1
Tiyatro sektörü, şimdiye kadar mevcut mali yasa ve yönetmelikler çerçevesinde ticari faaliyetlerini sürdürmekle birlikte Maliye Bakanlığı, Çalışma Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı gibi kamu otoritelerinin yeterli ilgisine ve desteğine mazhar olamayan bir sektör oldu. Özellikle ülkemizde kavram karmaşası nedeniyle faaliyetleri 90 NACE kodu ile sınıflandırılan bu sektör, birçok hibe ve teşvik kalemlerinden de yararlanamıyor.
Tiyatromuz yaşasın inisiyatifi, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile diğer sivil toplum örgütlerinin de katılımıyla sektör gündemini ele alan görüşmelerin yanı sıra önce bakanlık ve ticaret odaları nezdinde birincil olarak tiyatro faaliyetinde bulunan işletmeleri ayrıştırabilmek için NACE kodlarının düzenlenmesi çalışmalarını başlattı. İkinci adım olarak da sektörün tam bir fotoğrafını çekebilmek ve ekonomik büyüklüğünü rakamlarla ortaya koyabilmek için hem kayıt içi ve kayıt dışı kaç tiyatro emekçisi ve kaç tiyatro işletmesinin olduğunu, mevcut tiyatro salonlarının kapasiteleri ve sahip oldukları teknik altyapıları kapsayan bir envanter çalışması yaptı.
Önümüzdeki günlerde Anadolu’da görünür olamayan amatör ve profesyonel sanatçı ve kumpanyaların yerelde yüklendiği misyonu, gelişimini ve bugünkü durumunu tespite yönelik sözlü tarih çalışmaları ve belgesel filmlerin yapımına yönelik fon arayışına girdi. İnisiyatif, sektöre ilişkin kurumsal hafızanın güçlendirilmesi için bu çalışmaların dijitale aktarılarak arşivlenmesi ve geleceğe kayıt düşülmesi gerektiğini savunuyor.
Bununla birlikte Kültür ve Turizm Bakanlığı nezdinde bir “Tiyatro Yasası” hazırlığı yönünde çalışmalarımız başlayacak.
Tiyatromuz Yaşasın İnisiyatifi Geçici Yürütme Kurulu üyesi, Tiyatro Eleştirmeni Ragıp Ertuğrul ile sürecin ayrıntılarını konuştuk.
– Tiyatrolar, özellikle de özel tiyatrolar, pandemi öncesinde yeterli desteği alamıyordu. Pandemi sürecinde ise çok daha zor durumdalar. Devletin nasıl bir politika izlemesi gerekirdi ve nasıl bir destek politikası uygulamalı?
Öncelikle Atatürk’ün evrensel değerlere dayanan, kültürel mirasımızın devamını sağlayan stratejilerini belirlediği, kurumlarını inşa ettiği, kültür insanlarını yetiştirdiği, Devlet güvencesi altına aldığı ancak maalesef zamanla zayıflatılan kültür politikasının dışında şimdiye kadar hiçbir devlet yönetimi bu şekilde kapsayıcı bir politikayı oluşturma cihetine gitmedi ki halen bir “Tiyatro Yasası”nın olmaması bunun en önemli göstergesi.
O nedenle kültürün sahiplenilmesi ve yaşatılması her zaman, değişen iktidarların insafına kaldı. Tiyatro sektörü de pandemi krizine makus talihine uygun olarak zayıf, korunmasız, güvencesiz yakalandı.
Bu dönemde özellikle Kültür ve Turizm Bakanı Sayın Mehmet Nuri Ersoy’un diyaloğa açık yaklaşımını, bürokrasi tarafından çerçevelenmiş uygulamaları devam ettirmek yerine çözüm odaklı arayışlarını ve deneyimli bakanlık bürokratlarının da aslında tiyatro sektörünün sorunlarını ve çıkmazlarını iyi bildiğini; bunları bertaraf etme yönünde sınırlı da olsa gayret gösterdiğini gördük. 2020 ve 2021 yılları için özel tiyatroların projelerine yapılan yardımlar karşılığında alınan taahhütlere toleranslı davranılması, bakanlık koordinasyonunda bir tiyatro çalışma grubu kurulması, Özel Tiyatroların Projelerine Yapılacak Yardımlara İlişkin Yönetmelik’te sektörün istek ve beklentileri doğrultusunda değişikliğe gidilmesi sektöre güven veren adımlar. Çoğu hizmet sektörüyle birlikte tiyatro biletlerine de getirilen vergi indirimlerinin sürekli kılınması zaruridir.
– Sanata erişim lüks sayılır durumda malesef ülkemizde.
Zira sanata erişim, lüks bir tüketim değil, sağlık gibi eğitim gibi toplumun tüm bireylerinin sahip olduğu anayasal bir haktır. Çağrıda bulunulan dijital arşiv, sesli oyun ve turne desteği projeleriyle ödeneksiz tiyatrolara can suyu olabilecek kaynaklar yaratılması da göz ardı edilmemesi ve mutlaka artarak devam etmesi gereken uygulamalar. Öte yandan vergi ve SGK borcu gibi ekonomik kriterler veya faaliyet kodlarının teşvik kapsamı dışında kalması, vergi mükellefi birçok tiyatro işletmesinin, devletin hibe ve teşvik kalemlerinden yararlanamamasına sebep oldu. Ekonomik kaygılardan ötürü yevmiyeye dayalı gelir paylaşımının yani kayıt dışı çalışmanın yaygın olduğu sektör, kısa çalışma ödeneğinden de yararlanamadığı gibi esnafa yapılan maddi yardımlardan da yoksun kalıyor. Salonu olan tiyatro işletmeleri ise bu süreci en ağır yaşayanlardan oldu. Faaliyetler durmuşken, seyirciden uzak kalınmışken salon kira borçları birikmeye devam ediyor ve henüz bu konuya bir çözüm bulunamadı. Günlük ihtiyaçların karşılanmasında bile yaşanan zorluk ve uygun hijyen koşullarına sahip mekânların bulunmaması tiyatroların yeni oyunların provasına girmesinin, yeni projelerin üretmesinin önünde çok büyük engel.
– Tiyatro yasasından bahseder misiniz?
Yukarıda bahsettiğimiz tiyatro sektörünün maruz kaldığı tüm sorunların çözümü için gelip takıldığımız nokta; aslında bir “Tiyatro Yasası”nın olmaması. Sektörde kayıt dışılığın önüne geçecek olan yasadır. Sahne arkası çalışanlarının çalışma koşullarının iyileştirilmesi ve mesleki gelişimlerinin sağlanması başta olmak üzere tüm tiyatro emekçilerini sosyal güvenceye kavuşturacak olan yasadır.
Sektörde planlı bir istihdam politikası yürütülmesini sağlayacak olan yasadır. Türkiye coğrafyasında profesyonel veya amatör, geleneksel veya çağdaş, gerçek veya tüzelkişi, salonlu veya salonsuz tüm tiyatro emekçilerinin ve kumpanyaların, toplumun kültürel gelişiminde büyük oranda kamusal hizmet verdiği gerçeği, bir yasa ile teyid edilmelidir. Bu yasa, sektörde fırsat eşitliğinin de hem ekonomik hem de sosyokültürel açıdan tesis edilmesini sağlayacaktır.
Kültür endüstrileri için katma değer yaratan tüm eser ve tasarımlar da dahil olmak üzere bir bütün olarak doğrudan teşvikler ve vergi kolaylıkları, dağıtım kanallarının yaygınlaştırılması, bu alanda KOBİ ve “startup”ların desteklenmesi, bankacılık sektörünün kültür girişimlerine kredi imkânları sağlamaya yönelik yeni ürünler geliştirmek üzere bilgilendirilmesi, sanat ve sanat eğitimi kurumlarına vergi avantajları sağlanması ve sponsorluğun sahne sanatlarını geliştirici ve kalkındırıcı şekilde düzenlenmesi gibi ekonomik uygulamalar yasanın kazanımları olacaktır.
Sektörün kamusal alanları kullanımı, kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilişkileri, Türkiye’nin yurtdışında temsil edilmesi söz konusu olduğunda sanatçıların maddi olarak desteklenmesi, bürokratik işlemlerde kolaylıklar gösterilmesi, uluslararası sanatsal işbirlikleri için teşvik edilmeleri, bir kamu hizmeti sunmalarından dolayı reklam ve tanıtım olanaklarında önceliklendirilmesi tiyatro yasası kapsamında ele alınabilecek önemli konulardır.
Pandemi döneminin başında, bağımsız tiyatroları sosyal ve ekonomik çöküntüden kurtarabilecek, yaşamasını sağlayabilecek 7 maddelik talepleri içeren “Tiyatromuz Yaşasın” başlıklı kampanyanın 35 bine yakın imzayla desteklenmesinin ardından, tüm Türkiye’den 600’e yakın bağımsız tiyatronun gönüllü katılımıyla Tiyatromuz Yaşasın İnisiyatifi hareket etmeye başladı.
İnisiyatif, tüm bölgelerden de temsilcilerin bulunduğu yürütme kurulu ile tiyatroların hak temelli mücadelesini kamu otoriteleri nezdinde yürütüyor; sektörün, bu zorlu süreçten sağ çıkmasının ötesinde kayıt altına alınıp her türlü sosyal güvence, teşvik ve tesis edilecek bir “Tiyatro Yasası” ile AB standartlarına uyumlu bir sektör haline gelmesini hedefliyor.
Bugün enerjin zirve yapacak, etrafındakilere ilham vereceksin. Bireysel hedeflerine odaklandığın bir süreçte, cesaretin ve kararlılığın, seni yeni fırsatlarla buluşturacak. Sosyal çevrendeki dinamikler aktif hale gelecek; bazı tartışmalar, seni düşündürmekle kalmayacak, aynı zamanda seni güçlendirecektir. İçsel motivasyonun, engelleri aşmana yardımcı olacak; gerektiğinde başkalarına liderlik etme ve ilham verme rolünü üstlenebilirsin. Ancak, sabırlı olmayı unutma; düşüncelerini paylaşırken empatiyi ön planda tutarsan, ilişkilerin güçlenecek. Bugün, yenilikçi fikirlerinle ve cesur adımlarınla dikkat çekeceksin. Hayatına katmak istediğin değişiklikler için mükemmel bir zaman dilimi!
Bugün, içsel huzurunu bulma çabasına odaklanacaksın. Sanatsal yönlerin gündeme gelebilir; yaratıcı projelere yönelmek için harika bir fırsat. Maddi konularda bazı yenilikler yapma isteği duyacaksın. Ancak, harcamalarına dikkat etmen gereken bir dönemdesin; bütçeni gözden geçirmek akıllıca olabilir. Aşk hayatında ise karşı tarafın duygularını daha derinlemesine anlamak isteyebilirsin. İletişimin güçlü olduğu zamanlar seni bekliyor. Arkadaşlarınla olan ilişkilerini geliştirmek için bu enerjiyi değerlendirebilirsin; sosyal ortamlarda keyifli anlar yaşayacaksın. Kendine güvenin artacak, bu da sana çeşitli kapılar açabilir. Unutma, sabırlı olmak her zaman kazanmanın yolu.
Zihin açıcı, canlı ve sosyal bir gün! İletişim becerilerin öne çıkıyor, çevrendeki insanlarla derin bağlar kurma fırsatı bulabilirsin. Fikirlerini paylaşırken içsel bir özgüven hissedeceksin; bu, etrafındakileri etkilemek için mükemmel bir vesile. Belirli konularda alacağın bilgiler, perspektifini genişleterek yeni projelere yönelmeni sağlayacak.Endişelerine odaklanmak yerine, yeniliklerin ve değişimlerin kapıda olduğunu kabul etmek önemli. Sıradanlıktan uzaklaşma arzun, yeni deneyimlere yönelmeni sağlayacak. Sosyal çevrendeki dinamikler, belki de biraz rahatsız edici olabilir; ancak bu durum, gelişimin için gerekli. Esnek kalmak ve değişim rüzgarına kapılmak, huzurunu artıracak.Duygusal anlamda, samimi bir iletişim kurmak isteyeceksin. Sevdiklerinle daha derin bir bağ kurmak, aradaki boşlukları kapatmana yardımcı olabilir. Yaratıcılığın ön plana çıkıyor, bu nedenle sanatsal faaliyetler veya yeni hobi denemeleri harika sonuçlar verebilir. Merak duygunu besle ve öğrenmeye devam et; hayatta her gün yeni bir şey keşfetmek için bir fırsattır.
Duygusal derinlikler ve sezgisel yetenekler bir kez daha ön planda. Bugün içsel bir yolculuğa çıkmak, kendini keşfetmek adına harika bir zaman dilimi. Aile bağları ve sevdiklerinle olan ilişkiler, kalp ve zihin arasında köprü kurmaya yardımcı olacak. Hassasiyetin, bazen seni zorlayabilir; ancak bu duygusal zenginlik, hayata dair yeni bir perspektif kazandırabilir. Sakin ve huzurlu bir ortamda, düşüncelerini düzenlemek ve plan yapmak için zaman ayırmak faydalı olacak. Kendini ifade etme arzun artarken, başkalarının duygularına karşı empati gösterme yeteneğin de güçlenecek. İlişkilerde derinleşme imkanı doğabilir, bu sayede kalp ve akıl arasında dengeli bir bağlantı kurabilirsin. Önemli kararlar alırken, içsel sesine kulak vermekte ısrarcı ol. Unutma ki, bu süreçte kendine nazik olmalısın.
Parlak bir enerji ile güne merhaba diyorsun. Kendine olan güvenin artıyor, bu da çevrendekilere ilham veriyor. Sosyal çevrende beklenmedik karşılaşmalara hazırlıklı ol; eski bir arkadaş ya da bir iş ortağı yeniden karşına çıkabilir. Eğer bir proje üzerinde çalışıyorsan, bu dönemde yaratıcılığını ön plana çıkartabilir, dikkat çekici fikirler üretebilirsin.Kalp hizasında güçlü bir etkileşim var; duygusal hayatında kucaklayıcı bir atmosfer hakim. Partnerinle arandaki iletişim daha derin hale gelebilir. Aşkı yeniden tanımlama fırsatı bulabilirsin. Tek başına zaman geçirdiğinde, içsel keşifler yapma fırsatına sahip olacaksın.Maddi konularda dikkatli olman gereken bir dönemdesin; harcamalarını gözden geçirip bütçeni kontrol altında tutmalısın. Anlık heveslerle hareket etmek yerine, uzun vadeli hedeflerine odaklanman faydalı olacak. Sağlık konusunda, bedensel hazzını artıracak aktiviteleri hayatına sokma arayışında olabilirsin. Esneklik ve dayanıklılığın artarken, ruhsal olarak da toplumsal sorumluluklarını gözden geçirmen önem taşıyor.
Detaylara olan düşkünlüğün ve analitik zihnin, seni gün içinde pek çok fırsatla karşı karşıya getirebilir. Dikkatini özellikle iş veya eğitim konularına yoğunlaştırmak, yeteneklerini sergilemen için mükemmel bir zaman. Ancak, mükemmeliyetçilik duygusunu dengelemen gerekebilir; aksaklıklar karşısında sabırlı olmalı ve dengenin değerini unutmamalısın.İletişimde daha açık olman, çevrendekilerle sağlıklı ilişkiler kurmanda büyük rol oynayacak. Yalnızca fiziksel değil, duygusal sağlık konularına da önem vermek isteyebilirsin. Kendine zaman ayırmak, ruh halini pozitif etkileyecektir. Hızla geçen bir fikir akışı içinde kaybolmamak için, anı yaşamak ve her durumu olduğu gibi kabul etmek sana iyi gelecektir. Bugün, hayatındaki küçük mutlulukları kutlamak için bir fırsat yaratmalısın.
Bugün, sosyal ilişkilerin ön planda olacağı bir gün. Dışa dönüklüğün ve karizma dolu tavırların, etrafındaki insanları etkileyebilir. Sosyal ortamlarda bulunmak, yeni bağlantılar kurmak ve mevcut dostlukları derinleştirmek için harika bir fırsat. Sanat ve estetikle ilgili konular için ilham dolu bir zaman. Özellikle yaratıcı projelerdeki ilerlemeler, içsel huzurunu artırabilir. Duygusal dengeyi sağlamak için içsel bir yolculuğa çıkman faydalı olabilir. İlişkilerde çatışmalardan kaçınırken, uzlaşmacı tutumunla derin bağlar kurabilirsin. Öğle sonrası, bazı kararlar almak zorunda kalabilirsin; iç sesini dinleyerek en doğru yolu bulmaya çalış. Finansal konularda dikkatli ol, harcamalarını kontrol etmek akıllıca olacak. Genel olarak, keyif alacağın anlar ve ilham dolu düşler seni bekliyor.
Bugün içsel sezgilerin ön plana çıkıyor. Gizli kalmış duygularını açığa çıkarma fırsatı bulabilirsin. İlişkilerde derinleşme isteği sana yeni kapılar aralayabilir; bu süreçte karşındakilerin hislerine duyarlı olmalısın. Belki de eski bir dostla yüzleşmek ya da geçmişle barışmak için bir adım atma zamanıdır. Duygusal derinliklerine inmekten korkma, bu sana güç katacak. İş hayatında ise, stratejik düşünmen gereken fırsatlar belirebilir; sezgilerini kullanmakta zorlanma. Paylaşmak ve destek vermek, hem sen hem de çevrendeki insanlar için faydalı olabilir. Ayrıca, kendine zaman ayırmayı ihmal etme; ruhsal sağlığını korumak için sakinleştirici aktiviteleri ihmal etme. Doğa yürüyüşleri veya meditasyon gibi uğraşlar, denge sağlamaya yardımcı olacak. Kalbinin sesine kulak ver, bu içsel yolculukta sana rehberlik edecektir.
Macera arayışın, farklı kültürlerle tanışma isteğin ve bilgiye olan açlığın öne çıkıyor. İçinde bulunduğun ortamda sıradanlık seni sıkarken, yeni ufuklar keşfetme arzun her zamankinden daha güçlü. Sosyal çevrendeki insanlarla samimi paylaşımlar yapabilir, derin bir bağ kurabilirsin. Eğitimle ilgili bir fırsat karşına çıkabilir; bunu değerlendirmek için hazırlıklı olmalısın. Yıldızlar, cesaretin ve kararlılığınla ön plana çıkmanı, hedeflerin doğrultusunda ilerlemeni destekliyor. Bugün, dışa dönük yapın sayesinde ilham verici fikirler üretebilir, burcunun dinamik ruhunu çevrene yansıtmada başarılı olabilirsin. Aşk hayatında ise beklenmedik sürprizler kapını çalabilir; ani bir karşılaşma ya da eski bir duygunun yeniden alevlenmesi söz konusu. İçsel huzurun, tutkuların ve sezgilerinle birleştiğinde, önemli adımlar atman için güzel bir zaman.
Bugün, hedeflerin üzerinde yoğunlaşmak için mükemmel bir zaman. Planların somutlaşması için gereken motivasyonu hissedeceksin. Sorumlulukların seni biraz bunaltabilir, ama bu süre zarfında içsel gücünü keşfedeceksin. İş ve kariyer alanında yeni fırsatlar kapını çalabilir; bunları değerlendirmekten çekinme. İletişimde daha açık ve cesur olmalısın, bu, fikirlerini savunma konusunda senin yararına olacaktır. Ailevi ilişkilerde biraz daha esnek olman faydalı olabilir, anlayışın ve sabrın, sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirecek. Kendi ihtiyaçlarını göz ardı etmemelisin; bir süre kendine zaman ayırmak, enerji depolamana yardımcı olacak. Bu dönemi, kişisel gelişimine yatırım yaparak geçirebilirsin.
Sıra dışılık duygusu içindesin, alışılmışın dışına çıkma isteğin artıyor. Diğerlerinden farklı düşünmeye ve bunu çevrendekilerle paylaşmaya hevesli olabilirsin. Sosyal ilişkilerde anlık sürprizler gündeme gelebilir; yeni tanışmalar veya var olan dostluklarda beklenmedik değişimler söz konusu. Farklı görüşler seni cezbetse de, başkalarının hislerine dikkat etmek ve empati kurmak önemli bir denge sağlayabilir. Yeniliklere açık olmadığın durumlar sinirlerini zorlu bir teste sokabilir; içsel huzurunu korumak için yaşananları kabullenmeyi öğrenmek faydalı olacak. Kendi hedeflerine odaklanırken zaman zaman çevrendeki insanları da unutma, birlikte hareket etmek evrensel uyumu güçlendirecektir. İş veya eğitim alanında yaratıcı fikirler geliştirebilir, bu sayede ilgi çekebilirsin. Duygusal olarak ise içsel çatışmalar yaşıyorsan, biraz durup düşünmek ve özüne dönmek, ihtiyaçlarına odaklanmak sana iyi gelecektir. Kendi özgürlüğüne olan sevginle, engelleri aşabilecek güçtensin.
Etrafındaki insanlarla olan ilişkilerin bu dönemde daha belirgin bir hale geliyor. Empati yeteneğin, çevrendekilerin duygusal ihtiyaçlarına daha fazla duyarlılık göstermenle birlikte derinleşiyor. İçsel dünyanda meydana gelen değişimler, yaratıcı projelerine ilham kaynağı olabilir. Geçmişle hesaplaşma fırsatı bulabilirsin; bu durum, sana bir tür huzur sağlayacak. Hayal gücünün seni yönlendirmesine izin ver, çünkü sezgilerin sana önemli mesajlar taşıyor. Kendi isteklerine odaklanırken, çevrendeki insanların ihtiyaçlarını da göz ardı etmemekte fayda var. Unutma ki duygusal denge, hem kendinle hem de başkalarıyla olan ilişkilerinde keyif verici bir alan yaratır. Şansın en çok, kalpten bir bağ kurduğun anlarda açığa çıkacak.
1
2
3
4
5
6
