1
“Ölüyorum tanrım, bu da oldu işte.
Her ölüm erken ölümdür, biliyorum tanrım.
Ama, ayrıca, aldığın şu hayat, fena değildir…
Üstü kalsın…”
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, derleme ve tenkit yazıları kaleme alan, şiir ve tercümeler yapan edebiyatçının gerçek adı Cemalettin Seber.
1931 yılında Erzincan’da doğan Cemal Süreya, annesi Gülbeyaz ve babası Hüseyin ile birlikte çocukluk dönemini burada geçirdikten sonra, 1938 yılında çıkan Dersim İsyanı ile ailesi Bilecik’e sürgün edildi.
Sürgünden kısa bir süre sonra henüz 23 yaşında olan annesini kaybetti. Bu dönemde babası, öğrenimini büyük kentte yapması için İstanbul’a halasının yanına gönderdi.
Babası Hüseyin Bey, bir yıl sonra annesiyle iki kızını da İstanbul’a gönderdi, üçüncü yıl da kendisi çocuklarının yanına giderek İstanbul’da çalışmaya başladı. Ancak bir süre sonra yeniden sürgün yurtları olan Bilecik’e geri dönmek durumunda kaldılar.
Süreya’nın edebiyatla ilgisi çok küçük yaşlarda başladı. Küçük yaşlarda annesinden dinlediği halk hikayeleri “şairlik duygusunun” ortaya çıkmasına yardımcı oldu.
Ortaokul yıllarında okuduğu Dostoyevski ise ona adeta yeni bir dünyanın kapısını araladı.
Bu yıllarda şair olma arzusunun ilk nüvelerini hisseden Cemal Süreya, ilk aşkı olan (sonradan ilk eşi) Seniha’ya şiirler yazmış ve bu yüzden kendisine “Şair”, Âşık” gibi adlar verildi.
1944’te Bilecik Ortaokulu’na başlayan Cemal Süreya, üvey anne Esma’nın gelişiyle evden kurtulmak için babasından gizli sınava girip “parasız yatılı” okumaya hak kazandı. Okul yıllarında Türkçe ve edebiyat derslerindeki başarısı ile öğretmenlerinin dikkatini çekti.
Okuldan arta kalan vakitlerini Bakırcılar Çarşısı’ndaki Halkevi Kitaplığı’nda geçiren Cemal Süreya, bu dönemde kendi ifadesiyle “kötü romanlar” okudu.
1947’de yine parasız yatılı olarak Haydarpaşa Lisesi’ne girdi. Lise yıllarında edebiyata ilgisi oldukça derinleşmiş, kendi kendine eski yazıyı öğrendi ve özellikle eski edebiyata araştırmacı bir gözle bakmaya başladı.
Liseyi bitirdikten sonra 1950’de Mülkiye’nin Maliye bölümünü kazanınca hayatına Ankara’ya devam etti. Ankara’daki dört yıl, dünya görüşünün, kişiliğinin ve sanatının oluşumunda önemli bir rol oynadı.
1953’te henüz daha üniversite öğrencisiyken Seniha Hanım ile evledi.
Şiire çocuk yaşlarda ilgi duyan Süreya’nın ilk şiiri “Şarkısı Beyaz”, 1953’te “Mülkiye” adlı okul dergisinde çıktı. Cemal Süreya, “İkinci Yeni” şiir hareketinin öncülerinden biri kabul edildi.
Şiirlerindeki ironiyi ortaya koyan “Gül” şiiri, Yeditepe dergisinde yayınlandığında 23 yaşında olan Süreya, Sezai Karakoç, Muzaffer Erdost, Nihat Kemal Eren ve Hasan Basri ile yakın arkadaş oldu.
1954 yılında Mülkiye’den mezun oldu ve aynı yıl Eskişehir Vergi Dairesi’nde stajyer olarak göreve başladı. 1955’te Ayçe adlı bir kızları oldu ve aynı yıl Maliye Müfettiş Muavini olarak İstanbul’a atandı.
Usta şair, hem şiirleri hem de yazılarının yayımlanmasının ardından dergi çıkarma düşüncesi içine girdi. Süreya, “Papirüs” dergisinin ilk sayısını yayımladı, ikinci sayıdan sonra 8 ay ara veren şair, üç sayı sonra dergiyi kapattı.
1959’da askere giden Süreya, askerliğini yaparken bir taraftan da Hukuk fakültesini bitirdi.
1961’de “Maliye denetim usulleri ve iktisadi devlet teşekkülleri”ni incelemesi için Paris’e gönderildi. Paris’te bir yıl kaldıktan sonra teftiş göreviyle 1963’te Kars ve Ağrı, 1965’te Çanakkale ve Tekirdağ’a gitti.
1965’te, arkadaşları Sezai Karakoç ve Doğan Yel ile Maliye Teftiş Kurulundan istifa ederek, edebiyata ağırlık verdi.
1 Haziran 1966’da 3. kez “Papirüs”ü okuyucuyla buluşturdu ve1970’e kadar dergiyi her ay düzenli yayımladı.
Maliye Bakanlığındaki memuriyetine 1971’de geri döndü. İstanbul Hocapaşa Vergi Dairesi, Maliye Tetkik Kurulu, İstanbul Darphane ve Damga Matbaası Müdürlüğünde görev aldı.
Başyazılarını yazdığı “Oluşum” dergisinde ve kurucularından olduğu “Türkiye Yazıları” dergisinde yöneticilik de yapan Süreya, 1977’de “Politika” gazetesinin sanat sayfasında haftada bir yazdığı “Günübirlik” yazılarıyla gazete yazarlığına başladı.
Kültür Bakanlığı Kültür Yayınları Danışma Kurulu üyeliği yaptı. “Papirüs”ü son olarak 15 Mart 1981’de çıkardı.
“Yeni Ulus” ve “Aydınlık” gazetelerinde de yazan Süreya, çeşitli devlet kademelerinde görev aldıktan sonra 1982’de emekli oldu.
Cemal Süreya, eserlerini, Osman Mazlum, Adil Fırat, Ali Fakir, Ali Hakir, Ahmet Gürsu, Hüseyin Karayazı, Birsen Sağanak, Dr. Suat Hüseyin gibi farklı mahlaslarla kaleme aldı.
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, tenkit yazısı, şiir ve düz yazı tercümesi ve derleme de yazan Süreya, ilk kitabı “Üvercinka” ile 1958’de Yeditepe Şiir Ödülünü, Arif Damar’la paylaştı.
Süreya, ikinci kitabı “Göçebe”yle 1966’da Türk Dil Kurumu Edebiyat Ödülüne, “Sıcak Nal” ve “Güz Bitiği” kitaplarıyla 1988’de Behçet Necatigil Şiir Ödülüne değer görüldü.
Usta şair, girdiği şeker koması sonucu 9 Ocak 1990’da hayatını kaybetti ve Kulaksız Mezarlığı’na defnedildi.
1990 yılında ölen Cemal Süreya’nın anısına 1991’den yılından beri “Cemal Süreya Şiir Ödülü” veriliyor. 2003 yılında Cemal Süreya Kültür ve Sanat Derneği kuruldu.
Cemal Süreya ile ilgili pek çok dergi özel sayı hazırlamış ve armağan kitaplar yayımlandı. 2001’de Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, Doğan Hızlan editörlüğünde Cemal Süreya armağan kitabı çıkarıldı.
Miras bıraktığı eserlerinden bazıları şöyle:
“Şapkam Dolu Çiçekle, Göçebe, Günler, Güz Bitiği, Sevda Sözleri, Üvercinka, Uzaktan Seviyorum Seni, Günübirlik, Uzat Saçlarını Frigya, Aydınlık Yazıları / Paçal, Papirüs’ten Başyazılar, Onüç Günün Mektupları, Aritmetik İyi Kuşlar Pekiyi, Güvercin Curnatası, Mülkiyeli Şairler, Oluşum’da Cemal Süreya ve Yüz Aşk Şiiri.”
Enerji dolu ve cesur adımlar atmaya hazır bir gün seni bekliyor. İçsel motivasyonun yüksek, bu da seni yeni projelere başlamaya itiyor. Kararlılığın sayesinde önündeki engelleri aşabileceksin. İletişim becerilerin de artıyor; bu, iş veya sosyal çevrende etkili bağlantılar kurmana yardımcı olacak. Sıra dışı ve yaratıcı fikirlerinle dikkat çekebilirsin, bu nedenle düşüncelerini cesur bir şekilde ifade etmekten çekinme. Ancak aceleci davranma; bazı durumlarda sabırlı olman gerekebilir. Başkalarının görüşlerini dinlemek, seni yeni perspektiflerle buluşturabilir. Duygusal ilişkilerde ise samimi ve açık iletişim önem taşıyor. Sevdiğin kişilerle arandaki bağı güçlendirmek için küçük sürprizler yapabilirsin. Kendine güven ve içsel cesaretinle, bugünü en iyi şekilde değerlendireceksin.
Bugün güven arayışının ön planda olduğu bir dönemdesin. Maddi konulara olan ilgin artabilir; yatırım yapmayı ya da finansal durumunu gözden geçirmeyi düşünebilirsin. Sakin ve temkinli bir yaklaşım benimsemen, karşına çıkabilecek fırsatları değerlendirmeni kolaylaştıracak. Duygusal ilişkilerde ise samimi ve sıcak bir iletişim öne çıkacak. Sevdiğin kişilerle değerli zamanlar geçirebilir, derin sohbetler yaparak bağlarını güçlendirebilirsin. Kendine olan güvenin artarken, çevrendeki insanlarla uyum sağlama yeteneğin de dikkat çekici olacak. Unutma, bu süreçte sabırlı olman ve aceleci davranmaman önemli. İlerleyen saatlerde sürpriz gelişmeler karşısında esnek bir tutum benimsemen faydalı olabilir. Kendine özgü yöntemlerle sorunların üstesinden gelerek keyifli bir gün geçirebilirsin.
Bugün yaratıcı fikirlerin havada uçuştuğu bir gün. Sosyal etkileşimlerin artacağı, yeni bağlantılar kurma fırsatlarının doğabileceği bir döneme adım atıyorsun. İletişim yeteneklerin, özellikle iş ve özel yaşamında, seni öne çıkaracak. Merakın ve öğrenme isteğin, yeni bilgileri hızla sindirmene yardımcı olacak. Ancak dikkat etmen gereken bir konu, düşüncelerini ifade ederken başkalarının duygularını göz ardı etmemek. Bugün yapacağın bir konuşma, ileride beklemediğin sonuçlar doğurabilir; bu nedenle incelikle yaklaşman yararına olacak. Sadece sözler değil, aynı zamanda beden dilin de etrafındakilerle olan etkileşimini derinleştirecek. Kendine güvenin artıracak olan bu etkileşimler, sosyal çevreni genişletirken aynı zamanda ruh halini de pozitife taşıyacak. İkizler, yeniliklere açık ol ve fırsatları yakala!
Duygusal derinliklerin ön planda olduğu bir gün. İçsel hislerinle yüzleşirken, sevdiklerinle arandaki bağları güçlendirme fırsatı bulacaksın. Sıradan günlerin dışına çıkmak ve yeni deneyimler yaşamak isteyebilirsin. İçinde biriken duyguları dışa vurmak, sana kendini daha hafif hissettirecek. Geçmişle barışma sürecinde önemli adımlar atabilirsin. Anlayışın ve empati yeteneğin, kişisel ilişkilerde güçlü bir destek olacak. Bu dönemde, iç huzuru sağlamak adına sakin ortamlarda bulunmak sana iyi gelecek. Kendini ifade etmekten çekinme, yazmak ya da yaratıcı faaliyetlerde bulunmak ruhunu besleyecek. Rahatlamak için doğayla bağlantı kurmak, yaşam enerjini artıracak. Kendine karşı nazik olmayı unutma; bu, kendini yeniden inşa etmek için gereken temel.
Güçlü bir aydınlanma dönemine adım atıyorsun; içindeki liderlik vasfı belirginleşiyor. Bugün, çevrendekiler üzerinde etkili olma fırsatını yakalayacaksın. Hayal gücünü harekete geçirerek yaratıcı projeler üzerinde çalışmak için mükemmel bir zaman. Fakat dikkatli ol, sabırsızlık ve yüksek beklentilerin bazı ilişkilerini zorlayabilir. Kendine olan güvenin, başkalarının da seni takdir etmesini sağlayacak. İletişiminde cömert ve samimi ol; bu, insanlarla kurduğun bağları güçlendirecek. Kendi ihtiyaçlarını önceliklendirmeyi unutma, dengeyi sağlamak önemli. İleride karşına çıkacak fırsatları değerlendirmek için hazırlığını yap. Unutma, içsel gücünle büyük değişimlere öncülük edebilirsin.
Bugün, sosyal etkileşimler ön planda olacak. Diğer insanlarla kurduğun bağlantılar, ruh halini önemli ölçüde etkileyecek. Barış arayışındaki doğan, dost çevrendeki insanların çıkışlarıyla zıt bir deneyim yaşayabilir. Dikkatini dağıtan faktörler olabilir, bu nedenle karar alırken temkinli olmanda fayda var. Estetik ve sanatla ilgilenen yönlerin serpilip gelişebilir, yaratıcılığını ifade etmek için mükemmel bir gün. Duygusal dengeyi korumak için kendine zaman ayırmayı unutma. Sözlerinle başkalarına ilham verebilir, onların ruh hallerini olumlu yönde etkileyebilirsin. Sağlığına özen göster, kendini yorgun hissedebilirsin, ufak bir yürüyüş bile ruhunu canlandırabilir. İlişkilerde uzlaşmacı tavrın, çatışmaları ortadan kaldırmana yardımcı olacak. Pozitif enerjilerin etrafındaki insanlara yayılacak ve bu da sosyal aktivitelerini canlandıracak.
Duygusal derinlikler ön planda. İçsel rahatlama arayışında olabilirsin. İlişkilerdeki dinamiklere dikkat et. Manipülasyon ve güvensizlik hisleri ile boğuşabilirsin. Duygusal patlamalardan kaçınmakta fayda var. Kendine dön ve içsel huzuru bulmaya çalış. İş veya özel yaşamında gizli kalmış konular gündeme gelebilir, bu durum güncel durumunu etkileyebilir. İletişimde kendini ifade etme biçimine özen göster, zira yanlış anlaşılmalar söz konusu olabilir. Transformasyon ve yenilenme fırsatları kapıda; cesur ol, bu değişimi kucakla.
Bugün, özgür ruhunu daha da keşfetme fırsatı buluyorsun. Yeniliklere açık olman, beklenmedik sürprizlerle dolu bir gün geçirmeni sağlayabilir. İçsel huzurunu artıracak olan yaratıcı projelere yönelmek, ruhunu besleyecek. Sadece fiziksel değil, zihinsel genişleme peşinde koşabilirsin. Seyahat isteği yoğundur; yeni yerler keşfetmek, sana taze bir bakış açısı kazandırabilir. Sosyal çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerin güçlenecek; dostlukların, sana yoldaşlık edecek. Sakin kalmaya özen göster, çünkü bazı durumlar sabrını zorlayabilir. Kendini ifade etme şeklin, başkalarını etkileyebilir; bu nedenle, içindekileri cesurca paylaşmakta bir sakınca yok. Gözlerin ufukta; yapman gereken, içsel sesine kulak vermek ve yeteneklerini sergilemek.
Zihnini toparlama ve hedeflerine odaklanma fırsatların artıyor. Duygusal olarak biraz daha kararlı hissediyorsun, bu da iş ve sosyal hayatında daha sağlam adımlar atmanı sağlayacak. Kariyerine dair yeni projelere başlama isteği duyabilirsin; bu, seni daha ileriye taşıyacak cesur bir adım olabilir. Ailevi bağlarla ilgili konular da senin için ön planda. Sevdiklerinle zaman geçirmek, aranızdaki bağı güçlendirebilir. Sağlığına dikkat etmeli, stres altında kalmamaya çalışmalısın. İleriyi görebilme yeteneğin sayesinde kararlarını hızla alacaktır. Gözlemlerine dikkat et, bazı fırsatlar elinin altında olabilir. Başkalarının görüşlerine açık kalmayı unutma; bu, sana yeni bakış açıları kazandırabilir. Gelecek için plan yaparken, gerçekçi olmaya özen göster. Kendine güven, hedeflerine ulaşmak için gereken adımları atmakta kararlı ol.
Kendinizi özgür hissedeceğiniz, yeniliklere açık bir gündesiniz. Sosyal çevrenizle olan ilişkileriniz güçlenebilir, bu da yeni fırsat kapıları aralayabilir. Yaratıcılığınızın zirveye ulaşacağı bu dönemde, sıradışı düşünceler ve farkındalıklar ön plana çıkacak. Kendi tutkularınızı keşfetmek için mükemmel bir zaman, içsel sesinize kulak verin. Duygusal anlamda derin bağlantılar kurma isteği içinde olacaksınız, bu da ilişkilerinizi gözden geçirmenize yol açabilir. Bazı zorlukların üstesinden gelmek için ekip ruhunu ön plana çıkarabilir, kolektif projelere yönelmeniz gerektiğini hissedebilirsiniz. İçsel dengeyi bulduğunuzda, sizi rahatsız eden durumları geride bırakabileceksiniz. Kendinizi ifade etmekten çekinmeyin, sesinizi yükseltmek, hayallerinizi gerçeğe dönüştürmek için cesaret edin. Sonuç olarak, kendinizi yeniden bulduğunuz ve potansiyelinizi açığa çıkardığınız bir dönemdesiniz.
İçsel dünyanda derin bir sezgi tonu hakim. Duyguların dalgalanabilir, ama bu, içsel gücünü keşfetmen için bir fırsat. Yaratıcılığın arttığı bir dönemdesin; sanatsal projelere yönelmek için mükemmel bir zaman. Başkalarıyla duygusal bağlar kurmak, ruhsal derinlikte anlamlı deneyimler sunabilir. Ayrıca, hayal gücünü kullanarak problem çözme yeteneğin de ön planda. Kendini ifade etme biçiminde samimi ve içten olabilirsin. Ancak, gerçeklikten uzaklaşmamaya özen göstermelisin; hayallerin seni yolda tutabilir ama aynı zamanda dikkatli adımlar atmak önemlidir. Duygusal olarak hassas hissedebilirsin, bu yüzden kendine nazik olmayı unutma. Kalp bağlantılarına ve arkadaşlık ilişkilerine zaman ayırmak, sana iyi gelecektir. İçsel huzuru bulmak için doğayla bağlantı kurma fırsatlarını değerlendir. Unutma, sezgilerin seni doğru yola yönlendirecektir!
