1
“Ölüyorum tanrım, bu da oldu işte.
Her ölüm erken ölümdür, biliyorum tanrım.
Ama, ayrıca, aldığın şu hayat, fena değildir…
Üstü kalsın…”
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, derleme ve tenkit yazıları kaleme alan, şiir ve tercümeler yapan edebiyatçının gerçek adı Cemalettin Seber.
1931 yılında Erzincan’da doğan Cemal Süreya, annesi Gülbeyaz ve babası Hüseyin ile birlikte çocukluk dönemini burada geçirdikten sonra, 1938 yılında çıkan Dersim İsyanı ile ailesi Bilecik’e sürgün edildi.
Sürgünden kısa bir süre sonra henüz 23 yaşında olan annesini kaybetti. Bu dönemde babası, öğrenimini büyük kentte yapması için İstanbul’a halasının yanına gönderdi.
Babası Hüseyin Bey, bir yıl sonra annesiyle iki kızını da İstanbul’a gönderdi, üçüncü yıl da kendisi çocuklarının yanına giderek İstanbul’da çalışmaya başladı. Ancak bir süre sonra yeniden sürgün yurtları olan Bilecik’e geri dönmek durumunda kaldılar.
Süreya’nın edebiyatla ilgisi çok küçük yaşlarda başladı. Küçük yaşlarda annesinden dinlediği halk hikayeleri “şairlik duygusunun” ortaya çıkmasına yardımcı oldu.
Ortaokul yıllarında okuduğu Dostoyevski ise ona adeta yeni bir dünyanın kapısını araladı.
Bu yıllarda şair olma arzusunun ilk nüvelerini hisseden Cemal Süreya, ilk aşkı olan (sonradan ilk eşi) Seniha’ya şiirler yazmış ve bu yüzden kendisine “Şair”, Âşık” gibi adlar verildi.
1944’te Bilecik Ortaokulu’na başlayan Cemal Süreya, üvey anne Esma’nın gelişiyle evden kurtulmak için babasından gizli sınava girip “parasız yatılı” okumaya hak kazandı. Okul yıllarında Türkçe ve edebiyat derslerindeki başarısı ile öğretmenlerinin dikkatini çekti.
Okuldan arta kalan vakitlerini Bakırcılar Çarşısı’ndaki Halkevi Kitaplığı’nda geçiren Cemal Süreya, bu dönemde kendi ifadesiyle “kötü romanlar” okudu.
1947’de yine parasız yatılı olarak Haydarpaşa Lisesi’ne girdi. Lise yıllarında edebiyata ilgisi oldukça derinleşmiş, kendi kendine eski yazıyı öğrendi ve özellikle eski edebiyata araştırmacı bir gözle bakmaya başladı.
Liseyi bitirdikten sonra 1950’de Mülkiye’nin Maliye bölümünü kazanınca hayatına Ankara’ya devam etti. Ankara’daki dört yıl, dünya görüşünün, kişiliğinin ve sanatının oluşumunda önemli bir rol oynadı.
1953’te henüz daha üniversite öğrencisiyken Seniha Hanım ile evledi.
Şiire çocuk yaşlarda ilgi duyan Süreya’nın ilk şiiri “Şarkısı Beyaz”, 1953’te “Mülkiye” adlı okul dergisinde çıktı. Cemal Süreya, “İkinci Yeni” şiir hareketinin öncülerinden biri kabul edildi.
Şiirlerindeki ironiyi ortaya koyan “Gül” şiiri, Yeditepe dergisinde yayınlandığında 23 yaşında olan Süreya, Sezai Karakoç, Muzaffer Erdost, Nihat Kemal Eren ve Hasan Basri ile yakın arkadaş oldu.
1954 yılında Mülkiye’den mezun oldu ve aynı yıl Eskişehir Vergi Dairesi’nde stajyer olarak göreve başladı. 1955’te Ayçe adlı bir kızları oldu ve aynı yıl Maliye Müfettiş Muavini olarak İstanbul’a atandı.
Usta şair, hem şiirleri hem de yazılarının yayımlanmasının ardından dergi çıkarma düşüncesi içine girdi. Süreya, “Papirüs” dergisinin ilk sayısını yayımladı, ikinci sayıdan sonra 8 ay ara veren şair, üç sayı sonra dergiyi kapattı.
1959’da askere giden Süreya, askerliğini yaparken bir taraftan da Hukuk fakültesini bitirdi.
1961’de “Maliye denetim usulleri ve iktisadi devlet teşekkülleri”ni incelemesi için Paris’e gönderildi. Paris’te bir yıl kaldıktan sonra teftiş göreviyle 1963’te Kars ve Ağrı, 1965’te Çanakkale ve Tekirdağ’a gitti.
1965’te, arkadaşları Sezai Karakoç ve Doğan Yel ile Maliye Teftiş Kurulundan istifa ederek, edebiyata ağırlık verdi.
1 Haziran 1966’da 3. kez “Papirüs”ü okuyucuyla buluşturdu ve1970’e kadar dergiyi her ay düzenli yayımladı.
Maliye Bakanlığındaki memuriyetine 1971’de geri döndü. İstanbul Hocapaşa Vergi Dairesi, Maliye Tetkik Kurulu, İstanbul Darphane ve Damga Matbaası Müdürlüğünde görev aldı.
Başyazılarını yazdığı “Oluşum” dergisinde ve kurucularından olduğu “Türkiye Yazıları” dergisinde yöneticilik de yapan Süreya, 1977’de “Politika” gazetesinin sanat sayfasında haftada bir yazdığı “Günübirlik” yazılarıyla gazete yazarlığına başladı.
Kültür Bakanlığı Kültür Yayınları Danışma Kurulu üyeliği yaptı. “Papirüs”ü son olarak 15 Mart 1981’de çıkardı.
“Yeni Ulus” ve “Aydınlık” gazetelerinde de yazan Süreya, çeşitli devlet kademelerinde görev aldıktan sonra 1982’de emekli oldu.
Cemal Süreya, eserlerini, Osman Mazlum, Adil Fırat, Ali Fakir, Ali Hakir, Ahmet Gürsu, Hüseyin Karayazı, Birsen Sağanak, Dr. Suat Hüseyin gibi farklı mahlaslarla kaleme aldı.
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, tenkit yazısı, şiir ve düz yazı tercümesi ve derleme de yazan Süreya, ilk kitabı “Üvercinka” ile 1958’de Yeditepe Şiir Ödülünü, Arif Damar’la paylaştı.
Süreya, ikinci kitabı “Göçebe”yle 1966’da Türk Dil Kurumu Edebiyat Ödülüne, “Sıcak Nal” ve “Güz Bitiği” kitaplarıyla 1988’de Behçet Necatigil Şiir Ödülüne değer görüldü.
Usta şair, girdiği şeker koması sonucu 9 Ocak 1990’da hayatını kaybetti ve Kulaksız Mezarlığı’na defnedildi.
1990 yılında ölen Cemal Süreya’nın anısına 1991’den yılından beri “Cemal Süreya Şiir Ödülü” veriliyor. 2003 yılında Cemal Süreya Kültür ve Sanat Derneği kuruldu.
Cemal Süreya ile ilgili pek çok dergi özel sayı hazırlamış ve armağan kitaplar yayımlandı. 2001’de Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, Doğan Hızlan editörlüğünde Cemal Süreya armağan kitabı çıkarıldı.
Miras bıraktığı eserlerinden bazıları şöyle:
“Şapkam Dolu Çiçekle, Göçebe, Günler, Güz Bitiği, Sevda Sözleri, Üvercinka, Uzaktan Seviyorum Seni, Günübirlik, Uzat Saçlarını Frigya, Aydınlık Yazıları / Paçal, Papirüs’ten Başyazılar, Onüç Günün Mektupları, Aritmetik İyi Kuşlar Pekiyi, Güvercin Curnatası, Mülkiyeli Şairler, Oluşum’da Cemal Süreya ve Yüz Aşk Şiiri.”
Cesaretin ve kararlılığının ön planda olduğu bir dönemdesin. Birikimlerini değerlendirmek için yeni fırsatlar kapını çalabilir. İlişkiler konusunda daha açık ve samimi olman, etrafındaki insanlarla olan bağlarını güçlendirebilir. Sosyal çevrendeki dinamikler değişebilir; bu da seni farklı deneyimlere yönlendirebilir. İçsel enerjini yükseltmek için spora yönelebilir, fiziksel aktivite ile stresini azaltabilirsin. Duygusal olarak kendini keşfetmekte büyük bir adım atabilirsin. Kendine olan güvenin artarken, hedeflerine ulaşmak için gerekli motivasyonu bulabilirsin. Unutma, bu süreçte kendini ifade etme biçimin büyük önem taşıyor; hislerini paylaşmaktan çekinme.
Bugün, kararlılığınız ve pratik zekânız ön planda. Hayatınızdaki maddi konulara odaklanırken, sağlam adımlar atmak isteyeceksiniz. Yapmanız gerekenler arasında bütçenizi gözden geçirmek ve tasarruf planları oluşturmak var. Sosyal ilişkilerde ise, sevdiklerinizle kuracağınız derin sohbetler, ruh halinizi yukarı çekecek. Biriken duygularınızı ifade etmek için doğru zaman. Yaratıcılığınızı ortaya koyabileceğiniz yeni hobi veya projeler için cesaret bulabilirsiniz. Kendinize olan güveninizin artmasıyla birlikte, etrafınızdaki insanların da size karşı duyduğu saygı dalgası yükselebilir. Rahat etmek ve kendinizi şımartmak için küçük bir kaçamak planlamak keyifli olabilir. İş yerinde yeni fırsatlar kapınızı çalabilir; bu nedenle sezgilerinize güvenmekte fayda var. Esnek kalmayı öğrenmeye başlamak, size büyük kazançlar sağlayacak.
Bugün iletişim becerilerin ön planda olacak. Düşüncelerin daha net ve etkileyici bir şekilde ifade edilebilir. Yeni sosyal bağlantılar kurmak için harika bir zaman. Kısa seyahatler ya da arkadaşlarla yapılan sohbetler gününe renk katabilir. Farklı perspektiflerden bakma yeteneğin, sorunları çözmende büyük bir avantaj sağlayacak. Ancak, önceliklerini belirlemekte zorlanabilirsin; her şeye aynı anda odaklanma isteği seni yıpratabilir. Karşılaştığın yeni fikirler, ilham verici olabilir. Kendini ifade etme arzun senin için kişisel bir tatmin kaynağı olacak, bu yüzden görüşlerine güven. Duygusal ilişkilerde daha fazla anlayış ve derinlik arayışında olabilirsin, bu da karşı tarafa olan bağlılığını artırabilir. Unutma, bugün yaşamın sunduğu fırsatları değerlendirmek senin elinde!
Duygusal derinlikler içinde kaybolma fırsatın var. İçsel dünyana yönelerek, geçmişle yüzleşmek ve duygusal yüklerinden arınmak için uygun bir dönemdesin. Sevdiklerinle olan ilişkilerde daha anlayışlı ve koruyucu bir tavır sergilemek, aranızdaki bağı güçlendirecek. Hassasiyetin artabilir, bu nedenle kendine karşı nazik olmalısın. Gözlem gücün yüksek, etrafındakilerin hislerine duyarlılığın sayesinde bazı gizli duyguları ortaya çıkarabilirsin. Kendine zaman ayırarak, ruhunu dinlendirmek için doğayla iç içe olmalısın. Kariyer alanında yeni fırsatlar kapını çalıyor, bu durumu değerlendirmek için bir adım atmakta tereddüt etmemelisin. Duygu ve sezgilerinin seni doğru yolda yönlendireceğine inan.
Bugün enerjinin zirveye çıktığı, kendini ifade etmenin ve yaratıcılığını ortaya koymanın tam zamanı. Duyguların dalgalanabilir, bu duygusal zenginlik seni çevrendekilere çekici kılıyor. Özgüvenin artarken, çevrendeki insanlar üzerinde güçlü bir etki bırakma potansiyeline sahipsin. Sosyal ilişkilerin canlanabilir, yeni insanlarla tanışma fırsatları kapını çalabilir. İş veya projelerinle ilgili aldığın riskler, beklenmedik sonuçlar doğurabilir; bu sebeple her adımını dikkatlice düşün. İçsel bir değerlendirme yapmalı ve hedeflerine yönelik stratejini gözden geçirmelisin. Romantik ilişkilerde tutku ve heyecan artacaktır. Duygularını açıkça ifade etmekten çekinme; bu, aradığın derin bağlantıyı yaratabilir. Kendine olan inancını kaybetme ve başkalarına da ilham verme fırsatını kaçırma. Bugünün sunduğu fırsatları en iyi şekilde değerlendirmek için açık fikirli olman, seni daha ileriye taşıyabilir.
Bugün, detaylara olan ilgin derinleşiyor ve organize olma yeteneğin belirgin bir şekilde öne çıkıyor. Gün boyunca karşına çıkan sorunları çözme konusundaki yetkinliğinle çevrendekilere ilham verebilirsin. Belirli bir projeye ya da işe odaklanmak, sana büyük tatmin sağlayacak. İletişim becerilerin sayesinde, başkalarıyla olan ilişkilerin güçleniyor. Sosyal ortamlarda kendini ifade etme arzun artıyor ve bu, seni yeni bağlantılar kurmaya yönlendirebilir.Sağlık konularına dikkat etmen gereken bir dönemdesin. Küçük değişikliklerle yaşam tarzında olumlu etkiler yaratabilirsin. Kendine biraz zaman ayırmak, zihinsel ve fiziksel olarak yeniden enerji bulmanı sağlayacak. İçsel huzuru yakalamak için meditasyon ya da doğada zaman geçirmek faydalı olabilir. Kendi ihtiyaçlarına öncelik vermek, gününü daha verimli geçirmeni sağlayacak. Yaratıcılığın da tavan yapmış durumda; bu enerjiyi kullanarak sanatsal ya da estetik projelere yönelmek sana keyif verebilir.
İlişkilerin ve iletişimin ön planda olacağı bir dönemdesin. Bugün, sosyal çevrende yeni bağlantılar kurma fırsatlarıyla karşılaşabilirsin. Sözlerin ve davranışların, etkililiğinle birleşerek başkalarını etkileyebilir. Duygusal dengeyi sağlamak adına, içsel huzurunu korumak önemli olacak. Karşındaki insanlarla kuracağın uyum, hem kişisel hem de profesyonel hayatında kapıları açabilir. İş ya da projelerde işbirliği ruhu, seni daha yükseklere taşıyabilir. Unutma, senin eşitlik ve adalet arayışın, başkalarıyla olan ilişkilerini derinleştirecek. Kendine güvenerek özgün fikirlerini paylaşmak, başkaları için ilham kaynağı olmanı sağlayabilir. Her anın tadını çıkar ve içten gelen duygularını ifade etmekten çekinme.
Duygusal derinliklerin ve sezgisel yeteneklerin ön planda. İçsel bir yolculuğa çıkabilir, kendini keşfetmek için fırsatlar bulabilirsin. Gizli duygular ve sırlarla yüzleşmek, hem kendini hem de ilişkilerini dönüştürebilir. İş veya sosyal çevrende bazı sürprizlerle karşılaşabilirsin; bu durum seni harekete geçirebilir. Bağlantı kurmakta zorlanıyorsan, iletişim kurma konusundaki kendine güvenini tekrar gözden geçir. Olumsuzluklarla başa çıkmak için güçlü bir iradeye sahipsin. Bugün, içsel gücünü keşfetmeye ve dönüşüm yaratmaya odaklan. Gözlem yeteneklerin, olayların altındaki gerçekleri anlamana yardımcı olabilir. Kendine güven, dönüşüm için gereken gücü bulmana olanak tanır.
Bugün ruhsal bir aydınlanma yaşayabilirsin. Yaratıcılık ve sezgilerin ön planda. İçsel haberci gibi hissettiğin anlar ortaya çıkabilir; hayallerin, ilham verici düşüncelerin, seni daha önce hiç düşünmediğin fikirlere yönlendirebilir. Öğrenmeye ve keşfetmeye olan isteğin, yeni deneyimler kazanmanın kapısını aralayacak. Yalnızlık hissi veya içe kapanma ihtiyacı yerine, insanlarla iletişim kurmak, yeni bağlar oluşturmak seni olumlu yönde dönüştürecek. Yakın arkadaşlarınla veya sevdiklerinle yapacağın sohbetler, sana yeni bakış açıları kazandıracaktır. Seyahat planları veya eğitim fırsatları da gününü renklendirebilir. Doğa ile iç içe olmak, zihnini dinlendirirken seni besleyecek. Kendini ifade etme şeklin, başkalarını da etkileyebilir; bu nedenle duygu ve düşüncelerini paylaşmaktan çekinme.
Disiplinli yaklaşımın ve kararlılığın sayesinde bugün hedeflerinin bir adım daha yakınında olacaksın. Kendine güvenin yüksek olacak ve bu da çevrendekilerin dikkatini çekecek. İş hayatında yenilikçi fikirlerin ortaya çıkabilir. Sabırlı ve dikkatli adımlar atarak, projelerini ilerletme fırsatını değerlendirebilirsin. Özel ilişkilerde ise, sevdiklerinle zaman geçirmek seni mutlu edecek; hislerini ifade etmekten çekinmemelisin. Ancak, duygusal konularda içsel bir denge kurmakta zorlandığını hissedebilirsin. Kendi ihtiyaçlarına zaman ayırmayı unutma ve ruhuna iyi gelen şeylere yönel. Bu dengeyi sağlamak, genel huzurunu artıracak.
Bağımsızlık arayışın derinleşiyor. Sosyal çevrenle olan ilişkilerinde yenilikçi fikirlerinle öne çıkabilirsin. Yaratıcılığın, üzerinde düşündüğün projelerde sürpriz gelişmelere yol açacak. Beklenmedik fırsatlarla karşılaşabilir, farklı insanlarla iletişim kurarak yeni kapılar aralayabilirsin. Duygusal açıdan ise, içsel huzuru bulma yolunda bazı sınavlardan geçiyorsun. Kalp-göz ilişkisinde dengeyi kurmaya çalışırken, geçmişle yüzleşme zamanı geldi. Aşk hayatında özgürlük arzusu ön plana çıkabilir; bu da yeni heyecanlar katacak. Sürpriz olaylar, gündelik rutininle ciddi bir çatışma yaratabilir. Mantığını kullanarak, duygusal dalgalanmaların üstesinden gelebilirsin. Unutma, en büyük değişim senin elinde!
Duyguların derin sularında yüzüyorsun. İçsel huzur arayışında, kendini keşfetmeye yönelik bir yolculuğa çıkmanın tam zamanı. Yaratıcılığını ifade etme fırsatları karşına çıkacak; bu, sanatsal projelerde veya hobilerinde kendini göstermek için mükemmel bir an. İçsel gücünü hissetmek, belirsizliklerden kurtularak kendine güvenmene yardımcı olacak. Başka insanlara yardım etme isteğin artabilir; başkalarının dertleriyle empati kurmanın önemli olduğunu unutma. Bununla birlikte, kendi sınırlarını belirlemekte zorlanabilirsin; kendi ihtiyaçlarını öncelikli kılmayı öğrenmek, uzun vadede yararlı olacaktır.İlişkilerde, derin bir bağ kurma arzusu öne çıkıyor. Tam karar veremediğin durumlardan kaçınmak, seni daha huzurlu hissettirebilir. Başkalarının görüşlerine değer verirken, kendi sesini de duymayı ihmal etme. Kendine zaman ayırmak, bu karmaşık zihin yapısından uzaklaşmana yardımcı olacak. Yıldızların rehberliği ile içsel dengeyi bulmak, ilerleyen günlerde sana iyi gelecek.
