1
“Ölüyorum tanrım, bu da oldu işte.
Her ölüm erken ölümdür, biliyorum tanrım.
Ama, ayrıca, aldığın şu hayat, fena değildir…
Üstü kalsın…”
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, derleme ve tenkit yazıları kaleme alan, şiir ve tercümeler yapan edebiyatçının gerçek adı Cemalettin Seber.
1931 yılında Erzincan’da doğan Cemal Süreya, annesi Gülbeyaz ve babası Hüseyin ile birlikte çocukluk dönemini burada geçirdikten sonra, 1938 yılında çıkan Dersim İsyanı ile ailesi Bilecik’e sürgün edildi.
Sürgünden kısa bir süre sonra henüz 23 yaşında olan annesini kaybetti. Bu dönemde babası, öğrenimini büyük kentte yapması için İstanbul’a halasının yanına gönderdi.
Babası Hüseyin Bey, bir yıl sonra annesiyle iki kızını da İstanbul’a gönderdi, üçüncü yıl da kendisi çocuklarının yanına giderek İstanbul’da çalışmaya başladı. Ancak bir süre sonra yeniden sürgün yurtları olan Bilecik’e geri dönmek durumunda kaldılar.
Süreya’nın edebiyatla ilgisi çok küçük yaşlarda başladı. Küçük yaşlarda annesinden dinlediği halk hikayeleri “şairlik duygusunun” ortaya çıkmasına yardımcı oldu.
Ortaokul yıllarında okuduğu Dostoyevski ise ona adeta yeni bir dünyanın kapısını araladı.
Bu yıllarda şair olma arzusunun ilk nüvelerini hisseden Cemal Süreya, ilk aşkı olan (sonradan ilk eşi) Seniha’ya şiirler yazmış ve bu yüzden kendisine “Şair”, Âşık” gibi adlar verildi.
1944’te Bilecik Ortaokulu’na başlayan Cemal Süreya, üvey anne Esma’nın gelişiyle evden kurtulmak için babasından gizli sınava girip “parasız yatılı” okumaya hak kazandı. Okul yıllarında Türkçe ve edebiyat derslerindeki başarısı ile öğretmenlerinin dikkatini çekti.
Okuldan arta kalan vakitlerini Bakırcılar Çarşısı’ndaki Halkevi Kitaplığı’nda geçiren Cemal Süreya, bu dönemde kendi ifadesiyle “kötü romanlar” okudu.
1947’de yine parasız yatılı olarak Haydarpaşa Lisesi’ne girdi. Lise yıllarında edebiyata ilgisi oldukça derinleşmiş, kendi kendine eski yazıyı öğrendi ve özellikle eski edebiyata araştırmacı bir gözle bakmaya başladı.
Liseyi bitirdikten sonra 1950’de Mülkiye’nin Maliye bölümünü kazanınca hayatına Ankara’ya devam etti. Ankara’daki dört yıl, dünya görüşünün, kişiliğinin ve sanatının oluşumunda önemli bir rol oynadı.
1953’te henüz daha üniversite öğrencisiyken Seniha Hanım ile evledi.
Şiire çocuk yaşlarda ilgi duyan Süreya’nın ilk şiiri “Şarkısı Beyaz”, 1953’te “Mülkiye” adlı okul dergisinde çıktı. Cemal Süreya, “İkinci Yeni” şiir hareketinin öncülerinden biri kabul edildi.
Şiirlerindeki ironiyi ortaya koyan “Gül” şiiri, Yeditepe dergisinde yayınlandığında 23 yaşında olan Süreya, Sezai Karakoç, Muzaffer Erdost, Nihat Kemal Eren ve Hasan Basri ile yakın arkadaş oldu.
1954 yılında Mülkiye’den mezun oldu ve aynı yıl Eskişehir Vergi Dairesi’nde stajyer olarak göreve başladı. 1955’te Ayçe adlı bir kızları oldu ve aynı yıl Maliye Müfettiş Muavini olarak İstanbul’a atandı.
Usta şair, hem şiirleri hem de yazılarının yayımlanmasının ardından dergi çıkarma düşüncesi içine girdi. Süreya, “Papirüs” dergisinin ilk sayısını yayımladı, ikinci sayıdan sonra 8 ay ara veren şair, üç sayı sonra dergiyi kapattı.
1959’da askere giden Süreya, askerliğini yaparken bir taraftan da Hukuk fakültesini bitirdi.
1961’de “Maliye denetim usulleri ve iktisadi devlet teşekkülleri”ni incelemesi için Paris’e gönderildi. Paris’te bir yıl kaldıktan sonra teftiş göreviyle 1963’te Kars ve Ağrı, 1965’te Çanakkale ve Tekirdağ’a gitti.
1965’te, arkadaşları Sezai Karakoç ve Doğan Yel ile Maliye Teftiş Kurulundan istifa ederek, edebiyata ağırlık verdi.
1 Haziran 1966’da 3. kez “Papirüs”ü okuyucuyla buluşturdu ve1970’e kadar dergiyi her ay düzenli yayımladı.
Maliye Bakanlığındaki memuriyetine 1971’de geri döndü. İstanbul Hocapaşa Vergi Dairesi, Maliye Tetkik Kurulu, İstanbul Darphane ve Damga Matbaası Müdürlüğünde görev aldı.
Başyazılarını yazdığı “Oluşum” dergisinde ve kurucularından olduğu “Türkiye Yazıları” dergisinde yöneticilik de yapan Süreya, 1977’de “Politika” gazetesinin sanat sayfasında haftada bir yazdığı “Günübirlik” yazılarıyla gazete yazarlığına başladı.
Kültür Bakanlığı Kültür Yayınları Danışma Kurulu üyeliği yaptı. “Papirüs”ü son olarak 15 Mart 1981’de çıkardı.
“Yeni Ulus” ve “Aydınlık” gazetelerinde de yazan Süreya, çeşitli devlet kademelerinde görev aldıktan sonra 1982’de emekli oldu.
Cemal Süreya, eserlerini, Osman Mazlum, Adil Fırat, Ali Fakir, Ali Hakir, Ahmet Gürsu, Hüseyin Karayazı, Birsen Sağanak, Dr. Suat Hüseyin gibi farklı mahlaslarla kaleme aldı.
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, tenkit yazısı, şiir ve düz yazı tercümesi ve derleme de yazan Süreya, ilk kitabı “Üvercinka” ile 1958’de Yeditepe Şiir Ödülünü, Arif Damar’la paylaştı.
Süreya, ikinci kitabı “Göçebe”yle 1966’da Türk Dil Kurumu Edebiyat Ödülüne, “Sıcak Nal” ve “Güz Bitiği” kitaplarıyla 1988’de Behçet Necatigil Şiir Ödülüne değer görüldü.
Usta şair, girdiği şeker koması sonucu 9 Ocak 1990’da hayatını kaybetti ve Kulaksız Mezarlığı’na defnedildi.
1990 yılında ölen Cemal Süreya’nın anısına 1991’den yılından beri “Cemal Süreya Şiir Ödülü” veriliyor. 2003 yılında Cemal Süreya Kültür ve Sanat Derneği kuruldu.
Cemal Süreya ile ilgili pek çok dergi özel sayı hazırlamış ve armağan kitaplar yayımlandı. 2001’de Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, Doğan Hızlan editörlüğünde Cemal Süreya armağan kitabı çıkarıldı.
Miras bıraktığı eserlerinden bazıları şöyle:
“Şapkam Dolu Çiçekle, Göçebe, Günler, Güz Bitiği, Sevda Sözleri, Üvercinka, Uzaktan Seviyorum Seni, Günübirlik, Uzat Saçlarını Frigya, Aydınlık Yazıları / Paçal, Papirüs’ten Başyazılar, Onüç Günün Mektupları, Aritmetik İyi Kuşlar Pekiyi, Güvercin Curnatası, Mülkiyeli Şairler, Oluşum’da Cemal Süreya ve Yüz Aşk Şiiri.”
Bugün hedeflerinize ulaşmak için harika bir enerjiye sahipsiniz. Kararlılığınız ve cesaretiniz, karşılaştığınız zorlukları aşmanıza yardımcı olacak. Çevrenizdeki insanlarla iletişiminizde açık olun; düşüncelerinizi ve fikirlerinizi paylaşmak size beklediğinizden daha fazla destek getirebilir. Bir süredir ertelediğiniz projelere başlamak için mükemmel bir zaman. İçsel motivasyonunuz yükseldikçe, yaratıcılığınızı ortaya çıkaracak fırsatlar karşınıza çıkabilir. “Ben yaparım” yaklaşımınız, zorlukları aşmanıza ve beklenmedik başarılar elde etmenize olanak tanır. Kendinize güvenin ve bu fırsatları değerlendirmek için cesur adımlar atın. Unutmayın, engeller yerine hedeflerinize odaklandığınız sürece, başarı sizi bekliyor olacak. Hem bedensel hem de ruhsal sağlığınıza özen göstermeyi ihmal etmeyin; bu dönemde kendinize biraz dinlenme ve yenilenme zamanı ayırmak faydalı olacaktır.
Bugün, içsel huzur arayışınız ön planda. Gözlerinizi dış dünyadan daha çok içe çevirecek, ruhsal bir derinleşme deneyimleyeceksiniz. İçsel sesinize kulak vermek, sizi önemli bir karar aşamasına yönlendirebilir. İkili ilişkilerde duygusal derinlikleri keşfetmek, kalbinizi ağırlaştıracak gibi görünse de, uzun vadede sizi güçlü kılacak gelişmelere kapı aralayacak. Maddi konularda tutumlu olmanız gereken bir döneme giriyorsunuz; harcamalarınızı gözden geçirip tasarruf yapma gerekliliği hissedebilirsiniz. Öte yandan, doğanın tadını çıkarmak, zihninizi canlandıracak ve sizi yenileyecek. Kendinize zaman ayırmayı unutmayın, bu gün sonunda tatmin edici bir deneyim yaşamanıza yardımcı olacaktır.
Bugün zihnindeki yaratıcı düşünceler ve fikirlerle çevrendeki insanları etkileyebilirsin. İletişim becerilerin ön planda olacak, bu sayede sosyal ortamlarda kendini rahatça ifade etme şansın artacak. Arkadaşlarınla yapacağın sohbetler, merak ettiğin konular üzerinde ilginç tartışmalara yol açabilir. Yeni insanlarla tanışma ve farklı bakış açıları edinme fırsatların var. Yalnız kalmamaya dikkat et, etrafındakilerin enerjisi seni besleyecek. İş veya eğitim alanında önüne çıkacak yeni fırsatları değerlendirmek için cesur olmalısın. İki yönlü düşünme becerin, karmaşık durumlar karşısında seni doğru yola yönlendirebilir. Bugün kendine ve hayallerine dair belirgin hedefler koymak için ideal bir zaman. Unutma, dış dünyayla kurduğun bağ, içsel dünyanı da besleyecektir.
Duygusal derinliklere inme, içsel huzur arayışı bugünün temalarını oluşturuyor. Sevdiklerinle geçen zaman kalbinin sıcaklığını artırırken, duygu paylaşımlarında samimiyet arayışın artabilir. İçsel sesini dinleyip, sezgilerini takip ettiğinde, gizli kalmış ihtiyaçlarını daha net görebilirsin. Rahat bir ortam yaratmaya çalışmak, seni ve sevdiklerini ruhsal olarak besleyecek. İletişimde özenli olman gerekebilir; bazı durumlarda empati göstermek, karşındakiyle daha güçlü bağlar kurmana yardımcı olacaktır. Anlık keyifleri kucaklama, küçük mutlulukları değerlendirerek kendine iyi bakma zamanıdır. Geçmişte kalan duygularla yüzleşmek için uygun bir gün. Ancak, geçmişin yükünden kurtulmayı seçmek, geleceğe daha umutla bakmanı sağlayacaktır.
Bugün kendini oldukça yaratıcı ve enerjik hissedebilirsin. İçindeki coşkuyu çevrenle paylaşmak, yeni projelere adım atmak için harika bir zaman. Sosyal ilişkilerde dikkat çekiciliğin artacak, çevrendeki insanları etkileme kabiliyetinle göz dolduracaksın. Fakat, biraz daha sabırlı olman ve aceleci davranmaman önemli. Bazı hedeflere ulaşabilmek için adım adım ilerlemen gerektiğini hatırla. Özgüvenin yüksek, ancak başkalarının düşüncelerine de saygı göstermeyi unutma. Aşk hayatında, romantik bir iletişim seni bekliyor; hislerini açıkça ifade etmekten çekinme. Kendine güvenerek attığın adımlar, hem kişisel gelişimine hem de ilişkilerine olumlu yansıyacak. Bugün aynı zamanda sağlık konularına dikkat etme zamanı; bedenine biraz daha özen göstermen gerekebilir. Yaratıcılığı besleyecek aktivitelerde yer alarak ruh halini iyileştirmek için fırsatlar bulabilirsin.
Dikkat ve titizlik gerektiren konular üzerinde yoğunlaşma zamanı. İş ve sorumluluk alanlarında yüksek bir performans sergilemek mümkün. Amaçların netleşiyor, bu da seni ilerlemeye yönlendiriyor. Gözlemlerine güven, ayrıntılara odaklanmak, başkalarının fark etmediği fırsatları yakalamanı sağlayabilir. İletişim konularında dikkatli ol, başkalarının hislerine duyarlı olmak, mevcut ilişkilerini güçlendirecektir. Sağlık ve günlük rutininle ilgili konulara önem vermen gerekebilir; belki de bir düzen oluşturma veya yeni alışkanlıklar edinme zamanıdır. Kendi içsel huzurunu bulmak için, doğadayken veya sakin ortamlarda zaman geçirmek faydalı olabilir; bu seni tazeleyecek ve daha pozitif bir bakış açısı kazandıracaktır. İçsel sezgilerin bu dönemde oldukça kuvvetli; kalbini dinle ve aklınla birlikte onu takip et. Bu, seni isabetli kararlar almaya yönlendirecek. Kendine güven, doğru yolda olduğundan emin ol.
Duygusal denge ve uyum ön planda. Sosyal ilişkilerde samimiyet arayışında olacaksın; mevcut dostluklarına yenileri eklemek isteyebilirsin. Ortak projelerde görünümün artıyor, bu da seni stratejik düşünmeye yönlendirecek. Estetik ve sanatla ilgili konulara ilgi göstermek, içsel huzuruna katkı sağlayabilir. Karar vermekte zorlanabilirsin; bu, daha fazla seçenek sunarak seni düşündürecek. Zihnini açacak yeni bilgiler edinmeye fırsatlar çıkabilir. Kendini yalnız hissetmemen için samimi bir arkadaşla vakit geçirmek iyi gelecektir. Ancak, dış dünyayla olan etkileşimini sağlıklı bir dengeyle sürdürmekte fayda var. Kalp sağlığına özen göster, stresli durumlar üzerinde daha dikkatli olmalısın. Aşk konusunda sürprizlere açık ol, kalbinin sesine kulak vermek keyifli anlar yaşatabilir.
Derin sezgilerle dolu bir gün. İçsel huzuru bulmak için sakin anlar yaratmak isteyebilirsin. Duygusal derinliklere inme arzusu, ilişkilerinde daha çok anlayış ve empati geliştirmene olanak tanıyacak. Bu süreç, başkalarının hislerini daha iyi kavramana yardımcı olurken, kendi içsel motivasyonlarını da gözden geçirmeni sağlayacak. Gizem ve tutkuyla dolu projelere yönelmek, yaratıcılığını artıracak. Ancak dikkatli ol; karanlık düşüncelere kapılmadan ilerlemek, sana güç katacaktır. İkili ilişkilerde ani tepkilerden kaçınmak, iletişimyı sağlamlaştırmana yardımcı olacak. İlerleyen saatlerde karşına çıkacak fırsatlar, senin için yeni kapılar açabilir, bu yüzden sezgilerine güvenmekte fayda var. Kendin ol, tüm potansiyelini yansıt.
Yeni başlangıçlara hazır hissedebilirsin. Yaratıcılığın ve özgür ruhun, bugün sosyal çevrende dikkat çekmeni sağlayacak. İletişim becerilerin artacak; insanlarla kuracağın derin ve anlamlı sohbetler, yeni bağlantılar kurmana yardımcı olabilir. Seyahat veya macera arayışın artabilir; bu isteğin, ruhsal olarak yeniden doğmana vesile olacak. İçsel bir keşif dönemine adım atıyorsun. Eski kalıpları geride bırakabilirsin. Yalnızsan, yeni bir karşılaşma ihtimali mevcut; bu, hayatında önemli bir dönüm noktası olabilir. Enerjini doğru yönlendirmeyi unutma, hislerine güven.
Bugün, hedeflerine ulaşmak için kararlılığın ve disiplinin ön planda. Uzun zamandır ertelediğin bir projeye başlamak için doğru bir zaman. Çevrendeki insanlarla olan ilişkilerini gözden geçirip, iletişimini güçlendirme fırsatı bulabilirsin. Kariyerinde bir atılım yapma isteği uyanabilir; bu, doğru adımlar atman durumunda oldukça verimli geçecektir. Kendine dürüst ol ve hislerine kulak ver. İçsel motivasyonun artıyor; bu da seni yeni fikirlere yönlendirebilir. Bilinçli tercihler, gelecekteki başarıların kapılarını sonuna kadar açabilir. Önceliklerini belirle ve hedeflerine odaklan. Başarının anahtarı, sabrın ve özverinle birleştiğinde seninle olacak.
Sosyal bağlantıların güçlendiği bir dönemdesin. Arkadaş çevrenle daha fazla zaman geçirmek ve yeni insanlarla tanışmak için uygun bir zemin oluşmuş. İnovatif fikirlerinle dikkat çekebilirsin; bu, iş veya hobi projelerinde yeni kapılar açabilir. Merak duygunuz seni harekete geçirecek, öğrenme arzun yüksek. Bireysel özgürlüğüne verdiğin önem, ilişkilerde dengeleri sorgulamana neden olabilir; bazı anlarda bağımsızlığını savunmaya çalışabilirsin. Duygusal derinliklere inmekten çekinme, bu sana hem kendini anlama hem de başkalarıyla daha samimi bağlar kurma fırsatı verecektir. Hedeflerin hakkında daha ciddiyete yönelmek isteyebilirsin; bu, sana tatmin edici bir yön haritası sunacak.
Duygusal derinlikler içinde yol alırken, sezgilerin seni yönlendirecek. İçsel huzur arayışında, anlık keyiflerin yanı sıra ruhsal bağların önem kazanmaya başlayacak. Aynı zamanda, yaratıcılığını ifade etmek için uygun bir zaman dilimi. Sanatsal projeler veya hobi olarak düşündüğün şeylere yönelmen, içindeki potansiyeli açığa çıkarabilir. Sosyal ilişkilerde daha açık ve samimi olmalısın; bu, yeni dostluklar kurmanın kapısını aralayabilir. Diğer insanlara karşı duyduğun merhamet, seni daha da parlatacak, unutma ki bu, karşılıklı güven inşa etmenin temelini oluşturur. Unutulmaması gereken, kendi sınırlarını belirlerken başkalarına destek olmanın da mümkündür. Sakin kal ve içindeki büzülmeyi bir kenara bırak, çünkü evren seni güzel fırsatlarla ödüllendiriyor.
