1
“Ölüyorum tanrım, bu da oldu işte.
Her ölüm erken ölümdür, biliyorum tanrım.
Ama, ayrıca, aldığın şu hayat, fena değildir…
Üstü kalsın…”
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, derleme ve tenkit yazıları kaleme alan, şiir ve tercümeler yapan edebiyatçının gerçek adı Cemalettin Seber.
1931 yılında Erzincan’da doğan Cemal Süreya, annesi Gülbeyaz ve babası Hüseyin ile birlikte çocukluk dönemini burada geçirdikten sonra, 1938 yılında çıkan Dersim İsyanı ile ailesi Bilecik’e sürgün edildi.
Sürgünden kısa bir süre sonra henüz 23 yaşında olan annesini kaybetti. Bu dönemde babası, öğrenimini büyük kentte yapması için İstanbul’a halasının yanına gönderdi.
Babası Hüseyin Bey, bir yıl sonra annesiyle iki kızını da İstanbul’a gönderdi, üçüncü yıl da kendisi çocuklarının yanına giderek İstanbul’da çalışmaya başladı. Ancak bir süre sonra yeniden sürgün yurtları olan Bilecik’e geri dönmek durumunda kaldılar.
Süreya’nın edebiyatla ilgisi çok küçük yaşlarda başladı. Küçük yaşlarda annesinden dinlediği halk hikayeleri “şairlik duygusunun” ortaya çıkmasına yardımcı oldu.
Ortaokul yıllarında okuduğu Dostoyevski ise ona adeta yeni bir dünyanın kapısını araladı.
Bu yıllarda şair olma arzusunun ilk nüvelerini hisseden Cemal Süreya, ilk aşkı olan (sonradan ilk eşi) Seniha’ya şiirler yazmış ve bu yüzden kendisine “Şair”, Âşık” gibi adlar verildi.
1944’te Bilecik Ortaokulu’na başlayan Cemal Süreya, üvey anne Esma’nın gelişiyle evden kurtulmak için babasından gizli sınava girip “parasız yatılı” okumaya hak kazandı. Okul yıllarında Türkçe ve edebiyat derslerindeki başarısı ile öğretmenlerinin dikkatini çekti.
Okuldan arta kalan vakitlerini Bakırcılar Çarşısı’ndaki Halkevi Kitaplığı’nda geçiren Cemal Süreya, bu dönemde kendi ifadesiyle “kötü romanlar” okudu.
1947’de yine parasız yatılı olarak Haydarpaşa Lisesi’ne girdi. Lise yıllarında edebiyata ilgisi oldukça derinleşmiş, kendi kendine eski yazıyı öğrendi ve özellikle eski edebiyata araştırmacı bir gözle bakmaya başladı.
Liseyi bitirdikten sonra 1950’de Mülkiye’nin Maliye bölümünü kazanınca hayatına Ankara’ya devam etti. Ankara’daki dört yıl, dünya görüşünün, kişiliğinin ve sanatının oluşumunda önemli bir rol oynadı.
1953’te henüz daha üniversite öğrencisiyken Seniha Hanım ile evledi.
Şiire çocuk yaşlarda ilgi duyan Süreya’nın ilk şiiri “Şarkısı Beyaz”, 1953’te “Mülkiye” adlı okul dergisinde çıktı. Cemal Süreya, “İkinci Yeni” şiir hareketinin öncülerinden biri kabul edildi.
Şiirlerindeki ironiyi ortaya koyan “Gül” şiiri, Yeditepe dergisinde yayınlandığında 23 yaşında olan Süreya, Sezai Karakoç, Muzaffer Erdost, Nihat Kemal Eren ve Hasan Basri ile yakın arkadaş oldu.
1954 yılında Mülkiye’den mezun oldu ve aynı yıl Eskişehir Vergi Dairesi’nde stajyer olarak göreve başladı. 1955’te Ayçe adlı bir kızları oldu ve aynı yıl Maliye Müfettiş Muavini olarak İstanbul’a atandı.
Usta şair, hem şiirleri hem de yazılarının yayımlanmasının ardından dergi çıkarma düşüncesi içine girdi. Süreya, “Papirüs” dergisinin ilk sayısını yayımladı, ikinci sayıdan sonra 8 ay ara veren şair, üç sayı sonra dergiyi kapattı.
1959’da askere giden Süreya, askerliğini yaparken bir taraftan da Hukuk fakültesini bitirdi.
1961’de “Maliye denetim usulleri ve iktisadi devlet teşekkülleri”ni incelemesi için Paris’e gönderildi. Paris’te bir yıl kaldıktan sonra teftiş göreviyle 1963’te Kars ve Ağrı, 1965’te Çanakkale ve Tekirdağ’a gitti.
1965’te, arkadaşları Sezai Karakoç ve Doğan Yel ile Maliye Teftiş Kurulundan istifa ederek, edebiyata ağırlık verdi.
1 Haziran 1966’da 3. kez “Papirüs”ü okuyucuyla buluşturdu ve1970’e kadar dergiyi her ay düzenli yayımladı.
Maliye Bakanlığındaki memuriyetine 1971’de geri döndü. İstanbul Hocapaşa Vergi Dairesi, Maliye Tetkik Kurulu, İstanbul Darphane ve Damga Matbaası Müdürlüğünde görev aldı.
Başyazılarını yazdığı “Oluşum” dergisinde ve kurucularından olduğu “Türkiye Yazıları” dergisinde yöneticilik de yapan Süreya, 1977’de “Politika” gazetesinin sanat sayfasında haftada bir yazdığı “Günübirlik” yazılarıyla gazete yazarlığına başladı.
Kültür Bakanlığı Kültür Yayınları Danışma Kurulu üyeliği yaptı. “Papirüs”ü son olarak 15 Mart 1981’de çıkardı.
“Yeni Ulus” ve “Aydınlık” gazetelerinde de yazan Süreya, çeşitli devlet kademelerinde görev aldıktan sonra 1982’de emekli oldu.
Cemal Süreya, eserlerini, Osman Mazlum, Adil Fırat, Ali Fakir, Ali Hakir, Ahmet Gürsu, Hüseyin Karayazı, Birsen Sağanak, Dr. Suat Hüseyin gibi farklı mahlaslarla kaleme aldı.
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, tenkit yazısı, şiir ve düz yazı tercümesi ve derleme de yazan Süreya, ilk kitabı “Üvercinka” ile 1958’de Yeditepe Şiir Ödülünü, Arif Damar’la paylaştı.
Süreya, ikinci kitabı “Göçebe”yle 1966’da Türk Dil Kurumu Edebiyat Ödülüne, “Sıcak Nal” ve “Güz Bitiği” kitaplarıyla 1988’de Behçet Necatigil Şiir Ödülüne değer görüldü.
Usta şair, girdiği şeker koması sonucu 9 Ocak 1990’da hayatını kaybetti ve Kulaksız Mezarlığı’na defnedildi.
1990 yılında ölen Cemal Süreya’nın anısına 1991’den yılından beri “Cemal Süreya Şiir Ödülü” veriliyor. 2003 yılında Cemal Süreya Kültür ve Sanat Derneği kuruldu.
Cemal Süreya ile ilgili pek çok dergi özel sayı hazırlamış ve armağan kitaplar yayımlandı. 2001’de Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, Doğan Hızlan editörlüğünde Cemal Süreya armağan kitabı çıkarıldı.
Miras bıraktığı eserlerinden bazıları şöyle:
“Şapkam Dolu Çiçekle, Göçebe, Günler, Güz Bitiği, Sevda Sözleri, Üvercinka, Uzaktan Seviyorum Seni, Günübirlik, Uzat Saçlarını Frigya, Aydınlık Yazıları / Paçal, Papirüs’ten Başyazılar, Onüç Günün Mektupları, Aritmetik İyi Kuşlar Pekiyi, Güvercin Curnatası, Mülkiyeli Şairler, Oluşum’da Cemal Süreya ve Yüz Aşk Şiiri.”
Bugün içsel motivasyonun oldukça yüksek, cesaretin ve kararlılığın çevrendeki insanlara ilham verebilir. İlişkilerinde daha açık ve samimi olmak, bazen risk almak gerektiğini gösterebilir. Yeni projeler için harika bir gün; enerjini doğru yönlendirdiğinde, sürpriz fırsatlar kapını çalabilir. Sağlık konusunda, bedenine iyi bakmak ve dinlenmek için zaman ayırmak, zindeliğini artıracaktır. Duygusal olarak da, geçmişteki deneyimlerin seni daha güçlü kılıyor. Kendini ifade etme biçiminde özgüvenin artabilir. Bu dönemde karşına çıkan engelleri birer basamak olarak değerlendirmek, seni daha yükseklere taşıyacak.
Bugün, huzur arayışın ön planda. İlişkilerinde uyum sağlamak için daha fazla çaba gösterebilir, sevgi dolu anlar yaşayabilirsin. İçsel bir dinginlik bulmak adına kendine zaman ayırmak önemli. Sanat ve estetikle ilgili aktiviteler, ruhunu besleyecek. Maddi konularla ilgili dikkatli olman gereken bir süreçte olduğun söylenebilir. Dikkatini dağıtan unsurları minimize et, böylece sıkıntılardan uzak durabilirsin. Ayrıca, kendini ifade etme biçiminde yenilik arayışında olabilirsin; yazmak, müzik yapmak ya da yeni bir hobi edinmek için ideal bir zaman. Unutma ki, kararlılığın ve dayanıklılığın seni her zaman hedeflerine daha da yaklaştıracak.
Bugün iletişim becerilerinizi parlatma zamanı. Sosyal çevrenizle yapacağınız etkileşimler, yeni fikirlerin tohumlarını atmanıza yardımcı olacak. Zihninizin açık ve meraklı olduğu bir dönemdesiniz, bu nedenle yeni bilgiler edinmek ve farklı bakış açıları ile tanışmak için mükemmel bir fırsat. İkili ilişkilerde samimiyet ön planda, çevrenize duyduğunuz ilgi ile onları daha da yakınınıza çekebilirsiniz. Ancak, yüzeysel tartışmalardan uzak durmalısınız; derin sohbetler, sizi ve karşınızdaki kişiyi daha fazla geliştirecektir. İçsel enerjinizi doğru yönlendirmek, yaratıcı projelerinizi hayata geçirmek için elverişli koşullar sunuyor. Unutmayın, sezgilerinize güvenmek, sizi daha iyi yerlere taşıyabilir. Bazı ani değişimler kapıda, fakat esnek kalmayı başarabilirseniz, bunlardan olumlu bir şekilde yararlanabilirsiniz. Kısa geziler ve yeni insanlarla tanışmak, size ilham verebilir. Göz alıcı bir gün sizi bekliyor!
Duygusal derinliklerinle yüzleşme zamanı. İçsel huzuru sağlamak için kendine alan yaratmalısın. Ailevi bağlar, günün en önemli teması. Sevgi dolu bir atmosfer içinde hissetmek isteyeceksin. Anlayış ve yardımlaşma, ilişkilerinde ön plana çıkacak. Geçmişte yaşanan anıları yeniden değerlendirmek, içsel yolculuğunu zenginleştirebilir. Duygusal açıdan kendini güvende hissetmek için sevdiğin insanlarla daha fazla zaman geçirebilirsin. İş ve kariyer alanında, daha fazla sorumluluk üstlenme isteği doğabilir. Ancak, bu dönemde hislerini de ifade etmekten çekinmemelisin. İşbirlikleri ve ortak projelerde samimi yaklaşımın sayesinde mükemmel sonuçlar elde edebilirsin. Kendini yenileme, yeni başlangıçlar yapma arayışında imkânlar bulacak, bunları değerlendirmek isteyeceksin. Dikkatini, içsel zenginliğe ve duygusal dengeye yönlendirmelisin. Her şeyin bir denge içerisinde gerçekleştiğini unutmadan, kendini yeniden inşa etme fırsatını iyi değerlendir.
Bugün, kendinizi sahnede gibi hissedeceksiniz; tüm dikkatlerin üstünüzde olması sizin için enerji kaynağı olacak. Yaratıcılığınızın doruk noktalarına ulaşabileceği bir gün. İçsel motivasyonunuzla birlikte başkalarına ilham verme gücünüz artabilir. Sosyal ilişkilerde kararlılık ve liderlik sergilemek, çevrenizdeki insanlara güven verecek. Fakat, çevrenizdeki dengeyi sağlamak adına empati kurmayı unutmayın; zaman zaman paylaşımda bulunmak, bağlantılarınızı kuvvetlendirebilir. Duygusal konularda ise, içsel hislerinize güvenmek faydalı olacak. İçsel sesinize kulak verin, sizi yönlendirmesine izin verin. Bugün, hedeflerinize ulaşmak için gereken kararlılığı sergilemeniz mümkün. Önemli adımlar atmak için kendinizi hazır hissediyorsunuz; bu motivasyonunuzu iyi değerlendirin.
Bugün detaylara odaklanma isteğin artıyor. İş yerinde veya günlük işlerinde mükemmeliyetçi yönlerin ön plana çıkabilir. Zihinsel olarak oldukça aktif olacağın bir zaman dilimindesin; ince eleyip sık dokuma arayışında olabilirsin. Etrafındaki insanlarla olan iletişiminde ise daha dikkatli olmanda fayda var. Eleştiriler yaparken, yapıcı bir dil kullanmak önem taşıyor. Duygusal konularda daha keskin ve net kararlar almak isteyebilirsin, ama içsel hislerine kulak vermeyi unutma. Kendini geliştirme fırsatlarıyla karşılaşabilirsin; yeni bir hobi edinmek veya bir kursa katılmak için uygun bir dönemdesin. Sağlığınla ilgili konulara da odaklanmak, yaşam kaliteni artıracak. Kendi ihtiyaçlarına önem vermek, seni daha güçlü hissettirecek.
Bugün, sosyal ilişkilerde ve işbirliklerinde uyum arayışın ön planda. Çevrenle olan iletişimin akıcı geçeceği bu dönemde, yeni bağlantılar kurma fırsatları doğabilir. İçsel denge arayışın, başkalarının ihtiyaçlarını anlamanla birleştiğinde, birçok sorunun üstesinden gelmene yardımcı olacak. Duygusal tarafın, karşı tarafla empati kurma yeteneğinle birleşince, derin ve anlamlı diyaloglar ortaya çıkabilir. Kendi ihtiyaçlarını göz ardı etmemeye dikkat etmelisin; zira bu, içsel huzurunu tehlikeye atabilir. Kendine bir sınır koymayı dene. Ayrıca, sanat alanında yapacağın faaliyetler sana ilham verecek ve ruhunu besleyecek. İkili ilişkilerde ise, sabırlı olman fayda sağlayabilir; duyguların dengesi, günün akışını olumlu yönde etkileyecektir.
Bugün içsel duyguların derinliklerinde bir keşfe çıkabilirsin. Kendini sorgulamak ve ruhsal bir dönüşüm yaşamak için uygun bir zaman. İlişkilerde yaşanan gizli duyguları açığa çıkarma arzusu, içinde patolojik bir merak uyandırabilir. Duygu yoğunluğuyla başa çıkmak zor olabilir, bu yüzden korkularınla yüzleşmekten çekinme. Kendine olan güvenin, zorlukların üstesinden gelmende büyük rol oynayacak. İş yerinde veya sosyal çevrende, güç ve kontrol temalarının ön plana çıkması muhtemel. Yaratıcı projelere yönelmek, içsel tüm bu savaşların ve karmaşanın yatışmasına yardımcı olabilir. Unutma, değişim her zaman kolay değil ama hayata dair büyük dersler getirebilir. Kendi iç sesini dinlemeye, sezgine güvenmeye açık ol. Bugün her şeyi görebilmek için farklı bir bakış açısı geliştirmek faydalı olacak.
Macera ruhun canlanıyor, yeni deneyimlere açılmak için harika bir zaman. Yalnız olmadığını, çevrende sana destek verecek insanlarla kuşatıldığını hissedeceksin. Farklı bakış açıları edinmek, ufkunu genişletmek için harika fırsatlar söz konusu. Bu dönem, kişisel gelişimin adına yapacağın girişimler için ideal. Geçmişteki tecrübelerini değerlendirerek bunları avantaja çevirebilirsin. Duygusal olarak cesur ve açık ol, kalbini yeniden heyecanlandırmak için yer aç. Yeni bir yolculuğa çıkma isteği yoğunlaşacak; belki bir seyahat planı veya yeni bir bilgi edinme arzusu seni bekliyor. Hayallerini gerçekleştirmek için cesur adımlar atmak, içindekini ortaya çıkarmak son derece tatmin edici olacak. Kendine güven, içsel rehberliğine kulak ver ve sağlam adımlarla ilerle.
Bugün, kararlılığın ve azmin en yüksek seviyelere ulaşabileceği bir gün. İş hayatında yeni fırsatlarla karşılaşabilirsin; bu fırsatlar, uzun vadeli hedeflerine ulaşmana yardımcı olacak. İletişim becerilerin, yönlendirme almak ve ekip çalışması yapmak için oldukça etkili olacak. Sorumluluklarını yönetmekteki başarın, başkalarına ilham verebilir.Kendine olan güvenin artarken, içsel motivasyonunu güçlendirecek olan yeni projelere yönelme isteği duyabilirsin. Ancak, detaylara dikkat etmen gereken anlar öne çıkabilir; aceleci davranmamak ve olaylara dikkatle yaklaşmak, olası hataların önüne geçecektir.Gün içinde duygusal ilişkilerde de dikkatli ol. Aldığınız geri bildirimlere açık olman, sevdiklerinle daha sağlıklı bir iletişim kurmana yardımcı olabilir. Eğer duygusal açıdan sıkışmış hissediyorsan, bu konuları çözümlemek için adımlar atmak isteyebilirsin. Kendine zaman ayırabilmek ve ruhsal dinginlik sağlamak için kısa molalar vermek de faydalı olacaktır.Biraz huzurlu bir köşede olmak ve doğanın tadını çıkarmak sana iyi gelebilir. İçsel dengeyi sağlamak ve zihnini rahatlatmak için doğaya yönelmek, yaratıcılığı artırabilir. Bugün, hem kariyerinde hem de kişisel yaşamında dengeyi bulmak için önemli fırsatlar sunuyor. Unutma, kararlılığın en büyük gücün!
Bugün, sosyal çevrenizle olan etkileşimlerinizde canlı ve dinamik bir enerji hissedebilirsiniz. Arkadaşlarınızla bir araya gelmek, ilginç sohbetler yapmak ve yeni fikirler paylaşmak için harika bir zaman. Beklenmedik yeniliklerle karşılaşabilir, ilham verici insanlarla tanışabilirsiniz. Farklı bakış açıları, düşünce sınırlarınızı genişletecek ve sizi yeni projelere yönlendirecek. Ancak, özgür ruhunuzun kısıtlanmasına karşı dikkatli olun; başkalarının beklentileriyle sınırlandırılmaya çalışıldığınızda, kendi kimliğinizi koruma ihtiyacı hissedebilirsiniz. İçsel bir ses, sizi daha derin bakış açıları keşfetmeye teşvik edebilir. Kendinizi ifade etmekte özgür olun, ilhamınızı yansıtmaktan çekinmeyin. Bugün içsel huzuru sağlamak ve dengeyi bulmak adına sessiz bir zaman dilimi yaratmak da iyi bir fikir olabilir. Meditasyon veya doğada kısa bir yürüyüş, düşüncelerinizi netleştirmek için faydalı olabilir. Gözlerinizin çevrenizdeki güzelliklere ve fırsatlara açık olmasına dikkat edin. Bu enerji, yaratıcılığınızı arttıracak ve potansiyelinizi gerçekleştirmeniz için gereken cesareti bulmanızı sağlayacaktır. İnanın, yenilikler ve değişim için açık bir zihinle yaklaşmak, bugün size büyük kazançlar sağlayabilir.
Duyguların derinliklerinde yol alırken, içsel sezgilerin bugün güçlü bir şekilde öne çıkacak. Yaratıcılığın ve hayal gücün, seni sıradanlığın dışına taşıyabilir. Duygusal ilişkilerde hassas bir denge kurman gerekebilir; sevgi dolu ama aynı zamanda net sınırlar koymak önem taşıyor. Belki de birine yardım etme arzun, seni ayrı bir huzura yönlendirecek. Kendini ifade etme konusunda cesur ol; sanatsal bir proje, kendini bulmana yardımcı olabilir. İçsel bir huzur arayışindasın ama dış dünyadaki karmaşa bu huzuru zorlayabilir. Kendi iç sesine kulak vererek, gerçek hislerini anlamaya çalış. Sosyal çevrendeki kişilerin duygusal destek arayışında olduğunu hissediyor olabilirsin, onlara el uzatman ya da onları dinlemen aranızdaki bağı güçlendirebilir. Bu süreçte, zarif bir tutum sergilemen ve şefkatini esirgememen büyük önem taşıyor. Değişime açık ol; yeni fırsatlar karşına çıkabilir, ama bunları değerlendirmek için önce kalbini dinlemen gerekebilir. Unutma ki, senin sezgilerin seni doğru yola yönlendirecektir.
