1
Tiyatro sektörü, şimdiye kadar mevcut mali yasa ve yönetmelikler çerçevesinde ticari faaliyetlerini sürdürmekle birlikte Maliye Bakanlığı, Çalışma Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı gibi kamu otoritelerinin yeterli ilgisine ve desteğine mazhar olamayan bir sektör oldu. Özellikle ülkemizde kavram karmaşası nedeniyle faaliyetleri 90 NACE kodu ile sınıflandırılan bu sektör, birçok hibe ve teşvik kalemlerinden de yararlanamıyor.
Tiyatromuz yaşasın inisiyatifi, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile diğer sivil toplum örgütlerinin de katılımıyla sektör gündemini ele alan görüşmelerin yanı sıra önce bakanlık ve ticaret odaları nezdinde birincil olarak tiyatro faaliyetinde bulunan işletmeleri ayrıştırabilmek için NACE kodlarının düzenlenmesi çalışmalarını başlattı. İkinci adım olarak da sektörün tam bir fotoğrafını çekebilmek ve ekonomik büyüklüğünü rakamlarla ortaya koyabilmek için hem kayıt içi ve kayıt dışı kaç tiyatro emekçisi ve kaç tiyatro işletmesinin olduğunu, mevcut tiyatro salonlarının kapasiteleri ve sahip oldukları teknik altyapıları kapsayan bir envanter çalışması yaptı.
Önümüzdeki günlerde Anadolu’da görünür olamayan amatör ve profesyonel sanatçı ve kumpanyaların yerelde yüklendiği misyonu, gelişimini ve bugünkü durumunu tespite yönelik sözlü tarih çalışmaları ve belgesel filmlerin yapımına yönelik fon arayışına girdi. İnisiyatif, sektöre ilişkin kurumsal hafızanın güçlendirilmesi için bu çalışmaların dijitale aktarılarak arşivlenmesi ve geleceğe kayıt düşülmesi gerektiğini savunuyor.
Bununla birlikte Kültür ve Turizm Bakanlığı nezdinde bir “Tiyatro Yasası” hazırlığı yönünde çalışmalarımız başlayacak.
Tiyatromuz Yaşasın İnisiyatifi Geçici Yürütme Kurulu üyesi, Tiyatro Eleştirmeni Ragıp Ertuğrul ile sürecin ayrıntılarını konuştuk.
– Tiyatrolar, özellikle de özel tiyatrolar, pandemi öncesinde yeterli desteği alamıyordu. Pandemi sürecinde ise çok daha zor durumdalar. Devletin nasıl bir politika izlemesi gerekirdi ve nasıl bir destek politikası uygulamalı?
Öncelikle Atatürk’ün evrensel değerlere dayanan, kültürel mirasımızın devamını sağlayan stratejilerini belirlediği, kurumlarını inşa ettiği, kültür insanlarını yetiştirdiği, Devlet güvencesi altına aldığı ancak maalesef zamanla zayıflatılan kültür politikasının dışında şimdiye kadar hiçbir devlet yönetimi bu şekilde kapsayıcı bir politikayı oluşturma cihetine gitmedi ki halen bir “Tiyatro Yasası”nın olmaması bunun en önemli göstergesi.
O nedenle kültürün sahiplenilmesi ve yaşatılması her zaman, değişen iktidarların insafına kaldı. Tiyatro sektörü de pandemi krizine makus talihine uygun olarak zayıf, korunmasız, güvencesiz yakalandı.
Bu dönemde özellikle Kültür ve Turizm Bakanı Sayın Mehmet Nuri Ersoy’un diyaloğa açık yaklaşımını, bürokrasi tarafından çerçevelenmiş uygulamaları devam ettirmek yerine çözüm odaklı arayışlarını ve deneyimli bakanlık bürokratlarının da aslında tiyatro sektörünün sorunlarını ve çıkmazlarını iyi bildiğini; bunları bertaraf etme yönünde sınırlı da olsa gayret gösterdiğini gördük. 2020 ve 2021 yılları için özel tiyatroların projelerine yapılan yardımlar karşılığında alınan taahhütlere toleranslı davranılması, bakanlık koordinasyonunda bir tiyatro çalışma grubu kurulması, Özel Tiyatroların Projelerine Yapılacak Yardımlara İlişkin Yönetmelik’te sektörün istek ve beklentileri doğrultusunda değişikliğe gidilmesi sektöre güven veren adımlar. Çoğu hizmet sektörüyle birlikte tiyatro biletlerine de getirilen vergi indirimlerinin sürekli kılınması zaruridir.
– Sanata erişim lüks sayılır durumda malesef ülkemizde.
Zira sanata erişim, lüks bir tüketim değil, sağlık gibi eğitim gibi toplumun tüm bireylerinin sahip olduğu anayasal bir haktır. Çağrıda bulunulan dijital arşiv, sesli oyun ve turne desteği projeleriyle ödeneksiz tiyatrolara can suyu olabilecek kaynaklar yaratılması da göz ardı edilmemesi ve mutlaka artarak devam etmesi gereken uygulamalar. Öte yandan vergi ve SGK borcu gibi ekonomik kriterler veya faaliyet kodlarının teşvik kapsamı dışında kalması, vergi mükellefi birçok tiyatro işletmesinin, devletin hibe ve teşvik kalemlerinden yararlanamamasına sebep oldu. Ekonomik kaygılardan ötürü yevmiyeye dayalı gelir paylaşımının yani kayıt dışı çalışmanın yaygın olduğu sektör, kısa çalışma ödeneğinden de yararlanamadığı gibi esnafa yapılan maddi yardımlardan da yoksun kalıyor. Salonu olan tiyatro işletmeleri ise bu süreci en ağır yaşayanlardan oldu. Faaliyetler durmuşken, seyirciden uzak kalınmışken salon kira borçları birikmeye devam ediyor ve henüz bu konuya bir çözüm bulunamadı. Günlük ihtiyaçların karşılanmasında bile yaşanan zorluk ve uygun hijyen koşullarına sahip mekânların bulunmaması tiyatroların yeni oyunların provasına girmesinin, yeni projelerin üretmesinin önünde çok büyük engel.
– Tiyatro yasasından bahseder misiniz?
Yukarıda bahsettiğimiz tiyatro sektörünün maruz kaldığı tüm sorunların çözümü için gelip takıldığımız nokta; aslında bir “Tiyatro Yasası”nın olmaması. Sektörde kayıt dışılığın önüne geçecek olan yasadır. Sahne arkası çalışanlarının çalışma koşullarının iyileştirilmesi ve mesleki gelişimlerinin sağlanması başta olmak üzere tüm tiyatro emekçilerini sosyal güvenceye kavuşturacak olan yasadır.
Sektörde planlı bir istihdam politikası yürütülmesini sağlayacak olan yasadır. Türkiye coğrafyasında profesyonel veya amatör, geleneksel veya çağdaş, gerçek veya tüzelkişi, salonlu veya salonsuz tüm tiyatro emekçilerinin ve kumpanyaların, toplumun kültürel gelişiminde büyük oranda kamusal hizmet verdiği gerçeği, bir yasa ile teyid edilmelidir. Bu yasa, sektörde fırsat eşitliğinin de hem ekonomik hem de sosyokültürel açıdan tesis edilmesini sağlayacaktır.
Kültür endüstrileri için katma değer yaratan tüm eser ve tasarımlar da dahil olmak üzere bir bütün olarak doğrudan teşvikler ve vergi kolaylıkları, dağıtım kanallarının yaygınlaştırılması, bu alanda KOBİ ve “startup”ların desteklenmesi, bankacılık sektörünün kültür girişimlerine kredi imkânları sağlamaya yönelik yeni ürünler geliştirmek üzere bilgilendirilmesi, sanat ve sanat eğitimi kurumlarına vergi avantajları sağlanması ve sponsorluğun sahne sanatlarını geliştirici ve kalkındırıcı şekilde düzenlenmesi gibi ekonomik uygulamalar yasanın kazanımları olacaktır.
Sektörün kamusal alanları kullanımı, kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilişkileri, Türkiye’nin yurtdışında temsil edilmesi söz konusu olduğunda sanatçıların maddi olarak desteklenmesi, bürokratik işlemlerde kolaylıklar gösterilmesi, uluslararası sanatsal işbirlikleri için teşvik edilmeleri, bir kamu hizmeti sunmalarından dolayı reklam ve tanıtım olanaklarında önceliklendirilmesi tiyatro yasası kapsamında ele alınabilecek önemli konulardır.
Pandemi döneminin başında, bağımsız tiyatroları sosyal ve ekonomik çöküntüden kurtarabilecek, yaşamasını sağlayabilecek 7 maddelik talepleri içeren “Tiyatromuz Yaşasın” başlıklı kampanyanın 35 bine yakın imzayla desteklenmesinin ardından, tüm Türkiye’den 600’e yakın bağımsız tiyatronun gönüllü katılımıyla Tiyatromuz Yaşasın İnisiyatifi hareket etmeye başladı.
İnisiyatif, tüm bölgelerden de temsilcilerin bulunduğu yürütme kurulu ile tiyatroların hak temelli mücadelesini kamu otoriteleri nezdinde yürütüyor; sektörün, bu zorlu süreçten sağ çıkmasının ötesinde kayıt altına alınıp her türlü sosyal güvence, teşvik ve tesis edilecek bir “Tiyatro Yasası” ile AB standartlarına uyumlu bir sektör haline gelmesini hedefliyor.
Bugün, enerjinin yükseldiği bir gündesin. İçindeki yenilik arzusu ve maceracı ruh, seni yeni ufuklara doğru yönlendiriyor. Hedeflerin konusunda kararlısın ve bu kararlılık, başkalarının dikkatini çekebilir. Sosyal bağlantılarında beklenmedik fırsatlar ortaya çıkabilir; bu fırsatları değerlendirirken sezgilerini dinlemek önemli. Ancak acele etmemen, adımlarını dikkatlice atman büyük bir avantaj sağlayacak. İletişim kurduğun kişilerin düşünceleri ve fikirleri seni zenginleştirebilir. Duygusal ilişkilerde açık ol, hislerini paylaşmakta tereddüt etme. Kendine güvenen tavrın, çevrendeki insanları etkileyebilir, bu da ilişkilerinde derinleşmeyi sağlayabilir. Bugün içsel gücünü sergilemek için ideal bir fırsat sunuyor. Kendine güvenmeyi unutma!
Bugün, huzur ve konfor arayışında derin bir içsel yolculuğa çıkabilirsin. Maddi güvenliğin ve duygusal istikrarın ön planda. Kariyerinle ilgili bazı fırsatlar karşına çıkabilir; bunları değerlendirirken mantıklı ve sabırlı olmalısın. Sosyal ilişkilerde daha fazla empati ve anlayış gösterme ihtiyacı hissedebilirsin, bu da başkalarıyla olan bağlarını güçlendirecek. Kendine zaman ayırıp, doğayla iç içe olabileceğin bir ortamda dinlenmek ve yenilenmek sana iyi gelecek. Sevgi hayatında ise samimiyet ve derinlik arayışı içinde olabilirsin; sevgini ifade etmekte tereddüt etme ve hislerini özgürce paylaş.
Bugün sosyal çevrenizle kurduğunuz iletişimler oldukça önem kazanacak. Duygusal derinlikleriniz, yüzeysel konuşmalardan ziyade, anlamlı ve samimi bağlantılar kurma isteğinizi artırabilir. Hem eski hem de yeni tanıştığınız insanlarla güçlü bir bağ kurma fırsatı bulacaksınız. Fikirlerinizi açıkça ifade edebilmek için kendinize alan yaratırsanız, tartışmalardan ve sohbetlerden beslenerek kişisel gelişiminizi hızlandırabilirsiniz. Ancak, dikkatinizi dağılmadan odaklanmakta zorlanabilirsiniz; bu nedenle, önceliklerinizi net bir şekilde belirlemek faydalı olacaktır. Zihinsel olarak aktif olacağınız bugünde, yaratıcı projelere yönelme isteği artabilir. İlerleyen saatlerde karşılaşacağınız ufak aksaklıklar, sabrınızı test edecektir, ama bunları aşmak için esnekliğinizi kullanarak çözüm üretebilirsiniz. Unutmayın, bugün alacağınız ilham, sizi yeni fırsatlara yönlendirebilir.
Duygusal derinlikler içinde kaybolma riski taşıyan bir gün. İçsel huzur arayışın, sevdiklerinle olan ilişkilerini güçlendirebilir. Eskiden gelen anılar, belki de yarım kalan bir sohbet, bugün ani duygusal patlamalara neden olabilir. Kalabalıklar arasında kendini yalnız hissedebilirsin; bu, kendi iç dünyana yönelmenin bir çağrısı. Gerekirse duygularını ifade etmekten çekinme; içsel yüklerinden kurtulman gerektiği aşikar. Sezgilerin güçlü, çevrendekilerin hislerini anlamak için hazır ol. Ailevi konular öne çıkabilir; geçmişe dair sorular sorulabilir. Kendine alan tanı ve dengeyi sağlamak için dışarıda ol, doğanın ruhunu besle. Unutma, duygularını kabullenmek seni güçlendirecektir.
Bugün, yaratıcı enerjilerin son derece yüksek olduğu bir dönemdesin. İçindeki sanatçı ortaya çıkacak ve yaratıcı projelere yönelmek için mükemmel bir zaman dilimi. Kendini ifade etme ihtiyacı hissedeceksin; bu arzu, ailenle veya arkadaşlarınla ortak aktiviteler yaparak daha da güçlenecek. Sana ilham veren kişilerle bir araya gelmek, fikirlerini paylaşmak ve yeni şeyler öğrenmek için harika bir fırsat. İlişkilerde samimiyet arayışın artacak. Partnerinle daha derin bir iletişim kurma isteği içindesin. Kendi içindeki duygusal zenginlikleri keşfetmek, hem kendine hem de sevdiklerine fayda sağlayacak. Ayrıca, dünyevi konularda mükemmel bir sezgiye sahip olacaksın; finansal durumlarını gözden geçirip yeni fırsatları değerlendirmek için uygun bir zaman. Elindeki kaynakları akıllıca kullanarak gelecek için sağlam temeller atabilirsin. Her şeyin ötesinde, kendine olan güvenin artarken, etrafa ışık saçmanın da zamanı geldi.
Hassas ve analitik doğanla, detaylara olan düşkünlüğün bugün seni ön plana çıkaracak. Gün içerisinde karşılaşacağın durumlar, çözüm odaklı yaklaşımını ve pratik zekanı sergilemeni sağlayacak. İş yerinde veya sosyal çevrende sorumluluk alman gereken anlar doğabilir. Bu, hem kişisel hem de profesyonel ilişkilerini güçlendirme fırsatı sunuyor. Kendini ifade etmekten çekinme; fikirlerin başkaları tarafından takdir görecek. Özellikle sağlığına dikkat etmeye özen göstermelisin. Zihnini dinlendirmek için kısa molalar vermek, yaratıcılığını artıracak. Aşk hayatında ise, duygusal derinliklerin sığ sularda kaybolmamalı. Partnerinle olan iletişimini güçlendirecek küçük sürprizler üzerinde yoğunlaşmalısın. Kendine karşı nazik ol ve kendini yargılamaktan vazgeç; bu, ruhsal bütünlüğünü korumanda faydalı olacaktır. Unutma, kendi iç huzurunu sağlarsan, etrafındaki dünya da daha düzenli ve uyumlu hale gelecektir.
Denge arayışında, sosyal ilişkilerde yeni fırsatlarla karşılaşabilirsin. Bugün, çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerin derinleşebilir, yeni bağlantılar kurma şansı elde edebilirsin. Sanatsal yönlerin ön plana çıkabilir; yaratıcılığını ifade edecek projelere yönelmek için ilham bulabilirsin. Karar alma süreçlerinde zihninde oluşmuş ikilemleri aşabilmek için içsel bir huzura ulaşman önemli. Duygusal dengenin sağlanması, özellikle bir ilişkin varsa, partnerinle olan iletişimini güçlendirebilir. Farklı bakış açıları sergilediğin tartışmalarda uyum sağlamakta zorlanma ihtimalin var; empati kurmakta fayda var. Bugün, hem içsel hem dışsal dünya arasındaki dengeyi kurabilmek için adımlar atmalısın.
Derin duyguların ve güçlü sezgilerin aktive olacağı bir gün. Kendini içsel bir dönüşüm sürecine girebilir, geçmişle yüzleşme fırsatı bulabilirsin. Bugün, başkalarıyla olan ilişkilerde samimiyet arayışın ön planda olacak. İnsanların iç dünyalarını anlama yeteneğin, sosyal etkileşimlerini derinleştirebilir. Kendi sınırlarını korumak önem kazanırken, bir yandan da çevrendeki insanlara destek olma arzusu duyabilirsin. Duygusal yoğunluğun yüksek olduğu bu dönemde, yaratıcılık ve sezgiler sana yeni kapılar açabilir. Kendini ifade etmenin, sanatsal ya da spiritüel alanlarda keşif yapmanın tam zamanı. Açık havada geçireceğin zaman, zihninin ve kalbinin yeniden canlanmasına yardımcı olabilir. İş veya kişisel projelerde daha kararlı ve tutkulu olacaksın; bu da seni hedeflerine bir adım daha yaklaştırabilir. Unutma ki, duygusal derinliklerindeki keşifler, seni daha güçlü bir birey haline getirecek.
Bugün hayatında yeni keşiflere yer açabilirsin; merak duygun artmış durumda. Yeni hobi veya ilgi alanları peşinde koşmak, seni oldukça besleyecek. Duygusal ve ruhsal olarak kendine dair derin bir anlayış geliştireceksin. Özellikle iletişimde yapıcı bir tutum sergilemek, çevrendeki insanlar üzerinde olumlu bir etki bırakacak. Sosyal ilişkilerinde daha samimi ve içten olma ihtiyacı hissedebilirsin, bu da bağlarını güçlendirecek. Ancak, dikkatin dağılabilir; aceleci kararlar almaktan kaçınmak, uzun vadede yarar sağlayacaktır. Keşfetme ve öğrenme isteğin seni yeni deneyimlere yönlendirebilir, bu süreçte daha önce denemediğin yollara girmekten çekinme. Bugün içinizde yatan özgür ruhu besle ve hayallerinin peşinden git!
Dikkatini toplamış durumda, hedeflerine ulaşmak için gereken azmi ve kararlılığı hissediyorsun. Gün boyunca sorumluluklar ön planda olacak; zamanını etkili kullanma fırsatına sahip olacaksın. Gün içinde karşılaşabileceğin zorluklar, seni ruhsal olarak güçlendirecek ve yeteneklerini daha iyi anlamana yardımcı olacak. İş veya kariyer alanında yeni fırsatlar doğabilir, bu yüzden açık fikirli olmanda fayda var. Sosyal çevrende yapıcı ilişkiler geliştirme ihtiyacı hissedebilirsin; işbirlikleri senin için faydalı olabilir. Kendine zaman ayırmayı unutma; içsel huzuru sağlamak, bireysel başarının temel taşlarından biri. Sadık dostların, duygusal açıdan sana destek olabilir ve bu destek, motivasyonunu artırabilir. Genel olarak, sağlam adımlarla ilerleyeceğin bir gün seni bekliyor.
Bugün özgün fikirlerinle parlayacak, çevrendekilere ilham vereceksin. Sosyal ilişkilerinde daha açık fikirli olma ve yeni insanlarla tanışma fırsatları karşına çıkabilir. Yenilikçi düşüncelerin, özellikle grup çalışmaları veya ekip projelerinde değerli bulunacak. Kendi alışkanlıklarını sorgulama ve farklı bakış açıları benimseme zamanı. Bireysel özgürlüğünü vurgulayan bir tutum, sana olumlu sonuçlar getirebilir. Yaratıcılığını ifade etmek için doğru zaman. Ancak anlık tepkilerinle başkaları üzerinde beklenmedik bir etki yaratabilirsin; dikkatli ol. Aşk hayatında sürpriz gelişmeler yaşanabilir, açık iletişim her şeyin anahtarı olacak. Harekete geçmeye hazır ol!
Bugün içsel dünyana derin bir dalış yapma isteği hissedebilirsin. Duygusal yoğunluğun artması, çevrendekilerle daha samimi bağlantılar kurmana olanak tanıyacak. Empati yeteneğin yüksek, bu da başkalarının hissetiklerini anlaman konusunda sana yardımcı olacak. Bununla birlikte, kendi duygularının su yüzüne çıkmasına da izin vermelisin. Sanatsal yeteneklerin ön plana çıkabilir; belki bir yaratıcı proje ya da yeni bir hobi seni çok mutlu edecek. Sakin kalmaya çalış, çünkü bazen düşüncelerin seni karmaşaya sürükleyebilir. İçsel huzur arayışın sayesinde bazı sorulara cevap bulabilirsin. Bu gün, ruhsal olarak kendine yönelik derin düşünmelerde bulunmak için ideal. Sevgiyle ilgili güzel sürprizler kapını çalabilir; duygusal ilişkilerde daha açık ve samimi olman faydalı olacaktır.
1
2
3
4
5
6
