1
“Ölüyorum tanrım, bu da oldu işte.
Her ölüm erken ölümdür, biliyorum tanrım.
Ama, ayrıca, aldığın şu hayat, fena değildir…
Üstü kalsın…”
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, derleme ve tenkit yazıları kaleme alan, şiir ve tercümeler yapan edebiyatçının gerçek adı Cemalettin Seber.
1931 yılında Erzincan’da doğan Cemal Süreya, annesi Gülbeyaz ve babası Hüseyin ile birlikte çocukluk dönemini burada geçirdikten sonra, 1938 yılında çıkan Dersim İsyanı ile ailesi Bilecik’e sürgün edildi.
Sürgünden kısa bir süre sonra henüz 23 yaşında olan annesini kaybetti. Bu dönemde babası, öğrenimini büyük kentte yapması için İstanbul’a halasının yanına gönderdi.
Babası Hüseyin Bey, bir yıl sonra annesiyle iki kızını da İstanbul’a gönderdi, üçüncü yıl da kendisi çocuklarının yanına giderek İstanbul’da çalışmaya başladı. Ancak bir süre sonra yeniden sürgün yurtları olan Bilecik’e geri dönmek durumunda kaldılar.
Süreya’nın edebiyatla ilgisi çok küçük yaşlarda başladı. Küçük yaşlarda annesinden dinlediği halk hikayeleri “şairlik duygusunun” ortaya çıkmasına yardımcı oldu.
Ortaokul yıllarında okuduğu Dostoyevski ise ona adeta yeni bir dünyanın kapısını araladı.
Bu yıllarda şair olma arzusunun ilk nüvelerini hisseden Cemal Süreya, ilk aşkı olan (sonradan ilk eşi) Seniha’ya şiirler yazmış ve bu yüzden kendisine “Şair”, Âşık” gibi adlar verildi.
1944’te Bilecik Ortaokulu’na başlayan Cemal Süreya, üvey anne Esma’nın gelişiyle evden kurtulmak için babasından gizli sınava girip “parasız yatılı” okumaya hak kazandı. Okul yıllarında Türkçe ve edebiyat derslerindeki başarısı ile öğretmenlerinin dikkatini çekti.
Okuldan arta kalan vakitlerini Bakırcılar Çarşısı’ndaki Halkevi Kitaplığı’nda geçiren Cemal Süreya, bu dönemde kendi ifadesiyle “kötü romanlar” okudu.
1947’de yine parasız yatılı olarak Haydarpaşa Lisesi’ne girdi. Lise yıllarında edebiyata ilgisi oldukça derinleşmiş, kendi kendine eski yazıyı öğrendi ve özellikle eski edebiyata araştırmacı bir gözle bakmaya başladı.
Liseyi bitirdikten sonra 1950’de Mülkiye’nin Maliye bölümünü kazanınca hayatına Ankara’ya devam etti. Ankara’daki dört yıl, dünya görüşünün, kişiliğinin ve sanatının oluşumunda önemli bir rol oynadı.
1953’te henüz daha üniversite öğrencisiyken Seniha Hanım ile evledi.
Şiire çocuk yaşlarda ilgi duyan Süreya’nın ilk şiiri “Şarkısı Beyaz”, 1953’te “Mülkiye” adlı okul dergisinde çıktı. Cemal Süreya, “İkinci Yeni” şiir hareketinin öncülerinden biri kabul edildi.
Şiirlerindeki ironiyi ortaya koyan “Gül” şiiri, Yeditepe dergisinde yayınlandığında 23 yaşında olan Süreya, Sezai Karakoç, Muzaffer Erdost, Nihat Kemal Eren ve Hasan Basri ile yakın arkadaş oldu.
1954 yılında Mülkiye’den mezun oldu ve aynı yıl Eskişehir Vergi Dairesi’nde stajyer olarak göreve başladı. 1955’te Ayçe adlı bir kızları oldu ve aynı yıl Maliye Müfettiş Muavini olarak İstanbul’a atandı.
Usta şair, hem şiirleri hem de yazılarının yayımlanmasının ardından dergi çıkarma düşüncesi içine girdi. Süreya, “Papirüs” dergisinin ilk sayısını yayımladı, ikinci sayıdan sonra 8 ay ara veren şair, üç sayı sonra dergiyi kapattı.
1959’da askere giden Süreya, askerliğini yaparken bir taraftan da Hukuk fakültesini bitirdi.
1961’de “Maliye denetim usulleri ve iktisadi devlet teşekkülleri”ni incelemesi için Paris’e gönderildi. Paris’te bir yıl kaldıktan sonra teftiş göreviyle 1963’te Kars ve Ağrı, 1965’te Çanakkale ve Tekirdağ’a gitti.
1965’te, arkadaşları Sezai Karakoç ve Doğan Yel ile Maliye Teftiş Kurulundan istifa ederek, edebiyata ağırlık verdi.
1 Haziran 1966’da 3. kez “Papirüs”ü okuyucuyla buluşturdu ve1970’e kadar dergiyi her ay düzenli yayımladı.
Maliye Bakanlığındaki memuriyetine 1971’de geri döndü. İstanbul Hocapaşa Vergi Dairesi, Maliye Tetkik Kurulu, İstanbul Darphane ve Damga Matbaası Müdürlüğünde görev aldı.
Başyazılarını yazdığı “Oluşum” dergisinde ve kurucularından olduğu “Türkiye Yazıları” dergisinde yöneticilik de yapan Süreya, 1977’de “Politika” gazetesinin sanat sayfasında haftada bir yazdığı “Günübirlik” yazılarıyla gazete yazarlığına başladı.
Kültür Bakanlığı Kültür Yayınları Danışma Kurulu üyeliği yaptı. “Papirüs”ü son olarak 15 Mart 1981’de çıkardı.
“Yeni Ulus” ve “Aydınlık” gazetelerinde de yazan Süreya, çeşitli devlet kademelerinde görev aldıktan sonra 1982’de emekli oldu.
Cemal Süreya, eserlerini, Osman Mazlum, Adil Fırat, Ali Fakir, Ali Hakir, Ahmet Gürsu, Hüseyin Karayazı, Birsen Sağanak, Dr. Suat Hüseyin gibi farklı mahlaslarla kaleme aldı.
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, tenkit yazısı, şiir ve düz yazı tercümesi ve derleme de yazan Süreya, ilk kitabı “Üvercinka” ile 1958’de Yeditepe Şiir Ödülünü, Arif Damar’la paylaştı.
Süreya, ikinci kitabı “Göçebe”yle 1966’da Türk Dil Kurumu Edebiyat Ödülüne, “Sıcak Nal” ve “Güz Bitiği” kitaplarıyla 1988’de Behçet Necatigil Şiir Ödülüne değer görüldü.
Usta şair, girdiği şeker koması sonucu 9 Ocak 1990’da hayatını kaybetti ve Kulaksız Mezarlığı’na defnedildi.
1990 yılında ölen Cemal Süreya’nın anısına 1991’den yılından beri “Cemal Süreya Şiir Ödülü” veriliyor. 2003 yılında Cemal Süreya Kültür ve Sanat Derneği kuruldu.
Cemal Süreya ile ilgili pek çok dergi özel sayı hazırlamış ve armağan kitaplar yayımlandı. 2001’de Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, Doğan Hızlan editörlüğünde Cemal Süreya armağan kitabı çıkarıldı.
Miras bıraktığı eserlerinden bazıları şöyle:
“Şapkam Dolu Çiçekle, Göçebe, Günler, Güz Bitiği, Sevda Sözleri, Üvercinka, Uzaktan Seviyorum Seni, Günübirlik, Uzat Saçlarını Frigya, Aydınlık Yazıları / Paçal, Papirüs’ten Başyazılar, Onüç Günün Mektupları, Aritmetik İyi Kuşlar Pekiyi, Güvercin Curnatası, Mülkiyeli Şairler, Oluşum’da Cemal Süreya ve Yüz Aşk Şiiri.”
Bugün enerjinin yüksek olduğu bir gün. İçsel gücünü hissedecek ve çevrendeki insanlara ilham vereceksin. Yeni projelere başlamak için mükemmel bir zaman. Cesaret ve tutku, girişimlerini güçlendirecek. Ancak aceleci davranmamaya dikkat et. İletişim becerilerin, ikili ilişkilerde sorunları çözmende anahtar rol oynayacak. Çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerinde samimiyet ön planda olacak; bu, derin bağlar kurmanı sağlayabilir. Kendine zaman ayırmayı ihmal etme, zihin dinlendirici bir aktivite bul. Sakinleştiğinde, yaratıcı düşüncelerin ortaya çıkacak. Bu süreçte, içsel sesini dinlemek sana yol gösterici olabilir.
Bugün, içsel huzuru bulma arayışında olacaksın. Yakın çevrendeki insanlarla olan ilişkilerin ön planda, duygusal bağlarını kuvvetlendirmek isteyebilirsin. Hedeflerine giden yolda sabırlı olmanın önemini daha iyi anlayacaksın. Maddi konular üzerinde düşünmek, geleceğe dair sağlam adımlar atmak için ilham verici bir dönemdesin. Yeni fırsatlar kapını çalabilir; bunu değerlendirmek için hazır ol. Duygularının ve sezgilerin güçlü olduğu bu zaman diliminde, içten gelen sesi dinlemek seni doğru yola yönlendirecek. Kendinle ilgili bazı farkındalıklar kazanabilir, yeni bir bakış açısı geliştirebilirsin. Doğayla iç içe olmak, ruhunu dinlendirebilir ve sana enerji verebilir. Unutma, senin sabrın ve kararlılığın başarılarının anahtarı olacak.
Fikirlerin bir kıvılcımla alevleneceği bir gün seni bekliyor. Doğa, etrafındaki insanlarla derin ve anlam dolu iletişim kurma fırsatları sunabilir. Gözlem yeteneğin oldukça dikkat çekici olacak; insanların duygularını ve düşüncelerini anlama konusunda eşsiz bir kapasiten var. İçsel bir merak duygusu seni yeni bilgilere ve deneyimlere yönlendirebilir. Kıvrak zekânla sorunlara yaratıcı çözümler üretmekte zorlanmayacaksın. Gün boyunca sosyal etkileşimlerin artabilir, yeni bağlantılar kurmak için cesur olmalısın. Bazı konuşmalar senin için oldukça öğretici ve ilham verici olabilir. Duygusal olarak da tatmin arayışın artacak; belki de içsel dünyanı keşfetmene yardımcı olacak deneyimler yaşayacaksın. Hayatın sunduğu küçük anları değerlendirmek sana büyük bir mutluluk verebilir. Şu anki ruh hali, yaratıcılığını tetikleyecek ve kendini ifade etmek için en uygun fırsatları yaratman konusunda seni cesaretlendirecek. İçindeki tutkulara yönel, yeni projelere atılmaktan çekinme. Farklı düşünceler ve görüşler arası denge kurmak senin için kolaylaşacak; bu da etrafındaki insanlarla uyum içinde olmanı sağlayacak. Kendine güven, hayallerinin peşinden koşman için gereken adımları atmanda sana güç verecek.
Duygusal derinliklerinle yüzleşmek, içsel dünyanı keşfetmek için harika bir zaman dilimindesin. Sevdiklerinle olan iletişimini güçlendirebilir, kendini daha açık ifade edebilirsin. İnandığın değerlere sıkı sıkıya bağlı kalırken, karşındakilerle olan bağların da derinleşecek. Sakin bir yer bulup, düşüncelerini netleştirmek isteyebilirsin; meditasyon veya doğada kısa bir yürüyüş bu bakış açını açacak. Aynı zamanda, aniden gelişen durumlar karşısında esnek olma yeteneğin, seni daha zorlu anlardan geçirmek için önemli bir yardımcı olacak. Kendine olan güvenini artırıcı fırsatlar karşına çıkabilir, bunun tadını çıkar. Akşam saatlerinde ise, sevdiklerinle birlikte vakit geçirmek, huzurlu bir enerji yaratmana yardımcı olacak. Evin içinde yaratacağın sıcak ve samimi atmosfer, birlikte anı biriktirmenin en güzel yolu.
Bugün, iç enerjini en üst düzeye çıkaracak fırsatlarla dolu bir gün. Işığını etrafa yaymaktan çekinmeyeceksin. Sosyal ilişkilerinde dikkat çekici bir etki yaratabilirsin; insanları etrafında toplamaya hazır ol. Yaratıcılığın zirveye çıkıyor, bu da yeni projelere başlama isteği uyandırabilir. Kendinle ilgili sorgulamalar yaparken, güçlü bir özdeğerlendirme süreci yaşayacaksın. İçsel dengeyi bulmak için biraz yalnız kalma ihtiyacı hissedebilirsin. Ancak bu süreç sonunda güçlü bir dönüşüm gerçekleşebilir. Sevdiklerinle duygu dolu anlar paylaşmak, aranızdaki bağı güçlendirecek. Bugün cesaretini toplayarak, yeni bir adım atmak için doğru bir zaman. Kişisel hedeflerine odaklanmalısın; bu, seni daha ileriye taşıyacak bir adım olabilir. Unutma, senin enerjin etrafındakilere de ilham verebilir.
Bugün, detaylara olan düşkünlüğünüz ve analitik düşünce yapınız öne çıkıyor. İş yerinde dikkatli olmanız gereken durumlarla karşılaşabilirsiniz; bu, sorunları daha kolay çözmenizi sağlayacak. Ayrıca, gün içinde iletişim kurduğunuz kişilerle aranızda daha yakın ve sıcak bağlar kurma şansınız var. Küçük bir yardım, büyük bir etki yaratabilir. Sağlığınıza da özel bir önem vermeniz, ruhsal ve fiziksel dengeyi yeniden sağlamanıza yardımcı olacak. Kendinize biraz zaman ayırmayı ve sevdiğiniz şeylerle ilgilenmeyi unutmayın. Bu, zihninizin tazelenmesine ve yaratıcılığınızın artmasına katkıda bulunacak. İş ve günlük sorumluluklarınızı dengelemekte zorlanabilirsiniz, ancak sabrınız ve azminiz sayesinde her şeyi başarabileceksiniz. Kendinize olan güveninizi artıracak durumlar yaşanabilir; bu fırsatlardan yararlanın ve yeteneklerinizi sergilemekten çekinmeyin.
Dengede kalma arayışın daha da belirginleşiyor. Sosyal ilişkilerin ön planda olacak, etrafındaki insanlarla olan bağlantıların güçlenecek. Yeni tanışmalar ve eski dostlukların tazelenmesi için harika bir dönem. İçsel huzurunu sağlamak adına yaratıcı projelere yönelmek isteyebilirsin; bu, ruhunu besleyecek. Çevrendeki insanlarla uyum içinde olmayı hedefle ve cömertliğini paylaş. Ancak, çok fazla kişiyle ilgilenirken kendi ihtiyaçlarını unutma. Kalp ve zihin dengesini kurmak, bu süreçte sana büyük fayda sağlayacak. Kendi sınırlarını çizmekten çekinme ve bunu yaparken nazik bir dil kullanmaya özen göster. Bugün, kendine bir iyilik yaparak içsel sesine kulak vermek için zaman ayırmalısın.
Bugün, duygularınız derinleşebilir ve sezgileriniz oldukça güçlü hale gelebilir. Başkalarının anlayamadığı, sizin için önemli olan duygusal deneyimlere yönelmek, benzersiz bir içsel keşif yaşamanıza olanak tanıyabilir. İlişkilerdeki bağlantılarınızı derinleştirme arzusu içindesiniz; gizlilik ve samimiyet, sizin için önemli temalar haline gelebilir. Kimi zaman karamsar düşünen zihninizle baş etmek zor olsa da, bu süreçlerde kendinize karşı nazik olmalısınız. Kendinize güvenin ve durup derin bir nefes alın; bu süre zarfında içsel huzur ve dönüşüm konusunda büyük adımlar atabilirsiniz. Hayatta görmek istediğiniz değişimlerin sadece bir adım ötenizde olduğunu unutmayın, harekete geçmekte tereddüt etmeyin. Yaratıcılığınız ve sezgisel yetenekleriniz, sizi ilham verici projelere yönlendirebilir. Kendi içsel dünyanızı keşfetmek ve yeniliklere açık olmak, gününüzün anahtarı olacak.
Maceracı ruhun ve keşfetme arzun bugün oldukça ön planda. Yeni deneyimlere açık olmalısın; bu, seni beklemediğin fırsatlara sürükleyebilir. İletişimde cesur olman, çevrendeki insanlarla daha sağlam bağlar kurmana yardımcı olacak. Belki de uzun zamandır ertelediğin bir seyahat planı yapmak için uygun bir zaman. İçsel tutkularına kulak ver; yaratıcılığını serbest bırakman gereken bir dönemdesin. Kariyerindeki yenilikler heyecan verici gelişmelere yol açabilir. Kısa süreli hedefler belirlemek ve bunlara odaklanmak, seni daha güçlü bir geleceğe yönlendirecek. Kendine olan güvenin artıyor; bu, hem özsaygını güçlendiriyor hem de çevrendeki insanların seni takdir etmesini sağlıyor. Aşk hayatındaki sürprizler, tutkulu anlar yaşamanı mümkün kılacak. Bugün, hayallerinin peşinden koşmak için cesaretini topla.
Disiplin ve kararlılık bu dönemde en büyük yardımcıların olacak. Hedeflerine odaklanmak için harika bir gün. Kendini finansal konularda güçlü hissedeceksin, bu, bazı fırsatları değerlendirmek için seni cesaretlendirebilir. Aynı zamanda, ailevi ilişkiler ön planda; sevdiklerinle daha fazla vakit geçirmenin önemini anlayabilir, geçmişteki tartışmaların üstesinden gelebilirsin. Kendini duygusal olarak daha dengede bulabileceğin bir gün. Sevgi ve destek arayışındaysan, çevrendeki insanlar sana gereken desteği sunacaktır. İçsel düşüncelerin ve sezgilerin, ruh halini şekillendirmekte önemli bir rol oynayacak. Kendi değerlerini sorgulamak yerine onlara sahip çıkmayı öğrenmelisin. Yaratıcılığını ortaya çıkarmak için uygun bir zaman; sanatsal veya hobisel çabalarına yönelmek, içindeki potansiyeli keşfetmene yardımcı olabilir.
Bugün, kendini ifade etme arayışın ön plana çıkıyor. Farklı düşüncelerin ve yenilikçi bakış açılarının seni diğerlerinden ayıracak. Sosyal çevrende ilham kaynağı olabilirsin; fikirlerini cesurca paylaşmaktan çekinme. Ancak, başkalarının görüşlerine saygı göstermeyi unutma. Belki de sürpriz bir karşılaşma seni bekliyor, bu da sosyal hayatına renk katabilir.Duygusal açıdan, kişisel sınırlarını koruma isteğin artıyor. Kendi ihtiyaçlarına odaklanmak sana iyi gelecek. İleriye dönük hayallerin üzerinde düşünmek için harika bir dönemdesin; planlarını somut hale getirmekte kararlısın. İçsel huzur arayışında meditasyon veya doğada vakit geçirmek faydalı olabilir.Finansal konularda dikkatli olman gereken bir gün. Harcamalarını kontrol altında tutmak, uzun vadede kazanç sağlamana yardımcı olabilir. İş yaşamında, alışılmışın dışına çıkmak ve yenilikler denemek senin için kazançlı olabilir. Kendine güven, çünkü ilhamını bulacağın anlar kapıda.
Duygusal derinlikler ve hayal gücü bugünün ana teması. İçsel dünyana yönelmek, hislerinle yüzleşmek için güzel bir fırsat. Yaratıcılığını beslemek adına ilham verici bir atmosfer var; sanat, müzik veya yazı gibi ifade biçimlerine yönelebilirsin. İletişim kurarken sezgilerin çok güçlü olacak, bu da başkalarıyla bağlarını kuvvetlendirebilir. Duygu ve düşüncelerini paylaşmak, samimi konuşmalar yapmana neden olacak. Aile ve arkadaşlarınla bir araya gelmek, ruh halini canlandıracak. Karşındaki insanın duygusal ihtiyaçlarına duyarlılık göstermek, ilişkilere derinlik kazandıracak. Ancak aşırı duygu yoğunluğu bazen seni zorlayabilir; sınırlarını belirlemekte fayda var. Kendine zaman ayırmak, meditasyon ya da doğa yürüyüşü gibi aktivitelerle ruhunu dinlendirmek iyi gelecek. Bugün ruhsal olarak yenilenme ve yeniden doğma hissi taşıyabilirsin.
