1
“Ölüyorum tanrım, bu da oldu işte.
Her ölüm erken ölümdür, biliyorum tanrım.
Ama, ayrıca, aldığın şu hayat, fena değildir…
Üstü kalsın…”
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, derleme ve tenkit yazıları kaleme alan, şiir ve tercümeler yapan edebiyatçının gerçek adı Cemalettin Seber.
1931 yılında Erzincan’da doğan Cemal Süreya, annesi Gülbeyaz ve babası Hüseyin ile birlikte çocukluk dönemini burada geçirdikten sonra, 1938 yılında çıkan Dersim İsyanı ile ailesi Bilecik’e sürgün edildi.
Sürgünden kısa bir süre sonra henüz 23 yaşında olan annesini kaybetti. Bu dönemde babası, öğrenimini büyük kentte yapması için İstanbul’a halasının yanına gönderdi.
Babası Hüseyin Bey, bir yıl sonra annesiyle iki kızını da İstanbul’a gönderdi, üçüncü yıl da kendisi çocuklarının yanına giderek İstanbul’da çalışmaya başladı. Ancak bir süre sonra yeniden sürgün yurtları olan Bilecik’e geri dönmek durumunda kaldılar.
Süreya’nın edebiyatla ilgisi çok küçük yaşlarda başladı. Küçük yaşlarda annesinden dinlediği halk hikayeleri “şairlik duygusunun” ortaya çıkmasına yardımcı oldu.
Ortaokul yıllarında okuduğu Dostoyevski ise ona adeta yeni bir dünyanın kapısını araladı.
Bu yıllarda şair olma arzusunun ilk nüvelerini hisseden Cemal Süreya, ilk aşkı olan (sonradan ilk eşi) Seniha’ya şiirler yazmış ve bu yüzden kendisine “Şair”, Âşık” gibi adlar verildi.
1944’te Bilecik Ortaokulu’na başlayan Cemal Süreya, üvey anne Esma’nın gelişiyle evden kurtulmak için babasından gizli sınava girip “parasız yatılı” okumaya hak kazandı. Okul yıllarında Türkçe ve edebiyat derslerindeki başarısı ile öğretmenlerinin dikkatini çekti.
Okuldan arta kalan vakitlerini Bakırcılar Çarşısı’ndaki Halkevi Kitaplığı’nda geçiren Cemal Süreya, bu dönemde kendi ifadesiyle “kötü romanlar” okudu.
1947’de yine parasız yatılı olarak Haydarpaşa Lisesi’ne girdi. Lise yıllarında edebiyata ilgisi oldukça derinleşmiş, kendi kendine eski yazıyı öğrendi ve özellikle eski edebiyata araştırmacı bir gözle bakmaya başladı.
Liseyi bitirdikten sonra 1950’de Mülkiye’nin Maliye bölümünü kazanınca hayatına Ankara’ya devam etti. Ankara’daki dört yıl, dünya görüşünün, kişiliğinin ve sanatının oluşumunda önemli bir rol oynadı.
1953’te henüz daha üniversite öğrencisiyken Seniha Hanım ile evledi.
Şiire çocuk yaşlarda ilgi duyan Süreya’nın ilk şiiri “Şarkısı Beyaz”, 1953’te “Mülkiye” adlı okul dergisinde çıktı. Cemal Süreya, “İkinci Yeni” şiir hareketinin öncülerinden biri kabul edildi.
Şiirlerindeki ironiyi ortaya koyan “Gül” şiiri, Yeditepe dergisinde yayınlandığında 23 yaşında olan Süreya, Sezai Karakoç, Muzaffer Erdost, Nihat Kemal Eren ve Hasan Basri ile yakın arkadaş oldu.
1954 yılında Mülkiye’den mezun oldu ve aynı yıl Eskişehir Vergi Dairesi’nde stajyer olarak göreve başladı. 1955’te Ayçe adlı bir kızları oldu ve aynı yıl Maliye Müfettiş Muavini olarak İstanbul’a atandı.
Usta şair, hem şiirleri hem de yazılarının yayımlanmasının ardından dergi çıkarma düşüncesi içine girdi. Süreya, “Papirüs” dergisinin ilk sayısını yayımladı, ikinci sayıdan sonra 8 ay ara veren şair, üç sayı sonra dergiyi kapattı.
1959’da askere giden Süreya, askerliğini yaparken bir taraftan da Hukuk fakültesini bitirdi.
1961’de “Maliye denetim usulleri ve iktisadi devlet teşekkülleri”ni incelemesi için Paris’e gönderildi. Paris’te bir yıl kaldıktan sonra teftiş göreviyle 1963’te Kars ve Ağrı, 1965’te Çanakkale ve Tekirdağ’a gitti.
1965’te, arkadaşları Sezai Karakoç ve Doğan Yel ile Maliye Teftiş Kurulundan istifa ederek, edebiyata ağırlık verdi.
1 Haziran 1966’da 3. kez “Papirüs”ü okuyucuyla buluşturdu ve1970’e kadar dergiyi her ay düzenli yayımladı.
Maliye Bakanlığındaki memuriyetine 1971’de geri döndü. İstanbul Hocapaşa Vergi Dairesi, Maliye Tetkik Kurulu, İstanbul Darphane ve Damga Matbaası Müdürlüğünde görev aldı.
Başyazılarını yazdığı “Oluşum” dergisinde ve kurucularından olduğu “Türkiye Yazıları” dergisinde yöneticilik de yapan Süreya, 1977’de “Politika” gazetesinin sanat sayfasında haftada bir yazdığı “Günübirlik” yazılarıyla gazete yazarlığına başladı.
Kültür Bakanlığı Kültür Yayınları Danışma Kurulu üyeliği yaptı. “Papirüs”ü son olarak 15 Mart 1981’de çıkardı.
“Yeni Ulus” ve “Aydınlık” gazetelerinde de yazan Süreya, çeşitli devlet kademelerinde görev aldıktan sonra 1982’de emekli oldu.
Cemal Süreya, eserlerini, Osman Mazlum, Adil Fırat, Ali Fakir, Ali Hakir, Ahmet Gürsu, Hüseyin Karayazı, Birsen Sağanak, Dr. Suat Hüseyin gibi farklı mahlaslarla kaleme aldı.
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, tenkit yazısı, şiir ve düz yazı tercümesi ve derleme de yazan Süreya, ilk kitabı “Üvercinka” ile 1958’de Yeditepe Şiir Ödülünü, Arif Damar’la paylaştı.
Süreya, ikinci kitabı “Göçebe”yle 1966’da Türk Dil Kurumu Edebiyat Ödülüne, “Sıcak Nal” ve “Güz Bitiği” kitaplarıyla 1988’de Behçet Necatigil Şiir Ödülüne değer görüldü.
Usta şair, girdiği şeker koması sonucu 9 Ocak 1990’da hayatını kaybetti ve Kulaksız Mezarlığı’na defnedildi.
1990 yılında ölen Cemal Süreya’nın anısına 1991’den yılından beri “Cemal Süreya Şiir Ödülü” veriliyor. 2003 yılında Cemal Süreya Kültür ve Sanat Derneği kuruldu.
Cemal Süreya ile ilgili pek çok dergi özel sayı hazırlamış ve armağan kitaplar yayımlandı. 2001’de Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, Doğan Hızlan editörlüğünde Cemal Süreya armağan kitabı çıkarıldı.
Miras bıraktığı eserlerinden bazıları şöyle:
“Şapkam Dolu Çiçekle, Göçebe, Günler, Güz Bitiği, Sevda Sözleri, Üvercinka, Uzaktan Seviyorum Seni, Günübirlik, Uzat Saçlarını Frigya, Aydınlık Yazıları / Paçal, Papirüs’ten Başyazılar, Onüç Günün Mektupları, Aritmetik İyi Kuşlar Pekiyi, Güvercin Curnatası, Mülkiyeli Şairler, Oluşum’da Cemal Süreya ve Yüz Aşk Şiiri.”
Bugün enerjin yüksek, harekete geçmek için harika bir zaman. Yeniliklere açık olman, çevrendekilere ilham verebilir. İkna kabiliyetinle insanları motive etme konusunda başarılı olabilirsin. Ancak, ani kararlar verme eğiliminden kaçınmalısın; düşünmeden hareket etmemek, işlerini kolaylaştıracaktır. Doğru adımları atmak, hedeflerine ulaşmanı hızlandıracak. İletişiminde daha empatik olman başkalarıyla olan ilişkilerini güçlendirebilir. Bugün kendin için önemli olan şeylere öncelik vermeyi unutma, iç huzurun için zaman ayırmak her şeyden önemli. Sosyal çevrenle olan etkileşimlerin, ilginç fırsatlar doğurabilir. Özgürlüğüne düşkünlüğün, bazı sınırları zorlamana yol açabilir; ama dikkatli ol, dengede kalmakta fayda var.
Bugün kararlılığın ve sabrının ön planda olduğu bir gün. Maddi konularla ilgili alanda ileriye dönük adımlar atma fırsatını değerlendirebilir, kazancını artırmak için yeni yatırımlar yapabilirsin. Aldığın kararlar, gelecekteki istikrarını sağlamlaştırma potansiyeline sahip. Duygusal ilişkilerinde daha açık ve net iletişim kurman, sorunların çözümüne yardımcı olacak. Sevdiğin kişiye karşı duyduğun derin hisler, ilişkini yeni bir boyuta taşıyabilir. Kendine zaman ayırmayı unutma; doğayla iç içe olmak, ruhsal olarak tazelenmene yardımcı olacak. Sabırlı ve kararlı adımlarla bugünü değerlendirmen, hedeflerine daha da yaklaşmanı sağlayacak.
Bugün zihin açıcı fikirler ve yaratıcı çözümlerle dolup taşabilirsin. Social ortamlarda yer almanın ve ilişkiler kurmanın tam zamanı. İletişim becerilerin ön plana çıkarken, başkalarına ilham verme kapasiten de artıyor. Duygularını açığa çıkarmakta zorluk hissetsen de, içindeki sese kulak vermek seni rahatlatacak. Öğrenmeye ve yeni deneyimlere olan arzun, gelecekte faydalı bağlantılar kurmana yardımcı olabilir. Hızlı düşünme yeteneğin, beklenmedik durumlarla başa çıkmanı sağlayacak. Unutma, gün içerisinde küçük sürprizlerle karşılaşman mümkün. Kısa yolculuklar veya yeni bir eğitim fırsatı seni bekliyor. Kendine olan güvenin artarken, cesur kararlar alma isteğin yükselebilir.
Duygusal derinliklerin içindeki karmaşık duygular, bugün daha da belirgin hale geliyor. Aile bağlarına, sevdiklerine olan özlemin yoğunlaşabilir. İçsel huzuru sağlamak için kendi alanına ihtiyaç duyabilirsin. Manevi konularda derin düşüncelere dalmak ve ruhunu besleyen aktiviteler yapmak keyif verecek. Yeni bir hobi edinmek ya da sanatsal bir çalışmaya yönelmek, kendini ifade etmenin veyahut içsel huzuru bulmanın güzel bir yolu olabilir. Merak ettiğin konulara yönelmek, düşüncelerini genişletecek bir yol açabilir. Yakın çevrenle paylaşmak istediğin, içini dökmek istediğin saklı duygular varsa, onları dile getirmek için uygun bir zaman; bu, hem sana hem de sevdiklerine fayda sağlayabilir. Kendini ifade ederken samimi ve açık olman, aranızdaki bağları güçlendirecektir.
Bugün, içsel gücünü ve karizmanı daha fazla hissetmeye başlayacaksın. Sahip olduğun liderlik özellikleri, çevrendekilere ilham verecek ve onları motive edecek. Sosyal hayatında beklenmedik sürprizler yaşanabilir; yeni bağlantılar kurmak ve dostluklarını güçlendirmek için harika bir zaman. Kendini ifade etme yeteneğin oldukça yüksek, bu nedenle sanat veya yaratıcı projelere yönelmek için uygun bir dönemdesin. Ancak, egonun seni bazı durumlarda abartılı bir şekilde yönlendirmesine izin verme. İleri görüşlülüğün, kararlılığın ve cesaretin, karşılaştığın zorlukları aşmanda belirleyici olacak. İlişkilerde ise açık iletişim, aranızdaki bağı daha da güçlendirebilir. Kendine güven, seni başarıya götüren anahtar olacak. Kendini mutlu ve tatmin olmuş hissetmek için küçük şeylere dikkat etmeyi unutma.
Detaylara odaklanma ve mükemmeliyetçilik, bugün seni daha da ön plana çıkarabilir. Gün içerisinde sıradan gibi görünen görevler bile, ifaden ve sunumunla bir sanatı andırarak dikkat çekebilir. Karşılaştığın sorunları çözme becerin, ekip arkadaşların üzerinde olumlu bir etki bırakabilir. Duygu dünyanda bir hareketlenme söz konusu; belki de duygularını ifade etmek, içindeki huzuru bulmana yardımcı olacak. Geçmişte yaşadığın olaylar hakkında düşünmek, kendine dair yeni farkındalıklar kazandırabilir. Sağlık konularına dikkat etmen ve dengeli bir yaşam tarzı benimsemen önem taşıyor. Kendini ihmal etmemek ve ruhsal sağlığına özen göstermek, uzun vadede fayda sağlayabilir. Eğitimle ilgili konular, zihin açıcı fikirlerle dolup taşabilir; yeni öğrenim alanlarına yönelmek, seni geliştirebilir. Sosyal ilişkilerinde ise, samimiyet ve anlayış ön planda olacak, karşılıklı iletişimden güç alacaksın.
Dengeler üzerine kurulu bir gün seni bekliyor. İçsel huzurunu sağlamak için sosyal ilişkilerini gözden geçirebilirsin. Belki bazı dostluklar seni yıpratıyor, belki de bazıları seni yeniden canlandırıyor. Duygusal zekan, kararsızlıkları aşmanda büyük rol oynayacak. Aniden gelişen iletişim fırsatlarına açık ol, yeni insanlarla tanışıp düşüncelerini paylaşmak sana büyük bir fayda sağlayabilir. Hayatındaki estetik unsurlara yönelmek, belki yeni bir dekorasyon veya tarz denemek, ruh halini canlandıracak. Kendini ifade ederken, diğerlerinin bakış açılarını da dikkate almayı unutma; bu, kuracağın bağlantıları daha derin ve anlamlı kılacak. İçsel yolculuğunda, kim olduğuna dair sorular sormaktan çekinme; bu dönem, kendini tanımanın ve içsel dengenin güçlenmesinin anahtarı olabilir.
Bugün duygusal derinliklere inme arzusuyla dolup taşacaksın. İçsel dünyan üzerinde düşünmek ve sezgisel yeteneklerini kullanmak için mükemmel bir zaman. Eski yaraların zamanla nasıl iyileştiğini anlamak, sana güç katacak. İlişkilerde daha açık ve dürüst olma ihtiyacı hissedebilirsin; bu, bağlarını güçlendirebilir. Ayrıca, gizli kalmış duyguların gün yüzüne çıkabilir, bu da sana yeni bir perspektif kazandıracak. Kendi hayallerine odaklanmak ve cesur adımlar atmak, ilerlemeni hızlandıracak. Maddi konularda dikkatli olmalısın; harcamalarında dikkatli bir yaklaşım benimsemek gerekecek. Kendi içsel gücünü keşfet, bu sayede olayları ve durumları daha net görebileceksin.
Hayatın maceracı yönleriyle buluşma fırsatı ayağına geliyor. Cesaretin, keşif arzun ve yeniliklere açık olman, sıradan günleri bile heyecan dolu hale getirebilir. Dikkatini dağıtan şeylerden uzaklaşmak, içsel huzuruna ulaşmana yardımcı olabilir. Bugün, sosyal çevrenle etkileşimlerin artabilir; yeni insanlarla tanışmak ya da eski dostlarla bir araya gelmek iyi gelecek. Karşılaştığın olaylar, özgürlüğünü daha da pekiştiren fırsatlar sunabilir. İçgörülerine güvenmek, ani değişimleri karşılarken işini kolaylaştıracak. Kendi sınırlarını zorlamaktan korkma, çünkü büyüme ve gelişim genellikle konfor alanının dışındadır. Şimdi, içsel yolculuğunu ve rüyalarını takip etme zamanı. Detaylar arasındaki küçük ipuçları, büyük resmin anahtarı olabilir.
Bugün, kararlılığın ve disiplinin seni hedeflerine bir adım daha yaklaştıracak. İş hayatında ortaya koyduğun azim, bu dönemde takdir toplayabilir. Yalnızca iş yaşamında değil, kişisel ilişkilerde de güvenilirliğin ve sağlam duruşun, çevrendeki insanların dikkatini çekmekte. Duygusal konularda geçmişten gelen bazı yüklerinle yüzleşmek için içsel bir güç bulabilirsin. Kendinle barışmak, ruhsal olarak yenilenmene yardımcı olacak. Ayrıca, uzun zamandır ertelediğin bazı projelere girişmek için uygun bir zaman dilimde olabilirsin; tüm bunları başarma becerisine sahipsin. Fakat yönlerini tamamen negatif düşüncelerle belirlememeye dikkat et; iyi ve kötü arasında dengeyi sağlamak, iç huzurunu bulmana yardımcı olacak. Bugün, kefeni kendi ellerinle hazırladığını idrak et; bu, geleceğini şekilllendirme fırsatını senin eline bırakıyor. Sosyal çevrende, eski dostlarla bir araya gelmek veya yeni insanlarla tanışmak, yaşamına yeni bakış açıları katabilir. Kendine güven, sadece işte değil, özel hayatında da aradığın dengeyi bulmanı sağlayacak. İçinde taşıdığın potansiyeli görmek, her şeyin başlangıcını oluşturacak.✨
Bugün zihin açıcı düşüncelerle dolu olacaksın. Yenilikçi fikirlerin ve sıradışı yaklaşımların etrafındakileri etkilemekte. Sosyal çevrenle olan etkileşimlerin, güçlü ve anlamlı bağlantılar kurmanı sağlayacak. Hayal gücünün sınırlarını zorlamak isteyeceğin bir gün, ilham verici projelerle meşgul olabilirsin. Eski kalıplardan kurtulmak arzusuyla yola çıkman, seni beklenmedik fırsatlarla karşılaştırabilir. Duygusal olarak bağımsızlık ihtiyacın artarken, eğlenceli aktiviteler ve ortak ilgi alanları yaratmak sana iyi gelecek. Girdiğin tartışmalar ve paylaşımlar, düşünce yapını ve inançlarını pekiştirebilir. Unutma ki, özgürce ifade ettiğin fikirlerin, başkaları tarafından takdirle karşılanacaktır. Bugün, kendine olan güvenin ve kararlılığın, içsel dönüşümün için önemli bir adım atmanı sağlayabilir.
Duygusal derinliklerinle yüzleşme zamanı. Yaratıcılığın seni besleyen bir nehir gibi akarken, içsel dünyanı keşfetmek için fırsatlar bulabilirsin. Hayal gücün, benzersiz fikirlerinle birleşerek etrafındaki insanlara ilham verebilir. İlişkilerinde açıklık ve şefkat ön planda olmalı; bu, bağlarını güçlendirecek. Kendi ihtiyaçlarına duyacağın hassasiyet, başkalarına destek olma isteğinle dengelenecek. Bu dönemde sezgilerini dinlemekte fayda var, çünkü hislerin sana doğru yolu gösterebilir. Kendi içsel huzurunu yaratmaya yönelik küçük adımlar atmak, stresini azaltacak ve zihnini sakinleştirecek. Onurunu ve değerini koruyarak sınırlarını belirlemeyi unutma; bu, kişisel gelişimin için önemli bir aşama. Unutma, sevgi ve anlayışla yaklaşmak her şeyin anahtarı.
1
2
3
4
5
6
