1
“Ölüyorum tanrım, bu da oldu işte.
Her ölüm erken ölümdür, biliyorum tanrım.
Ama, ayrıca, aldığın şu hayat, fena değildir…
Üstü kalsın…”
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, derleme ve tenkit yazıları kaleme alan, şiir ve tercümeler yapan edebiyatçının gerçek adı Cemalettin Seber.
1931 yılında Erzincan’da doğan Cemal Süreya, annesi Gülbeyaz ve babası Hüseyin ile birlikte çocukluk dönemini burada geçirdikten sonra, 1938 yılında çıkan Dersim İsyanı ile ailesi Bilecik’e sürgün edildi.
Sürgünden kısa bir süre sonra henüz 23 yaşında olan annesini kaybetti. Bu dönemde babası, öğrenimini büyük kentte yapması için İstanbul’a halasının yanına gönderdi.
Babası Hüseyin Bey, bir yıl sonra annesiyle iki kızını da İstanbul’a gönderdi, üçüncü yıl da kendisi çocuklarının yanına giderek İstanbul’da çalışmaya başladı. Ancak bir süre sonra yeniden sürgün yurtları olan Bilecik’e geri dönmek durumunda kaldılar.
Süreya’nın edebiyatla ilgisi çok küçük yaşlarda başladı. Küçük yaşlarda annesinden dinlediği halk hikayeleri “şairlik duygusunun” ortaya çıkmasına yardımcı oldu.
Ortaokul yıllarında okuduğu Dostoyevski ise ona adeta yeni bir dünyanın kapısını araladı.
Bu yıllarda şair olma arzusunun ilk nüvelerini hisseden Cemal Süreya, ilk aşkı olan (sonradan ilk eşi) Seniha’ya şiirler yazmış ve bu yüzden kendisine “Şair”, Âşık” gibi adlar verildi.
1944’te Bilecik Ortaokulu’na başlayan Cemal Süreya, üvey anne Esma’nın gelişiyle evden kurtulmak için babasından gizli sınava girip “parasız yatılı” okumaya hak kazandı. Okul yıllarında Türkçe ve edebiyat derslerindeki başarısı ile öğretmenlerinin dikkatini çekti.
Okuldan arta kalan vakitlerini Bakırcılar Çarşısı’ndaki Halkevi Kitaplığı’nda geçiren Cemal Süreya, bu dönemde kendi ifadesiyle “kötü romanlar” okudu.
1947’de yine parasız yatılı olarak Haydarpaşa Lisesi’ne girdi. Lise yıllarında edebiyata ilgisi oldukça derinleşmiş, kendi kendine eski yazıyı öğrendi ve özellikle eski edebiyata araştırmacı bir gözle bakmaya başladı.
Liseyi bitirdikten sonra 1950’de Mülkiye’nin Maliye bölümünü kazanınca hayatına Ankara’ya devam etti. Ankara’daki dört yıl, dünya görüşünün, kişiliğinin ve sanatının oluşumunda önemli bir rol oynadı.
1953’te henüz daha üniversite öğrencisiyken Seniha Hanım ile evledi.
Şiire çocuk yaşlarda ilgi duyan Süreya’nın ilk şiiri “Şarkısı Beyaz”, 1953’te “Mülkiye” adlı okul dergisinde çıktı. Cemal Süreya, “İkinci Yeni” şiir hareketinin öncülerinden biri kabul edildi.
Şiirlerindeki ironiyi ortaya koyan “Gül” şiiri, Yeditepe dergisinde yayınlandığında 23 yaşında olan Süreya, Sezai Karakoç, Muzaffer Erdost, Nihat Kemal Eren ve Hasan Basri ile yakın arkadaş oldu.
1954 yılında Mülkiye’den mezun oldu ve aynı yıl Eskişehir Vergi Dairesi’nde stajyer olarak göreve başladı. 1955’te Ayçe adlı bir kızları oldu ve aynı yıl Maliye Müfettiş Muavini olarak İstanbul’a atandı.
Usta şair, hem şiirleri hem de yazılarının yayımlanmasının ardından dergi çıkarma düşüncesi içine girdi. Süreya, “Papirüs” dergisinin ilk sayısını yayımladı, ikinci sayıdan sonra 8 ay ara veren şair, üç sayı sonra dergiyi kapattı.
1959’da askere giden Süreya, askerliğini yaparken bir taraftan da Hukuk fakültesini bitirdi.
1961’de “Maliye denetim usulleri ve iktisadi devlet teşekkülleri”ni incelemesi için Paris’e gönderildi. Paris’te bir yıl kaldıktan sonra teftiş göreviyle 1963’te Kars ve Ağrı, 1965’te Çanakkale ve Tekirdağ’a gitti.
1965’te, arkadaşları Sezai Karakoç ve Doğan Yel ile Maliye Teftiş Kurulundan istifa ederek, edebiyata ağırlık verdi.
1 Haziran 1966’da 3. kez “Papirüs”ü okuyucuyla buluşturdu ve1970’e kadar dergiyi her ay düzenli yayımladı.
Maliye Bakanlığındaki memuriyetine 1971’de geri döndü. İstanbul Hocapaşa Vergi Dairesi, Maliye Tetkik Kurulu, İstanbul Darphane ve Damga Matbaası Müdürlüğünde görev aldı.
Başyazılarını yazdığı “Oluşum” dergisinde ve kurucularından olduğu “Türkiye Yazıları” dergisinde yöneticilik de yapan Süreya, 1977’de “Politika” gazetesinin sanat sayfasında haftada bir yazdığı “Günübirlik” yazılarıyla gazete yazarlığına başladı.
Kültür Bakanlığı Kültür Yayınları Danışma Kurulu üyeliği yaptı. “Papirüs”ü son olarak 15 Mart 1981’de çıkardı.
“Yeni Ulus” ve “Aydınlık” gazetelerinde de yazan Süreya, çeşitli devlet kademelerinde görev aldıktan sonra 1982’de emekli oldu.
Cemal Süreya, eserlerini, Osman Mazlum, Adil Fırat, Ali Fakir, Ali Hakir, Ahmet Gürsu, Hüseyin Karayazı, Birsen Sağanak, Dr. Suat Hüseyin gibi farklı mahlaslarla kaleme aldı.
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, tenkit yazısı, şiir ve düz yazı tercümesi ve derleme de yazan Süreya, ilk kitabı “Üvercinka” ile 1958’de Yeditepe Şiir Ödülünü, Arif Damar’la paylaştı.
Süreya, ikinci kitabı “Göçebe”yle 1966’da Türk Dil Kurumu Edebiyat Ödülüne, “Sıcak Nal” ve “Güz Bitiği” kitaplarıyla 1988’de Behçet Necatigil Şiir Ödülüne değer görüldü.
Usta şair, girdiği şeker koması sonucu 9 Ocak 1990’da hayatını kaybetti ve Kulaksız Mezarlığı’na defnedildi.
1990 yılında ölen Cemal Süreya’nın anısına 1991’den yılından beri “Cemal Süreya Şiir Ödülü” veriliyor. 2003 yılında Cemal Süreya Kültür ve Sanat Derneği kuruldu.
Cemal Süreya ile ilgili pek çok dergi özel sayı hazırlamış ve armağan kitaplar yayımlandı. 2001’de Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, Doğan Hızlan editörlüğünde Cemal Süreya armağan kitabı çıkarıldı.
Miras bıraktığı eserlerinden bazıları şöyle:
“Şapkam Dolu Çiçekle, Göçebe, Günler, Güz Bitiği, Sevda Sözleri, Üvercinka, Uzaktan Seviyorum Seni, Günübirlik, Uzat Saçlarını Frigya, Aydınlık Yazıları / Paçal, Papirüs’ten Başyazılar, Onüç Günün Mektupları, Aritmetik İyi Kuşlar Pekiyi, Güvercin Curnatası, Mülkiyeli Şairler, Oluşum’da Cemal Süreya ve Yüz Aşk Şiiri.”
Dikkatini toplamakta zorlanabilirsin, düşüncelerin dağınık ve kararsız bir ruh hali içinde olabilirsin. Bu durum, ilişkilerinde küçük tartışmalara yol açabilir, bu yüzden sakin kalmaya çalışmalısın. Bugün, içsel motivasyonunu artırmak için yeni hedefler belirlemek için uygun bir zaman. Hayallerini gerçekleştirmek adına cesur adımlar atabilirsin, ancak adım atmadan önce iyi düşünmekte fayda var. Ayrıca, sağlığına daha fazla özen göstermeni gerektiren işaretler var; bu nedenle, dinlenmeye ve kendine zaman ayırmaya dikkat etmelisin. Sosyal çevrende pozitif enerji biriktirmek, ruh halini iyileştirecek, bu yüzden sevdiklerinle vakit geçirmeye özen göster. Modunu yükseltek, yeni deneyimler için kendine fırsatlar yaratmalısın.
Duygusal derinliklerin ve maddi güvenliğin ön planda olduğu bir gün. İlişkilerdeki dengenin sağlanması için sabırlı ve anlayışlı olmalısın. Aşk hayatında, sevdiğin kişiyle geçmişe dair anıları paylaşmak, aranızdaki bağı güçlendirebilir. İş hayatında ise daha fazla özgüven sergilemek, fırsatları değerlendirmek adına önemli olacak. Yaratıcılığının ortaya çıkacağı bir proje veya iş, seni heyecanlandırabilir; bu süreçte detaylara odaklanmakta fayda var. Sağlık açısından, doğayla vakit geçirmek ve ruhsal dinginliği sağlamak bedenine iyi gelecektir. Kendinle barışık olmayı unutmamalı, içsel huzuru aramalısın.
Bugün iletişim potansiyelin en yüksek olduğu zamanlardan biri. Zihnin açık, fikirlerin parlak ve başkalarıyla olan etkileşimlerin oldukça verimli geçecek. Sosyal ortamlarda kendini öne çıkarabilir, yeni bağlantılar kurabilirsin. Ancak dikkatli ol, düşüncelerini ifade ederken cümlelerini iyi seçmekte fayda var. İkili ilişkilerde özellikle duygu ve mantık dengesini sağlamaya çalışmalısın. Karşı tarafın duygularını anlamak, aranızdaki bağı güçlendirecek. Gün içinde beklenmedik haberler alabilirsin; bunlar kararsızlığa yol açabilir, ama panik yapmamalısın. Elindekileri değerlendirmek ve esneklik göstermek, isteklerine ulaşmanı kolaylaştıracak. Kendine güven, sezgilerine dikkat et ve içsel huzurunu koru.
Duygusal derinlikler içinde gezineceğin, hislerinin yoğunlaştığı bir gün. Etrafındaki insanlarla ilişkilerinde empati ve anlayış ön planda olacak. Ailevi konulara dair duygu dolu anlar yaşayabilir, sevdiklerinle arandaki bağları güçlendirecek fırsatlar peşinde koşabilirsin. İçsel sezgilerin seni yönlendirecek ve doğru kararları almanı kolaylaştıracak. Kendini koruman, sınırları belirlemen ve duygusal ihtiyaçlarını önemsemen bu süreçte önemli olacak. Onları göz ardı etmek, ruhsal dengenin sarsılmasına neden olabilir. Kendine zaman ayırmak ve içsel huzurunu önceliklendirmek, bu yoğun duygu akışında seni dengeleyici bir unsur haline gelecek. Unutma, içindeki güçlü şefkat ve koruma içgüdüsü, hem kendine hem de sevdiklerine kılavuzluk edebilir. Yaratıcılığını ortaya koymak için harika bir fırsat bulabilirsin; kelimeler, sanat ya da başka bir ifade biçimi ile duygularını dışavurmak seni içsel huzura bir adım daha yaklaştıracak.
Bugün, içindeki liderliği ve yaratıcılığı serbest bırakmanın tam zamanı. Kendine olan güvenin artacak ve bu durum başkaları üzerinde de olumlu bir etki bırakacak. Sosyal çevrenle olan ilişkilerin samimi ve sıcak geçecek; dikkatini çekmeyi başaracaksın. Yeni projelere adım atmak için harika bir gün. Fakat, duygusal mestliklerle dikkatli olmanda fayda var; kalbini dinleyip aklın sesini de göz ardı etmemelisin. Kendi sınırlarını belirlemek, başkalarına da örnek olmanı sağlayacak. Kendine özel zamanlar ayırmayı unutma, bu senin enerji seviyeni yükseltecek. Sözlerinle ilham vereceğin insanların yanı sıra, birine karşı hissettiğin özel bağ güçlenebilir. Kalpten gelen sevgi ve özen, etrafındakilere yayıldıkça seni daha da özgür hissedeceksin.
Bugün, içsel huzuru sağlamak ve günlük rutinlerini gözden geçirmek için mükemmel bir zaman. Küçük detaylara dikkat etme yeteneğin ön planda. Etrafında olanları daha iyi analiz edebilir, sorunlara yaratıcı çözümler üretebilirsin. İş veya sağlık konularında alacağın kararlar geleceğini şekillendirecek. Kendini ifade etme konusunda cesur ol. Belki de daha önce ertelediğin bir projeye yeniden başlayabilirsin. Sosyal ilişkilerinde dengeyi sağlamak önem taşıyor; çevrendekilere karşı daha esnek olmaya çalış. İçsel eleştirmeni biraz daha sessiz bırakmak, ruh halini olumlu yönde etkileyebilir. Kendine bir iyilik yap ve rahatla; keşfedilmemiş yeteneklerini ortaya çıkarma fırsatını yakalayabilirsin.
Bugün sosyalleşmek için harika bir fırsat karşında. İletişim becerilerinle başkaları üzerinde etkili olabilirsin, bu nedenle çevrendeki insanlarla bağlantı kurmak konusunda cesur olmalısın. Dostluklar ve ilişkiler ön planda; yeni insanlarla tanışabilir ya da mevcut ilişkilerini derinleştirme imkanına sahip olabilirsin. Radikal değişimlerden kaçınmak isteyebilirsin ancak içsel hislerin sana farklı bir perspektif sunabilir. Duygusal dengeyi korumakta zorlanabilirsin, bu nedenle kendine karşı nazik olmalı ve içsel huzura odaklanmalısın. Nazik ama kararlı kararlar almak, ilişkilerini olumlu bir şekilde etkileyecek. Kendi ihtiyaçlarını ihmal etme; hayatında denge oluşturmak en önemli önceliğin olmalı.
Duygusal derinlikler ve içsel dönüşüm için güçlü bir zaman. İçsel sesine kulak vermenin tam zamanı. Hedeflerine ulaşmak için kararlılığı elden bırakmamalısın. Yaratıcılığın artarken, ilişkilerinde samimiyet arayışın öne çıkacak. Gizemli bir etkiyle çevrendeki insanları etkileyebilir, sezgilerinle doğru adımlar atabilirsin. Korkularınla yüzleşmek, seni güçlü kılacak. Hedeflerine ulaşmak için gereken çabayı göstermelisin; sonuçlar seni şaşırtabilir. Kendine güvenerek ilerle, evren destekleyici enerjiler sunuyor. Bu süreçte duygusal dengeyi korumak, iç huzurunu sağlamana yardımcı olacak. Sosyal etkileşimlerde, karşındakilerin niyetlerini anlamakta zorlanabilirsin; bunun için biraz zaman ayır ve dikkatle gözlemle.
Bugün yeni maceralara açılan kapılar aralayabilirsin. Yüksek enerjin ve neşen çevrendeki insanlara da yansıyacak, bu da sosyal ilişkilerini güçlendirecek. İletişim becerilerin ön plana çıkacak, grup çalışmalarında etkileyici fikirlerinle dikkat çekebilirsin. Eğitimle ilgili konularda ilham verici gelişmeler yaşayabilirsin, öğrenme arzun seni yeni bilgilere yönlendirecek. Duygusal olarak daha özgür hissedecek, içsel huzurunu artıracak aktivitelerde bulunmak isteyebilirsin. Unutma ki, risk almak ve yeni şeyler denemek için uygun bir zaman. Kendine güven ve kalbini dinle, çünkü bu cesaret seni harika yerlerde götürecek.
Kararlılıkla ilerlediğin bir gün. Fırsatların kapını çalmaya hazır; karar alma aşamasında dikkatli ol. İş yaşamında, dağınık düşünceler ve vakit kaybı seni zorlayabilir. Önceliklerini belirle ve odaklan, bu sayede hedeflerine daha kolay ulaşabilirsin. Sosyal ilişkilerde ise içsel huzurun bütünlük kazanıyor. Geçmişteki bazı sorunları geride bırakma ve yeni başlangıçlar yapma isteğin artıyor. İçsel sesi dinlemeye çalış; bu, doğru yolda olup olmadığını anlamanda yardımcı olacak. Sağlık konularında kendine dikkat et, bedenine iyi bakmanın yollarını ara. Kendi ihtiyaçlarını ve sınırlarını önemse, dengeyi bulmak için ara sıra durup dinlenmen gerektiğini unutma.
Sosyal ilişkilerde hareketli bir dönemdesin, dostluk bağları güçlenebilir. Yenilikçi fikirlerinle çevrendekilere ilham verebilirsin. Duygusal derinliklere inmekten çekinme; bu, senin için değerli bir keşif süreci olabilir. Gelecek planların ile ilgili bazı sürpriz gelişmeler yaşanabilir. İçsel motivasyonunu yüksek tutmak, yenilikçi bir düşünce özgürlüğü sağlayacak. Ayrıca, ruhsal dengeyi sağlamak adına doğayla iç içe olmak faydalı olacak. Unutma, kalbinin sesine kulak vermek iyi bir rehberdir. Hayatına pozitif değişiklikler katmak için harekete geçmekte tereddüt etme. Kendine olan güvenini her daim korumayı unutma, bu dönemde attığın adımlar karşılığını bulacak.
Bugün duygusal ve sezgisel yanların ön planda. İçsel derinliklere inmeye, hissettiğin şeyleri anlamaya yönelik bir arzu var. Sanatsal yeteneklerin gün yüzüne çıkabilir; yaratıcılığın sana yeni kapılar açacak. İlişkilerde empati kurmak, diğerlerinin hislerini anlamak konusunda daha hassas olabilirsin. Anlık değişimlere açık olman, hayal gücünü kullanarak sorunları daha kolay aşmana yardımcı olacak. Aynı zamanda, kendine zaman ayırmak ve ruhsal sınırlarını belirlemek önem kazanıyor. Yanında destek bulabileceğin insanlarla vakit geçirmek, huzurunu artıracak. Unutma, hayallerin gerçeğe dönüşebilir; sadece onlara inanman yeter.
