1
“Ölüyorum tanrım, bu da oldu işte.
Her ölüm erken ölümdür, biliyorum tanrım.
Ama, ayrıca, aldığın şu hayat, fena değildir…
Üstü kalsın…”
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, derleme ve tenkit yazıları kaleme alan, şiir ve tercümeler yapan edebiyatçının gerçek adı Cemalettin Seber.
1931 yılında Erzincan’da doğan Cemal Süreya, annesi Gülbeyaz ve babası Hüseyin ile birlikte çocukluk dönemini burada geçirdikten sonra, 1938 yılında çıkan Dersim İsyanı ile ailesi Bilecik’e sürgün edildi.
Sürgünden kısa bir süre sonra henüz 23 yaşında olan annesini kaybetti. Bu dönemde babası, öğrenimini büyük kentte yapması için İstanbul’a halasının yanına gönderdi.
Babası Hüseyin Bey, bir yıl sonra annesiyle iki kızını da İstanbul’a gönderdi, üçüncü yıl da kendisi çocuklarının yanına giderek İstanbul’da çalışmaya başladı. Ancak bir süre sonra yeniden sürgün yurtları olan Bilecik’e geri dönmek durumunda kaldılar.
Süreya’nın edebiyatla ilgisi çok küçük yaşlarda başladı. Küçük yaşlarda annesinden dinlediği halk hikayeleri “şairlik duygusunun” ortaya çıkmasına yardımcı oldu.
Ortaokul yıllarında okuduğu Dostoyevski ise ona adeta yeni bir dünyanın kapısını araladı.
Bu yıllarda şair olma arzusunun ilk nüvelerini hisseden Cemal Süreya, ilk aşkı olan (sonradan ilk eşi) Seniha’ya şiirler yazmış ve bu yüzden kendisine “Şair”, Âşık” gibi adlar verildi.
1944’te Bilecik Ortaokulu’na başlayan Cemal Süreya, üvey anne Esma’nın gelişiyle evden kurtulmak için babasından gizli sınava girip “parasız yatılı” okumaya hak kazandı. Okul yıllarında Türkçe ve edebiyat derslerindeki başarısı ile öğretmenlerinin dikkatini çekti.
Okuldan arta kalan vakitlerini Bakırcılar Çarşısı’ndaki Halkevi Kitaplığı’nda geçiren Cemal Süreya, bu dönemde kendi ifadesiyle “kötü romanlar” okudu.
1947’de yine parasız yatılı olarak Haydarpaşa Lisesi’ne girdi. Lise yıllarında edebiyata ilgisi oldukça derinleşmiş, kendi kendine eski yazıyı öğrendi ve özellikle eski edebiyata araştırmacı bir gözle bakmaya başladı.
Liseyi bitirdikten sonra 1950’de Mülkiye’nin Maliye bölümünü kazanınca hayatına Ankara’ya devam etti. Ankara’daki dört yıl, dünya görüşünün, kişiliğinin ve sanatının oluşumunda önemli bir rol oynadı.
1953’te henüz daha üniversite öğrencisiyken Seniha Hanım ile evledi.
Şiire çocuk yaşlarda ilgi duyan Süreya’nın ilk şiiri “Şarkısı Beyaz”, 1953’te “Mülkiye” adlı okul dergisinde çıktı. Cemal Süreya, “İkinci Yeni” şiir hareketinin öncülerinden biri kabul edildi.
Şiirlerindeki ironiyi ortaya koyan “Gül” şiiri, Yeditepe dergisinde yayınlandığında 23 yaşında olan Süreya, Sezai Karakoç, Muzaffer Erdost, Nihat Kemal Eren ve Hasan Basri ile yakın arkadaş oldu.
1954 yılında Mülkiye’den mezun oldu ve aynı yıl Eskişehir Vergi Dairesi’nde stajyer olarak göreve başladı. 1955’te Ayçe adlı bir kızları oldu ve aynı yıl Maliye Müfettiş Muavini olarak İstanbul’a atandı.
Usta şair, hem şiirleri hem de yazılarının yayımlanmasının ardından dergi çıkarma düşüncesi içine girdi. Süreya, “Papirüs” dergisinin ilk sayısını yayımladı, ikinci sayıdan sonra 8 ay ara veren şair, üç sayı sonra dergiyi kapattı.
1959’da askere giden Süreya, askerliğini yaparken bir taraftan da Hukuk fakültesini bitirdi.
1961’de “Maliye denetim usulleri ve iktisadi devlet teşekkülleri”ni incelemesi için Paris’e gönderildi. Paris’te bir yıl kaldıktan sonra teftiş göreviyle 1963’te Kars ve Ağrı, 1965’te Çanakkale ve Tekirdağ’a gitti.
1965’te, arkadaşları Sezai Karakoç ve Doğan Yel ile Maliye Teftiş Kurulundan istifa ederek, edebiyata ağırlık verdi.
1 Haziran 1966’da 3. kez “Papirüs”ü okuyucuyla buluşturdu ve1970’e kadar dergiyi her ay düzenli yayımladı.
Maliye Bakanlığındaki memuriyetine 1971’de geri döndü. İstanbul Hocapaşa Vergi Dairesi, Maliye Tetkik Kurulu, İstanbul Darphane ve Damga Matbaası Müdürlüğünde görev aldı.
Başyazılarını yazdığı “Oluşum” dergisinde ve kurucularından olduğu “Türkiye Yazıları” dergisinde yöneticilik de yapan Süreya, 1977’de “Politika” gazetesinin sanat sayfasında haftada bir yazdığı “Günübirlik” yazılarıyla gazete yazarlığına başladı.
Kültür Bakanlığı Kültür Yayınları Danışma Kurulu üyeliği yaptı. “Papirüs”ü son olarak 15 Mart 1981’de çıkardı.
“Yeni Ulus” ve “Aydınlık” gazetelerinde de yazan Süreya, çeşitli devlet kademelerinde görev aldıktan sonra 1982’de emekli oldu.
Cemal Süreya, eserlerini, Osman Mazlum, Adil Fırat, Ali Fakir, Ali Hakir, Ahmet Gürsu, Hüseyin Karayazı, Birsen Sağanak, Dr. Suat Hüseyin gibi farklı mahlaslarla kaleme aldı.
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, tenkit yazısı, şiir ve düz yazı tercümesi ve derleme de yazan Süreya, ilk kitabı “Üvercinka” ile 1958’de Yeditepe Şiir Ödülünü, Arif Damar’la paylaştı.
Süreya, ikinci kitabı “Göçebe”yle 1966’da Türk Dil Kurumu Edebiyat Ödülüne, “Sıcak Nal” ve “Güz Bitiği” kitaplarıyla 1988’de Behçet Necatigil Şiir Ödülüne değer görüldü.
Usta şair, girdiği şeker koması sonucu 9 Ocak 1990’da hayatını kaybetti ve Kulaksız Mezarlığı’na defnedildi.
1990 yılında ölen Cemal Süreya’nın anısına 1991’den yılından beri “Cemal Süreya Şiir Ödülü” veriliyor. 2003 yılında Cemal Süreya Kültür ve Sanat Derneği kuruldu.
Cemal Süreya ile ilgili pek çok dergi özel sayı hazırlamış ve armağan kitaplar yayımlandı. 2001’de Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, Doğan Hızlan editörlüğünde Cemal Süreya armağan kitabı çıkarıldı.
Miras bıraktığı eserlerinden bazıları şöyle:
“Şapkam Dolu Çiçekle, Göçebe, Günler, Güz Bitiği, Sevda Sözleri, Üvercinka, Uzaktan Seviyorum Seni, Günübirlik, Uzat Saçlarını Frigya, Aydınlık Yazıları / Paçal, Papirüs’ten Başyazılar, Onüç Günün Mektupları, Aritmetik İyi Kuşlar Pekiyi, Güvercin Curnatası, Mülkiyeli Şairler, Oluşum’da Cemal Süreya ve Yüz Aşk Şiiri.”
Bugün içsel enerjin yüksek, bir şeyler başlatmak için mükemmel bir zaman. Cesur adımlar atmak seni motive edecek. Sosyal çevrenden destek alabilir, liderlik vasıflarını sergileyebilirsin. Ancak aceleci davranmamaya dikkat et, sabırlı olmak işleri daha sağlıklı ilerletebilir. Yeni fırsatlar kapını çalıyor, bunları değerlendirmek için gözlerini dört aç. Aşk hayatında tutku ve heyecan dolu anlar yaşayabilirsin; içten gelen duygularla ilgi çekiyorsun. Kendine güvenin, başkalarına da ilham verecek. Sadece isteklerini açıkça ifade etmen yeterli. Özgürlüğüne olan düşkünlüğün, yeni ayaklar üzerinde durmanı sağlayacak; kendi yolunu çizmekten çekinme. Enerjinle çevrendeki insanlara da ilham vereceksin, bu etkiyi değerlendir.
Bugün, içsel huzur arayışında olabilirsin. Sabırlı ve kararlı tavrın, seni zorlukların üstesinden getirirken destekleyecek. Maddi konulara odaklanmak, fırsatlar yaratabilir. Yeni projelerle ilgilenmek, yaratıcı potansiyelini ortaya çıkarma şansı sunabilir. Duygusal bağlarda derinleşmek için uygun bir zaman. Sevdiklerinle geçireceğin kaliteli zaman, ilişkilerini güçlendirecek. Kendine karşı nazik ol, düşüncelerini açık bir şekilde ifade edebilirsin. Bugün merak duygusu, yeni bilgiler öğrenmeni sağlayacak. Doğayla bağlantı kurmak, içsel dengeyi bulmana yardımcı olabilir.
İletişim yeteneklerinin zirveye çıkacağı bir gündesin. Sosyal çevrenle olan etkileşimlerin oldukça canlı ve verimli geçecek. Düşüncelerin ve fikirlerin etrafındakilere ilham verebilir, bu nedenle açık bir zihinle yaklaşmakta fayda var. Yaratıcılığın yüksek seviyelerde olabilir; yazılı veya sözlü projelere başlayabilirsin. Ancak, dikkatin dağılma eğiliminde, bu sebeple organizasyon yeteneklerini geliştirmek iyi bir fikir. Kısa seyahatler veya ani planlamalar seni heyecanlandırabilir. Belki de eski arkadaşlarla yeniden bağlantı kurmak isteyebilirsin; nostaljik anılar gündeme gelebilir. Kendine alan yaratmayı unutma, zira çok fazla insanla zaman geçirmek seni yıpratabilir. Duygusal açıdan bazı sürprizler kapıda; bu, senin için heyecan verici bir dönüm noktası olabilir. Mantığını ve sezgini dengelemek, kararların üzerinde olumlu bir etki yaratacak.
Bugün, duygusal derinliklerinle yüzleşme zamanı. İçsel hislerinle barışık olabilirsin, ancak bu durum seni başkalarıyla olan ilişkilerinde hassas kılabilir. Ailevi meseleler veya yakın dostluklar gündemde olabilir; burada duygusal destek almak önemli olacak. Kalp sesine kulak ver ve duygularını ifade etmekten çekinme. Kendini koruma içgüdüsüne sahip olduğundan, solgun bir karamsarlığa kapılsan bile seni sevgi besleyebilir. Gün boyunca küçük sürprizler ve mutlu anlar yaşamak mümkün. Kendine ve sevdiklerine hedefler koyarken, hedefleri ulaşılabilir kılmaya dikkat et. Özellikle ev ortamında yaratıcı projelere yönelmek, sana huzur getirebilir. Hayatın akışına kendini bırak, esnek olmayı dene. Duygusal dengeyi yakaladıktan sonra, düşündüklerinin ve hissettiklerinin arasında uyum sağlamayı başardığında, gündelik yaşamın senin için daha da anlam kazanacak.
Sahip olduğun karizma ve güven, etrafındaki insanları etkiliyor. Bugün, en çok parladığın alanlarda kendini ifade etme fırsatları bulabilirsin. Sanat veya yaratıcılık gerektiren projelere yönelmek, içindeki enerjiyi serbest bırakmana yardımcı olacak. Duygusal ilişkilerde samimiyet ve sıcaklık ön planda. Sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirmek için zaman ayırmak, ilişkilerini derinleştirmen açısından faydalı olacaktır. Özellikle liderlik özelliklerinin öne çıkacağı bu dönemde, iş hayatında takdir görme ihtimalin artıyor. Ancak, ego trappings’ten kaçınmak önemli; alçakgönüllülüğün seni daha da yükseklere taşıyacak. Bugün, başkalarına ilham verme kabiliyetinle birlikte, tartışmalara ve fikir alışverişlerine katılmaktan çekinme; bu senin için yeni kapılar aralayabilir.
Gününüz, pratik ve analitik düşünme yeteneğinizi daha da vurguluyor. Önünüze çıkan sorunlara yaklaşırken detaylara dikkat etme isteğiniz size fayda sağlayacak. Gün içinde karşınıza çıkabilecek küçük aksaklıklar, büyük resmi görme yeteneğiniz sayesinde kolaylıkla aşılabilir. Özellikle iş yerinde veya günlük görevlerinizde, organize olma ve önceliklerinizi belirleme becerinizle etkileyici sonuçlar elde edeceksiniz.Başka insanlarla olan iletişiminizde incelik ve özveri ön planda olacak. Duygusal olarak kendinizi rahat hissettiğiniz bir ortamda olacaksınız, sorumluluklarınızı yerine getirirken sevdiklerinizle geçireceğiniz zaman, zihinsel ve ruhsal olarak yenilenmenizi sağlayabilir. Kendinizi daha iyi hissetmek için bir hobiye yönelmek ya da doğada zaman geçirmek iyi bir fikir olabilir. Bu süreçte içsel huzurunuzu bulmaya ve kendinize bir nefes alanı yaratmaya dikkat etmelisiniz. Çok yönlü düşünme yeteneğiniz, karşılaştığınız zorlukları aşmanıza ve yeni fırsatlar yaratmanıza yardımcı olacaktır. Unutmayın, ele aldığınız her konuda kaos yerine düzeni sağlamak sizin elinizde.
Bugün, davetkar bir enerjinin içine girmiş bulunuyorsun. Sosyal ilişkilerin canlanabilir; çevrendekilerle iletişimlerinde derin, anlamlı bağlantılar kurma fırsatın var. Kendini ifade ederken, yaratıcılığını serbest bırakmak önem kazanacak. Duygusal dengeyi korumak adına, içsel huzur arayışına girebilirsin; bu dönemde meditasyon veya doğa yürüyüşleri sana iyi gelebilir. Hayatında ilerletmek istediğin konulara dair kararlar alırken, mantık ile duygularını birleştirmen faydalı olacaktır. Bir yakınından alabileceğin destek, seni yeni bir bakış açısına yönlendirebilir. Kendine karşı nazik olmayı unutma; öz bakımına özen göstermek günün en önemli derslerinden biri.
Duygular derinleşiyor, içsel bir sorgulama dönemine girmiş olabilirsin. Gizli kalmış hislerin su yüzüne çıkma arzusunda. Bu durum, kim olduğuna dair yeni farkındalıklar yaratabilir. Unutma, duygusal derinliklerle baş etmek zordur fakat seni güçlendirecek bir süreçte olduğunu bilmelisin. Yakın çevrendeki ilişkilerde daha dikkatli olman gerekebilir; bazı sırların dışa vurulması, beklenmedik tartışmalara sebep olabilir. Sezgilerin oldukça kuvvetli; hislerine güvenmek, doğru kararlar almanı sağlayacak. Kuşkular içinde kaybolmak yerine, açık iletişim kurmak en iyisi. Kendini ifade etme şeklin önem kazanıyor; hislerini açıkça paylaştıkça yüklerinden arınacaksın. Şimdi kendinle yüzleşmek ve dönüşüm için gereken cesareti toplamak zamanı. Unutma, zorluklar seni sadece daha güçlü kılıyor. Başkalarının hislerine saygı göstererek, kendi ihtiyaçlarını da ihmal etmemelisin. Bu dengeyi sağlamak, hem içsel huzurunu hem de çevrenle olan ilişkilerini derinleştirecek. Hazır ol; yeni fırsatlar ufukta göründü, onlara açık olmakta fayda var.
Macera arayışında olduğun bir dönemdesin ve bu, seni yeni deneyimlere yönlendirecek. Seyahat planları yapmak veya farklı kültürel etkinliklere katılmak için harika bir zaman. Entellektüel merakın yüksek, öğrenmeye açık ol ve karşına çıkan fırsatları değerlendir. Sosyal ilişkilerinde, insanlarla olan etkileşimlerin zevkli ve öğretici olabilir. Yeni arkadaşlıklar edinmek veya eski dostlarınla derin sohbetler yapmak hayatına neşe katacak. Duygusal açıdan, içsel huzur bulma arayışındasın; bu, meditasyon ya da doğada zaman geçirme gibi faaliyetlerle desteklenebilir. Bugün, kendine zaman ayırmayı unutma; iç sesine kulak ver ve kararlarını ona göre şekillendir. Özellikle kariyer alanında yaratıcı fikirler keşfetmek için harika bir gündesin; büyük projelere adım atmak için cesur ol. Unutma, hayat sunduğu güzelliklerle dolu ve sen bu güzellikleri keşfetmek için hazır görünüyorsun.
Disiplinin ve azminle öne çıkıyorsun; hedeflerine bir adım daha yaklaşmak için mükemmel bir zaman. Karşılaştığın zorluklar, seni daha da güçlendirecek. İş yerinde ya da sosyal çevrende otorite konumundaki kişilerle olan etkileşimlerin, uzun vadede fayda sağlayabilir. Kendini yeterince ifade edemediğini hissettiğin anlarda, içsel sesine kulak ver ve duygularını dışa vurmanın bir yolunu bul. Aşk cephesinde, merak duygusu ön plana çıkıyor; yeni bir maceraya atılmak, ilişkine taze bir enerji katabilir. Sağlık açısından ise, bedenine dikkat etmen gereken bir dönemdesin. Fiziksel aktivitelerine özen göstererek, zihinsel rahatlama sağlayabilirsin. Gün, içsel dengeyi bulmak ve hedeflerine yönelmek için güzel fırsatlarla dolu.
Bugün zihninizde birçok yeni fikir ve proje uyanabilir, atypik düşüncelerinizle çevrenizi etkileyebilirsiniz. Sosyal çevrenizle ilgili yenilikler yapmak isteyebilir, farklı insanlarla tanışma arzusuyla dolup taşabilirsiniz. Beklenmedik bir fırsat kariyerinizde yeni kapılar açabilir; risk almaktan çekinmemelisiniz. Duygusal açıdan, içsel huzur arayışınız ön planda, meditasyon ya da yürüyüş gibi aktivitelerle kendinizi dinlendirmeniz faydalı olabilir. İletişim konusunda biraz daha sabırlı olmanız gereken bir gün olabilir, olumsuz durumları yapıcı bir şekilde aşmayı başarabilirsiniz. Arkadaşlarınızdan alacağınız destek, kendinizi daha güvende hissetmenize yardımcı olabilir. Fluttering in your heart suggests unexpected moments of romance might blossom in your interactions, allowing for deeper connections.
Duygusal derinliklerin ve sezgilerin ön planda olduğu bir gün. İçsel hislerin, geçmişle olan bağlantıların, bugün varlığını daha belirgin bir şekilde hissettirebilir. İçsel dünyanda gezinirken, bazı eski meselelerin yeniden gündeme gelmesi mümkün. Bu durum, geçmişle yüzleşmeni ve belki de bir tür kapanış sağlamanı gerektirebilir. İlişkilerdeki duygusal açıdan açıklık önem kazanıyor; sevdiklerinle samimi paylaşımlar yapmayı ihmal etmemen yararına.Sanat ve yaratıcılıkla ilgilenmek için harika bir zaman. Bir projeye başlamaktan çekinme; hayal gücünle ortaya koyacağın şeyler, başkalarını da etkileme potansiyeli taşıyor. Kendine güven ve yaratıcılığını ifade etme konusunda cesaret bulmalısın. Bütün bu süreçler, duygusal yüklerinden arınmanı sağlayabilir ve ruhsal olarak daha hafif hissetmene yardımcı olabilir. Kendine karşı nazik ol, ihtiyaç duyduğun anlarda yalnız kalmayı bil ve kendi iç huzurunu araştır.
