Şapkasını çiçekle dolduran şair: Cemal Süreya

Şapkasını çiçekle dolduran şair: Cemal Süreya

En az 40 kitabı Fransızcadan Türkçeye kazandıran şair, yazar ve çevirmen Cemal Süreya’nın vefatının ardından 35 sene geçti.

Selma Sarıoğlu
Selma Sarıoğlu
Şapkasını çiçekle dolduran şair: Cemal Süreya

“Ölüyorum tanrım, bu da oldu işte.

Her ölüm erken ölümdür, biliyorum tanrım.

Ama, ayrıca, aldığın şu hayat, fena değildir…

Üstü kalsın…”

Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, derleme ve tenkit yazıları kaleme alan, şiir ve tercümeler yapan edebiyatçının gerçek adı Cemalettin Seber.

1931 yılında Erzincan’da doğan Cemal Süreya, annesi Gülbeyaz ve babası Hüseyin ile birlikte çocukluk dönemini burada geçirdikten sonra, 1938 yılında çıkan Dersim İsyanı ile ailesi Bilecik’e sürgün edildi.

Sürgünden kısa bir süre sonra henüz 23 yaşında olan annesini kaybetti. Bu dönemde babası, öğrenimini büyük kentte yapması için İstanbul’a halasının yanına gönderdi.

Babası Hüseyin Bey, bir yıl sonra annesiyle iki kızını da İstanbul’a gönderdi, üçüncü yıl da kendisi çocuklarının yanına giderek İstanbul’da çalışmaya başladı. Ancak bir süre sonra yeniden sürgün yurtları olan Bilecik’e geri dönmek durumunda kaldılar.

Edebiyatla ilişkisi çocukken başladı

Süreya’nın edebiyatla ilgisi çok küçük yaşlarda başladı. Küçük yaşlarda annesinden dinlediği halk hikayeleri “şairlik duygusunun” ortaya çıkmasına yardımcı oldu.

Ortaokul yıllarında okuduğu Dostoyevski ise ona adeta yeni bir dünyanın kapısını araladı.
Bu yıllarda şair olma arzusunun ilk nüvelerini hisseden Cemal Süreya, ilk aşkı olan (sonradan ilk eşi) Seniha’ya şiirler yazmış ve bu yüzden kendisine “Şair”, Âşık” gibi adlar verildi.

1944’te Bilecik Ortaokulu’na başlayan Cemal Süreya, üvey anne Esma’nın gelişiyle evden kurtulmak için babasından gizli sınava girip “parasız yatılı” okumaya hak kazandı. Okul yıllarında Türkçe ve edebiyat derslerindeki başarısı ile öğretmenlerinin dikkatini çekti.

Okuldan arta kalan vakitlerini Bakırcılar Çarşısı’ndaki Halkevi Kitaplığı’nda geçiren Cemal Süreya, bu dönemde kendi ifadesiyle “kötü romanlar” okudu.

1947’de yine parasız yatılı olarak Haydarpaşa Lisesi’ne girdi. Lise yıllarında edebiyata ilgisi oldukça derinleşmiş, kendi kendine eski yazıyı öğrendi ve özellikle eski edebiyata araştırmacı bir gözle bakmaya başladı.

Üniversite eğitimini Ankara’da aldı

Liseyi bitirdikten sonra 1950’de Mülkiye’nin Maliye bölümünü kazanınca hayatına Ankara’ya devam etti. Ankara’daki dört yıl, dünya görüşünün, kişiliğinin ve sanatının oluşumunda önemli bir rol oynadı.

1953’te henüz daha üniversite öğrencisiyken Seniha Hanım ile evledi.

Şiire çocuk yaşlarda ilgi duyan Süreya’nın ilk şiiri “Şarkısı Beyaz”, 1953’te “Mülkiye” adlı okul dergisinde çıktı. Cemal Süreya, “İkinci Yeni” şiir hareketinin öncülerinden biri kabul edildi.

Şiirlerindeki ironiyi ortaya koyan “Gül” şiiri, Yeditepe dergisinde yayınlandığında 23 yaşında olan Süreya, Sezai Karakoç, Muzaffer Erdost, Nihat Kemal Eren ve Hasan Basri ile yakın arkadaş oldu.

1954 yılında Mülkiye’den mezun oldu ve aynı yıl Eskişehir Vergi Dairesi’nde stajyer olarak göreve başladı. 1955’te Ayçe adlı bir kızları oldu ve aynı yıl Maliye Müfettiş Muavini olarak İstanbul’a atandı.

Usta şair, hem şiirleri hem de yazılarının yayımlanmasının ardından dergi çıkarma düşüncesi içine girdi. Süreya, “Papirüs” dergisinin ilk sayısını yayımladı, ikinci sayıdan sonra 8 ay ara veren şair, üç sayı sonra dergiyi kapattı.

 

 

Askerde hukuk fakültesini bitirdi

1959’da askere giden Süreya, askerliğini yaparken bir taraftan da Hukuk fakültesini bitirdi.

1961’de “Maliye denetim usulleri ve iktisadi devlet teşekkülleri”ni incelemesi için Paris’e gönderildi. Paris’te bir yıl kaldıktan sonra teftiş göreviyle 1963’te Kars ve Ağrı, 1965’te Çanakkale ve Tekirdağ’a gitti.

1965’te, arkadaşları Sezai Karakoç ve Doğan Yel ile Maliye Teftiş Kurulundan istifa ederek, edebiyata ağırlık verdi.

Papirüs’ü düzenli yayımlamaya başladı

1 Haziran 1966’da 3. kez “Papirüs”ü okuyucuyla buluşturdu ve1970’e kadar dergiyi her ay düzenli yayımladı.

Maliye Bakanlığındaki memuriyetine 1971’de geri döndü. İstanbul Hocapaşa Vergi Dairesi, Maliye Tetkik Kurulu, İstanbul Darphane ve Damga Matbaası Müdürlüğünde görev aldı.

Başyazılarını yazdığı “Oluşum” dergisinde ve kurucularından olduğu “Türkiye Yazıları” dergisinde yöneticilik de yapan Süreya, 1977’de “Politika” gazetesinin sanat sayfasında haftada bir yazdığı “Günübirlik” yazılarıyla gazete yazarlığına başladı.

Kültür Bakanlığı Kültür Yayınları Danışma Kurulu üyeliği yaptı. “Papirüs”ü son olarak 15 Mart 1981’de çıkardı.

“Yeni Ulus” ve “Aydınlık” gazetelerinde de yazan Süreya, çeşitli devlet kademelerinde görev aldıktan sonra 1982’de emekli oldu.

Cemal Süreya, eserlerini, Osman Mazlum, Adil Fırat, Ali Fakir, Ali Hakir, Ahmet Gürsu, Hüseyin Karayazı, Birsen Sağanak, Dr. Suat Hüseyin gibi farklı mahlaslarla kaleme aldı.

“Üvercinka” ödüle layık görüldü

Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, tenkit yazısı, şiir ve düz yazı tercümesi ve derleme de yazan Süreya, ilk kitabı “Üvercinka” ile 1958’de Yeditepe Şiir Ödülünü, Arif Damar’la paylaştı.
Süreya, ikinci kitabı “Göçebe”yle 1966’da Türk Dil Kurumu Edebiyat Ödülüne, “Sıcak Nal” ve “Güz Bitiği” kitaplarıyla 1988’de Behçet Necatigil Şiir Ödülüne değer görüldü.

Usta şair, girdiği şeker koması sonucu 9 Ocak 1990’da hayatını kaybetti ve Kulaksız Mezarlığı’na defnedildi.

1990 yılında ölen Cemal Süreya’nın anısına 1991’den yılından beri “Cemal Süreya Şiir Ödülü” veriliyor. 2003 yılında Cemal Süreya Kültür ve Sanat Derneği kuruldu.

Cemal Süreya ile ilgili pek çok dergi özel sayı hazırlamış ve armağan kitaplar yayımlandı. 2001’de Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, Doğan Hızlan editörlüğünde Cemal Süreya armağan kitabı çıkarıldı.

Miras bıraktığı eserlerinden bazıları şöyle:

“Şapkam Dolu Çiçekle, Göçebe, Günler, Güz Bitiği, Sevda Sözleri, Üvercinka, Uzaktan Seviyorum Seni, Günübirlik, Uzat Saçlarını Frigya, Aydınlık Yazıları / Paçal, Papirüs’ten Başyazılar, Onüç Günün Mektupları, Aritmetik İyi Kuşlar Pekiyi, Güvercin Curnatası, Mülkiyeli Şairler, Oluşum’da Cemal Süreya ve Yüz Aşk Şiiri.” 

Sosyal Medyada Paylaşın:

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

  • Koç
  • Boğa
  • İkizler
  • Yengeç
  • Aslan
  • Başak
  • Terazi
  • Akrep
  • Yay
  • Oğlak
  • Kova
  • Balık
KOÇ BURCU YORUMU

Bugün içindeki enerji ve cesaret, hayatının birçok alanında kendini gösterebilir. Hedeflerine odaklanmak ve harekete geçmek için mükemmel bir zaman. Yeni projelere başlamak veya yarım kalan işleri tamamlamak için ideal bir motivasyon hissedeceksin. Sosyal ilişkilerinde ise samimiyetin ve doğallığın etkileşimlerini güçlendirecek. Beklenmedik bir haber alman da duygusal heyecan yaratabilir. Ayrıca, kendi içsel yolculuğuna çıkmayı planlayarak daha derin bir anlayış elde edebilirsin. Bu süreçte cesur adımlar atmayı ihmal etme; hayatının akışına yön vermekteki kararlılığın, çevrendekilere ilham verebilir. Kendine güven ve içsel sezgilerine kulak ver.

BOĞA BURCU YORUMU

Bugün, güven arayışında olduğun temaların daha da belirgin hale gelecek. Sevdiklerinle olan ilişkilerinde dengeyi sağlamaya çalışabilirsin. Belki de içsel huzurunu artıracak küçük değişiklikler yapma isteği içinde olacaksın. İş hayatında ise kararlı ve sağlam adımlar atma fırsatları önüne çıkabilir; projelerine olan bağlılığın takdir toplayacak. Ancak, finansal konularda acele etmemekte fayda var, harcamalarını yeniden gözden geçirip gereksiz ürünlerden kaçınmalısın. Sağlığında dikkat etmen gereken şey, dinlenmeye zaman ayırmak. Sakin ve huzurlu anlar yaratmak, zihnini ve bedenini yenilemen için kritik bir öneme sahip. Kendine karşı nazik olmalısın; günü huzurla geçirebilmek için ufak dengeler kurabilirsen, tüm bu çabaların karşılığını göreceksin. Doğanın tadını çıkartmak, seni ruhsal olarak besleyecek detaylardan biri olacak.

İKİZLER BURCU YORUMU

Bugün, zihin açıcı fikirler ve ilginç sohbetler ön planda. Entellektüel merakın seni yeni bilgilere yönlendirecek. Sosyal ortamlarda parlaman an meselesi; karşındaki insanların ilgisini çekmeyi başaracaksın. Ancak, düşüncelerini net bir şekilde ifade etmeye özen göster. Duygusal ilişkilerde ise, biraz daha sabırlı olmanı tavsiye ederim; bazen kelimelerle anlatamadığın hisler önem kazanabilir. Yeniliklere açık olman, seni beklenmedik fırsatlarla karşılaştıracak. Geleceği şekillendirmek için cesur adımlar atabilirsin, ancak ani kararlar almaktan kaçınmalısın. İçsel dengeni koruyarak, fırsatların tadını çıkar. Akşam saatlerinde keyifli anlar yaşaman mümkün, sevdiklerinle güzel anılar biriktirebilirsin.

YENGEÇ BURCU YORUMU

Duygusal derinliklerinle yüzleşmek için mükemmel bir zaman. Sevdiklerinle bağlarını güçlendir, sana destek olanların kıymetini bil. İçsel huzur arayışın, seni yaratıcı ifadelere yönlendirebilir; sanatsal projelere başlamak için ilham verici bir dönemdesin. Ev ve aile konuları günün merkezinde yer alıyor, belki birlikte keyifli anlar paylaşabileceğiniz bir etkinlik planlayabilirsin. Duygusal sezgilerin yükselebilir, başkalarının hislerine daha duyarlı olabilirsin. Kendini ihmal etmemek önemli; kendine zaman ayırarak enerji depola. Bugün, içsel dengeyi sağlamanın yollarını keşfetmek için harika bir fırsat. Gözlemlerin seni doğru yolda guide edebilir; hislerine güven.

ASLAN BURCU YORUMU

Kendine güvenin arttığı, sahne ışıklarının altında parlamak isteyeceğin bir dönemdesin. Yaratıcılığının zirveye ulaşacağı bu gün, kendini ifade etme yollarını keşfetmek için harika bir fırsat sunuyor. Sosyal çevrenle olan etkileşimlerin, seni beklemediğin şekilde destekleyebilir. Kendini ifade etme arzun, yeni bağlar kurmanı sağlayabilir. Duygusal olarak güçlü hissettiğin bir zaman dilimindesin; hissettiklerini açıkça paylaşmak, ilişkilerini daha da derinleştirecek. Özellikle iş hayatında cesur adımlar atma cesaretini bulacaksın. Ancak tüm bu canlılığın içinde, biraz da dikkati akademik veya spiritüel konulara vermek, daha geniş bir perspektif kazanmanı sağlayabilir. Unutma, bütünden ziyade detaylar da önemli; küçük şeylere dikkat etmek, seni daha da ileri götürebilir.

BAŞAK BURCU YORUMU

Doğru analiz yeteneğin ön planda. Gün içinde detaylara dikkat etmek sana birçok fırsat sunacak. İş ve sorumluluk alanında disiplininle başkalarına ilham verebilirsin. İşbirliklerine açık olmak, ilerlemeni hızlandıracak. Gözlem yeteneğin, bazı olayların arkasındaki gerçeği anlamana yardımcı olacak. Duygusal olarak da derin bir içsel görünüme sahip olabilirsin; bu da kendinle barışık olmanın yollarını keşfetmene zemin hazırlayacak. Sağlığına dikkat etmen gereken bir dönemdesin; ruh ve beden dengesini korumak önem taşıyor. Sevdiklerinle paylaşımlarını artırmak, ilişkileri derinleştirebilir. Unutma ki, her detay seni kimi zaman daha büyük bir başarıya götürebilir.

TERAZİ BURCU YORUMU

Bugün denge arayışında daha derin bir içsel huzur bulabilirsiniz. İkili ilişkilerde yaşanacak küçük çatışmalar, ardından gelecek uzlaşma ve anlayış ile sizi güçlendirecek. Sanat ve estetikle dolu anlar, yaratıcılığınızı açığa çıkarabilir. Sosyal ortamlarda bulunduğunuzda, başkalarıyla olan etkileşimlerinizde kendinizi ifade etme yeteneğinizi artıracak fırsatlar doğabilir. Fikirlerinizi paylaşmak için cesaret bulacaksınız; bu, başkalarıyla olan bağlarınızı güçlendirebilir. Ancak karar verirken, kalpten gelen hislerinizi dinlemek önem taşıyor. Gün, kendinizi yeniden değerlendirmek ve hayatınızı başkalarıyla paylaşmak için oldukça elverişli. Bazen yalnız kalmak da, içsel huzurunuzu bulmanızda büyük bir adım olabilir. Başkalarına yardım etme isteği, sizi tatmin edici duygusal deneyimlere yönlendirebilir. Unutmayın ki, en güzel anlar paylaşarak çoğalır.

AKREP BURCU YORUMU

Derin duyguların yüzeye çıkacağı bir gün. İçsel sorgulamalar ve kendine dönme ihtiyacı hissedebilirsin. Geçmişteki anlaşmazlıklar veya kapanmamış konular gündeme gelebilir; bu durum, ruhsal bir arınma fırsatı sunar. İletişiminde dürüstlük ve açıklık, ilişkilerde daha sağlam bir bağ oluşturmanı sağlayacak. Sezgilerin güçleniyor, bu yüzden iç sesine dikkat etmelisin. İş hayatında yeni fırsatlar karşına çıkabilir; ancak, acele kararlar vermekten kaçınmalısın. Sosyal ilişkilerde yenilikler ve sürprizler olabilir, bu da sana keyif ve enerji katacak. Dinlenmek için kendine zaman ayırmayı unutma, zira bedeninin ve zihninin dinlenmeye ihtiyacı var. Kendi içsel dönüşümüne tanıklık edeceğin bir dönemdesin; bu, yeni bir başlangıç için zemin hazırlayabilir.

YAY BURCU YORUMU

Bugün, yeni maceralara yelken açma arzusu içindesin. İçinde biriken enerjiyi doğru bir şekilde yönlendirmek, seni harekete geçirmek için mükemmel bir zaman. Yeni bir öğrenme fırsatı ya da seyahat planı, ruhunu canlandırabilir. İletişimde daha açık ve samimi olmalısın, arkadaşlarınla olan bağların güçlenecek. Ayrıca iş ve kişisel hedeflerine dair düşüncelerini gözden geçirip, hayal ettiğin geleceği şekillendirmek için adımlar atabilirsin. Güneş ve Neptün arasındaki etkileşim, sezgilerini güçlendiriyor. Duygusal bağların derinleşebilir; bu, özellikle romantik ilişkilerinde yeni bir dönüm noktası oluşturabilir. Unutma, açık fikirlilik ve esneklik seni daha ileriye taşıyacak. Şu an, kendine yeni kapılar açmak için mükemmel bir fırsat elde ettin.

OĞLAK BURCU YORUMU

Bugün hedeflerinize ulaşma konusunda kararlı ve disiplinlisiniz. Kendinize koyduğunuz standartlar oldukça yüksek ve bu da çevrenizdeki insanlara ilham veriyor. Çalışmalarınızdan ve çabalarınızdan aldığınız sonuçlarla tatmin oluyorsunuz, ancak bazı durumlarda mükemmeliyetçilik, ilerlemenizi yavaşlatabilir. İletişimde dikkatli olsanız da duyduğunuz destek, motivasyonunuzu artıracak. Kendi içsel motivasyonunuzu bulmak için biraz zaman ayırmak isteyebilirsiniz. Ayrıca, önemli kişilerle bağlantılar kurma şansı doğabilir; bu fırsatları değerlendirin. Kendi sınırlarınızı zorlamaktan çekinmemeniz, size yeni kapılar açabilir. Unutmayın, başarı, sabırlı olmanın bir sonucudur.

KOVA BURCU YORUMU

Bugün yaratıcı düşüncelerle dolup taşacaksın. Farklı ve sıradışı fikirlere kapı açan enerjiler seni destekliyor. Sosyal ilişkilerinde samimi ve içten bir yaklaşım sergileyerek dostlarınla olan bağlarını güçlendirebilirsin. Yeni insanlar tanımak ve ilham verici sohbetler yapmak için can atıyorsun. Gökyüzündeki pozitif etkilere kapılarak sürpriz fırsatlar karşına çıkabilir. Duygusal derinlikte hareket etmekten çekinme; içsel hislerin konusunda cesur olman gereken bir zaman. Anlık kararlar ve cesur adımlar, seni beklenmedik başarılar için hazırlayabilir. Kendine güvenmeyi unutma, hayallerine ulaşmak için bugünkü enerjini en iyi şekilde kullanmalısın.

BALIK BURCU YORUMU

Duygularınızın derinliklerine dalma zamanı. Hayal gücünüz ve sezginiz çok güçlü, bu yüzden kendinizi sanatsal veya yaratıcı bir projeye kaptırabilirsiniz. Başkalarının ihtiyaçlarına duyarlılığınız artarken, bu duyarlı yanınızı göstermekten keyif alacaksınız. İlişkilerde bir denge arayışı içindesiniz, iletişimde açıklık ve empati ön planda. Bir arkadaşla veya sevdiğiniz biriyle geçmişte kalmış bir konuyu gündeme getirmek, aranızdaki bağı güçlendirebilir. Maddi konularda dikkatli olmalısınız; imzalayacağınız belgeleri iyi inceleyin. Kendinize zaman ayırmayı ve ruhsal gelişiminize katkıda bulunacak aktivitelerle ilgilenmeyi unutmayın. Gökyüzünün sunduğu enerjiler sizi daha sezgisel ve yaratıcı kılacak.

  • ÇOK OKUNAN
  • YENİ
  • YORUM