1
“Ölüyorum tanrım, bu da oldu işte.
Her ölüm erken ölümdür, biliyorum tanrım.
Ama, ayrıca, aldığın şu hayat, fena değildir…
Üstü kalsın…”
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, derleme ve tenkit yazıları kaleme alan, şiir ve tercümeler yapan edebiyatçının gerçek adı Cemalettin Seber.
1931 yılında Erzincan’da doğan Cemal Süreya, annesi Gülbeyaz ve babası Hüseyin ile birlikte çocukluk dönemini burada geçirdikten sonra, 1938 yılında çıkan Dersim İsyanı ile ailesi Bilecik’e sürgün edildi.
Sürgünden kısa bir süre sonra henüz 23 yaşında olan annesini kaybetti. Bu dönemde babası, öğrenimini büyük kentte yapması için İstanbul’a halasının yanına gönderdi.
Babası Hüseyin Bey, bir yıl sonra annesiyle iki kızını da İstanbul’a gönderdi, üçüncü yıl da kendisi çocuklarının yanına giderek İstanbul’da çalışmaya başladı. Ancak bir süre sonra yeniden sürgün yurtları olan Bilecik’e geri dönmek durumunda kaldılar.
Süreya’nın edebiyatla ilgisi çok küçük yaşlarda başladı. Küçük yaşlarda annesinden dinlediği halk hikayeleri “şairlik duygusunun” ortaya çıkmasına yardımcı oldu.
Ortaokul yıllarında okuduğu Dostoyevski ise ona adeta yeni bir dünyanın kapısını araladı.
Bu yıllarda şair olma arzusunun ilk nüvelerini hisseden Cemal Süreya, ilk aşkı olan (sonradan ilk eşi) Seniha’ya şiirler yazmış ve bu yüzden kendisine “Şair”, Âşık” gibi adlar verildi.
1944’te Bilecik Ortaokulu’na başlayan Cemal Süreya, üvey anne Esma’nın gelişiyle evden kurtulmak için babasından gizli sınava girip “parasız yatılı” okumaya hak kazandı. Okul yıllarında Türkçe ve edebiyat derslerindeki başarısı ile öğretmenlerinin dikkatini çekti.
Okuldan arta kalan vakitlerini Bakırcılar Çarşısı’ndaki Halkevi Kitaplığı’nda geçiren Cemal Süreya, bu dönemde kendi ifadesiyle “kötü romanlar” okudu.
1947’de yine parasız yatılı olarak Haydarpaşa Lisesi’ne girdi. Lise yıllarında edebiyata ilgisi oldukça derinleşmiş, kendi kendine eski yazıyı öğrendi ve özellikle eski edebiyata araştırmacı bir gözle bakmaya başladı.
Liseyi bitirdikten sonra 1950’de Mülkiye’nin Maliye bölümünü kazanınca hayatına Ankara’ya devam etti. Ankara’daki dört yıl, dünya görüşünün, kişiliğinin ve sanatının oluşumunda önemli bir rol oynadı.
1953’te henüz daha üniversite öğrencisiyken Seniha Hanım ile evledi.
Şiire çocuk yaşlarda ilgi duyan Süreya’nın ilk şiiri “Şarkısı Beyaz”, 1953’te “Mülkiye” adlı okul dergisinde çıktı. Cemal Süreya, “İkinci Yeni” şiir hareketinin öncülerinden biri kabul edildi.
Şiirlerindeki ironiyi ortaya koyan “Gül” şiiri, Yeditepe dergisinde yayınlandığında 23 yaşında olan Süreya, Sezai Karakoç, Muzaffer Erdost, Nihat Kemal Eren ve Hasan Basri ile yakın arkadaş oldu.
1954 yılında Mülkiye’den mezun oldu ve aynı yıl Eskişehir Vergi Dairesi’nde stajyer olarak göreve başladı. 1955’te Ayçe adlı bir kızları oldu ve aynı yıl Maliye Müfettiş Muavini olarak İstanbul’a atandı.
Usta şair, hem şiirleri hem de yazılarının yayımlanmasının ardından dergi çıkarma düşüncesi içine girdi. Süreya, “Papirüs” dergisinin ilk sayısını yayımladı, ikinci sayıdan sonra 8 ay ara veren şair, üç sayı sonra dergiyi kapattı.
1959’da askere giden Süreya, askerliğini yaparken bir taraftan da Hukuk fakültesini bitirdi.
1961’de “Maliye denetim usulleri ve iktisadi devlet teşekkülleri”ni incelemesi için Paris’e gönderildi. Paris’te bir yıl kaldıktan sonra teftiş göreviyle 1963’te Kars ve Ağrı, 1965’te Çanakkale ve Tekirdağ’a gitti.
1965’te, arkadaşları Sezai Karakoç ve Doğan Yel ile Maliye Teftiş Kurulundan istifa ederek, edebiyata ağırlık verdi.
1 Haziran 1966’da 3. kez “Papirüs”ü okuyucuyla buluşturdu ve1970’e kadar dergiyi her ay düzenli yayımladı.
Maliye Bakanlığındaki memuriyetine 1971’de geri döndü. İstanbul Hocapaşa Vergi Dairesi, Maliye Tetkik Kurulu, İstanbul Darphane ve Damga Matbaası Müdürlüğünde görev aldı.
Başyazılarını yazdığı “Oluşum” dergisinde ve kurucularından olduğu “Türkiye Yazıları” dergisinde yöneticilik de yapan Süreya, 1977’de “Politika” gazetesinin sanat sayfasında haftada bir yazdığı “Günübirlik” yazılarıyla gazete yazarlığına başladı.
Kültür Bakanlığı Kültür Yayınları Danışma Kurulu üyeliği yaptı. “Papirüs”ü son olarak 15 Mart 1981’de çıkardı.
“Yeni Ulus” ve “Aydınlık” gazetelerinde de yazan Süreya, çeşitli devlet kademelerinde görev aldıktan sonra 1982’de emekli oldu.
Cemal Süreya, eserlerini, Osman Mazlum, Adil Fırat, Ali Fakir, Ali Hakir, Ahmet Gürsu, Hüseyin Karayazı, Birsen Sağanak, Dr. Suat Hüseyin gibi farklı mahlaslarla kaleme aldı.
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, tenkit yazısı, şiir ve düz yazı tercümesi ve derleme de yazan Süreya, ilk kitabı “Üvercinka” ile 1958’de Yeditepe Şiir Ödülünü, Arif Damar’la paylaştı.
Süreya, ikinci kitabı “Göçebe”yle 1966’da Türk Dil Kurumu Edebiyat Ödülüne, “Sıcak Nal” ve “Güz Bitiği” kitaplarıyla 1988’de Behçet Necatigil Şiir Ödülüne değer görüldü.
Usta şair, girdiği şeker koması sonucu 9 Ocak 1990’da hayatını kaybetti ve Kulaksız Mezarlığı’na defnedildi.
1990 yılında ölen Cemal Süreya’nın anısına 1991’den yılından beri “Cemal Süreya Şiir Ödülü” veriliyor. 2003 yılında Cemal Süreya Kültür ve Sanat Derneği kuruldu.
Cemal Süreya ile ilgili pek çok dergi özel sayı hazırlamış ve armağan kitaplar yayımlandı. 2001’de Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, Doğan Hızlan editörlüğünde Cemal Süreya armağan kitabı çıkarıldı.
Miras bıraktığı eserlerinden bazıları şöyle:
“Şapkam Dolu Çiçekle, Göçebe, Günler, Güz Bitiği, Sevda Sözleri, Üvercinka, Uzaktan Seviyorum Seni, Günübirlik, Uzat Saçlarını Frigya, Aydınlık Yazıları / Paçal, Papirüs’ten Başyazılar, Onüç Günün Mektupları, Aritmetik İyi Kuşlar Pekiyi, Güvercin Curnatası, Mülkiyeli Şairler, Oluşum’da Cemal Süreya ve Yüz Aşk Şiiri.”
Bugün cesaretin ve kararlılığın ön planda olacak. Hayatında yeni bir başlangıç yapma isteği hissedebilirsin. İçindeki ateş seni harekete geçirecek ve risk almaktan çekinmeyeceksin. Sosyal ilişkilerde, sezgilerinle hareket etmen oldukça faydalı olacak; insanlarla olan diyaloglarında açıklık ve dürüstlük önem kazıyor. Ani gelişmeler karşısında esnek kalabilmek, seni daha güçlü kılacak. Olaylara geniş bir perspektiften bakabildiğin sürece, karşına çıkan zorlukları aşma konusunda oldukça başarılı olacaksın. Bugünün sonunda, kendini daha yenilenmiş ve enerjik hissedeceksin. Unutma ki, süregelen projelerini tamamlamak için gereken motivasyonu bulabilirsin. Eğlenceli bir aktivite, ruh hâlini iyileştirecek ve sana ilham verecek.
Bugün, sabırlı ve kararlı doğanla hareket etmenin getirdiği avantajları hissedeceksin. İçsel huzur ve güven duygusu baskın olacak. Mali konularda alacağın kararlar, gelecekteki refahın için önem taşıyor. Yatırımlarını dikkatli bir şekilde değerlendirme fırsatı bulabilirsin. Olaylara yaklaşımındaki pratiklik, başkaları tarafından takdir edilecek.İlişkilerinde, insanları anlama yeteneğin ön plana çıkıyor. Eş ya da sevdiğin kişiyle arandaki bağı güçlendirecek sohbetler yapabilirsin. Duygusal derinliği takdir edeceğin anlar yakında. Kendine güvenin artıyor; bu, sana yeni fırsatlar sunacak. Ayrıca, doğaya olan bağlılığın artabilir, huzuru dışarıda arayabilirsin. Unutma ki, yaşamın sunduğu güzellikleri görmek için yavaşlamak ve sindirmek gerekli. Kendine zaman tanıdığında, yeni bir perspektif kazanacaksın.
Bugün iletişimde sıradışı bir akış söz konusu. Düşüncelerini açıkça ifade etmek konusunda cesur olabilirsin. Sosyal bağlantılarının güçlendirilmesi gereken bir dönemdesin; yeni insanlarla tanışmak veya eski tanıdıklarla bağlantı kurmak için doğru zaman. Kısa yolculuklar, beklenmedik buluşmalar ve ilginç sohbetler gündeme gelebilir. Eğitim veya kişisel gelişim alanında yeni fırsatlar ortaya çıkabilir, bu yüzden öğrenmeye açık olmalısın. Duygusal ilişkilere gelince, biraz daha derinlik aramak isteyebilirsin. Karşılaştığın zorlukları mizah anlayışınla çözmek, gününü daha keyifli hale getirecek. Esnek kal ve anlık fırsatları değerlendirmekten çekinme. Akıl oyunları ve beyin fırtınaları zihnini canlandıracak. Unutma ki, merakın seni her zaman yeni ufuklara taşıyacak.
Duygusal olarak derin sulara dalabileceğin bir gün. İçsel huzurunu sağlamak için yalnız kalma ihtiyacı hissedebilirsin. Ailevi ilişkilerde samimi ve anlamlı paylaşımlar öne çıkacak. Sevgi dolu ifadeler, bağları güçlendirebilir. Duygusal zorlukları geride bırakma kararlılığı gösterebilir, kendine yeni hedefler belirleyebilirsin. İlerlemek için tutkulu bir motivasyon bulabilirsin. Kendi iç dünyanı keşfetmek sana hem rahatlatıcı hem de ilham verici bir deneyim sunacak. Yeni bir yaratıcı projeye başlamak için cesaret bulabilirsin. Sıcak ve destekleyici bir atmosfer içerisinde, arkadaşlarınla zaman geçirmek ruhunu besleyecektir. Don't forget to trust your instincts as they will guide you wisely.
Bugün kendine güvenin zirveye ulaşacak. İletişim becerilerinle çevrendekileri etkileyebilirsin. Sosyal ortamlarda parlayacaksın; bu da yeni fırsatlar kapını çalmasına neden olabilir. Ancak, ego ve gururun ağır basmamalı. Dikkatini paylaşımda bulunduğun insanlara vermek, ilişkilerini güçlendirebilir. Aşk hayatında samimiyet ve tutku ön plana çıkacak, eski yaraların ise tamamen kapandığını hissedebilirsin. Finansal açıdan birikim yapma zamanı. Hedeflerini netleştir ve kimlerle iş yapacağına dikkat et. Yaratıcılığının dorukta olduğu bu günde, sanatsal faaliyetlere yönelmek içsel tatmin sağlarken, kendini bulma yolunda da ilerlemeni hızlandırabilir.
Gün, detaylara odaklanmak ve titizlikle hareket etme arzusu ile başlayacak. İhtiyaç duyduğunuz düzeni sağlama konusunda yenilikçi fikirler üretme potansiyeline sahipsiniz. İş ve kişisel yaşam arasında denge kurmak, huzur bulmanıza yardımcı olacak. Uzun zamandır üzerinde düşündüğünüz projeleri hayata geçirmek için doğru bir zaman dilimindesiniz. Sağlığınıza yönelik atılımlar yapmak, hem bedensel hem de ruhsal olarak kendinizi yenilemenizi sağlayacak. İletişim kurduğunuz kişilerle samimi bir bağ geliştirmek, size yeni kapılar açabilir. Unutmayın, mükemmeliyet arayışınız bazen sizi yavaşlatabilir; bu nedenle, akışa bırakmak faydalı olabilir. Anlık mutlulukların değerini bilmek, ruh halinizi olumlu yönde etkileyecek.
Denge ve uyum arayışında adımlar atıyorsun. İlişkilerde yaşanan gerginlikler, gün boyunca çözüme kavuşmak için fırsatlar sunabilir. İletişim yeteneklerin öne çıkıyor; duygularını açıkça ifade etmek çevrendekilerle bağlarını güçlendirecek. Kendini huzursuz hissedebilir, ruhsal denge arayışında olabilirsin. Bu durum, çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerini derinleştirmene olanak tanıyor. Sanatsal yönlerin kendini göstermeye başlayabilir, yaratıcı projelere yönelmek için ilham bulabilirsin. Gün boyunca kendini ifade etmenin yollarını keşfetmek, içsel huzurunu artıracak. Sosyal ortamlar, yeni bağlantılar kurma şansı sunarken, eski dostluklar da canlanabilir. Unutma, dengeyi bulmak, sadece başkalarıyla değil, kendinle de barışık olmayı gerektirir. Tavsiyelerden faydalanarak, gününü pozitif bir şekilde tamamlayabilirsin.
Bugün, içsel derinliklerine inmek ve ruhsal dönüşümler yaşamak için harika bir fırsat sunuyor. Duyguların yoğunlaşabilir; içinizdeki karmaşa, geçmişe dönük düşüncelerle birleşip kendinizi sorgulamanıza neden olabilir. Ancak, bu durum kendinizi yeniden keşfetmek için bir fırsat. Aniden ortaya çıkabilecek fırsatlar, içinizdeki cesareti andıracak. İletişimde dikkatli olmalısınız; zira kelimeleriniz beklenmedik tepkilere yol açabilir. Güven duygunuzun ön planda olduğu bir süreçtesiniz, bu nedenle çevrenizdekilere karşı açık ve samimi olmanız önemli. Geçmişteki ilişkilerden gelen dersler, mevcut durumunuza ışık tutabilir. Kendinize dürüst olun ve içgüdülerinize kulak verin; sizi doğru yola yönlendirecektir. Hayatınızdaki bazı tutku dolu anlar, zihin açıcı yorumlar ve sezgisel bilgilerin kapısını aralayabilir.
Dışa dönük bir enerji ile çevrenizdeki insanlarla etkileşimde bulunmak isteyeceksiniz. Sosyal akışkanlığınız dikkat çekici olacak; yeni bağlantılar kurma ve mevcut ilişkilerinizi derinleştirme fırsatları doğabilir. Eğitim veya kişisel gelişimle ilgili konulara yönelmek, entelektüel anlamda tatmin sağlayacak. İçsel bir huzur arayışı içerisinde olabileceğiniz bu dönemde, doğanın güzellikleriyle bağ kurmak, ruhunuzu besleyecek. Özgür ruhunuza hitap edecek bir yolculuk yapma isteği doğabilir, kaçırılmaması gereken bir fırsat. Duygusal açıdan ise, sevdiğiniz kişiyle duygusal bağlarınızı güçlendirmek için samimi iletişimlere ihtiyaç duyabilirsiniz. Hayata karşı olan umut dolu yaklaşımınız, başkalarına da ilham verecek, etrafınızdaki insanların pozitif enerjinizi hissetmesi açısından bu bir artı olacak. Unutmayın, yaşam bir macera ve her anı keşfetmek için değerli.
Bugün sorumlulukların üzerindeki yükü hissettiğin bir gün. Hedeflerine ulaşmak için çalışmanın yanı sıra, içsel dengeni sağlamak önem kazanıyor. Çalışkanlığın ve kararlılığın, geçmişteki çabalarının meyvelerini toplamana yardımcı olacak. Ayrıntılara özen göstermen, projelerinde başarıyı getirebilir. Aile ve yakın arkadaşlarınla vakit geçirme fırsatını değerlendirmek, ruh haline olumlu bir katkı sağlayacak. Duygusal derinliğin, ilişkilerindeki iletişimi güçlendirebilir. Kendine ait bir zaman dilimi yaratmak, zihinsel ve fiziksel yenilenme sağlayacaktır. İçsel motivasyonun ön plana çıkarken, yeni fırsatlara açık olman faydalı olacak. Unutma ki, istikrar ve öz disiplin, senin en büyük müttefiklerin.
Geleceğine yönelik heyecan verici fırsatlar kapını çalabilir. Yenilikçi fikirlerinle dikkat çekeceksin ve başkalarına ilham kaynağı olma şansını yakalayacaksın. Sosyal çevrende güçlü bir etki yaratmak, içinde bulunduğun topluma katkıda bulunma arzunu artırabilir. Derin düşünceler içinde kaybolmadığın sürece, sezgilerinle harika bağlantılar kurabileceksin. Biraz bağımsızlık ihtiyacı hissedebilirsin; spiritüel ya da entelektüel bir keşif yapma isteği gün yüzüne çıkabilir. İletişim kurarken, dikkatli olman gereken detaylar olabilir, zira akıllı bir yaklaşım, yanlış anlamaların önüne geçebilir. Bugün kendini ifade etme biçiminde alışılmışın dışına çıkmak, enerji dolu bir atmosfer yaratabilir. İçinden gelen özgür ruh, seni yeni yollar keşfetmeye cesaretlendiriyor. Kendini yenileme ve gelişme fırsatlarını değerlendirmek için istekli olmalısın; bu, seni bekleyen güzel değişimlerin kapılarını aralayabilir. Sevdiklerinle geçireceğin zamanda, duygusal bağları kuvvetlendiren anlar yaşayabilirsin.
Duyguların en derinlerine inmeye hazır olduğun bir gün. İçgörülerinle, kaybolmuş hissettiğin konuları aydınlatacak fikirler edinebilirsin. Sanatsal yeteneklerin için mükemmel bir zaman; hayal gücünü ortaya koyacak projeler üzerinde çalışabilirsin. Toplum içinde daha fazla sosyal bağ kurma ihtiyacı hissedeceksin. Beraber vakit geçirdiğin kişilerin sana olan ilgisi, hayatına yeni renkler katabilir. Yaşadığın anların kıymetini bil; sevdiklerinle geçirdiğin zaman, ruhuna huzur katacak. Kendine güvenin artıyor, bu durum hayatın birçok alanında olumlu değişiklikler yaratabilir. Ancak, ani kararlara dikkat et; aceleci davranışlar bazı sorunları beraberinde getirebilir. Kalbini ve sezgilerini dinlemeyi unutma, içsel sesin doğru yönlendirecek.
