1
“Ölüyorum tanrım, bu da oldu işte.
Her ölüm erken ölümdür, biliyorum tanrım.
Ama, ayrıca, aldığın şu hayat, fena değildir…
Üstü kalsın…”
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, derleme ve tenkit yazıları kaleme alan, şiir ve tercümeler yapan edebiyatçının gerçek adı Cemalettin Seber.
1931 yılında Erzincan’da doğan Cemal Süreya, annesi Gülbeyaz ve babası Hüseyin ile birlikte çocukluk dönemini burada geçirdikten sonra, 1938 yılında çıkan Dersim İsyanı ile ailesi Bilecik’e sürgün edildi.
Sürgünden kısa bir süre sonra henüz 23 yaşında olan annesini kaybetti. Bu dönemde babası, öğrenimini büyük kentte yapması için İstanbul’a halasının yanına gönderdi.
Babası Hüseyin Bey, bir yıl sonra annesiyle iki kızını da İstanbul’a gönderdi, üçüncü yıl da kendisi çocuklarının yanına giderek İstanbul’da çalışmaya başladı. Ancak bir süre sonra yeniden sürgün yurtları olan Bilecik’e geri dönmek durumunda kaldılar.
Süreya’nın edebiyatla ilgisi çok küçük yaşlarda başladı. Küçük yaşlarda annesinden dinlediği halk hikayeleri “şairlik duygusunun” ortaya çıkmasına yardımcı oldu.
Ortaokul yıllarında okuduğu Dostoyevski ise ona adeta yeni bir dünyanın kapısını araladı.
Bu yıllarda şair olma arzusunun ilk nüvelerini hisseden Cemal Süreya, ilk aşkı olan (sonradan ilk eşi) Seniha’ya şiirler yazmış ve bu yüzden kendisine “Şair”, Âşık” gibi adlar verildi.
1944’te Bilecik Ortaokulu’na başlayan Cemal Süreya, üvey anne Esma’nın gelişiyle evden kurtulmak için babasından gizli sınava girip “parasız yatılı” okumaya hak kazandı. Okul yıllarında Türkçe ve edebiyat derslerindeki başarısı ile öğretmenlerinin dikkatini çekti.
Okuldan arta kalan vakitlerini Bakırcılar Çarşısı’ndaki Halkevi Kitaplığı’nda geçiren Cemal Süreya, bu dönemde kendi ifadesiyle “kötü romanlar” okudu.
1947’de yine parasız yatılı olarak Haydarpaşa Lisesi’ne girdi. Lise yıllarında edebiyata ilgisi oldukça derinleşmiş, kendi kendine eski yazıyı öğrendi ve özellikle eski edebiyata araştırmacı bir gözle bakmaya başladı.
Liseyi bitirdikten sonra 1950’de Mülkiye’nin Maliye bölümünü kazanınca hayatına Ankara’ya devam etti. Ankara’daki dört yıl, dünya görüşünün, kişiliğinin ve sanatının oluşumunda önemli bir rol oynadı.
1953’te henüz daha üniversite öğrencisiyken Seniha Hanım ile evledi.
Şiire çocuk yaşlarda ilgi duyan Süreya’nın ilk şiiri “Şarkısı Beyaz”, 1953’te “Mülkiye” adlı okul dergisinde çıktı. Cemal Süreya, “İkinci Yeni” şiir hareketinin öncülerinden biri kabul edildi.
Şiirlerindeki ironiyi ortaya koyan “Gül” şiiri, Yeditepe dergisinde yayınlandığında 23 yaşında olan Süreya, Sezai Karakoç, Muzaffer Erdost, Nihat Kemal Eren ve Hasan Basri ile yakın arkadaş oldu.
1954 yılında Mülkiye’den mezun oldu ve aynı yıl Eskişehir Vergi Dairesi’nde stajyer olarak göreve başladı. 1955’te Ayçe adlı bir kızları oldu ve aynı yıl Maliye Müfettiş Muavini olarak İstanbul’a atandı.
Usta şair, hem şiirleri hem de yazılarının yayımlanmasının ardından dergi çıkarma düşüncesi içine girdi. Süreya, “Papirüs” dergisinin ilk sayısını yayımladı, ikinci sayıdan sonra 8 ay ara veren şair, üç sayı sonra dergiyi kapattı.
1959’da askere giden Süreya, askerliğini yaparken bir taraftan da Hukuk fakültesini bitirdi.
1961’de “Maliye denetim usulleri ve iktisadi devlet teşekkülleri”ni incelemesi için Paris’e gönderildi. Paris’te bir yıl kaldıktan sonra teftiş göreviyle 1963’te Kars ve Ağrı, 1965’te Çanakkale ve Tekirdağ’a gitti.
1965’te, arkadaşları Sezai Karakoç ve Doğan Yel ile Maliye Teftiş Kurulundan istifa ederek, edebiyata ağırlık verdi.
1 Haziran 1966’da 3. kez “Papirüs”ü okuyucuyla buluşturdu ve1970’e kadar dergiyi her ay düzenli yayımladı.
Maliye Bakanlığındaki memuriyetine 1971’de geri döndü. İstanbul Hocapaşa Vergi Dairesi, Maliye Tetkik Kurulu, İstanbul Darphane ve Damga Matbaası Müdürlüğünde görev aldı.
Başyazılarını yazdığı “Oluşum” dergisinde ve kurucularından olduğu “Türkiye Yazıları” dergisinde yöneticilik de yapan Süreya, 1977’de “Politika” gazetesinin sanat sayfasında haftada bir yazdığı “Günübirlik” yazılarıyla gazete yazarlığına başladı.
Kültür Bakanlığı Kültür Yayınları Danışma Kurulu üyeliği yaptı. “Papirüs”ü son olarak 15 Mart 1981’de çıkardı.
“Yeni Ulus” ve “Aydınlık” gazetelerinde de yazan Süreya, çeşitli devlet kademelerinde görev aldıktan sonra 1982’de emekli oldu.
Cemal Süreya, eserlerini, Osman Mazlum, Adil Fırat, Ali Fakir, Ali Hakir, Ahmet Gürsu, Hüseyin Karayazı, Birsen Sağanak, Dr. Suat Hüseyin gibi farklı mahlaslarla kaleme aldı.
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, tenkit yazısı, şiir ve düz yazı tercümesi ve derleme de yazan Süreya, ilk kitabı “Üvercinka” ile 1958’de Yeditepe Şiir Ödülünü, Arif Damar’la paylaştı.
Süreya, ikinci kitabı “Göçebe”yle 1966’da Türk Dil Kurumu Edebiyat Ödülüne, “Sıcak Nal” ve “Güz Bitiği” kitaplarıyla 1988’de Behçet Necatigil Şiir Ödülüne değer görüldü.
Usta şair, girdiği şeker koması sonucu 9 Ocak 1990’da hayatını kaybetti ve Kulaksız Mezarlığı’na defnedildi.
1990 yılında ölen Cemal Süreya’nın anısına 1991’den yılından beri “Cemal Süreya Şiir Ödülü” veriliyor. 2003 yılında Cemal Süreya Kültür ve Sanat Derneği kuruldu.
Cemal Süreya ile ilgili pek çok dergi özel sayı hazırlamış ve armağan kitaplar yayımlandı. 2001’de Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, Doğan Hızlan editörlüğünde Cemal Süreya armağan kitabı çıkarıldı.
Miras bıraktığı eserlerinden bazıları şöyle:
“Şapkam Dolu Çiçekle, Göçebe, Günler, Güz Bitiği, Sevda Sözleri, Üvercinka, Uzaktan Seviyorum Seni, Günübirlik, Uzat Saçlarını Frigya, Aydınlık Yazıları / Paçal, Papirüs’ten Başyazılar, Onüç Günün Mektupları, Aritmetik İyi Kuşlar Pekiyi, Güvercin Curnatası, Mülkiyeli Şairler, Oluşum’da Cemal Süreya ve Yüz Aşk Şiiri.”
Bugün enerji dolusunuz ve etrafınızdaki insanları da bu enerjiyle sarhoş edebilirsiniz. Harekete geçme isteği, günlük planlarınıza yenilik katma arzusuyla birleşiyor. Yeni projeler veya girişimler için cesur adımlar atmak için harika bir zaman dilimi. Ancak, aceleci davranmamaya ve kararlarınızı iyice düşünmeye dikkat edin; başkalarının düşüncelerine de kulak vermek faydalı olabilir. Duygusal anlamda oldukça duyarlı olacağınız bir gün, ilişkilerinize özen göstermek ve sevdiklerinizin ihtiyaçlarını göz önünde bulundurmak önemli. İçsel huzurunuzu artıran küçük şeylere odaklanmak, zihninizdeki karmaşayı azaltabilir. Kendinize zaman ayırmak, meditasyon ya da doğada vakit geçirmekle ruhunuzu dinlendirebilirsiniz. Unutmayın, sadece harekete geçmek değil, ruhsal dengeyi sağlamak da aynı derecede önemlidir.
İçsel huzur arayışında, sahip olduğun değerleri yeniden gözden geçirme zamanı. Görselliğe ve estetiğe olan ilgin artacak, belki de yeni bir dekorasyon değişikliğine yönelmek isteyebilirsin. Maddi konulara dair daha temkinli bir yaklaşım sergilemek, seni sürpriz durumlarla karşılaşmaktan koruyabilir. Sosyal bağların güçleniyor; sevdiklerinle keyifli zamanlar geçirebilir, yeni insanlarla tanışma fırsatları bulabilirsin. Sabırlı ve kararlı tutumun, zorlukları aşmanda önemli bir rol oynayacak. Kendi sınırlarını belirlemek ve başkalarının beklentilerini yönetmek, sana mental bir ferahlama getirebilir. İç dünyana dönüp, kendine odaklandığında, huzurun kapılarını aralayabilirsin. Unutma ki, güven duyduğun ilişkiler bu süreçte sana destek olacak.
Bugün zihninizin hızla çalıştığı, fikirlerinizin ardı ardına geldiği bir gün olabilir. Sosyal çevrenizle olan iletişiminiz güçleniyor, yeni bağlantılar kurma fırsatları önünüze çıkabilir. Duygularınızı ifade etmekte zorlanmayacağınız bir zaman dilimindesiniz; bu, önemli bir konuşmayı gerçekleştirmek veya düşüncelerinizi paylaşmak adına iyi bir fırsat. Ancak, ikili ilişkilerde biraz daha dikkatli olmalısınız. Karşı tarafın hislerini göz ardı etmemekte fayda var. Biraz daha sabırla yaklaşmak, pozitif bir etki yaratabilir. Yaratıcılığınızın zirveye ulaşacağı bu dönemde, sanatsal faaliyetlerde bulunmak ruh halinizi yükseltebilir. Planlarınızı yaparken esnek olmayı unutmayın; çünkü beklenmedik gelişmeler gündemi değiştirebilir. Sezgileriniz güçlü, bu yüzden iç sesinize güvenmekte tereddüt etmeyin.
Duygusal derinliklerinizi keşfedeceğiniz bir gün. İçsel huzur arayışınız gündemde olabilir, bu nedenle kendinize zaman ayırmaya özen göstermelisiniz. Sevdiklerinizle olan ilişkilerinizde hassasiyetiniz artabilir, empati kurmaya teşvik eden durumlarla karşılaşabilirsiniz. Duygusal ihtiyaçlarınızı açıkça ifade etmekte zorlanabilir, fakat gün içinde mevcut durumları netleştirmek için cesur olmalısınız. Ailevi bağların güçlenmesi mümkün, birlikte keyifli vakit geçirebileceğiniz aktivitelere yönelmek faydalı olabilir. İş ya da kariyer alanında belirsizlikler sizi rahatsız edebilir, bu yüzden içgüdülerinize güvenin; yeniliklere kapalı kalmaktan kaçının. Kendinizle ilgili farkındalıklar kazanabilir, derin ve anlamlı düşüncelerin peşinden koşabilirsiniz. Unutmayın, duygularınızın sizi yönlendirmesine izin vermek, kendinizi daha iyi anlamanızı sağlayacaktır.
Bugün, kendini sahnede gibi hissetmek isteyebilirsin. Yaratıcılığın dorukta, bu da seni yeni projelere yönlendirebilir. Kendini ifade etmenin yollarını bulmak için güzel bir dönemdesin. Sosyal çevrenden ilham alacak ve insanlarla etkileşimin yoğunlaşacaktır. Kendine güvenin artacak; bu, karizmatik bir aura oluşturacak. Ancak kibir ve aşırı özgüven, dikkat edilmesi gereken noktalar. Sınırlarını koruyarak, başkalarına ilham verme fırsatını yakalayabilirsin. Üzerinde çalışmak istediğin hedeflerin varsa, bunları gerçekleştirme adına büyük adımlar atabilirsin. Aşk hayatında ise samimiyete odaklanmak, ilişkini güçlendirecek. İleriye dönük düşünmekten çekinme, çünkü hayallerin için güçlü bir motivasyon bulacaksın. Kendine ayırdığın zaman, zihin ve beden dengesini sağlamana yardımcı olacak.
Bugün detaylara olan tutkun seni yeni fırsatlarla buluşturabilir. Mantığın ve analitik düşüncen, iş yerinde dikkat çekmeni sağlayacak. Projelerini tamamlamak için harika bir zaman, yaratıcılığın daha da parlayacak. İletişimde dikkatli olmalısın, bazen eleştirilerin yanlış anlaşılabilir. Özel ilişkilerde samimi ve açık bir dil kullanmak, bağlarını güçlendirecek. Günü, zihnini dinlendirmek için sessiz bir anla kapatmalısın. Doğaya çıkmak, iç huzurunu bulmanda yardımcı olabilir. Unutma, küçük detaylar büyük değişimlerin habercisi olabilir.
Denge ve uyum arayışında olduğun bir gün. Sosyal yeteneklerini sergilemek ve insanlarla kurduğun ilişkileri güçlendirmek için harika fırsatlar bulacaksın. Estetik duyarlılığın yüksek, bu da yaratıcılığını ön plana çıkarman için sana ilham verebilir. Duygusal olarak başkalarının görüşlerine ve hislerine duyarlısın, bu da empati kurmanı kolaylaştıracak. Ancak, kararsızlık hissi seni zorlayabilir; içsel dengeyi bulmak için kendine zaman tanı. İş hayatında, özellikle işbirliği gerektiren projelerde, uyumlu bir çalışma ortamı sağlamak için çaba göstermelisin. Kendi ihtiyaçlarını da unutmadan, başkalarına destek olmaya istekli olmanı öneriyorum.
Duygusal derinliklerin seni sarmalarken, içsel yolculuğuna odaklanman önem kazanıyor. Bugün, insan ilişkilerindeki samimiyet ve güven duygusu ön planda. Eski yaralarla yüzleşmek, içsel bir dönüşüm sağlayabilir. Kendini ifade etme biçimini gözden geçirip, başkalarıyla olan bağlarını güçlendirmek için cesur adımlar atabilirsin. Yoğun hislerin, seni bazı kararlar almaya itebilir; sezgilerine güvenerek ilerlemen faydalı olacaktır. Önündeki fırsatları değerlendirirken, mantık ve kalp arasında bir denge tutturmak anahtar olacak. Geçmişten gelen yükleri geride bırakıp, yeni bir başlangıç yapma isteğin artarken, kendini yenilemek ve güçlenmek için gereken cesareti bulabilirsin. Ancak dikkatli ol; başkalarının düşüncelerine aşırı önem vermek, öz benliğini unutturabilir. Kendine güven, cesur kararlar al ve bu benzersiz yolculuğun tadını çıkar.
Bugün, macera ruhun öne çıkacak. Yeni keşifler yapma isteği içinde olabilirsin. Öğrenmeye aç bir zihinle, seni büyüleyecek ilginç bilgiler edinebilirsin. İletişim kurduğun kişilerle yapıcı sohbetler, ufkunu genişletecek. Sosyal çevrenle olan etkileşimlerin, senin için ilham verici olacak; birlikte yeni fikirler geliştirebilirsiniz. İş veya kariyerle ilgili konularda cesur adımlar atmayı düşünebilirsin, risk alma isteğin yüksek. Ancak aceleci davranmamaya özen göster; detayları göz önünde bulundurmak faydalı olabilir. Duygularını ifade etmekte zorluk çekebilirsin, bu nedenle hislerini iyi aktarmak için sabırlı olman gereken anlar olabilir. Gün sonunda güzel bir sürprizle karşılaşabilirsin; belki de beklemediğin bir yerden gelecek bir haber seni gülümsetecek. Unutma, hayatın sunduğu fırsatları değerlendirirken neşeni kaybetme.
Bugün disiplin ve sorumluluk duygun ön planda. Hedeflerin ve hayallerin için kararlı adımlar atma zamanı. Çalışkanlığın ve azminle önemli bir projede ilerleme kaydedebilirsin. Kendi yeteneklerine güvenmek, başkalarının da ilgisini çekecek ve takdir edilmeni sağlayacak. Duygusal anlamda biraz içe kapanık olabilirsin; ancak bu, kendine dönme ve içsel dengeyi sağlama fırsatı. Sosyal ilişkilerde sakin ama kararlı bir iletişim ile kendini ifade etmek, anlaşılmanı kolaylaştıracak. Kendi sınırlarını belirlemek de hem iş hem de özel hayatın için daha sağlıklı bir zemin oluşturacak. Geleceğe dair planlarını gözden geçirmek için iyi bir gün; belirsizliklerin yerini net hedefler almaya başlayacak. Rahatlamayı unutma, kendine biraz zaman ayırmak tazelenmeni sağlayacak.
Bugün özgürlük arayışın güçlü bir şekilde kendini gösterecek. Aklındaki yenilikçi fikirler, çevrendeki insanlara ilham verebilir. Sosyal çevrende bir aktivite ellerine geçebilir, bu da seni daha yaratıcı ve dinamik hissettirecek. Duygusal olarak, bağlarındaki derinlikleri sorgulayabilirsin; hangi ilişkilerin seni gerçekten desteklediğine dikkat et. Hedeflerine ulaşmak için alışılmış kalıpların dışına çıkma cesareti gösterebilirsin. İçsel huzurun, yaptığın yeniliklerle doğrudan bağlantılı. Kendini ifade etmek, yaratıcılığını ortaya koymak için harika bir zaman. Unutma, risk almanın değerli sonuçları olabilir. Sadece içsel sesini dinle ve içindeki özgür ruhu serbest bırak.
Duyguların derin denizlerine açılacağın bir gün. İçsel dünyana dönerek, sezgilerinle bağlantı kurma fırsatların bol. Yaratıcılığın artacak; sanatsal projelerin veya hobilerin için mükemmel bir zaman dilimi. İlişkilerde empati ve anlayış ön planda. Sevdiklerinle duygusal bağlarını güçlendirecek anlar yaşayacaksın. Ancak, sınırlarını korumayı da unutma; başkalarının sorunlarına gereğinden fazla müdahil olabilirsin. Kendine zaman ayırmayı ve içsel huzurunu aramayı ihmal etme. Intuition’ını dinle, seni doğru yola yönlendirecek. Bugün kendin için yaptığın yatırımların, gelecekteki mutluluğuna ışık tutacak.
