1
“Ölüyorum tanrım, bu da oldu işte.
Her ölüm erken ölümdür, biliyorum tanrım.
Ama, ayrıca, aldığın şu hayat, fena değildir…
Üstü kalsın…”
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, derleme ve tenkit yazıları kaleme alan, şiir ve tercümeler yapan edebiyatçının gerçek adı Cemalettin Seber.
1931 yılında Erzincan’da doğan Cemal Süreya, annesi Gülbeyaz ve babası Hüseyin ile birlikte çocukluk dönemini burada geçirdikten sonra, 1938 yılında çıkan Dersim İsyanı ile ailesi Bilecik’e sürgün edildi.
Sürgünden kısa bir süre sonra henüz 23 yaşında olan annesini kaybetti. Bu dönemde babası, öğrenimini büyük kentte yapması için İstanbul’a halasının yanına gönderdi.
Babası Hüseyin Bey, bir yıl sonra annesiyle iki kızını da İstanbul’a gönderdi, üçüncü yıl da kendisi çocuklarının yanına giderek İstanbul’da çalışmaya başladı. Ancak bir süre sonra yeniden sürgün yurtları olan Bilecik’e geri dönmek durumunda kaldılar.
Süreya’nın edebiyatla ilgisi çok küçük yaşlarda başladı. Küçük yaşlarda annesinden dinlediği halk hikayeleri “şairlik duygusunun” ortaya çıkmasına yardımcı oldu.
Ortaokul yıllarında okuduğu Dostoyevski ise ona adeta yeni bir dünyanın kapısını araladı.
Bu yıllarda şair olma arzusunun ilk nüvelerini hisseden Cemal Süreya, ilk aşkı olan (sonradan ilk eşi) Seniha’ya şiirler yazmış ve bu yüzden kendisine “Şair”, Âşık” gibi adlar verildi.
1944’te Bilecik Ortaokulu’na başlayan Cemal Süreya, üvey anne Esma’nın gelişiyle evden kurtulmak için babasından gizli sınava girip “parasız yatılı” okumaya hak kazandı. Okul yıllarında Türkçe ve edebiyat derslerindeki başarısı ile öğretmenlerinin dikkatini çekti.
Okuldan arta kalan vakitlerini Bakırcılar Çarşısı’ndaki Halkevi Kitaplığı’nda geçiren Cemal Süreya, bu dönemde kendi ifadesiyle “kötü romanlar” okudu.
1947’de yine parasız yatılı olarak Haydarpaşa Lisesi’ne girdi. Lise yıllarında edebiyata ilgisi oldukça derinleşmiş, kendi kendine eski yazıyı öğrendi ve özellikle eski edebiyata araştırmacı bir gözle bakmaya başladı.
Liseyi bitirdikten sonra 1950’de Mülkiye’nin Maliye bölümünü kazanınca hayatına Ankara’ya devam etti. Ankara’daki dört yıl, dünya görüşünün, kişiliğinin ve sanatının oluşumunda önemli bir rol oynadı.
1953’te henüz daha üniversite öğrencisiyken Seniha Hanım ile evledi.
Şiire çocuk yaşlarda ilgi duyan Süreya’nın ilk şiiri “Şarkısı Beyaz”, 1953’te “Mülkiye” adlı okul dergisinde çıktı. Cemal Süreya, “İkinci Yeni” şiir hareketinin öncülerinden biri kabul edildi.
Şiirlerindeki ironiyi ortaya koyan “Gül” şiiri, Yeditepe dergisinde yayınlandığında 23 yaşında olan Süreya, Sezai Karakoç, Muzaffer Erdost, Nihat Kemal Eren ve Hasan Basri ile yakın arkadaş oldu.
1954 yılında Mülkiye’den mezun oldu ve aynı yıl Eskişehir Vergi Dairesi’nde stajyer olarak göreve başladı. 1955’te Ayçe adlı bir kızları oldu ve aynı yıl Maliye Müfettiş Muavini olarak İstanbul’a atandı.
Usta şair, hem şiirleri hem de yazılarının yayımlanmasının ardından dergi çıkarma düşüncesi içine girdi. Süreya, “Papirüs” dergisinin ilk sayısını yayımladı, ikinci sayıdan sonra 8 ay ara veren şair, üç sayı sonra dergiyi kapattı.
1959’da askere giden Süreya, askerliğini yaparken bir taraftan da Hukuk fakültesini bitirdi.
1961’de “Maliye denetim usulleri ve iktisadi devlet teşekkülleri”ni incelemesi için Paris’e gönderildi. Paris’te bir yıl kaldıktan sonra teftiş göreviyle 1963’te Kars ve Ağrı, 1965’te Çanakkale ve Tekirdağ’a gitti.
1965’te, arkadaşları Sezai Karakoç ve Doğan Yel ile Maliye Teftiş Kurulundan istifa ederek, edebiyata ağırlık verdi.
1 Haziran 1966’da 3. kez “Papirüs”ü okuyucuyla buluşturdu ve1970’e kadar dergiyi her ay düzenli yayımladı.
Maliye Bakanlığındaki memuriyetine 1971’de geri döndü. İstanbul Hocapaşa Vergi Dairesi, Maliye Tetkik Kurulu, İstanbul Darphane ve Damga Matbaası Müdürlüğünde görev aldı.
Başyazılarını yazdığı “Oluşum” dergisinde ve kurucularından olduğu “Türkiye Yazıları” dergisinde yöneticilik de yapan Süreya, 1977’de “Politika” gazetesinin sanat sayfasında haftada bir yazdığı “Günübirlik” yazılarıyla gazete yazarlığına başladı.
Kültür Bakanlığı Kültür Yayınları Danışma Kurulu üyeliği yaptı. “Papirüs”ü son olarak 15 Mart 1981’de çıkardı.
“Yeni Ulus” ve “Aydınlık” gazetelerinde de yazan Süreya, çeşitli devlet kademelerinde görev aldıktan sonra 1982’de emekli oldu.
Cemal Süreya, eserlerini, Osman Mazlum, Adil Fırat, Ali Fakir, Ali Hakir, Ahmet Gürsu, Hüseyin Karayazı, Birsen Sağanak, Dr. Suat Hüseyin gibi farklı mahlaslarla kaleme aldı.
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, tenkit yazısı, şiir ve düz yazı tercümesi ve derleme de yazan Süreya, ilk kitabı “Üvercinka” ile 1958’de Yeditepe Şiir Ödülünü, Arif Damar’la paylaştı.
Süreya, ikinci kitabı “Göçebe”yle 1966’da Türk Dil Kurumu Edebiyat Ödülüne, “Sıcak Nal” ve “Güz Bitiği” kitaplarıyla 1988’de Behçet Necatigil Şiir Ödülüne değer görüldü.
Usta şair, girdiği şeker koması sonucu 9 Ocak 1990’da hayatını kaybetti ve Kulaksız Mezarlığı’na defnedildi.
1990 yılında ölen Cemal Süreya’nın anısına 1991’den yılından beri “Cemal Süreya Şiir Ödülü” veriliyor. 2003 yılında Cemal Süreya Kültür ve Sanat Derneği kuruldu.
Cemal Süreya ile ilgili pek çok dergi özel sayı hazırlamış ve armağan kitaplar yayımlandı. 2001’de Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, Doğan Hızlan editörlüğünde Cemal Süreya armağan kitabı çıkarıldı.
Miras bıraktığı eserlerinden bazıları şöyle:
“Şapkam Dolu Çiçekle, Göçebe, Günler, Güz Bitiği, Sevda Sözleri, Üvercinka, Uzaktan Seviyorum Seni, Günübirlik, Uzat Saçlarını Frigya, Aydınlık Yazıları / Paçal, Papirüs’ten Başyazılar, Onüç Günün Mektupları, Aritmetik İyi Kuşlar Pekiyi, Güvercin Curnatası, Mülkiyeli Şairler, Oluşum’da Cemal Süreya ve Yüz Aşk Şiiri.”
Bugün enerjinin yüksek olacak, cesur ve kararlı adımlar atmaya hazır hissediyorsun. İçgüdülerin güçlü, bu nedenle sezgilerine güvenmelisin. Yaratıcılığın ön planda, yeni projelere başlamak veya mevcut olanları yenilemek için harika bir zaman. Sosyal ilişkilerde sıcak ve samimi olacaksın, çevrendekilerle olan etkileşimlerin keyifli anlar yaşatabilir. Duygusal olarak biraz gergin hissetsen de, bu durumu avantaja dönüştürebilirsin. Sabırlı olmanın önemini unutma, anlık tepkiler vermekten kaçın. Kendine güven ve içsel motivasyonunu artıracak aktiviteler bul. Aşk hayatında ise samimiyet ön planda, açık iletişim kurmak ilişkinizi güçlendirebilir.
Bugün, duygusal olarak kendini güçlü hissettiğin bir dönemdesin. İçsel huzur arayışın, seni sanatsal ve estetik konulara yönlendirebilir. Farklı bakış açılarıyla çevrendekileri etkileyebilirsin; yaratıcılığın parlayacak. İş ya da özel yaşamında alacağın kararlar, gelecekte fayda sağlayacak bir temelin inşasında önemli rol oynayacak. Anlık duygulara kapılmamak ve kararlılığını korumak, ilerlemeni hızlandırabilir. Maddi konulara dair bir değerlendirme yapma ihtiyacı hissedebilirsin; bütçeni incelemek ya da yeni yatırım fırsatları araştırmak için doğru zaman. Sosyal ilişkilerde içten sohbetler, seni yüreklendirecek insanlarla bir araya getirebilir. Şimdi, içsel gücün ve kararlılığın sayesinde, hayallerinin peşinden koşmak için harekete geçme vakti.
Farklı düşüncelerle dolu bir gün. İletişim kabiliyetin ön planda. Fikirlerinle çevrendeki insanları etkileyebilirsin. Onların bakış açılarına açık olursan, ilham verici diyaloglar yaşanabilir. Sosyal aktivitelere katılmak için harika bir zaman, yeni bağlantılar kurabilir veya eski dostlarla yeniden bir araya gelebilirsin. Zihin, hızlı ve çevik; kendini ifade etmek için yaratıcı yollar keşfedebilirsin. Duygusal derinliklere dalma arzusu içinde bulunabilirsin ancak yüzeyselliği aşmamak için dikkatli olmalısın. Ayrıca, verilen sözlere sadık kalmak ve güvenilir olmak ilişkilerinde önem kazanıyor. Bugün, düşüncelerinle dünyayı renklendirirken, unutma; duygusal dengeyi korumak da bir o kadar kritik. Yeni fikirler ve bakış açıları, günlük rutinine farklı bir tat katacak. Dinlemek ve anlamak için vakit ayırmayı unutma.
Duygusal derinliklerin içinde kaybolmuş hissetmek mümkün. İçsel dünyanın, özellikle aile ilişkileri ve ev hayatı üzerinde yansımalar yaratabilir. Anlık hüzün ve sevgi dolu anların arasında gidip gelebilirsin. Kendini ifade etmekte zorlanıyorsan, bir günlüğe düşüncelerini yazmak iyi gelebilir. Bugün, geçmiş anıları yeniden gözden geçirmek, onlara farklı bir bakış açısıyla yaklaşmak faydalı olacaktır. Özellikle sevdiklerinle geçireceğin zaman, güven duygunu pekiştirebilir. Hislerinin doğal akışına bırakmak, seni daha huzurlu hissettirecek. İhtiyacın olan destek için, kalbini açıp duygularını paylaşmaktan çekinme. Unutma, senin içindeki sevgi ve şefkat, etrafındakilerin kalbine de dokunabilir.
Kendin için bu günkü sahnede parlamak için bir fırsat var. İçsel gücün ve cazibenle etrafındaki insanları etkileyebilirsin. Yaratıcılığın zirveye çıkmışken, hayal gücünü kullanarak projelerine ivme kazandırabileceğin bir dönemdesin. Sosyal çevrenle ilişkilerin güçleniyor; yeni arkadaşlıklar kurulabilir, eski dostluklar tazelenecek. İçindeki lider ruhu, bulunduğun ortamda belirginleşecek ve fikirlerinle başkalarına ilham vereceksin. Kalbindeki tutkular, sana sükunet getirecek; sevdiğin şeylere yönelmekten çekinme. Kendine yaradığın alanlarda cesur adımlar atabilirsin. Unutma, ışığın tüm kısımlarıyla yayılıyor; güveninle ve kararlılığınla yol gösterici olabilirsin. Ama dikkatli ol, bazen kibirli bir tavır, etrafındaki insanlarla olan iletişimini zorlaştırabilir. Dengeni korumaya çalışarak, bu günkü enerjini en iyi şekilde değerlendirebilirsin.
Bugün, detaylara olan düşkünlüğün seni öne çıkaracak. Küçük ayrıntıları yakalamak için sahip olduğun keskin gözlem yeteneği, başkalarına yardım etme konusunda büyük bir fırsat sunabilir. İş yerinde veya günlük yaşamda yüzeyde görünenlerin ötesine geçerek, derinlemesine inceleme yapman gereken bir durumla karşılaşabilirsin. Bu, hem profesyonel hem de kişisel ilişkilerde güvenilir bir kaynak olmanı sağlayacak.Yaratıcılığın beklenmedik bir şekilde açığa çıkabilir; yeni fikirler veya projeler için ilham alabilir ve bu fikirlerini düzenleyip somut hale getirme fırsatı bulabilirsin. Sosyal çevrende ise, insanlarla bağlantılar kurmak, düşündüğünden daha keyifli ve anlam dolu hale gelebilir. Duygusal derinlikler ve insanların iç dünyalarına dair dokunuşlar, daha büyük bir bağ kurmanı sağlayabilir. Dikkatini dağıtacak şeylerden uzak durarak, bu değerli anıların tadını çıkar. Kendinle barışık olma ve içsel huzuru bulma yönünde atacağın adımlar, günün sonunda seni tatmin edecektir.
Bugün ilişkiler ve sosyal ortamlar ön planda. Geçmişte yaşadığın bir ilişkiyle ilgili düşüncelere dalabilirsin; bu, daha önceki deneyimlerinden öğrenmeni sağlayacak. Ortaklıklar ve iş birlikleri konusunda, karşı tarafla açık ve dürüst bir iletişim kurmak önem taşıyor. Fikirlerini dile getirirken, karşıdaki kişinin bakış açısını da göz önünde bulundurmalısın. Sanatsal yönlerin açığa çıkıyor, yaratıcılığını ifade etmek için en doğru zaman. Güneş, dış görünümüne ve tarzına olan ilgini arttırabilir; modaya ve estetiğe yönelik eğilimlerin güçleniyor. Biraz cesur davranarak, yeni bir tarz denemek ya da farklı bir görünüm elde etmek seni daha özgüvenli hissettirecek. Duygusal dengeyi korumaya çalış, huzurlu bir akış içinde kalmak, genel mutluluğunu artıracak.
Duygular derinleşiyor; içsel tutku ve yoğun hisler gün yüzüne çıkıyor. Gizli kalmış duygusal meselelerle yüzleşme fırsatın var. İlişkilerde samimiyet arayışı içindesin; açık ve dürüst bir iletişim kurmak sana yürekten gelen bir istek olarak belirecek. Bu süreçte sezgilerin oldukça güçlü, hislerine güvenebilirsin. İç dünyandaki savaşları kazanmak, seni büyüme ve dönüşüm yolunda ileri bir adım atmaya yönlendirecek.İş ve kariyer alanında bazı mücadeleler gündeme gelebilir. Çalışma ortamındaki dinamiklere odaklanmalısın; birlikte çalıştığın kişilerle enerjin sarsılabilir. Diplomasi ve anlayış, sorunları çözmende anahtar rol oynayacak. Revolüsyona ihtiyaç duyan projelere yönelmek isteyebilirsin; yenilikçi fikirler, ilham verici bir etki yaratabilir.Finansal konularda dikkatli olmanda fayda var; harcamalarını gözden geçir ve gereksiz risklere girmemeye özen göster. Geçmişten ilham alarak, geleceğe daha sağlam adımlarla ilerleyebilirsin. Kendine olan güvenin artıyor; bu içsel güç, seni hayallerine daha da yaklaştırabilir. Sağlıkta enerjini dengelemek adına ruhsal rahatlama yöntemlerine yönelmek iyi gelecektir; meditasyon veya doğa yürüyüşleri gibi. Denge sağlayarak, iç huzurunu yakalamak için fırsatın var. Hayatında olumlu değişim rüzgarları estirerek, dönüşüm yolunu güçlendireceksin.
Yeni maceralara atılmak için mükemmel bir zaman. İçsel özgürlüğün ve keşif arzulandıkça, çevrendekilere ilham verebilirsin. Sosyal ortamlarda kendini ifade etme biçimin dikkat çekebilir. Bugün, iletişimde samimiyetin önem kazandığı anlar yaşayabilirsin. Farklı bakış açılarından gelen fikirler, ufkunu genişletecek ve yeni fırsatların kapısını açacaktır. Hayalleri gerçeğe dönüştürecek cesareti bulabilirsin. İçsel sezgilerine güven, karşına çıkan yenilikler seni bulutların üzerine çıkarabilir. Mistik ve spritüel konulara olan ilgin artabilir, bu konularda araştırmalar yapmak sana keyif verecektir. Gelecek için umut verici düşüncelerin, içinde bir ateş yakacak. Kendi yolunu çizme cesaretini bulabilirsen, hayal ettiğin yaşamın kapıları aralanacaktır.
Sorumluluk duygusu pekişiyor, bu da seni çevrendeki insanlara yönelik daha otoriter bir duruş sergilemeye yönlendirebilir. Bugün, iş ve kariyerle ilgili konulara odaklanmak isteyeceksin. Bu hedefler doğrultusunda yeni stratejiler geliştirmek için ideal bir zaman. Ancak, sabırlı olmalı ve acele etmemelisin; zaman her şeyin ilacıdır. İletişim kurmaktan çekinme, zira başkalarının fikirleri ve önerileri seni yeni fikirlere yönlendirebilir. Maddi konularda atılımlar yapma isteği belirebilir, fakat harcamalarına dikkat etmen gerekecek. Geçmişteki mali hatalarından ders çıkararak sağlam adımlar atabilirsin. Kendine olan güvenin artıyor, bu özgüvenle yeni fırsatların kapılarını aralayabilirsin. Özel hayatında, sevdiklerinle olan bağları güçlendirmek adına güzel planlar yapma isteği ön planda. Romantik sürprizler ve küçük jestler, ilişkini besleyebilir. Kendini ifade etmekte zorlanmasan da, duygularını paylaşma konusunda temkinli olmalısın. Hangi alanda ilerlemek istediğini netleştirmek, sana yön verecek ve huzurunu artıracaktır. Unutma, emeklerinin karşılığını almak için sabırlı olmalısın.
Yaratıcılığın ve özgürlüğün ön planda olacağı bir gün seni bekliyor. Farklı düşünme yeteneğin, sıradan olanın ötesine geçmene yardımcı olacak. Sosyal çevrendeki insanlarla etkileşimin güçlenecek; arkadaşlarınla keyifli ve ilgi çekici sohbetler yapabilir, yenilikçi fikirlerinle ilham verebilirsin. Beklenmedik durumlarla karşılaşabilirsin ancak bu anların getireceği fırsatlar senin için heyecan verici olacaktır. Duygusal açıdan derin hissedeceğin anlar yaşayabilirsin. İçsel benliğine dönüp neyin seni gerçekten mutlu ettiğini sorgulamakta fayda var. Bugün, sezgilerine güvenerek yeni deneyimlere açık olmalısın. Hayata taze bir gözle bakma şansı yakalayacak ve olaylara farklı bir perspektiften yaklaşabileceksin. Aşk ve ilişkilerde ise özgürlük arayışın ön planda olacak; partnerinle samimi diyaloglar kurmaya özen göstermelisin.
Bugün içsel duyguların yoğunlaştığı bir dönemdesin. Empati yeteneğin sayesinde çevrendekilerin hislerini derinden anlayabilme kabiliyetin ön planda olacak. Bu, ilişkilerinde daha samimi ve bağlayıcı bir etki yaratabilir. Duygusal derinliklerde kaybolmamak için kendine zaman tanı ve içsel huzurunu bulmak için meditasyon veya doğada vakit geçirmeyi deneyebilirsin. Ayrıca, yaratıcı yönlerin açığa çıkabilir; sanat, müzik veya yazı gibi alanlarda kendini ifade etmek için harika bir fırsat. Gizli hislerini bir nebze açığa çıkarmaktan korkma, içsel yaratıcılığını besleyen unsurlar seni bekliyor. Kendine güven ve izlediğin yolun değerini bil. Sosyal bağlantılarında hassas ve düşünceli olman, derin dostluklar kurmana olanak tanıyabilir. Unutma ki, bugün attığın küçük adımlar, gelecekte büyük etkilere yol açabilir.
