1
“Ölüyorum tanrım, bu da oldu işte.
Her ölüm erken ölümdür, biliyorum tanrım.
Ama, ayrıca, aldığın şu hayat, fena değildir…
Üstü kalsın…”
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, derleme ve tenkit yazıları kaleme alan, şiir ve tercümeler yapan edebiyatçının gerçek adı Cemalettin Seber.
1931 yılında Erzincan’da doğan Cemal Süreya, annesi Gülbeyaz ve babası Hüseyin ile birlikte çocukluk dönemini burada geçirdikten sonra, 1938 yılında çıkan Dersim İsyanı ile ailesi Bilecik’e sürgün edildi.
Sürgünden kısa bir süre sonra henüz 23 yaşında olan annesini kaybetti. Bu dönemde babası, öğrenimini büyük kentte yapması için İstanbul’a halasının yanına gönderdi.
Babası Hüseyin Bey, bir yıl sonra annesiyle iki kızını da İstanbul’a gönderdi, üçüncü yıl da kendisi çocuklarının yanına giderek İstanbul’da çalışmaya başladı. Ancak bir süre sonra yeniden sürgün yurtları olan Bilecik’e geri dönmek durumunda kaldılar.
Süreya’nın edebiyatla ilgisi çok küçük yaşlarda başladı. Küçük yaşlarda annesinden dinlediği halk hikayeleri “şairlik duygusunun” ortaya çıkmasına yardımcı oldu.
Ortaokul yıllarında okuduğu Dostoyevski ise ona adeta yeni bir dünyanın kapısını araladı.
Bu yıllarda şair olma arzusunun ilk nüvelerini hisseden Cemal Süreya, ilk aşkı olan (sonradan ilk eşi) Seniha’ya şiirler yazmış ve bu yüzden kendisine “Şair”, Âşık” gibi adlar verildi.
1944’te Bilecik Ortaokulu’na başlayan Cemal Süreya, üvey anne Esma’nın gelişiyle evden kurtulmak için babasından gizli sınava girip “parasız yatılı” okumaya hak kazandı. Okul yıllarında Türkçe ve edebiyat derslerindeki başarısı ile öğretmenlerinin dikkatini çekti.
Okuldan arta kalan vakitlerini Bakırcılar Çarşısı’ndaki Halkevi Kitaplığı’nda geçiren Cemal Süreya, bu dönemde kendi ifadesiyle “kötü romanlar” okudu.
1947’de yine parasız yatılı olarak Haydarpaşa Lisesi’ne girdi. Lise yıllarında edebiyata ilgisi oldukça derinleşmiş, kendi kendine eski yazıyı öğrendi ve özellikle eski edebiyata araştırmacı bir gözle bakmaya başladı.
Liseyi bitirdikten sonra 1950’de Mülkiye’nin Maliye bölümünü kazanınca hayatına Ankara’ya devam etti. Ankara’daki dört yıl, dünya görüşünün, kişiliğinin ve sanatının oluşumunda önemli bir rol oynadı.
1953’te henüz daha üniversite öğrencisiyken Seniha Hanım ile evledi.
Şiire çocuk yaşlarda ilgi duyan Süreya’nın ilk şiiri “Şarkısı Beyaz”, 1953’te “Mülkiye” adlı okul dergisinde çıktı. Cemal Süreya, “İkinci Yeni” şiir hareketinin öncülerinden biri kabul edildi.
Şiirlerindeki ironiyi ortaya koyan “Gül” şiiri, Yeditepe dergisinde yayınlandığında 23 yaşında olan Süreya, Sezai Karakoç, Muzaffer Erdost, Nihat Kemal Eren ve Hasan Basri ile yakın arkadaş oldu.
1954 yılında Mülkiye’den mezun oldu ve aynı yıl Eskişehir Vergi Dairesi’nde stajyer olarak göreve başladı. 1955’te Ayçe adlı bir kızları oldu ve aynı yıl Maliye Müfettiş Muavini olarak İstanbul’a atandı.
Usta şair, hem şiirleri hem de yazılarının yayımlanmasının ardından dergi çıkarma düşüncesi içine girdi. Süreya, “Papirüs” dergisinin ilk sayısını yayımladı, ikinci sayıdan sonra 8 ay ara veren şair, üç sayı sonra dergiyi kapattı.
1959’da askere giden Süreya, askerliğini yaparken bir taraftan da Hukuk fakültesini bitirdi.
1961’de “Maliye denetim usulleri ve iktisadi devlet teşekkülleri”ni incelemesi için Paris’e gönderildi. Paris’te bir yıl kaldıktan sonra teftiş göreviyle 1963’te Kars ve Ağrı, 1965’te Çanakkale ve Tekirdağ’a gitti.
1965’te, arkadaşları Sezai Karakoç ve Doğan Yel ile Maliye Teftiş Kurulundan istifa ederek, edebiyata ağırlık verdi.
1 Haziran 1966’da 3. kez “Papirüs”ü okuyucuyla buluşturdu ve1970’e kadar dergiyi her ay düzenli yayımladı.
Maliye Bakanlığındaki memuriyetine 1971’de geri döndü. İstanbul Hocapaşa Vergi Dairesi, Maliye Tetkik Kurulu, İstanbul Darphane ve Damga Matbaası Müdürlüğünde görev aldı.
Başyazılarını yazdığı “Oluşum” dergisinde ve kurucularından olduğu “Türkiye Yazıları” dergisinde yöneticilik de yapan Süreya, 1977’de “Politika” gazetesinin sanat sayfasında haftada bir yazdığı “Günübirlik” yazılarıyla gazete yazarlığına başladı.
Kültür Bakanlığı Kültür Yayınları Danışma Kurulu üyeliği yaptı. “Papirüs”ü son olarak 15 Mart 1981’de çıkardı.
“Yeni Ulus” ve “Aydınlık” gazetelerinde de yazan Süreya, çeşitli devlet kademelerinde görev aldıktan sonra 1982’de emekli oldu.
Cemal Süreya, eserlerini, Osman Mazlum, Adil Fırat, Ali Fakir, Ali Hakir, Ahmet Gürsu, Hüseyin Karayazı, Birsen Sağanak, Dr. Suat Hüseyin gibi farklı mahlaslarla kaleme aldı.
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, tenkit yazısı, şiir ve düz yazı tercümesi ve derleme de yazan Süreya, ilk kitabı “Üvercinka” ile 1958’de Yeditepe Şiir Ödülünü, Arif Damar’la paylaştı.
Süreya, ikinci kitabı “Göçebe”yle 1966’da Türk Dil Kurumu Edebiyat Ödülüne, “Sıcak Nal” ve “Güz Bitiği” kitaplarıyla 1988’de Behçet Necatigil Şiir Ödülüne değer görüldü.
Usta şair, girdiği şeker koması sonucu 9 Ocak 1990’da hayatını kaybetti ve Kulaksız Mezarlığı’na defnedildi.
1990 yılında ölen Cemal Süreya’nın anısına 1991’den yılından beri “Cemal Süreya Şiir Ödülü” veriliyor. 2003 yılında Cemal Süreya Kültür ve Sanat Derneği kuruldu.
Cemal Süreya ile ilgili pek çok dergi özel sayı hazırlamış ve armağan kitaplar yayımlandı. 2001’de Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, Doğan Hızlan editörlüğünde Cemal Süreya armağan kitabı çıkarıldı.
Miras bıraktığı eserlerinden bazıları şöyle:
“Şapkam Dolu Çiçekle, Göçebe, Günler, Güz Bitiği, Sevda Sözleri, Üvercinka, Uzaktan Seviyorum Seni, Günübirlik, Uzat Saçlarını Frigya, Aydınlık Yazıları / Paçal, Papirüs’ten Başyazılar, Onüç Günün Mektupları, Aritmetik İyi Kuşlar Pekiyi, Güvercin Curnatası, Mülkiyeli Şairler, Oluşum’da Cemal Süreya ve Yüz Aşk Şiiri.”
Enerjinin yüksek olduğu bir gün. İçindeki cesareti ve özgüveni duyacaksın. Yeni başlangıçlar için mükemmel bir zaman dilimi, fırsatlardan vazgeçme. İlişkilerde samimi ve açık ol, iletişim kurmaktan çekinme; diğerleri senin tutkulu ve hareketli ruhunu takdir edecek. Duygusal yoğunluk artıyor, kalbini dinle. Sağlık konularına daha fazla özen göstermen gerekebilir, kendin için bir şeyler yapmayı unutma. Hedeflerine yönelik planlar yaparken daha yaratıcı ve cesur olabileceğini keşfedeceksin. Bugün şans seninle!
Mali konularda dikkatli olman gereken bir gün. Harcamalarını kontrol etmek, tasarruf yapma isteğini artırabilir. Bu süreç, var olan ilişkilerini de sorgulamana sebep olabilir; duygusal bağlarını güçlendirmek adına samimi bir iletişim kurmak faydalı olacaktır. İçsel huzurunu bulmak için doğayla bağlantı kurmaya özen göster. Hayattaki küçük detayların keyfini çıkararak, stres seviyeni azaltabilirsin. Çok fazla düşünmeden hareket etmemeye dikkat et; iç sesine kulak vermek, doğru kararlar vermende yardımcı olacaktır. Geçmişle yüzleşmek, yeni başlangıçlar için bir fırsat yaratabilir. Özgüvenin pekişiyor, bu doğrultuda kendini ifade etmek için cesaret bulduğun anlarda, çevrendeki desteği hissedeceksin. Unutma, her şey senin elinde şekillenecek.
Bugün, sosyal çevrenizle olan etkileşimlerinizde önemli gelişmeler yaşanabilir. Zihinsel olarak yaratıcılığınızı ortaya koyma fırsatları bulabilir, fikirlerinizi paylaşmak için mükemmel bir zaman dilimi yakalayabilirsiniz. Meraklı doğanız sayesinde yeni insanlarla tanışabilir, ilginç sohbetler gerçekleştirebilirsiniz. Kendinizi enerjik ve dinamik hissedeceğiniz bir gün; yeni projelere adım atmak için uygun bir zemin. Ancak, aşırı atılganlık ve dikkat dağınıklığına karşı dikkatli olmalısınız. Düşüncelerinizi odaklayabilmek için biraz süre ayırmak, verimliliğinizi artıracak. Kalabalık bir ortamda iletişiminizi güçlendirin, bağlarınızı kuvvetlendirin. Unutmayın, lafınızı esirgemediğinizde çevrenizdekilerin dikkatini çekebilir, olumlu etkiler yaratabilirsiniz. İlişkiler konusunda ise anlayışlı ve iletişime açık olmanız, sürtüşmeleri önleyebilir. Duygusal ve mantıksal dengenizi korumak, daha sağlıklı bağlar kurmanıza yardımcı olacak. Kısacası, etrafınızdaki insanlarla olan etkileşimleriniz bugün oldukça önemli ve ilgi çekici.
Duygusal derinliğin ve sezgisel gücün ön planda. Ailevi ilişkilerde sıcak ve destekleyici bir yaklaşım sergilemek isteyeceksin. İçsel dünyanda hissettiğin huzursuzluk, geçmişle yüzleşme fırsatı sunabilir. Yakın çevrendeki insanlardan alacağın destekle, bu süreçleri daha kolay aşabilirsin. Kendini ifade etme biçimin değişkenlik gösterebilir; bu nedenle iletişimde açıklık ve samimiyet önemli olacak. Kendine ait alanında zihinsel olarak yenilenme ihtiyacı hissedebilirsin. Yaratıcılığın, sanatsal veya estetik çalışmalarda kendini gösterebilir. Fakat derinlerde bir yerde, güven arayışın belirebilir. Kendini yenilemek ve yeniden değerlendirmek için harika bir zaman; duygularını dışa vurmak, onları kabullenmek sana büyük fayda sağlayacak. Etrafındakilere olan duyarlılığın, empatik bir tavır sergilemeni sağlayacak. Kızgınlık veya kıskançlık gibi olumsuz duygulara kapılmaktan kaçınmak, huzurunu korumana yardımcı olacaktır. Kendine zaman ayırmayı unutma; içsel huzurun için bunun ne kadar değerli olduğunu fark edeceksin.
Kendine güvenin bugün zirve yapacak. Sosyal ortamlarda parlayacak, başkalarının dikkatini üzerinde toplayacaksın. Yaratıcılık ve cesaretle yeni projelere adım atmak için harika bir zaman. İhtiyaç duyduğun destek aile veya arkadaşlardan gelecek, yalnız kaldığın anlarda bile yanlarında hissetmek sana güç verecek. Sevgi hayatında da tutkulu anlar seni bekliyor. Ancak, hislerin konusunda açık olman önemli. Eleştiriler gelebilir, öğrenmeye açık olmalısın. Önceki deneyimlerinden ders çıkararak ilerleyeceğin bir gündesin; böylece yolunu aydınlatan ışık sen olacaksın. Kendini ifade etme becerinle insanları etkileyebilirsin, bu yüzden fikirlerini paylaşmaktan çekinme. Göz alıcı bir strateji ile karşına çıkan zorlukların üstesinden gelebilirsin.
Detaylı düşünceler içinde kaybolma ihtimalin yüksek, bu nedenle zihnin bir nebze boşalmaya ihtiyaç duyuyor. Kendine kısa molalar vererek zihinsel tazelenme sağlayabilirsin. Bugün, başkalarına yardım etme isteği içindesin; fakat kendi ihtiyaçlarını da göz ardı etmemeye özen göster. Yönetici gezegenin altında, pratik düşüncelerle ilerlemek ve sorunları çözmek için harika bir fırsat var. Küçük ayrıntılara dikkat etme yeteneğin, sana beklenmedik çözümler sunabilir. İletişimde daha açık ve anlaşılır olmaya dikkat et, bu sayede ilişkilerini güçlendirebilirsin. Ayrıca sağlığına yönelik alacağın küçük önlemler, uzun vadede büyük farklılıklar yaratacaktır. Kendini güvende hissetmek için, belirsizliklerden uzak durarak bazı kararlar alabilirsin. İlerlemeyi hedefleyen adımlar için kolları sıvamakta tereddüt etme.
Dengelerin ön planda olduğu bir gün. İlişkilerdeki uyum ve denge arayışın, çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerinde belirleyici olacak. Sosyal ortamlarda kendini rahatlıkla ifade edebileceğin fırsatlar doğacak. Bugün, gözlem gücün oldukça keskin; insanları ve durumları temaşa etmekten keyif alacaksın. Estetik duygun ön planda, bu yüzden sanatsal faaliyetlere yönelmek için harika bir zaman. Küçük detaylarla mutluluğu yakalayabilir, sevdiğin insanlarla keyifli anlar paylaşabilirsin. Karar verme aşamasında dikkatli ol, sezgilerine güvenmeyi ihmal etme. Geleceğe yönelik planlar yaparken adım adım ilerlemek, daha sağlam sonuçlar almanı sağlayacak.
Duyguların derinliklerinde bir keşif yapmanın eşiğindesin. İçsel dönüşüm isteği, seni yeni deneyimlere ve ilişkilere yönlendirebilir. Bugün sezgilerin güçleniyor; insanları ve durumları daha iyi anlama fırsatı bulabilirsin. İlişkilerde samimiyet arayışın ön planda olacak, bu nedenle içten sohbetlere kendini açabilirsin. Ancak, sahiplenici tavırların dikkat çekebilir; bu tavrın ilişkilerini zorlayabilir, bu yüzden sınırları iyi belirle. Kendine olan güvenin artıyor; ancak bu durumu kibirle karıştırmamaya dikkat etmelisin. Hayatındaki insanlara daha fazla değer vermek, onların senin için ne kadar önemli olduğunu anlamana yardımcı olacak. Bugün, kendinle barışık olmanın yanı sıra başkalarına karşı daha anlayışlı olmalısın.
Sakin bir iç huzur arayışında olabilirsin, bu dönemde ruhsal dengeyi sağlamak için doğal alanlara yönelmek faydalı olabilir. Uzun zamandır düşündüğün projeler için harekete geçme zamanı, cesur adımlar atmak, korkularının üstesinden gelmek için güzel fırsatlar yaratabilir. Sosyal ilişkilerde beklenmedik sürprizler mevcut, yeni dostluklar veya eski arkadaşlarla güzel anılar biriktirebilirsin. Eğitim ve öğrenme konularına eğilim göstereceğin bir süreçtesin; yeni bir hobi edinmek ya da bilgi edinmek için mükemmel bir zaman. Fırsatları değerlendirmek ve tutkularının peşinden koşmak, motivasyonunu artıracak ve yaşamına yeni bir enerji katacaktır. Oldukça yaratıcı ve ilham dolu bir dönemde olduğunu unutma, içsel sesine kulak vermek her zamankinden daha önemli olabilir.
Kariyer odaklı düşüncelerinin öne çıkacağı bir gün. İş hayatında sorumluluklarını daha da arttırma ihtiyacı hissedebilirsin. Hedeflerine ulaşmak için adım atmaktan çekinme; disiplinin ve kararlılığın sana büyük avantaj sağlayacak. Arkadaşların veya iş arkadaşlarınla yapacağın stratejik planlamalar, ileride faydasını göreceğin projelere dönüşebilir. Duygusal açıdan, aniden meydana gelen gelişmelere karşı hazırlıklı olmalısın. Kalbinin sesini dinlemek, kendine daha iyi bir yön belirlemeni sağlayabilir. Günün sonunda kendine biraz zaman ayırmayı unutma; zihin ve beden dengeni sağlamak, dinç kalmana yardımcı olacak.
Gün, yenilikçi fikirlerin ve yaratıcı projelerin peşinden koşman için mükemmel bir zaman dilimi sunuyor. Sosyal çevrende daha fazla etkileşimde bulunman, ilham alman ve ilham vermen konusunda kapılar açabilir. Özellikle teknolojik meselelerle ilgilenen kişilerle yapacağın bağlantılar, iş hayatında farklı perspektifler kazanmanı sağlayacak. İçsel dünyanda bazı sorgulamalarla karşılaşabilirsin; bu, kendini daha iyi tanıma fırsatı sunar. Farklı düşünceler ve yaklaşımlarla açık olmaya özen göster. Sürprizlere ve beklenmedik gelişmelere hazırlıklı ol, çünkü bu süreç içinde her şey aniden değişebilir ve yeni fırsatlar kapını çalabilir. Duygusal ilişkilerinde ise, arkadaşlıkların derinleşebilir ve yaratıcılığın, kalpten gelen samimi duygularla buluşabilir. Bugün, cesur adımlar atmak için harika bir gün.
Duyguların derin sularında yüzdüğün bir gün. İçsel sezgilerin güçlü bir şekilde açığa çıkıyor ve çevrendeki enerjilerin farkındalığın artıyor. İlişkilerde empati kurma yeteneğin ön plana çıkacak; bu, başkalarıyla olan bağlarını güçlendirebilir. Madame de Staël'in dediği gibi "Hissiyat, hayatın en güzel müzikal notasını oluşturur." Yani duygularını ifade etme cesaretin, ruhsal bir özgürlük getirecek.Sanat, yaratıcılık ve hayal gücün, seni yeni ufuklara taşımakta. Belki bir günlüğe yazmak ya da yeni bir hobi edinmek isteyebilirsin. Zihinsel olarak rahatlamak için yalnız kalmak, meditasyon yapmak ya da doğada zaman geçirmek iyi gelebilir. Bu süreçte içsel huzurunu bulabilir ve kendini yenileyebilirsin.Öte yandan, bazı hayal kırıklıkları ve belirsizlikler canını sıkabilir; ancak bu durum geçici. Zamanla bu karamsar düşüncelerin yerini umut ve yeni fırsatlar alacak. Kendine karşı nazik olmalı, duygularını kabullenmelisin. Sadece akışa bırak; hayatın akışındaki düşler, gerçekliğin kapılarını açacak.
