1
“Ölüyorum tanrım, bu da oldu işte.
Her ölüm erken ölümdür, biliyorum tanrım.
Ama, ayrıca, aldığın şu hayat, fena değildir…
Üstü kalsın…”
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, derleme ve tenkit yazıları kaleme alan, şiir ve tercümeler yapan edebiyatçının gerçek adı Cemalettin Seber.
1931 yılında Erzincan’da doğan Cemal Süreya, annesi Gülbeyaz ve babası Hüseyin ile birlikte çocukluk dönemini burada geçirdikten sonra, 1938 yılında çıkan Dersim İsyanı ile ailesi Bilecik’e sürgün edildi.
Sürgünden kısa bir süre sonra henüz 23 yaşında olan annesini kaybetti. Bu dönemde babası, öğrenimini büyük kentte yapması için İstanbul’a halasının yanına gönderdi.
Babası Hüseyin Bey, bir yıl sonra annesiyle iki kızını da İstanbul’a gönderdi, üçüncü yıl da kendisi çocuklarının yanına giderek İstanbul’da çalışmaya başladı. Ancak bir süre sonra yeniden sürgün yurtları olan Bilecik’e geri dönmek durumunda kaldılar.
Süreya’nın edebiyatla ilgisi çok küçük yaşlarda başladı. Küçük yaşlarda annesinden dinlediği halk hikayeleri “şairlik duygusunun” ortaya çıkmasına yardımcı oldu.
Ortaokul yıllarında okuduğu Dostoyevski ise ona adeta yeni bir dünyanın kapısını araladı.
Bu yıllarda şair olma arzusunun ilk nüvelerini hisseden Cemal Süreya, ilk aşkı olan (sonradan ilk eşi) Seniha’ya şiirler yazmış ve bu yüzden kendisine “Şair”, Âşık” gibi adlar verildi.
1944’te Bilecik Ortaokulu’na başlayan Cemal Süreya, üvey anne Esma’nın gelişiyle evden kurtulmak için babasından gizli sınava girip “parasız yatılı” okumaya hak kazandı. Okul yıllarında Türkçe ve edebiyat derslerindeki başarısı ile öğretmenlerinin dikkatini çekti.
Okuldan arta kalan vakitlerini Bakırcılar Çarşısı’ndaki Halkevi Kitaplığı’nda geçiren Cemal Süreya, bu dönemde kendi ifadesiyle “kötü romanlar” okudu.
1947’de yine parasız yatılı olarak Haydarpaşa Lisesi’ne girdi. Lise yıllarında edebiyata ilgisi oldukça derinleşmiş, kendi kendine eski yazıyı öğrendi ve özellikle eski edebiyata araştırmacı bir gözle bakmaya başladı.
Liseyi bitirdikten sonra 1950’de Mülkiye’nin Maliye bölümünü kazanınca hayatına Ankara’ya devam etti. Ankara’daki dört yıl, dünya görüşünün, kişiliğinin ve sanatının oluşumunda önemli bir rol oynadı.
1953’te henüz daha üniversite öğrencisiyken Seniha Hanım ile evledi.
Şiire çocuk yaşlarda ilgi duyan Süreya’nın ilk şiiri “Şarkısı Beyaz”, 1953’te “Mülkiye” adlı okul dergisinde çıktı. Cemal Süreya, “İkinci Yeni” şiir hareketinin öncülerinden biri kabul edildi.
Şiirlerindeki ironiyi ortaya koyan “Gül” şiiri, Yeditepe dergisinde yayınlandığında 23 yaşında olan Süreya, Sezai Karakoç, Muzaffer Erdost, Nihat Kemal Eren ve Hasan Basri ile yakın arkadaş oldu.
1954 yılında Mülkiye’den mezun oldu ve aynı yıl Eskişehir Vergi Dairesi’nde stajyer olarak göreve başladı. 1955’te Ayçe adlı bir kızları oldu ve aynı yıl Maliye Müfettiş Muavini olarak İstanbul’a atandı.
Usta şair, hem şiirleri hem de yazılarının yayımlanmasının ardından dergi çıkarma düşüncesi içine girdi. Süreya, “Papirüs” dergisinin ilk sayısını yayımladı, ikinci sayıdan sonra 8 ay ara veren şair, üç sayı sonra dergiyi kapattı.
1959’da askere giden Süreya, askerliğini yaparken bir taraftan da Hukuk fakültesini bitirdi.
1961’de “Maliye denetim usulleri ve iktisadi devlet teşekkülleri”ni incelemesi için Paris’e gönderildi. Paris’te bir yıl kaldıktan sonra teftiş göreviyle 1963’te Kars ve Ağrı, 1965’te Çanakkale ve Tekirdağ’a gitti.
1965’te, arkadaşları Sezai Karakoç ve Doğan Yel ile Maliye Teftiş Kurulundan istifa ederek, edebiyata ağırlık verdi.
1 Haziran 1966’da 3. kez “Papirüs”ü okuyucuyla buluşturdu ve1970’e kadar dergiyi her ay düzenli yayımladı.
Maliye Bakanlığındaki memuriyetine 1971’de geri döndü. İstanbul Hocapaşa Vergi Dairesi, Maliye Tetkik Kurulu, İstanbul Darphane ve Damga Matbaası Müdürlüğünde görev aldı.
Başyazılarını yazdığı “Oluşum” dergisinde ve kurucularından olduğu “Türkiye Yazıları” dergisinde yöneticilik de yapan Süreya, 1977’de “Politika” gazetesinin sanat sayfasında haftada bir yazdığı “Günübirlik” yazılarıyla gazete yazarlığına başladı.
Kültür Bakanlığı Kültür Yayınları Danışma Kurulu üyeliği yaptı. “Papirüs”ü son olarak 15 Mart 1981’de çıkardı.
“Yeni Ulus” ve “Aydınlık” gazetelerinde de yazan Süreya, çeşitli devlet kademelerinde görev aldıktan sonra 1982’de emekli oldu.
Cemal Süreya, eserlerini, Osman Mazlum, Adil Fırat, Ali Fakir, Ali Hakir, Ahmet Gürsu, Hüseyin Karayazı, Birsen Sağanak, Dr. Suat Hüseyin gibi farklı mahlaslarla kaleme aldı.
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, tenkit yazısı, şiir ve düz yazı tercümesi ve derleme de yazan Süreya, ilk kitabı “Üvercinka” ile 1958’de Yeditepe Şiir Ödülünü, Arif Damar’la paylaştı.
Süreya, ikinci kitabı “Göçebe”yle 1966’da Türk Dil Kurumu Edebiyat Ödülüne, “Sıcak Nal” ve “Güz Bitiği” kitaplarıyla 1988’de Behçet Necatigil Şiir Ödülüne değer görüldü.
Usta şair, girdiği şeker koması sonucu 9 Ocak 1990’da hayatını kaybetti ve Kulaksız Mezarlığı’na defnedildi.
1990 yılında ölen Cemal Süreya’nın anısına 1991’den yılından beri “Cemal Süreya Şiir Ödülü” veriliyor. 2003 yılında Cemal Süreya Kültür ve Sanat Derneği kuruldu.
Cemal Süreya ile ilgili pek çok dergi özel sayı hazırlamış ve armağan kitaplar yayımlandı. 2001’de Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, Doğan Hızlan editörlüğünde Cemal Süreya armağan kitabı çıkarıldı.
Miras bıraktığı eserlerinden bazıları şöyle:
“Şapkam Dolu Çiçekle, Göçebe, Günler, Güz Bitiği, Sevda Sözleri, Üvercinka, Uzaktan Seviyorum Seni, Günübirlik, Uzat Saçlarını Frigya, Aydınlık Yazıları / Paçal, Papirüs’ten Başyazılar, Onüç Günün Mektupları, Aritmetik İyi Kuşlar Pekiyi, Güvercin Curnatası, Mülkiyeli Şairler, Oluşum’da Cemal Süreya ve Yüz Aşk Şiiri.”
Bugün heyecan verici fırsatlarla dolu bir gün seni bekliyor. Enerjin yüksek, bu da çevrendeki insanlarla iletişimini güçlendiriyor. Yeni projelere adım atmak ya da cesur kararlar almak için mükemmel bir zaman. Koç’ların liderlik özellikleri ön plana çıkıyor; bu yüzden, grup dinamiklerinde öne çıkma isteğin artabilir. Sağlık konularına dikkat etmeni, yeterince enerji depolamayı unutmamanı öneririz. Arkadaşlarınla yapacağın aktiviteler, ruh halini olumlu yönde etkileyecek. Aşk hayatında ise spontane bir gelişme, kalbini hareketlendirebilir. Kendine güven ve cesaretinle, karşılaştığın her zorluğun üstesinden gelebileceksin. Bugün, içindeki ateşi serbest bırakmanın tam zamanı!
Bugün çevrendeki enerjiler, kişisel alanına ve konforuna daha fazla önem vermen için teşvik edici. İlişkilerde sabır ve anlayış sergilediğinde, karşılıklı güvene dayalı bir bağ inşa etme şansın artıyor. Maddi konularda akıllı ve temkinli davranmalısın; bu, geleceğe yönelik önemli fırsatların kapılarını aralayabilir. Kendine olan güvenin, yeni projeleri desteklemek için harika bir zemin hazırlıyor. Aşk hayatında, samimiyet beklerken, açılımların getirdiği yeniliklere de açık olmalısın. Kendi iç dünyana dönmek ve rahatlamak için zaman ayırmak, zihnini dinlendirecektir. Bugün, seni bekleyen olumlu fırsatlara hazırlıklı olmalı, sezgilerine güvenerek adım atmalısın.
Sosyal ortamlar, yeni bağlantılar ve etkili iletişim kapılarını açacak. Zihinsel olarak aktif ve meraklı olman, karşılaştığın durumlarda esnek düşünmeni sağlayacak. Kısa seyahatler veya küçük keşifler, ruh haline tuhaf bir canlılık katacak. Arkadaşlarınla yapacağın sohbetler, seni düşündüğünden daha fazla ilham verecek. Ancak, gereksiz detaylarda kaybolmamaya dikkat et. Duygusal derinlik gerektiren konularda yüzeyde kalmamak, ilişkilerinde daha tatmin edici bir denge yaratmana yardımcı olacak. İçsel sesine güven ve kendini ifade etmekten çekinme; çünkü gün boyunca karşına çıkan fırsatlar, yaratıcı yeteneklerini sergilemen için ideal bir zemin sunacak. Sürekli değişim ve yenilik arayışındaki doğan, bu dönemde kendini bulma yolculuğunun tadını çıkaracak.
Duygusal derinliklerin ve hassasiyetlerin ön planda olduğu bir gün. Sevdiklerinle kurduğun bağları güçlendirmek, iletişimde daha özenli olmak için harika bir fırsat. İçsel olarak kendini sorgulayabilir, geçmişle yüzleşebilirsin. Hedeflerine ulaşmakta zorlandığın anlarda, içsel sezgilerine güvenmek sana rehberlik edecek. Ailevi konular gündemde olabilir; herkesin duygusal ihtiyaçlarına dikkat etmen, ortamda huzur yaratabilir. Kendine karşı nazik olmayı unutma; yeterince yoğun duygular içinde boğulma, biraz kendine zaman ayır. Günün sonunda, içsel bir huzur arayışında olman, seni daha dingin bir ruh haline taşıyacak. Yeniliklere açık ol; hayat sürprizlerle dolu.
Bugün, içsel gücünü ve karizmanı açığa çıkarmak için mükemmel bir zaman. Etkileyici bir enerjiyle çevreni saracak, liderlik vasıflarını sergilemekte kendini oldukça rahat hissedeceksin. Sosyal ortamlarda dikkatleri üzerine çekecek, insanları etkilemeni sağlayan bir çekicilikle dolacaksın. Yaratıcılığın zirveye çıkacak; sanatsal bir proje veya yeni bir hobiye başlaman için ideal koşullara sahipsin. Aşk hayatında, tutkulu ve sıcak duyguların ön planda olacak. Partnerinle aranızdaki iletişim derinleşebilir, birbirinize daha yakın hissedebilirsiniz. Eğer yalnızsan, karşına çıkan yeni insanlarla tanışma fırsatı yakalayabilirsin. İş hayatında, kariyer hedeflerine yönelik adımlarını cesurca atmalısın; bu dönemde cesaretin seni büyük başarılara götürebilir. Sağlığına daha fazla özen göstermen gereken bir dönemdesin. Enerjini yüksek tutmak ve ruh dengen için spor yapmayı ihmal etmemelisin. İçsel huzur ve denge sağlamak, başarılarının devamı için önemli. Kendine güven ve hedeflerine odaklan; bugün, hayallerini gerçekleştirmek adına önemli adımlar atabilirsin.
Dikkatli ve titiz yaklaşımın, içinde bulunduğunuz durumları daha iyi yönetmene yardımcı olacak. Karar alırken detaylara odaklanman gerekirken, ince düşünmen gereken durumlarla karşılaşabilirsin. İş ortamında veya kişisel ilişkilerde uyum sağlamak için esnek olma gerekliliği ortaya çıkabilir. Aşırı mükemmeliyetçilikten kaçınmak, ruh halini dengelemene yardımcı olacaktır. Sağlık konularına yönelik bir farkındalık içinde olmalı ve bedenine gereken özeni göstermelisin. Belki de bir hobi veya yaratıcılığını ortaya koyacak bir etkinlik, gününü renklendirebilir. Duygusal alanda iletişimsel olman, ilişkilerin pekişmesine yardımcı olurken, içsel huzurunu bulmak için meditasyon veya doğa yürüyüşleri gibi faaliyetlere yönelmek faydalı olabilir. Unutma, küçük detaylar büyük farklar yaratabilir.
Bugün uyum arayışın daha belirgin hale gelecek. İlişkilerde diplomatik yaklaşımın ve ikna yeteneğin ön planda. Sosyal çevrendeki insanlarla olan iletişimini güçlendirmek için harika bir zaman dilimi. Duygusal dengeyi koruyabilmek adına, kendini ifade etmekten çekinmemelisin. Sanatsal yönlerin de ortaya çıkabilir; yaratıcılığını serbest bırakmak için ideal bir gün. Ayrıca, estetik ve güzelliklere olan ilgin seni yeni keşiflere yönlendirebilir. İçsel huzurunu sağlamak adına yalnız kalma ihtiyacı hissedebilirsin. Bu süreçte, başkalarıyla olan bağlarını güçlendirirken, kendinle de barışık olman önemli. Unutma, dış dünyayla olan etkileşimlerin, içsel dinginliğine katkı sağlayabilir.
Gizemli ve derin duyguların hakim olduğu bir dönemdesin. İçsel dinginliğini sağlamak için kendine zaman tanımalısın. Bugün duygu ve düşüncelerini daha iyi anlayabilmek için içe dönük bir gözlem yapma fırsatına sahip olacaksın. İletişim kurmak istediğin kişilerle samimi ve açık bir diyalog başlatmak, ilişkilerini kuvvetlendirebilir. Bu süreçte hislerin derinleşirken, karşındaki insanların da duygularını daha iyi anlama kapasiten artacak. Aynı zamanda, kariyerinle ilgili planlarını güncelleyebilirsin. Gelecek hayallerine dair net bir vizyon oluşturmak, seni motive edecek. Risk almayı seviyorsun ama bu sefer dikkatli olmalı, aceleci davranmamaya özen göster. Eski meselelerin üstündeki perdeyi kaldırma ve geçmişten ders çıkarma zamanı. Özellikle güvenilir bir arkadaşınle muhabbet etmek, zihnindeki belirsizlikleri arındırmana yardımcı olacak. Bugün, sevgi ve arkadaşlık ilişkilerinde daha fazla şeffaflık isteyeceksin. Hislerini açıkça ifade etmekten çekinme; duygularını paylaşman, ilişkini güçlendirebilir. Karşılıklı anlayış ve destek, yaşamındaki olumlu değişimleri tetikleyebilir. Kendine güven, kararlılık gerektiren durumlarla baş etmeni kolaylaştıracak. Duygusal derinliğinle insanlara dokunma yeteneğin bugünkü enerjinle daha da güçlenecek.
Geniş ufuklara açılma zamanı. Yeni fırsatlarla karşılaşabilir, yaratıcılığınızı özgürce ifade edebilirsiniz. İçsel bir macera arayışı içinde olabilir, bu da sizi farklı kültürleri veya fikirleri keşfetmeye yönlendirebilir. Sosyal ilişkilerdeki dinamikler canlanıyor; çevrenizdeki insanlarla derinlikli sohbetler yapma isteği, bağlantılarınızı güçlendirecek. Seyahat planları gündemde; keşif ruhunuz ön plana çıkıyor. Duygusal olarak, başkalarına ilham verme potansiyeliniz var. Yalnızca dışarıya açılmakla kalmayacak, içsel yolculuğunuzda da önemli dersler alacaksınız. Kendinizi ifade etme biçiminiz, çevrenizdekilerin dikkatini çekecek; bu da sosyal çevrenizdeki enerjiyi artıracak. Harekete geçmek için cesaretinizi toplayın, çünkü yeni fırsatlar kapıda.
Bugün, sorumluluklarınız ön plana çıkacak ve uzun vadeli hedeflerinizi gözden geçirmeniz gereken bir dönemde olacaksınız. İnisiyatif alarak hayal ettiğiniz projelerin ilk adımlarını atma konusunda cesaret bulabilirsiniz. İş ve kariyer alanında, sağlam adımlarla ilerlemek en büyük önceliğiniz olacak. Sadece bireysel çabalarınızla değil, çevrenizdeki insanlarla güçlü bir iş birliği kurmayı da hedefleyin. Bu, beklenmedik fırsatlar doğurabilir.Duygusal ilişkilerde yaşanabilecek sorunlarla başa çıkabilmek için kendinizi ifade etme şekliniz önem kazanacak. Sevdiğinizle olan iletişiminizi güçlendirmek için samimi ve açık bir yaklaşım benimseyin. İçinde bulunduğunuz durumları sorgulamak, hem kendinizi hem de ilişkinizi daha iyi anlamanızı sağlayabilir. Bugün, içsel huzuru bulmak için kendinize zaman ayırmayı unutmayın. Kendi ihtiyaçlarınıza duyduğunuz saygı, dış dünyadaki dengeyi de beraberinde getirecektir.
Bugün yenilikçi fikirlerin ve özgün yaklaşımlarının ön plana çıkacağı bir gün. Sosyal çevrendeki insanlarla etkileşimlerin güçlenebilir ve ilham verici arkadaşlıklar kurabilirsin. Zihnindeki yaratıcı projeleri hayata geçirme fırsatı bulabilirsin. Geleneksel yaklaşımların dışına çıkarak kendi özgün tarzını yansıtmak isteyebilirsin. Beklenmedik olaylar, sürpriz gelişmeler ve yeni fırsatlar kapını çalabilir. Bu süreçte esnek ve uyumlu olman, seni daha ileriye taşıyacaktır. İçsel sesine güven ve cesaretle adımlar at. Ayrıca, toplumsal konulara olan duyarlılığın, çevrendeki insanlara ilham vermeni sağlayabilir. Kendini ifade etmekten çekinmemeli, düşüncelerini paylaşmalısın. Gün, hayatında önemli değişimlere ve dönüşümlere kapı aralayabilir.
Hayal gücünün doruklarına ulaşacağı bir gün. İçsel dünyana dalmak ve yaratıcılığını ortaya çıkarmak için mükemmel bir zaman. Tek başına geçirdiğin anlar, ruhunun derinliklerine inmeni sağlayacak. Duyguların yoğunlaşabilir; bu nedenle, içindeki hisleri kabullenmekte zorlanmamalısın. Başkalarıyla olan etkileşimlerinde empati yeteneğin ön plana çıkacak. Farklı bakış açıları seni zenginleştiriyor ve inancın güçleniyor. Duygusal bağlarını kuvvetlendirmek için sevdiklerinle daha fazla zaman geçirebilir, onlara destek olabilirsin. Diğer insanlarla bağlantı kurma arzun, derin ve anlamlı ilişkiler ortaya çıkarabilir. Bu dönemde sezgilerine güvenmek, doğru seçimler yapmana yardımcı olacak. Kendinle ve çevrenle kurduğun denge, hayatına huzur getirecek. Unutma, içsel yolculuğun seni en güzel yerlere götürecektir.
