1
“Ölüyorum tanrım, bu da oldu işte.
Her ölüm erken ölümdür, biliyorum tanrım.
Ama, ayrıca, aldığın şu hayat, fena değildir…
Üstü kalsın…”
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, derleme ve tenkit yazıları kaleme alan, şiir ve tercümeler yapan edebiyatçının gerçek adı Cemalettin Seber.
1931 yılında Erzincan’da doğan Cemal Süreya, annesi Gülbeyaz ve babası Hüseyin ile birlikte çocukluk dönemini burada geçirdikten sonra, 1938 yılında çıkan Dersim İsyanı ile ailesi Bilecik’e sürgün edildi.
Sürgünden kısa bir süre sonra henüz 23 yaşında olan annesini kaybetti. Bu dönemde babası, öğrenimini büyük kentte yapması için İstanbul’a halasının yanına gönderdi.
Babası Hüseyin Bey, bir yıl sonra annesiyle iki kızını da İstanbul’a gönderdi, üçüncü yıl da kendisi çocuklarının yanına giderek İstanbul’da çalışmaya başladı. Ancak bir süre sonra yeniden sürgün yurtları olan Bilecik’e geri dönmek durumunda kaldılar.
Süreya’nın edebiyatla ilgisi çok küçük yaşlarda başladı. Küçük yaşlarda annesinden dinlediği halk hikayeleri “şairlik duygusunun” ortaya çıkmasına yardımcı oldu.
Ortaokul yıllarında okuduğu Dostoyevski ise ona adeta yeni bir dünyanın kapısını araladı.
Bu yıllarda şair olma arzusunun ilk nüvelerini hisseden Cemal Süreya, ilk aşkı olan (sonradan ilk eşi) Seniha’ya şiirler yazmış ve bu yüzden kendisine “Şair”, Âşık” gibi adlar verildi.
1944’te Bilecik Ortaokulu’na başlayan Cemal Süreya, üvey anne Esma’nın gelişiyle evden kurtulmak için babasından gizli sınava girip “parasız yatılı” okumaya hak kazandı. Okul yıllarında Türkçe ve edebiyat derslerindeki başarısı ile öğretmenlerinin dikkatini çekti.
Okuldan arta kalan vakitlerini Bakırcılar Çarşısı’ndaki Halkevi Kitaplığı’nda geçiren Cemal Süreya, bu dönemde kendi ifadesiyle “kötü romanlar” okudu.
1947’de yine parasız yatılı olarak Haydarpaşa Lisesi’ne girdi. Lise yıllarında edebiyata ilgisi oldukça derinleşmiş, kendi kendine eski yazıyı öğrendi ve özellikle eski edebiyata araştırmacı bir gözle bakmaya başladı.
Liseyi bitirdikten sonra 1950’de Mülkiye’nin Maliye bölümünü kazanınca hayatına Ankara’ya devam etti. Ankara’daki dört yıl, dünya görüşünün, kişiliğinin ve sanatının oluşumunda önemli bir rol oynadı.
1953’te henüz daha üniversite öğrencisiyken Seniha Hanım ile evledi.
Şiire çocuk yaşlarda ilgi duyan Süreya’nın ilk şiiri “Şarkısı Beyaz”, 1953’te “Mülkiye” adlı okul dergisinde çıktı. Cemal Süreya, “İkinci Yeni” şiir hareketinin öncülerinden biri kabul edildi.
Şiirlerindeki ironiyi ortaya koyan “Gül” şiiri, Yeditepe dergisinde yayınlandığında 23 yaşında olan Süreya, Sezai Karakoç, Muzaffer Erdost, Nihat Kemal Eren ve Hasan Basri ile yakın arkadaş oldu.
1954 yılında Mülkiye’den mezun oldu ve aynı yıl Eskişehir Vergi Dairesi’nde stajyer olarak göreve başladı. 1955’te Ayçe adlı bir kızları oldu ve aynı yıl Maliye Müfettiş Muavini olarak İstanbul’a atandı.
Usta şair, hem şiirleri hem de yazılarının yayımlanmasının ardından dergi çıkarma düşüncesi içine girdi. Süreya, “Papirüs” dergisinin ilk sayısını yayımladı, ikinci sayıdan sonra 8 ay ara veren şair, üç sayı sonra dergiyi kapattı.
1959’da askere giden Süreya, askerliğini yaparken bir taraftan da Hukuk fakültesini bitirdi.
1961’de “Maliye denetim usulleri ve iktisadi devlet teşekkülleri”ni incelemesi için Paris’e gönderildi. Paris’te bir yıl kaldıktan sonra teftiş göreviyle 1963’te Kars ve Ağrı, 1965’te Çanakkale ve Tekirdağ’a gitti.
1965’te, arkadaşları Sezai Karakoç ve Doğan Yel ile Maliye Teftiş Kurulundan istifa ederek, edebiyata ağırlık verdi.
1 Haziran 1966’da 3. kez “Papirüs”ü okuyucuyla buluşturdu ve1970’e kadar dergiyi her ay düzenli yayımladı.
Maliye Bakanlığındaki memuriyetine 1971’de geri döndü. İstanbul Hocapaşa Vergi Dairesi, Maliye Tetkik Kurulu, İstanbul Darphane ve Damga Matbaası Müdürlüğünde görev aldı.
Başyazılarını yazdığı “Oluşum” dergisinde ve kurucularından olduğu “Türkiye Yazıları” dergisinde yöneticilik de yapan Süreya, 1977’de “Politika” gazetesinin sanat sayfasında haftada bir yazdığı “Günübirlik” yazılarıyla gazete yazarlığına başladı.
Kültür Bakanlığı Kültür Yayınları Danışma Kurulu üyeliği yaptı. “Papirüs”ü son olarak 15 Mart 1981’de çıkardı.
“Yeni Ulus” ve “Aydınlık” gazetelerinde de yazan Süreya, çeşitli devlet kademelerinde görev aldıktan sonra 1982’de emekli oldu.
Cemal Süreya, eserlerini, Osman Mazlum, Adil Fırat, Ali Fakir, Ali Hakir, Ahmet Gürsu, Hüseyin Karayazı, Birsen Sağanak, Dr. Suat Hüseyin gibi farklı mahlaslarla kaleme aldı.
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, tenkit yazısı, şiir ve düz yazı tercümesi ve derleme de yazan Süreya, ilk kitabı “Üvercinka” ile 1958’de Yeditepe Şiir Ödülünü, Arif Damar’la paylaştı.
Süreya, ikinci kitabı “Göçebe”yle 1966’da Türk Dil Kurumu Edebiyat Ödülüne, “Sıcak Nal” ve “Güz Bitiği” kitaplarıyla 1988’de Behçet Necatigil Şiir Ödülüne değer görüldü.
Usta şair, girdiği şeker koması sonucu 9 Ocak 1990’da hayatını kaybetti ve Kulaksız Mezarlığı’na defnedildi.
1990 yılında ölen Cemal Süreya’nın anısına 1991’den yılından beri “Cemal Süreya Şiir Ödülü” veriliyor. 2003 yılında Cemal Süreya Kültür ve Sanat Derneği kuruldu.
Cemal Süreya ile ilgili pek çok dergi özel sayı hazırlamış ve armağan kitaplar yayımlandı. 2001’de Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, Doğan Hızlan editörlüğünde Cemal Süreya armağan kitabı çıkarıldı.
Miras bıraktığı eserlerinden bazıları şöyle:
“Şapkam Dolu Çiçekle, Göçebe, Günler, Güz Bitiği, Sevda Sözleri, Üvercinka, Uzaktan Seviyorum Seni, Günübirlik, Uzat Saçlarını Frigya, Aydınlık Yazıları / Paçal, Papirüs’ten Başyazılar, Onüç Günün Mektupları, Aritmetik İyi Kuşlar Pekiyi, Güvercin Curnatası, Mülkiyeli Şairler, Oluşum’da Cemal Süreya ve Yüz Aşk Şiiri.”
Bugün enerjinin yüksek olduğu bir gün. İhtiyaç duyduğun cesareti içsel olarak hissedeceksin. Yeni fırsatlar kapında. Duygularını açık bir şekilde ifade etmekten çekinme; bu, ilişkilerini güçlendirecek. İş hayatında proaktif olman, beklenmedik olumlu sonuçlar doğurabilir. Sabırsızlık hissi, düşünmeden hareket etmeni sağlayabilir; dikkatli ol. Aşk hayatında ise tutku dolu anlar seni bekliyor; romantizmi canlı tutmak için küçük sürprizler yapabilirsin. Kendine güven, bu dönemde kararlılığın en büyük güç kaynağın olacak. Sağlığına dikkat etmeyi unutma; biraz dinlenmek iyi gelebilir.
Son zamanlarda elde ettiğin içsel huzur, yaşamına yansıyacak. Duygusal olarak daha güçlü hissedeceksin ve bu da çevrendekilere karşı daha açık olmanı sağlayacak. İlişkilerde samimiyetin artması, bağlarını güçlendirebilir. Maddi konularda ise kararların senin elinde olacak; detaylara dikkat etmekte fayda var. Belki de yeni bir gelir kaynağı araştırmak isteyebilirsin, bu süreçte sabırlı olmalı ve acele kararlar vermemelisin. Kendine biraz zaman ayırmak, ruhsal anlamda yenilenmene yardımcı olacak. Gözlemlerine ve sezgilerine güven; içsel sesin, doğru yolu bulmana rehberlik edecek. Günün ilerleyen saatlerinde, beklenmedik bir sürpriz seni heyecanlandırabilir. Huzur bulduğun alanlarda, yaşamın tadını çıkar.
İkizler, zihinlerinizi açacak ve yeni fikirlerle dolup taşacak bir gün geçirebilirsiniz. Sosyal çevrenizde hareketlilik artarken, iletişim becerilerinizi ön plana çıkarmanız gereken fırsatlar sizi bekliyor. Merak duygunuz, etrafınızdaki insanlarla derinleşebilecek sohbetlere dönüşebilir. Dinleyici rolünü benimserseniz, başkalarının deneyimlerinden önemli dersler çıkarabilirsiniz. Duygusal ilişkilerde, dürüstlük ve açıklık, aradığınız bağı kurmanın anahtarı olabilir. İçsel olarak huzursuz hissedebilir, ama bunu yaratıcı yönlerinizi keşfederek dengeleyebilirsiniz. Yeni hobiler edinebilir veya eski ilgi alanlarınıza geri dönebilirsiniz. Kendinize zaman ayırmayı unutmayın; bu, zihinsel yorgunluğunuzu hafifletecektir. Unutmayın, düşüncelerinizi anlamak ve başkalarıyla paylaşmak size büyük bir tatmin sağlayabilir.
Duyguların ön planda olacağı bir gün seni bekliyor. İçsel dünyanda derinlemesine bir keşif yapabilir, geçmişteki anıların senin üzerindeki etkilerini gözden geçirebilirsin. Ailevi ilişkilerin, sevdiklerinle olan bağların, duygusal yönünü besleyecek bir odak noktası olacak. Sakin ve şefkatli bir yaklaşım sergilemek, hem senin hem de çevrendekilerin ruh haline olumlu bir katkı sağlayabilir.Kendine biraz zaman ayırmak, duygusal yüklerini hafifletmek için faydalı olabilir. Belki bir yürüyüş, bir gün geçirmek için doğayı seçmek ya da bir hobiyle ilgilenmek iyi birer alternatif. Bugün, hayal gücünün yüksek olduğu bir dönemdesin; yaratıcılığını kullanarak kendini ifade etme fırsatı bulabilirsin. Belirsizlikler veya kaygılar içindeysen, sevdiğin kişilerin desteği sana iyi gelecektir.İletişimde dikkatli ol; hislerini açıkça dile getirmek önemli ama kelimelerini seçerken nazik bir dil kullanmak ilişkilerini güçlendirebilir. Belki de duygusal bir paylaşım yaparak aralarındaki bağları yeniden kuvvetlendirmek isteyebilirsin. Genel olarak, içsel huzurunu bulma çabası öne çıkıyor. Altında yatan duygusal dinamikleri anlamak ve kabullenmek, ilerlemeni destekleyecektir.
Etkileyici bir enerjiyle güne başlayacaksın. Karizma ve çekiciliğin bu dönemde zirve yapabilir; çevrendekilerin dikkatini çekmekte zorlanmayacaksın. Yaratıcılığın artarken, sanatsal projelere yönelmek için mükemmel bir zaman. Kendini ifade etme yeteneğin, iletişim kurduğun kişilere ilham verebilir. Özgüvenin yüksek, bu da cesur adımlar atmana olanak tanıyacak. Duygusal ilişkilerde tutkulu bir atmosfer hakim olabilir; sevgi dolu anlar yaşamak için fırsatlar karşına çıkabilir. Ancak, aşırı gururlu davranmaktan kaçınmalısın; bu, bazı çatışmalara yol açabilir. Aynı zamanda geleceğe dair hedeflerinle ilgili düşünmek ve planlama yapmak için de uygun bir zaman dilimi. Kendi potansiyelini keşfetmeye yönelik içsel bir motivasyon hissedebilirsin. Biraz kendine zaman ayırarak, içsel huzurunu sağlamak ve enerji depolamakta fayda var. Unutma, içindeki ateşi beslemek, etrafındaki dünyayı aydınlatacak.
Detaylara olan ilgin, sorumluluklarındaki titizlikle birleşince, bugün işlerindeki başarıyı artırabilir. Küçük detayların üzerine düşmek, büyük bir resmi anlamana yardımcı oluyor. Birikmiş işlerinle ilgilenmek, zihinsel olarak seni rahatlatacak ve daha verimli bir gün geçirmeni sağlayacak. Yakın çevrendeki insanlarla olan iletişimin güçleniyor; onların fikirlerine önem vererek aranızdaki bağı pekiştirebilirsin. Duygusal konularda da dengede kalmayı başarabilirsin; sevgi dolu ancak mantıklı bir yaklaşım sergilemen ilişkilerine olumlu yansıyacak. Sağlığına dikkat etmen, günlük rutininde spor veya yürüyüş yapman, enerji seviyeni yükseltecek. Yeni bir şeyler öğrenmek için mükemmel bir zaman; ilgi alanların hakkında kendini geliştirecek fırsatlar bulabilirsin. Kendine olan güvenin artarken, başkalarına da ilham verecek bir liderlik potansiyelin açığa çıkabilir.
İlişkilerde denge arayışında olacağın bir dönemdesin. Sosyal ortamlarında daha fazla dikkat çekebilir, etrafındakilerin ilgisini üzerine çekebilirsin. İletişim becerilerin gün yüzüne çıkarken, sanatsal yönlerini de ortaya koyma fırsatı bulabilirsin. Kendini yaratıcı projelerde ifade etmekten keyif alacak, hayal gücünü serbest bırakacaksın. Aşk hayatında ise duygusal derinlikler ve tatlı sürprizler seni bekliyor. Sevdiğinle yapacağınız küçük bir etkinlik ilişkinizi tazelemenize vesile olacak. Sabırlı olmalı, bazen olayların doğal akışına bırakmalısın. Parasal konularda dikkatli olmalı, harcamalarını gözetmeli, gereksiz risklerden kaçınmalısın. Kendine zaman ayırmayı ihmal etme; meditasyon, yoga gibi rahatlatıcı aktiviteler zihnini dinlendirip ruhunu besleyecek. Bugün, başkalarıyla olan bağlantıların sayesinde birçok fayda elde edebilirsin. Sosyal etkinlikler, yeni insanlarla tanışmak ve sürpriz fırsatlarla dolu.
Duygusal derinlikler içinde kaybolabilirsin. İçsel bir dönüşüm sürecindesin; geçmişle yüzleşmek ve duygusal yaralarını sarma vakti. Sırtındaki yüklerden kurtulmak için cesaretini topla. İçinde birikecek hislerin, sana yeni ufuklar açacak. İkili ilişkilerde sadakat ve güven arayışında olabilirsin. Duygularını açıkça ifade etmekte zorlanabilirsin ama gerçek hislerini paylaşmak, ilişkilerini güçlendirecek. İş hayatında yeniliklere adım atmaya meyilli ol. Geleceğe dair planlarını gözden geçir; esnek ol ve fırsatları değerlendirmek için hazır bekle. Özellikle sezgilerin bugün çok güçlü. Kendi iç sesine kulak ver ve kararlarını ona göre yönlendir. Kendine zaman ayırmayı unutma, zihin ve ruh sağlığına özen göstermelisin. Günün sonunda, duygusal tatminin seni bekliyor; hissettiğin her şey, sana yeni kapılar açacak.
Macera arzun gün yüzüne çıkıyor; yeni fırsatlar kapını çalabilir, bu yüzden açık fikirli ve cesur olmalısın. Eğlenceli ve sosyal bir ortamda bulunmak, ruh halini iyileştirecek. İletişimde dikkatli olmalısın; yanlış anlaşılmalar, istenmeyen gerginlikler doğurabilir. İçsel yolculuk ve düşünme zamanı. Yeni bir şeyler öğrenmek, kişisel gelişimine katkı sağlayacak. Hayallerine odaklan ve onları gerçekleştirme yolunda adımlar atmaya başlayabilirsin. Bu dönemde keyif aldığın hobilerle meşgul olmak ruhuna iyi gelecektir. Kalp ve zihin arasında bir denge kurmalısın; hislerini anlamak, ilişkilerde daha derin bir bağ kurmanı sağlayabilir. Doğada zaman geçirmen, enerjini tazeleyecek. Hayatın tadını çıkar!
Bugün, kararlılığın ve disiplinin ön plana çıkıyor. Hedeflerine ulaşmada izlediğin strateji, diğerlerine ilham verebilir. İş yerinde sıkı bir programın var, bu da seni zamanında ve etkili sonuçlar almaya yönlendiriyor. Ancak dikkatini dağıtabilecek durumlar, seni başarıya giden yolda zorlayabilir. Duygusal olarak, kendini biraz yalnız hissedebilirsin; bu da yakın ilişkilerine dair derin düşüncelere yol açabilir. Sevdiklerinle kaliteli zaman geçirmek, ruh halini dengelemene yardımcı olacak. Para konularında dikkatli olman gereken bir dönemdesin, harcamalarını gözden geçirmen faydalı olacaktır. Kendine yatırım yapmayı unutma, zira bugün içsel gücünü artıracak fırsatlar karşına çıkabilir.
Sanat ve yaratıcılıkla dolu bir gün geçirebilirsin. İçsel bir keşif yolculuğuna çıkman, zihnindeki utangaç fikirleri serbest bırakmana yardımcı olacak. Sosyal ilişkilerinde sürprizler ve beklenmedik karşılaşmalar söz konusu. Yenilikçi fikirlerin, çevrendeki insanları etkileyecek. Bağlantılarını güçlendirmek adına cesur adımlar atmak isteyeceksin, bu da senin için büyük bir memnuniyet kaynağı olacak. Duygusal derinliklerini keşfetmek için kendine alan tanımalısın. Kendini ifade etme biçiminin farklılıklarınla daha özgün hale geleceğini fark edeceksin. Kendi sınırlarını zorlamak, potansiyelini açığa çıkartacak. Unutma, içindeki yenilikçi ruh her zaman yeni yollar yaratmana yardımcı olacaktır.
Son dönemde duygusal derinliklere dalmak isteyebilirsiniz. İçsel dünyanızda huzur arayışında olsanız da çevrenizdeki karmaşa buna engel olabilir. Hayal gücünüz oldukça güçlü çalışıyor; bu, yaratıcılığınızı besleyebilir. Sanat ve estetikle ilgilenmek, ruh halinizi iyileştirebilir. Sosyal ilişkilerinizde daha duyarlı ve anlayışlı olmaya yönelin. Başkalarının duygularını anlamak için üstün bir empati yeteneği sergileyerek, açık iletişim kurmak önemli. İçsel huzurunuzu korumak adına yalnız kalmak, meditasyon yapmak ya da doğayla zaman geçirmek iyi gelebilir. Ayrıca, sezgilerinize güvenerek bazı konularda attığınız adımlar, sizi beklemediğiniz yerlere taşıyabilir. Unutmayın, içsel dünyanızda yaşadığınız gelişmeler, dışarıda da olumlu değişimlere yol açabilir.
