün ön plana çıkacağı bir gün. Cesur adımlar atmaya ve kendini ifade etmeye fazlasıyla hazır hissedeceksin. Kendine güvenin yüksek, bu da başkalarını etkileme kabiliyetini artıracak. Sosyal çevrende öne çıkacak, dikkatleri üzerine çekeceksin. Sanatsal bir yönün varsa, bu yeteneklerini sergilemek için mükemmel bir fırsat. Ancak, aşırı gururlu olma eğiliminden uzak durmakta fayda var; başkalarına karşı empati göstermeni kolaylaştıracak bir içsel denge bulmalısın.Aşk hayatında, tutku ve romantizm öne çıkacak. Partnerinle olan bağlantını derinleştirmek adına güzel sürprizler planlayabilirsin. Bekar isen, karşına çıkan yeni birinin seni etkilemesi mümkün; kalbini açtıkça yeni olanaklar belirecek. Finansal konularda dikkatli olmanda fayda var. Anlık heyecanlarla harcama yapma isteği uyansa da, uzun vadeli hedeflerini unutmamalısın. Akıllıca seçimler yaparak, maddi güvenliğini korumak adına adımlar atmalısın. Günün sonunda, kendine küçük bir ödül verme isteği doğabilir; kendini şımartmak için harika bir zaman. Duygusal ve fiziksel olarak dengede kalmayı ön planda tutarak, bu enerjik günün tadını çıkarabilirsin.
Gün, ayrıntılara odaklanabileceğin bir enerjiyi beraberinde getiriyor. Yaratıcılığını ifade etmek ve projelerini düzenlemek için uygun bir zemin bulabilirsin. İşle ilgili konuların öne çıkması muhtemel; bu nedenle planlarını gözden geçirmekte fayda var. İkili ilişkilerde iletişimin önemini vurgulamakta fayda var, saygı ve empatiyle yaklaşmak, kalpleri birleştirebilir. Kendinle ilgili bazı içsel sorgulamalar yapabilirsin, bu geçiş sürecinden fayda çıkararak daha güçlü bir bağ kurabilirsin. Unutma, mükemmeliyet arayışın seni yavaşlatmasın; zaman zaman ilerlemenin tadını çıkar, her adımın bir değer taşıdığını hatırla. Sağlık konularına özel dikkat göstermeyi gerektirecek işaretler var; dengeli bir yaşam tarzı benimsemek iyi gelecek. Bugün, değişim rüzgarlarını hissetmek ve yenilenme fırsatı sunmak için oldukça elverişli.
Bugün, ilişkilerde denge arayışın ön plana çıkacak. Karşılıklı anlayış ve uyum sağlama isteğin, etrafındaki insanlarla olan iletişimini güçlendirebilir. Sosyal ortamlarında yer almak, sana ilham vererek yaratıcılığını artırabilir. Ancak, başkalarının görüşlerine çok fazla değer verirken kendi ihtiyaçlarını göz ardı etmemeye dikkat etmelisin. Duygusal derinlikler, sabrını sınayabilir; ama bu, sana kendini daha iyi tanıma fırsatı sunacak. Karar alırken daha fazla sezgi ve içsel sesine kulak vermek, doğru yönü bulmanda faydalı olabilir. Aynı zamanda, estetikle ilgili projelere yönelmek, içsel huzurunu artırırken zihinsel olarak sana da ferahlama sağlayabilir. Unutma, dengeyi sağlamak senin elinde!
Duygusal derinliklerin ve sezgisel yeteneklerinin ön planda olacağı bir gün geçiriyorsun. İçsel dünyanda bazı varoluşsal sorgulamalara odaklanabilirsin. Geçmişte yaşadıklarını incelemek, kendinle yüzleşmek ve hayatındaki dönüşümlerin farkına varmak için elverişli bir zaman. İlişkilerde samimiyet arayışı, karanlıkları aydınlatma isteği içindesin. İletişimde daha şeffaf olmak, duygularını paylaşmak anlamında cesur adımlar atabilirsin. Yenilikçi ve yaratıcı fikirler zihninde beliriverirken, aynı zamanda kişisel sınırlarını da koruma ihtiyacı hissedeceksin. Biz bunları aşmak için içsel dönüşüm ve cesaretle ilerlemelisin. Anlık davranışların sonuçlarını düşünmek, duygusal derinliğinin yanında mantığını da kullanarak daha sağlıklı kararlar almanı sağlayacak. Kendi ihtiyaçlarına öncelik ver, içsel sesini dinle ve kendin ol.
Büyük bir macera ruhuyla dolusunuz! Keşfetme isteğiniz ve özgürlük arayışınız bugün daha da belirgin hale gelecek. Yeni fırsatlar kapınızı çalabilir, farklı bakış açıları sizin için ilham verici olacak. Arkadaşlarınızla olan etkileşimlerinizde samimiyet ön planda, dostluk bağlarınızı güçlendirecek anlar yaşanabilir. Öğrenmeye açık olmanız, yeteneklerinizi geliştirmek için mükemmel bir zemin oluşturacak. Bunun yanı sıra, içsel huzurunuza yönelik bazı yollar arayabilir, meditasyon veya doğada vakit geçirme fırsatlarını değerlendirebilirsiniz. Günün sonunda, ruhsal olarak yenilenmiş hissedeceksiniz. Sizi çevreleyen insanlar üzerindeki etkinizin farkına varmalısınız; ilham verici bir liderlik sergileyebilirsiniz.
Bugün, sorumluluk ve disiplin konularında kendini güçlü hissedeceksin. İş hayatında, uzun vadeli hedeflerine odaklanmak, seni beklenmedik fırsatlarla karşılaştırabilir. Hırslı yaklaşımın sayesinde, ekibinle olan iletişimini artırabilir ve kolektif çabaların sonucunda güzel başarılar elde edebilirsin. Özel hayatında ise, yakınlarınla daha derin bağlar kurmak isteyebilirsin. Onlara zaman ayırmak, duygusal olarak zenginleşmene yardımcı olacak. Karşılaştığın zorluklar, kişisel gelişiminde önemli birer basamak olabilir. İçsel motivasyonunu artıran küçük gelişmelere dikkat etmen, doğru yolda ilerlediğini hissettirecek. Unutma, sabır ve kararlılık her zaman karşılığını bulur.
Bugün yenilikçi düşünme yeteneğin öne çıkıyor. Farklı bakış açıları geliştirmek, başkalarıyla olan etkileşimlerinde zenginleştirici bir deneyim sunabilir. Sosyal çevrendeki bir grup projesi seni cezbetse de, bireysel özgürlüğünü koruma arzusunu da göz ardı etmemelisin. İnsanlarla fikir alışverişinde bulunmak, seni daha da ileriye götürürken, içsel motivasyonunu da besleyecek. Aşk hayatında, özgürlük arayışın partnerinle olan iletişimini güçlendirebilir; açık ve dürüst konuşmalar yapmaktan çekinme. Sağlık konularında ise, zihinsel dinlenmenin vücuduna olumlu yansıyacağını unutma. Bugün, geleceğe yönelik cesur adımlar atabilmen için kendine güvenmen gereken bir gün.
Bugün duygusal derinliklerinize inme arzusu içindesiniz. İçsel dünyanızda yaşanan dönüşümler, sanatsal ifade yeteneğinizi artırabilir. İnce hislerinizle çevrenizdekileri anlayabilme kapasiteniz yüksek. Etrafınızdaki insanlara yardım etme isteğiniz ön planda, fakat dikkat edin; kendinizi fazla yıpratmamaya özen gösterin. Sezgileriniz sizi doğru yöne yönlendirebilir, bu yüzden içgüdülerinize güvenin. Romantik ilişkilerde, paylaşım ve anlayış ön planda olacak; bu süreçte empati kurmak, kırılmaları en aza indirecektir. Tasarım veya yaratıcılıkla ilgili projelere adım atabilirsiniz; bu süreçte aklınızdaki fikirleri hayata geçirmek için uygun bir dönemdesiniz. Ancak acele etmemek ve sabırlı kalmak, sizin için daha faydalı olabilir. Kendi sağlığınıza dikkat etmeyi unutmayın; ruhsal dinginlik, beden sağlığınız için de kritik bir rol oynayacaktır.
1
2
3
4
5
6
