1
“Ölüyorum tanrım, bu da oldu işte.
Her ölüm erken ölümdür, biliyorum tanrım.
Ama, ayrıca, aldığın şu hayat, fena değildir…
Üstü kalsın…”
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, derleme ve tenkit yazıları kaleme alan, şiir ve tercümeler yapan edebiyatçının gerçek adı Cemalettin Seber.
1931 yılında Erzincan’da doğan Cemal Süreya, annesi Gülbeyaz ve babası Hüseyin ile birlikte çocukluk dönemini burada geçirdikten sonra, 1938 yılında çıkan Dersim İsyanı ile ailesi Bilecik’e sürgün edildi.
Sürgünden kısa bir süre sonra henüz 23 yaşında olan annesini kaybetti. Bu dönemde babası, öğrenimini büyük kentte yapması için İstanbul’a halasının yanına gönderdi.
Babası Hüseyin Bey, bir yıl sonra annesiyle iki kızını da İstanbul’a gönderdi, üçüncü yıl da kendisi çocuklarının yanına giderek İstanbul’da çalışmaya başladı. Ancak bir süre sonra yeniden sürgün yurtları olan Bilecik’e geri dönmek durumunda kaldılar.
Süreya’nın edebiyatla ilgisi çok küçük yaşlarda başladı. Küçük yaşlarda annesinden dinlediği halk hikayeleri “şairlik duygusunun” ortaya çıkmasına yardımcı oldu.
Ortaokul yıllarında okuduğu Dostoyevski ise ona adeta yeni bir dünyanın kapısını araladı.
Bu yıllarda şair olma arzusunun ilk nüvelerini hisseden Cemal Süreya, ilk aşkı olan (sonradan ilk eşi) Seniha’ya şiirler yazmış ve bu yüzden kendisine “Şair”, Âşık” gibi adlar verildi.
1944’te Bilecik Ortaokulu’na başlayan Cemal Süreya, üvey anne Esma’nın gelişiyle evden kurtulmak için babasından gizli sınava girip “parasız yatılı” okumaya hak kazandı. Okul yıllarında Türkçe ve edebiyat derslerindeki başarısı ile öğretmenlerinin dikkatini çekti.
Okuldan arta kalan vakitlerini Bakırcılar Çarşısı’ndaki Halkevi Kitaplığı’nda geçiren Cemal Süreya, bu dönemde kendi ifadesiyle “kötü romanlar” okudu.
1947’de yine parasız yatılı olarak Haydarpaşa Lisesi’ne girdi. Lise yıllarında edebiyata ilgisi oldukça derinleşmiş, kendi kendine eski yazıyı öğrendi ve özellikle eski edebiyata araştırmacı bir gözle bakmaya başladı.
Liseyi bitirdikten sonra 1950’de Mülkiye’nin Maliye bölümünü kazanınca hayatına Ankara’ya devam etti. Ankara’daki dört yıl, dünya görüşünün, kişiliğinin ve sanatının oluşumunda önemli bir rol oynadı.
1953’te henüz daha üniversite öğrencisiyken Seniha Hanım ile evledi.
Şiire çocuk yaşlarda ilgi duyan Süreya’nın ilk şiiri “Şarkısı Beyaz”, 1953’te “Mülkiye” adlı okul dergisinde çıktı. Cemal Süreya, “İkinci Yeni” şiir hareketinin öncülerinden biri kabul edildi.
Şiirlerindeki ironiyi ortaya koyan “Gül” şiiri, Yeditepe dergisinde yayınlandığında 23 yaşında olan Süreya, Sezai Karakoç, Muzaffer Erdost, Nihat Kemal Eren ve Hasan Basri ile yakın arkadaş oldu.
1954 yılında Mülkiye’den mezun oldu ve aynı yıl Eskişehir Vergi Dairesi’nde stajyer olarak göreve başladı. 1955’te Ayçe adlı bir kızları oldu ve aynı yıl Maliye Müfettiş Muavini olarak İstanbul’a atandı.
Usta şair, hem şiirleri hem de yazılarının yayımlanmasının ardından dergi çıkarma düşüncesi içine girdi. Süreya, “Papirüs” dergisinin ilk sayısını yayımladı, ikinci sayıdan sonra 8 ay ara veren şair, üç sayı sonra dergiyi kapattı.
1959’da askere giden Süreya, askerliğini yaparken bir taraftan da Hukuk fakültesini bitirdi.
1961’de “Maliye denetim usulleri ve iktisadi devlet teşekkülleri”ni incelemesi için Paris’e gönderildi. Paris’te bir yıl kaldıktan sonra teftiş göreviyle 1963’te Kars ve Ağrı, 1965’te Çanakkale ve Tekirdağ’a gitti.
1965’te, arkadaşları Sezai Karakoç ve Doğan Yel ile Maliye Teftiş Kurulundan istifa ederek, edebiyata ağırlık verdi.
1 Haziran 1966’da 3. kez “Papirüs”ü okuyucuyla buluşturdu ve1970’e kadar dergiyi her ay düzenli yayımladı.
Maliye Bakanlığındaki memuriyetine 1971’de geri döndü. İstanbul Hocapaşa Vergi Dairesi, Maliye Tetkik Kurulu, İstanbul Darphane ve Damga Matbaası Müdürlüğünde görev aldı.
Başyazılarını yazdığı “Oluşum” dergisinde ve kurucularından olduğu “Türkiye Yazıları” dergisinde yöneticilik de yapan Süreya, 1977’de “Politika” gazetesinin sanat sayfasında haftada bir yazdığı “Günübirlik” yazılarıyla gazete yazarlığına başladı.
Kültür Bakanlığı Kültür Yayınları Danışma Kurulu üyeliği yaptı. “Papirüs”ü son olarak 15 Mart 1981’de çıkardı.
“Yeni Ulus” ve “Aydınlık” gazetelerinde de yazan Süreya, çeşitli devlet kademelerinde görev aldıktan sonra 1982’de emekli oldu.
Cemal Süreya, eserlerini, Osman Mazlum, Adil Fırat, Ali Fakir, Ali Hakir, Ahmet Gürsu, Hüseyin Karayazı, Birsen Sağanak, Dr. Suat Hüseyin gibi farklı mahlaslarla kaleme aldı.
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, tenkit yazısı, şiir ve düz yazı tercümesi ve derleme de yazan Süreya, ilk kitabı “Üvercinka” ile 1958’de Yeditepe Şiir Ödülünü, Arif Damar’la paylaştı.
Süreya, ikinci kitabı “Göçebe”yle 1966’da Türk Dil Kurumu Edebiyat Ödülüne, “Sıcak Nal” ve “Güz Bitiği” kitaplarıyla 1988’de Behçet Necatigil Şiir Ödülüne değer görüldü.
Usta şair, girdiği şeker koması sonucu 9 Ocak 1990’da hayatını kaybetti ve Kulaksız Mezarlığı’na defnedildi.
1990 yılında ölen Cemal Süreya’nın anısına 1991’den yılından beri “Cemal Süreya Şiir Ödülü” veriliyor. 2003 yılında Cemal Süreya Kültür ve Sanat Derneği kuruldu.
Cemal Süreya ile ilgili pek çok dergi özel sayı hazırlamış ve armağan kitaplar yayımlandı. 2001’de Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, Doğan Hızlan editörlüğünde Cemal Süreya armağan kitabı çıkarıldı.
Miras bıraktığı eserlerinden bazıları şöyle:
“Şapkam Dolu Çiçekle, Göçebe, Günler, Güz Bitiği, Sevda Sözleri, Üvercinka, Uzaktan Seviyorum Seni, Günübirlik, Uzat Saçlarını Frigya, Aydınlık Yazıları / Paçal, Papirüs’ten Başyazılar, Onüç Günün Mektupları, Aritmetik İyi Kuşlar Pekiyi, Güvercin Curnatası, Mülkiyeli Şairler, Oluşum’da Cemal Süreya ve Yüz Aşk Şiiri.”
Bugün, enerjinizi yönlendirmek için harika bir fırsat bulabilirsiniz. İletişim kurarken cesur ve açık sözlü olmalısınız; düşüncelerinizi ve hislerinizi paylaşmaktan çekinmeyin. Sosyal çevrenizdeki insanlarla kuracağınız bağlantılar, yeni projeler için ilham verici olabilir. Yaratıcılığınızı ortaya koymak için kendinize alan tanıyın; sanat, müzik veya ifade biçimine yönelmek ruhunuza iyi gelecektir. Hedeflerinize ulaşmak için atılacak adımlar, biraz sabır ve kararlılık gerektirebilir. Bugün kendinizi güçlü ve kararlı hissedeceksiniz, bu avantajınızı en iyi şekilde değerlendirin. Kendinizi biraz fazla öne çıkarma isteği hissedebilirsiniz; bu, çevrenizle olan ilişkilerinizi sorgulamanıza neden olabilir, bu nedenle dengeyi sağlamaya çalışın. Sağlığınıza dikkat edin, özellikle de bedeninize iyi gelecek aktivitelerle. Taze havada vakit geçirmek veya doğa yürüyüşleri yapmak, zihin sakinliğinizi artırabilir. Keşfetmekten çekinmeyin ve yeni deneyimler için açık olun.
Bugün içsel huzurunuzu bulma çabasında olacaksınız. Duygusal derinliğinizi keşfetmek için harika bir fırsat var. İlişkilerde daha samimi ve açık olma isteği, bağlarınızı güçlendirebilir. Sanatsal yönünüz ortaya çıkacak; belki de yaratıcı bir proje için ilham alabilirsiniz. Maddi konularda dikkatli olmalısınız, harcamalarınızı kontrol altında tutmak, ilerleyen günlerde fayda sağlayabilir. Kendinizi ifade etme şekliniz, çevrenizdekilerle olan bağlarınızı derinleştirecek. Anlayışlı yaklaşımınız, başkaları üzerinde olumlu bir etki bırakacak. Öğrenmeye ve gelişmeye açık olun; yeni bilgiler, hayatınıza taze bir enerji katabilir. Unutmayın, zaman zaman durup nefes almak, yeniden enerji toplamak için gereklidir.
Bugün iletişim becerilerin ön planda olacak, çevrendeki insanlarla olan ilişkilerin güçlenebilir. Fikirlerinle etrafındakileri etkileyebileceğin, ilham verme potansiyelin yüksek. Yeni projelere adım atmak için uygun bir zaman dilimindesin; yaratıcı düşüncelerin ve değişken yapın sayesinde yeniliklere açık olabilirsin. Sosyal ortamlarda daha fazla görünürde olman, fırsatları kapmana yardımcı olabilir. Ancak ilgi alanlarının çokluğu seni dağıtabilir; dikkatini odaklamak için bir plana sadık kalmaya çalış. İçsel huzurun, zihnindeki karmaşayı dengelemek adına önem kazanacak. Duygusal bağların da derinleşmeye başlayabilir, kalpten gelen iletişim, ilişkilerini kuvvetlendirebilir. Unutma, bugün her şey senin iletişim tarzına ve merakına bağlı olarak gelişecek.
Duygusal derinliklerinle yüzleşmeye hazırlan. Bugün, sevdiklerinle arandaki bağları kuvvetlendirmeye yönelik fırsatlar karşına çıkabilir. İçsel huzurunu sağlayacak anlara odaklan. Geçmişte yaşadığın duygusal deneyimlerin, bugünün kararlarını etkilemeye başlayabilir. Belki de bir dostla geçmişi konuşmak, kalbinde yer eden soruları netleştirecek. Kendini ifade etme şeklin, bugün ilişkinin dinamiklerini değiştirebilir. İş ya da sosyal alanda, beklenmedik bir destek alman mümkün. İçsel sezgilerine güven ve açık bir kalple ilerle. Aşk hayatında geçmişten gelen bir ses, yeniden gündeme gelebilir. Anlaşılmak ya da anlaşmak üzerine kurulu, derin bir sohbet, ilişkini güçlendirebilir. Kendine zaman ayırmayı unutma; ruhunu beslemek, derin bir gevşeme hissi yaratır ve yarınlara daha güçlü bir başlangıç yapmanı sağlar.
Bugün kendini sahnede ışıldarken bulacaksın. Yaratıcılığının doruklarına ulaşırken, içindeki tutkuyu dışarı yansıtma fırsatı yakalayacaksın. Kendi yeteneklerine güvenmek, karizma dolu bir gün geçirmeni sağlayacak. İnsanlar üzerinde güçlü bir etki bırakacak, çevrendekilerin dikkatini çekeceksin. Sosyal ilişkilerinde mücadeleci bir ruhla yaklaşacak, kendini net bir şekilde ifade edeceksin. Ancak aşırı gururdan kaçınmak faydalı olabilir. Kalabalık etkinliklerde yer alabilir, yeni insanlarla tanışabilirsin. Bireysel projelere odaklanmak, seni daha da ön plana çıkaracak. Kalbinin sesini dinlemeyi unutma, sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirmek için adımlar atman gerekebilir. Anlık duygusal dalgalanmalara karşı sabırlı olmalısın; bu, sana hayati dersler katabilir. Bugün, kendine olan inancını tazelemek için harika bir fırsat.
Bugün titizliğin ve detaylara olan düşkünlüğün ön plana çıkıyor. Yaşadığın hayattaki küçük detaylar, büyük anlamlar taşıyabilir. Empati yeteneğin, çevrendekilerle olan bağlarını güçlendirecek. Bazı konularda kararlılıkla ilerlersen, uzun vadeli faydalar elde edebilirsin. Sağlık ve mutluluk arayışında dengeyi sağlamak için kendine zaman ayırmayı ihmal etme. İş hayatında, işbirliği yapma becerin dikkat çekecek; bu işbirlikleri, beklenmedik fırsatların kapısını aralayabilir. Aşk konularında, içten bir iletişim seni daha da yakınlaştıracak. Kendi iç yolculuğuna çıkmayı dene ve hissettiğin duyguları daha derinlemesine keşfetmek için ilham almaya açık ol.
Sosyal ilişkilerde kendinizi oldukça aktif hissedeceğiniz bir dönemdesiniz. Arkadaşlarınızla yapacağınız sohbetler, yeni insanlarla tanışma fırsatları sunabilir. Uyum arayışının ön planda olduğu bu günlerde, karşınızdaki kişilerle olan iletişiminiz dikkat çekici bir şekilde derinleşebilir. Duygusal denge arayışında olacaksınız; bu nedenle, ilişkilerinizi gözlemlemek ve içsel düşüncelere dalmak isteyebilirsiniz. Estetik ve sanatsal faaliyetlere yönelmek, ilham almanıza yardımcı olabilir. İş hayatında, grup çalışmaları ve ortak projeler üzerinde yoğunlaşmak size fayda sağlayacak. Yaratıcılığınızı ortaya koyarken, aynı zamanda başkalarının fikirlerine ve görüşlerine de açık olmalısınız. Kişisel ilişkilere dair kararsızlıklar yaşayabilirsiniz, bu yüzden duygularınıza bir süre dikkat etmek iyi olabilir.
Bugün derin duyguların ve sezgilerin ön planda olacak. İçsel bir keşfe çıkmak isteyebilir, mevcut ilişkilerinle ilgili gizli hislerle yüzleşmek durumunda kalabilirsin. Mistik bir hava hakim, bu da ruhsal bir dönüşüm için fırsatlar sunuyor. İletişimde dikkatli olmalı, kimi zaman söylenmeyen kelimeler daha fazla anlam taşıyabilir. Maddi konularda beklenmedik bir gelişme gündeme gelebilir; bu durumu değerlendirmek için sabırlı olmalısın. Kendini yenileme isteği duyarak daha sağlıklı alışkanlıklar geliştirmek için harika bir zaman dilimindesin. Hayal gücünün güçlü olduğu bu gün, sanatsal yönlerini de keşfetmene zemin hazırlayabilir. Duygusal derinliklere inmekten çekinme; bu süreç, kişisel evrimin için oldukça faydalı olacaktır. Unutma, her sona yakın bir başlangıç gizlidir.
Bugün macera arayışın daha da belirginleşecek. Farklı deneyimlere açılmak, seni tanımadığın insanlarla bir araya getirmek için harika bir gün. Büyümek, yeni ufuklar keşfetmek ve varlığını sorgulamak için içsel bir motivasyon hissedeceksin. Özellikle sosyal ilişkilerin seni destekleyecek ve yeni bağlantılar kurman için fırsatlar sunacak. Yaratıcılığın zirveye çıkabilir; bu nedenle hayal gücünü beslemek için bir süreliğine sıradanlıktan uzaklaşmayı düşünebilirsin. Ama dikkat et, düşüncelerin bazen aşırı iyimserlikle birleştiğinde hayal kırıklıkları yaratabilir. Mantığını kullanarak, kalbini dinlemek arasında bir denge kurmalısın. İçsel huzurunu korumayı unutma; yogaya veya meditasyona zaman ayırmak ruhsal dengeni sağlamana yardımcı olabilir. Bugün, şans kapını çaldığında ona kollarını açmayı unutma!
Bugün, kararlılığın ve disiplinin ön planda olması gereken bir gün. Hedeflerine odaklanarak yapıcı adımlar atmak, içsel motivasyonunu artıracak. İş ya da kariyerle ilgili konularda yaşanabilecek zorlukları soğukkanlılıkla aşabilirsin. Başkalarından gelen önerileri değerlendirirken, kendi iç sesine kulak vermen faydalı olacak. Ailevi ilişkilerinde biraz daha sabırlı olman gerekecek, bu durum seni yeni çözüm yollarına yönlendirebilir. Kendine ayıracağın zaman, ruhsal dengenı bulmana yardımcı olacak. Sağlığınla ilgili konularda ihmal etmemeli, küçük ama etkili değişiklikler yapmalısın. Günün sonunda, kendine olan güveninin arttığını hissedeceksin.
Bugün, zihnindeki yenilikçi fikirlerinle çevrendekilere ilham kaynağı olacaksın. Sınırsız hayal gücün ve bağımsız ruhun, seni farklı düşünmeye yönlendirecek. Uzak bir arkadaşla iletişim kurmak isteyebilirsin; bu yeniden kurulan bağlantı senin huzuruna katkıda bulunacak. Sosyal ortamlarda parlamak ve dikkat çekmek için harika bir zaman. Ancak, başkalarının görüşlerini dinlemeyi ihmal etme; belki de yeni bir bakış açısı, projeni daha da ileri taşıyabilir. Bireysel özgürlüğüne olan tutkun, bazı geleneksel kalıpları sorgulamana neden olabilir. Bu süreçte, sezgilerini dinlemeyi unutma; içsel sesin doğru yolu gösterecektir. Bugün küçük değişikliklerle büyük farklılıklar yaratabilirsin, bu nedenle mevcut düzenini gözden geçirip geliştirmeye açık ol. Aniden gelişebilecek olaylar, seni heyecanlandırabilir; bu fırsatları değerlendir, belki de beklemediğin bir başarı kapını çalacak. Samimi, etkili ve cesur ol; bu senin en güçlü özelliklerin. Unutma, kendin olmaktan vazgeçme; farklılığın, seni özel kılan en önemli unsurdur.
Bugün hayal gücünün ve sezgilerinin yükselişte olduğu bir gün. İçsel dünyana yoğunlaşabilir, sanatsal ve yaratıcı projelere yönelmek için ilham bulabilirsin. Duygusal derinliklere dalmak, hem kendinle hem de çevrendekilerle olan bağlarını güçlendirebilir. Empati yeteneğinin öne çıkması, başkalarına yardım etme arzusunu tetikleyecek. Ancak, duygusal yoğunluk seni bazı durumlarda aşırı hassas hale getirebilir. Kendini sağlıklı bir şekilde ifade etmek ve sınırlarını korumak adına dikkatli olmalısın. İlişkilerde, duygusal açık olmak ve iletişimi güçlendirmek faydalı olabilir. Hayallerin ve gerçekler arasında dengede kalmaya özen göster. Bugün, sezgilerini dinlemek ve içsel rehberliğine güvenmek senin için çok değerli olacak.
