1
“Ölüyorum tanrım, bu da oldu işte.
Her ölüm erken ölümdür, biliyorum tanrım.
Ama, ayrıca, aldığın şu hayat, fena değildir…
Üstü kalsın…”
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, derleme ve tenkit yazıları kaleme alan, şiir ve tercümeler yapan edebiyatçının gerçek adı Cemalettin Seber.
1931 yılında Erzincan’da doğan Cemal Süreya, annesi Gülbeyaz ve babası Hüseyin ile birlikte çocukluk dönemini burada geçirdikten sonra, 1938 yılında çıkan Dersim İsyanı ile ailesi Bilecik’e sürgün edildi.
Sürgünden kısa bir süre sonra henüz 23 yaşında olan annesini kaybetti. Bu dönemde babası, öğrenimini büyük kentte yapması için İstanbul’a halasının yanına gönderdi.
Babası Hüseyin Bey, bir yıl sonra annesiyle iki kızını da İstanbul’a gönderdi, üçüncü yıl da kendisi çocuklarının yanına giderek İstanbul’da çalışmaya başladı. Ancak bir süre sonra yeniden sürgün yurtları olan Bilecik’e geri dönmek durumunda kaldılar.
Süreya’nın edebiyatla ilgisi çok küçük yaşlarda başladı. Küçük yaşlarda annesinden dinlediği halk hikayeleri “şairlik duygusunun” ortaya çıkmasına yardımcı oldu.
Ortaokul yıllarında okuduğu Dostoyevski ise ona adeta yeni bir dünyanın kapısını araladı.
Bu yıllarda şair olma arzusunun ilk nüvelerini hisseden Cemal Süreya, ilk aşkı olan (sonradan ilk eşi) Seniha’ya şiirler yazmış ve bu yüzden kendisine “Şair”, Âşık” gibi adlar verildi.
1944’te Bilecik Ortaokulu’na başlayan Cemal Süreya, üvey anne Esma’nın gelişiyle evden kurtulmak için babasından gizli sınava girip “parasız yatılı” okumaya hak kazandı. Okul yıllarında Türkçe ve edebiyat derslerindeki başarısı ile öğretmenlerinin dikkatini çekti.
Okuldan arta kalan vakitlerini Bakırcılar Çarşısı’ndaki Halkevi Kitaplığı’nda geçiren Cemal Süreya, bu dönemde kendi ifadesiyle “kötü romanlar” okudu.
1947’de yine parasız yatılı olarak Haydarpaşa Lisesi’ne girdi. Lise yıllarında edebiyata ilgisi oldukça derinleşmiş, kendi kendine eski yazıyı öğrendi ve özellikle eski edebiyata araştırmacı bir gözle bakmaya başladı.
Liseyi bitirdikten sonra 1950’de Mülkiye’nin Maliye bölümünü kazanınca hayatına Ankara’ya devam etti. Ankara’daki dört yıl, dünya görüşünün, kişiliğinin ve sanatının oluşumunda önemli bir rol oynadı.
1953’te henüz daha üniversite öğrencisiyken Seniha Hanım ile evledi.
Şiire çocuk yaşlarda ilgi duyan Süreya’nın ilk şiiri “Şarkısı Beyaz”, 1953’te “Mülkiye” adlı okul dergisinde çıktı. Cemal Süreya, “İkinci Yeni” şiir hareketinin öncülerinden biri kabul edildi.
Şiirlerindeki ironiyi ortaya koyan “Gül” şiiri, Yeditepe dergisinde yayınlandığında 23 yaşında olan Süreya, Sezai Karakoç, Muzaffer Erdost, Nihat Kemal Eren ve Hasan Basri ile yakın arkadaş oldu.
1954 yılında Mülkiye’den mezun oldu ve aynı yıl Eskişehir Vergi Dairesi’nde stajyer olarak göreve başladı. 1955’te Ayçe adlı bir kızları oldu ve aynı yıl Maliye Müfettiş Muavini olarak İstanbul’a atandı.
Usta şair, hem şiirleri hem de yazılarının yayımlanmasının ardından dergi çıkarma düşüncesi içine girdi. Süreya, “Papirüs” dergisinin ilk sayısını yayımladı, ikinci sayıdan sonra 8 ay ara veren şair, üç sayı sonra dergiyi kapattı.
1959’da askere giden Süreya, askerliğini yaparken bir taraftan da Hukuk fakültesini bitirdi.
1961’de “Maliye denetim usulleri ve iktisadi devlet teşekkülleri”ni incelemesi için Paris’e gönderildi. Paris’te bir yıl kaldıktan sonra teftiş göreviyle 1963’te Kars ve Ağrı, 1965’te Çanakkale ve Tekirdağ’a gitti.
1965’te, arkadaşları Sezai Karakoç ve Doğan Yel ile Maliye Teftiş Kurulundan istifa ederek, edebiyata ağırlık verdi.
1 Haziran 1966’da 3. kez “Papirüs”ü okuyucuyla buluşturdu ve1970’e kadar dergiyi her ay düzenli yayımladı.
Maliye Bakanlığındaki memuriyetine 1971’de geri döndü. İstanbul Hocapaşa Vergi Dairesi, Maliye Tetkik Kurulu, İstanbul Darphane ve Damga Matbaası Müdürlüğünde görev aldı.
Başyazılarını yazdığı “Oluşum” dergisinde ve kurucularından olduğu “Türkiye Yazıları” dergisinde yöneticilik de yapan Süreya, 1977’de “Politika” gazetesinin sanat sayfasında haftada bir yazdığı “Günübirlik” yazılarıyla gazete yazarlığına başladı.
Kültür Bakanlığı Kültür Yayınları Danışma Kurulu üyeliği yaptı. “Papirüs”ü son olarak 15 Mart 1981’de çıkardı.
“Yeni Ulus” ve “Aydınlık” gazetelerinde de yazan Süreya, çeşitli devlet kademelerinde görev aldıktan sonra 1982’de emekli oldu.
Cemal Süreya, eserlerini, Osman Mazlum, Adil Fırat, Ali Fakir, Ali Hakir, Ahmet Gürsu, Hüseyin Karayazı, Birsen Sağanak, Dr. Suat Hüseyin gibi farklı mahlaslarla kaleme aldı.
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, tenkit yazısı, şiir ve düz yazı tercümesi ve derleme de yazan Süreya, ilk kitabı “Üvercinka” ile 1958’de Yeditepe Şiir Ödülünü, Arif Damar’la paylaştı.
Süreya, ikinci kitabı “Göçebe”yle 1966’da Türk Dil Kurumu Edebiyat Ödülüne, “Sıcak Nal” ve “Güz Bitiği” kitaplarıyla 1988’de Behçet Necatigil Şiir Ödülüne değer görüldü.
Usta şair, girdiği şeker koması sonucu 9 Ocak 1990’da hayatını kaybetti ve Kulaksız Mezarlığı’na defnedildi.
1990 yılında ölen Cemal Süreya’nın anısına 1991’den yılından beri “Cemal Süreya Şiir Ödülü” veriliyor. 2003 yılında Cemal Süreya Kültür ve Sanat Derneği kuruldu.
Cemal Süreya ile ilgili pek çok dergi özel sayı hazırlamış ve armağan kitaplar yayımlandı. 2001’de Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, Doğan Hızlan editörlüğünde Cemal Süreya armağan kitabı çıkarıldı.
Miras bıraktığı eserlerinden bazıları şöyle:
“Şapkam Dolu Çiçekle, Göçebe, Günler, Güz Bitiği, Sevda Sözleri, Üvercinka, Uzaktan Seviyorum Seni, Günübirlik, Uzat Saçlarını Frigya, Aydınlık Yazıları / Paçal, Papirüs’ten Başyazılar, Onüç Günün Mektupları, Aritmetik İyi Kuşlar Pekiyi, Güvercin Curnatası, Mülkiyeli Şairler, Oluşum’da Cemal Süreya ve Yüz Aşk Şiiri.”
Güçlü bir enerjiye sahipsin; bu enerji, çevrendeki insanlara da yansıyacak. Cesur adımlar atmak ve yeni fırsatları değerlendirmek için ideal bir zaman. İçsel gücünü kullanarak kararsızlık yaşamadan ilerleme kaydedebilirsin. İletişim becerilerin sayesinde insanları etrafında toplayabilir, projelerine destek bulabilirsin. Ayrıca, sosyal ortamlar ve grup etkinlikleri, seni yeni insanlarla tanıştırabilir. Kişisel hedeflerin açısından rekabetçi bir ruh sergileyeceksin; bu da başarıyı getirebilir. Sağlığına dikkat et; enerjini yönetmekte zorlanabilirsin. Kendine küçük molalar vererek stresi azaltmayı unutma. Özgürlüğüne olan düşkünlüğün, bazı ilişkilerde çatışmalara neden olabilir. Dengeyi sağlamak için empati kurmayı ihmal etme. Sezgilerin güçlü, bu yüzden içsel sesini dinlemek şimdiki durumunu anlaman için faydalı olacak. Başarılarla dolu bir gün seni bekliyor!
Sevgi ve güven arayışında derin bir tatmin duygusu hissedebilirsin. Yavaş ve kararlı adımlar atarak, istikrarı sağlamlaştırabileceğin bir dönemdesin. İş ve maddi konularda pratik yaklaşımlarını öne çıkararak, sağlam temeller inşa etme fırsatına sahip olabilirsin. Sosyal çevrendeki ilişkilerde samimiyet arayışın artarken, sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirecek anlar yaşayabilirsin. Duygusal derinliklere inmekten çekinme; hislerinle yüzleşmek, kişisel gelişimini destekleyecek. Kendine zaman ayırmak, ruhsal dengeyi bulmanda yardımcı olacak. İlerlemek için adım atmakta özgürsün, acele etme. Özellikle doğaya dönmek ve huzur bulmak ruhunu besleyecek.
Bugün iletişimde akıcılık ve zeka parlayabilir. Farklı fikirlerin, beklenmedik tartışmaların kapısını aralaman mümkün. Sosyal çevren, yeni bağlantılar kurmak için mükemmel bir zemin oluşturuyor. Düşüncelerin ve yaratıcı çözümlerinin başkaları üzerinde etkileyici bir iz bırakma potansiyeli var. Ancak yüzeysel konulara takılmamayı tercih et. Derinlemesine düşünmek ve içgörülerini daha iyi ifade etmek, ilişkilerini güçlendirecektir. Bireysel projelerine odaklanmak isterken, birlikte çalışmanın getireceği sinerjiyi de göz ardı etmemelisin. Bugün, öz güveninle dikkat çekerek, fikirlerini cesurca paylaşabileceğin fırsatlar bulabilirsin. Beğenildiğinde ve ilgi çektiğinde, bu durum seni daha da motive edecektir. Unutma, her yeni bilgi seni hem geliştirir hem de çevrendekilere ilham verir.
Duygusal derinliklerin keşfedileceği bir gün seni bekliyor. İçsel dünyanı sorgulamak, geçmişle yüzleşmek ve duygusal yaralarını onarmak için harika bir zaman. Sevgi ve bağlılık arayışında, samimi ilişkilerin güçlenmesi mümkün. Ailevi meseleler ve yakın ilişkiler ön planda olacak; sevgi dolu anlar paylaşarak aradığın huzuru bulabilirsin. İş hayatında esneklik ve yaratıcılık gerektiren durumlarla karşılaşabilirsin, hangi yoldan ilerlemen gerektiğine dair içgüdülerini takip et. Kendine güvenerek yapacağın tercihler, olumlu sonuçlar getirecektir. Unutma, kendine karşı nazik olmayı ihmal etme; ihtiyaç duyduğun bakıma ve ilgiye zaman ayır.
aşırı duygusal tepkiler vermekten kaçınmalısın. Bugün, içsel dünyana yönelip kendinle barışık olursan, ruhsal bir denge yakalayabilirsin. Hayallerinin peşinden koşmak için güçlü bir motivasyon bulacaksın.
Bugün detaylara odaklanma, düşüncelerini organize etme ve günlük işlerini düzenleme arzusu yüksek. Analitik düşünme yeteneğin ön planda olacak; bu da sorunları çözmekte büyük kolaylık sağlayacak. Etrafındaki insanların ihtiyaçlarına duyarlı olman, ilişkilerini derinleştirebilir. İş ve sorumluluklarını yerine getirirken, mükemmeliyetçi tutumunu kontrol altında tutmakta fayda var. Gereksiz eleştirellik, sosyal bağları zorlayabilir. Sağlığına dikkat etmeli, bedensel ihtiyaçlarını göz ardı etmemelisin. Anlık değişimler ruh halini etkileyebilir; sakin kalıp içsel huzurunu bulmak, günün kırılma noktası olabilir. Kendine biraz zaman ayırmayı unutma; bu, yeniden enerji toplamana yardımcı olacak.
Huzur arayışında olduğun bir dönemin içine adım attın. İlişkilerde dengeyi sağlamak, kararsızlıklara son verebilmek için içsel bir motivasyona ihtiyacın var. Sosyal hayatında yeni bağlantılar kurmak, mevcut ilişkilerine derinlik katmak isteyebilirsin. Duygusal olarak kendini ifade etmekte zorlandığın anlar olabilir, ancak bunu aşacak içsel güce sahipsin. Estetik ve güzellik konularına olan ilgin, yeni baştan yaratıcılığı açığa çıkarabilir. Geçmişten gelen bazı olaylar üzerine düşünmek, ilişkilerini yeniden değerlendirmek ve kendini bulmak için uygun bir zaman. İçsel huzurunu sağlamaya çalışırken, kendine de dikkat etmeyi unutma. Tazelenmek ve yenilenmek için biraz zamana ihtiyacın var. Balansını koruyarak, zihnindeki karmaşadan uzaklaşabilirsin. Rüzgarın seni nereye götürdüğünü görmek için yelkenlerini aç.
Kendini derin düşüncelere dalmış bulabilirsin. İçsel bir dönüşüm ve yenilenme arayışı içinde olacaksın. Gizli saklı duygu ve düşünceler, yüzeyin altında kaynamaya başlayabilir. Duygusal derinlik arayışında, başkalarıyla olan ilişkilerinde dikkatli olmalısın; bazı sırların su yüzüne çıkması, beklenmedik tepkilere yol açabilir. Güçlü sezgilerinle, insanları rahatlıkla okuyabilirsin. Bu yeteneğini kullanarak çevrende olup bitenleri analiz et ve içsel huzurunu sağlamak için gerekli adımları at. Her zamankinden daha fazla öz güvenle ilerle ve karanlıktan aydınlığa geçiş yap. Duygusal ve fiziksel sınırlarını belirlemeyi unutma; böylece kendini koruyabileceksin. Bir süre sakin ve sessiz kalmak, içsel sesini duymanı sağlayacaktır. Gerçekten ne istediğini düşünmek için bu dönemi değerlendirebilirsin. Kendine güven ve içindeki gücü keşfet!
İçsel keşiflerin ve yeni deneyimlerin kapıda olduğu bir dönemdesin. Cesur adımlar atmak için hazır hissettiğin bu gün, maceracı ruhunu serbest bırakmanı sağlayacak fırsatlarla dolu. İş veya kişisel projelerdeki hedeflerine ulaşmak için yaratıcı düşünme yeteneğini kullanabilirsin. İletişim becerilerin ön planda olacak; kendini ifade etmekte zorlanmayacaksın. Özellikle sosyal ortamlarda tanıdıklıklar ve yeni bağlantılar karşına çıkabilir. Duygusal olarak geçmişe dair bazı olguların peşini bırakmadığını hissedebilirsin. Ancak, bu durum seni sınırlandırmak yerine daha güçlü bir bağımsızlık duygusu kazandırabilir. Kendine olan güvenin artmakta; iç güdülerine güvenmekte fayda var. Belirsizliklerden korkmadan, cesaretle ilerleyebilirsin. Unutma, bu süreçte eğlencenin ve neşe kaynağının peşinde olman da oldukça önemli. Kendini özgür ve neşeli hissetmek için yeni şeyler denemekten çekinme.
Duygusal derinliklere inme isteği, bu dönemde seni yoğun düşüncelere sürükleyebilir. İçsel dünyanınla barışık olmak ve kendine dürüst kalmak önem kazanıyor. İş yerinde karşılaştığın zorlukların ardından gelen çözüm arayışın, çevrendeki insanlara ilham verecek. Büyüme ve gelişme konularında daha fazla sorumluluk alman gerekebilir, ama gücünü bunları aşmak için kullanabilirsin. İletişim becerilerin, senin için yeni fırsatlar doğuracak; sadece kelimelerle değil, eylemlerinle de kendini ifade etme zamanında. Bu süreçte sevdiklerinle arandaki bağı güçlendirmek, kalbinin derinliklerinde bir huzur yaratacak. Kendine güven ve hedeflerine odaklan, çünkü başarılarının başlangıcı burada yatıyor. Unutma, sabrın büyük ödüller getirebilir.
Bugün, özgürlüğe olan düşkünlüğün ve bireyselliğin ön planda olacak. Akışa bırakmak, seni daha da yaratıcı düşünmeye yönlendirebilir. Sosyal çevrendeki dinamikler seni etkileyebilir; bazı ilişkilerdeki belirsizlikler canını sıkabilir, ama sakin kalmak önemli. Yenilikçi fikirlerinle çevrendekilere ilham verebilir, toplumsal konulardaki hassasiyetini ön plana çıkararak, önemli bir fark yaratabilirsin. Hem kendinle hem de başkalarıyla olan iletişiminde özgün olmanı sağlayacak fırsatlar karşına çıkabilir. Anlık içgörülerin, gelecekteki projelerine ışık tutabilir. Unutma, farklılıkların seni güçlü kılıyor; bu enerjiyi kullanarak yeni bağlantılar kurabilirsin. Şimdi, toplumun ihtiyaçlarına duyarlı olma ve değişim yaratma zamanıdır.
Bugün, sezgilerin güçleniyor ve içsel dünyana daha çok odaklanma fırsatı bulabilirsin. Duygusal derinliklere dalmak, hem kendini anlamak hem de çevrendeki insanlarla olan ilişkilerini kuvvetlendirmek için harika bir zaman. Sanatsal yeteneklerin ön plana çıkabilir; yaratıcılığını serbest bırakmak için ilham kaynaklarını değerlendirmelisin. Ayrıca, şefkat ve anlayışla yaklaşacağın kişilerle derin bağlar kurma olasılığın yüksek. Ancak, aşırı duygu yoğunluğu seni zorlayabilir, bu yüzden dengeyi sağlamaya çalışmalısın. Sağlık konusunda kendine dikkat etmeli, yeterince dinlenmek ve ruhsal dengeni korumak için zamanı iyi değerlendirmelisin. Kendinle barışık olman, çevrendeki huzuru da artıracaktır.
