1
“Ölüyorum tanrım, bu da oldu işte.
Her ölüm erken ölümdür, biliyorum tanrım.
Ama, ayrıca, aldığın şu hayat, fena değildir…
Üstü kalsın…”
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, derleme ve tenkit yazıları kaleme alan, şiir ve tercümeler yapan edebiyatçının gerçek adı Cemalettin Seber.
1931 yılında Erzincan’da doğan Cemal Süreya, annesi Gülbeyaz ve babası Hüseyin ile birlikte çocukluk dönemini burada geçirdikten sonra, 1938 yılında çıkan Dersim İsyanı ile ailesi Bilecik’e sürgün edildi.
Sürgünden kısa bir süre sonra henüz 23 yaşında olan annesini kaybetti. Bu dönemde babası, öğrenimini büyük kentte yapması için İstanbul’a halasının yanına gönderdi.
Babası Hüseyin Bey, bir yıl sonra annesiyle iki kızını da İstanbul’a gönderdi, üçüncü yıl da kendisi çocuklarının yanına giderek İstanbul’da çalışmaya başladı. Ancak bir süre sonra yeniden sürgün yurtları olan Bilecik’e geri dönmek durumunda kaldılar.
Süreya’nın edebiyatla ilgisi çok küçük yaşlarda başladı. Küçük yaşlarda annesinden dinlediği halk hikayeleri “şairlik duygusunun” ortaya çıkmasına yardımcı oldu.
Ortaokul yıllarında okuduğu Dostoyevski ise ona adeta yeni bir dünyanın kapısını araladı.
Bu yıllarda şair olma arzusunun ilk nüvelerini hisseden Cemal Süreya, ilk aşkı olan (sonradan ilk eşi) Seniha’ya şiirler yazmış ve bu yüzden kendisine “Şair”, Âşık” gibi adlar verildi.
1944’te Bilecik Ortaokulu’na başlayan Cemal Süreya, üvey anne Esma’nın gelişiyle evden kurtulmak için babasından gizli sınava girip “parasız yatılı” okumaya hak kazandı. Okul yıllarında Türkçe ve edebiyat derslerindeki başarısı ile öğretmenlerinin dikkatini çekti.
Okuldan arta kalan vakitlerini Bakırcılar Çarşısı’ndaki Halkevi Kitaplığı’nda geçiren Cemal Süreya, bu dönemde kendi ifadesiyle “kötü romanlar” okudu.
1947’de yine parasız yatılı olarak Haydarpaşa Lisesi’ne girdi. Lise yıllarında edebiyata ilgisi oldukça derinleşmiş, kendi kendine eski yazıyı öğrendi ve özellikle eski edebiyata araştırmacı bir gözle bakmaya başladı.
Liseyi bitirdikten sonra 1950’de Mülkiye’nin Maliye bölümünü kazanınca hayatına Ankara’ya devam etti. Ankara’daki dört yıl, dünya görüşünün, kişiliğinin ve sanatının oluşumunda önemli bir rol oynadı.
1953’te henüz daha üniversite öğrencisiyken Seniha Hanım ile evledi.
Şiire çocuk yaşlarda ilgi duyan Süreya’nın ilk şiiri “Şarkısı Beyaz”, 1953’te “Mülkiye” adlı okul dergisinde çıktı. Cemal Süreya, “İkinci Yeni” şiir hareketinin öncülerinden biri kabul edildi.
Şiirlerindeki ironiyi ortaya koyan “Gül” şiiri, Yeditepe dergisinde yayınlandığında 23 yaşında olan Süreya, Sezai Karakoç, Muzaffer Erdost, Nihat Kemal Eren ve Hasan Basri ile yakın arkadaş oldu.
1954 yılında Mülkiye’den mezun oldu ve aynı yıl Eskişehir Vergi Dairesi’nde stajyer olarak göreve başladı. 1955’te Ayçe adlı bir kızları oldu ve aynı yıl Maliye Müfettiş Muavini olarak İstanbul’a atandı.
Usta şair, hem şiirleri hem de yazılarının yayımlanmasının ardından dergi çıkarma düşüncesi içine girdi. Süreya, “Papirüs” dergisinin ilk sayısını yayımladı, ikinci sayıdan sonra 8 ay ara veren şair, üç sayı sonra dergiyi kapattı.
1959’da askere giden Süreya, askerliğini yaparken bir taraftan da Hukuk fakültesini bitirdi.
1961’de “Maliye denetim usulleri ve iktisadi devlet teşekkülleri”ni incelemesi için Paris’e gönderildi. Paris’te bir yıl kaldıktan sonra teftiş göreviyle 1963’te Kars ve Ağrı, 1965’te Çanakkale ve Tekirdağ’a gitti.
1965’te, arkadaşları Sezai Karakoç ve Doğan Yel ile Maliye Teftiş Kurulundan istifa ederek, edebiyata ağırlık verdi.
1 Haziran 1966’da 3. kez “Papirüs”ü okuyucuyla buluşturdu ve1970’e kadar dergiyi her ay düzenli yayımladı.
Maliye Bakanlığındaki memuriyetine 1971’de geri döndü. İstanbul Hocapaşa Vergi Dairesi, Maliye Tetkik Kurulu, İstanbul Darphane ve Damga Matbaası Müdürlüğünde görev aldı.
Başyazılarını yazdığı “Oluşum” dergisinde ve kurucularından olduğu “Türkiye Yazıları” dergisinde yöneticilik de yapan Süreya, 1977’de “Politika” gazetesinin sanat sayfasında haftada bir yazdığı “Günübirlik” yazılarıyla gazete yazarlığına başladı.
Kültür Bakanlığı Kültür Yayınları Danışma Kurulu üyeliği yaptı. “Papirüs”ü son olarak 15 Mart 1981’de çıkardı.
“Yeni Ulus” ve “Aydınlık” gazetelerinde de yazan Süreya, çeşitli devlet kademelerinde görev aldıktan sonra 1982’de emekli oldu.
Cemal Süreya, eserlerini, Osman Mazlum, Adil Fırat, Ali Fakir, Ali Hakir, Ahmet Gürsu, Hüseyin Karayazı, Birsen Sağanak, Dr. Suat Hüseyin gibi farklı mahlaslarla kaleme aldı.
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, tenkit yazısı, şiir ve düz yazı tercümesi ve derleme de yazan Süreya, ilk kitabı “Üvercinka” ile 1958’de Yeditepe Şiir Ödülünü, Arif Damar’la paylaştı.
Süreya, ikinci kitabı “Göçebe”yle 1966’da Türk Dil Kurumu Edebiyat Ödülüne, “Sıcak Nal” ve “Güz Bitiği” kitaplarıyla 1988’de Behçet Necatigil Şiir Ödülüne değer görüldü.
Usta şair, girdiği şeker koması sonucu 9 Ocak 1990’da hayatını kaybetti ve Kulaksız Mezarlığı’na defnedildi.
1990 yılında ölen Cemal Süreya’nın anısına 1991’den yılından beri “Cemal Süreya Şiir Ödülü” veriliyor. 2003 yılında Cemal Süreya Kültür ve Sanat Derneği kuruldu.
Cemal Süreya ile ilgili pek çok dergi özel sayı hazırlamış ve armağan kitaplar yayımlandı. 2001’de Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, Doğan Hızlan editörlüğünde Cemal Süreya armağan kitabı çıkarıldı.
Miras bıraktığı eserlerinden bazıları şöyle:
“Şapkam Dolu Çiçekle, Göçebe, Günler, Güz Bitiği, Sevda Sözleri, Üvercinka, Uzaktan Seviyorum Seni, Günübirlik, Uzat Saçlarını Frigya, Aydınlık Yazıları / Paçal, Papirüs’ten Başyazılar, Onüç Günün Mektupları, Aritmetik İyi Kuşlar Pekiyi, Güvercin Curnatası, Mülkiyeli Şairler, Oluşum’da Cemal Süreya ve Yüz Aşk Şiiri.”
Bugün içsel enerjinin zirveye ulaşacağı bir gün. Aktif ve dinamik bir tutum sergilemeyi bekleyebilirsin. Yeni başlangıçlar için mükemmel bir zaman dilimindesin; iş veya kişisel projelerde cesur adımlar atabilirsin. Sosyal çevrendeki insanlarla olan ilişkilerin daha canlı hale gelecek, destekleyici arkadaşların hep yanında olacak. Anlık kararlar almak zorunda kalabilirsin; bu süreçte sezgilerine güvenmek faydalı olacak. Duygusal olarak kendini oldukça pozitif hissetmen, mental sağlığına da yansıyacak. Fiziksel aktiviteler için motivasyonun yüksek, spor veya dışarıda geçirilen zaman sana enerji verecek. Hayatının farklı alanlarında cesurca ilerlemeler kaydedebilirsin. Özgürlüğe ve bağımsızlığa olan tutkun, seni yeniliklere yönlendirebilir. Başkalarını etkilemek ve liderlik yapmak için doğru zaman. Unutma, bu günü en iyi şekilde değerlendirmek senin elinde.
Tükenmez bir sabır ve dayanıklılıkla dolmuşken, bugün ilişkilerinde sevdiğin insanla daha derin bir bağ kurma zamanı. Duygusal derinliklere inmekten çekinme. Paylaşımlarını artırmak, gerçek hislerini açığa çıkarmak ilişkini güçlendirebilir. Finansal konularda dikkatli olmalı, harcamalarına özen göstermelisin. İçsel huzurunu bulmak için doğada zaman geçirebilir, basit şeylerin keyfini çıkarabilirsin. Sevgi dolu enerjini çevrendekilere yansıtarak, kalpten bir bağ kurma fırsatı bulabilirsin. Kendine güven ve içe dönme zamanı; öz değerini hatırlamak, ruhsal bir yenilenme getirebilir. Dikkatini içsel dünyana yönlendirerek, değerlerine odaklan. Bugün, hayatının ne yönde ilerlemesi gerektiğini sorgulayarak yeni başlangıçlara adım atma arzusu içinde olabilirsin.
Bugün iletişimin ön planda olduğu bir dönemdesin. Zihinsel enerjin yüksek, düşüncelerini ifade etmek ve yeni fikirler paylaşmak için ideal bir zaman. Sosyal çevrende yapacağın etkileşimler, arkadaşlık ilişkilerini güçlendirebilir. Duygusal derinliğe inme isteği artıyor; bu nedenle, yüzeysel konuşmalardan kaçınmak isteyebilirsin. Merak duygun seni yeni ilgi alanlarına yönlendirecek, belki de yeni dersler veya kurslarla uğraşmak isteyeceksin.Yalnız kalma ihtiyacı hissetsen de çevrendeki insanlarla yapacağın küçük sohbetler bile ruhunu canlandırabilir. Aynı zamanda, geçmişle ilgili düşünceler aklına gelebilir; eski dostluk veya ilişkiler üzerine düşünmek, belki de senin için bir öğrenme fırsatı olacaktır. Yaratıcılığını besleyecek ve ilham alabileceğin bir gün; sanatsal faaliyetlere yönelmek, ruh halini iyileştirebilir. Unutma ki, düşüncelerini açıkça ifade ettiğin sürece, içsel huzuru bulman olası.
Duygusal derinliklerin, içsel huzurun ve aile bağlarının ön planda olduğu bir dönemdesin. Bugün, sevdiklerinle daha kaliteli zaman geçirme arzusu hissedebilirsin. İçinde büyüyen melankoli ve huzursuzluk, geçmişle olan bağlarını sorgulamana neden olabilir. Kendini ifade etme biçimini gözden geçirmek, ilişkilerine yeni bir soluk kazandırabilir. Özellikle yakın çevrendeki insanlarla olan diyaloglarına dikkat et; açık sözlülüğü tercih et. İçsel huzuru bulmak için doğayla zaman geçirmen, ruh haline olumlu bir dokunuş yapabilir. Kendini iyi hissetmek için ufak kaçamaklar yapmayı düşünebilirsin. Bugün, duygusal zekanı kullanarak sorunları daha kolay çözme yeteneğine sahipsin; sezgilerine güven. Başkalarına sunacağın destek, senin için de büyük bir tatmin kaynağı olabilir. Geçmişte yaşadıklarından ders çıkararak geleceğine daha umutla bakabilirsin. Unutma, kendini sevgi dolu bir ortamda bulmak, ruhunun ihtiyaç duyduğu besleyici unsurları sana sunacak.
Bugün içsel enerjinin zirveye ulaştığı bir dönemdesin; bu, yaratıcı projelerin için mükemmel bir zaman dilimi. Kendini ifade etme arzusunun ön planda olduğu, sahne ışıklarının üzerinde olduğu bir gün. Başkalarının dikkatini çekmek için cüretkar adımlar atabilirsin. Sosyal çevrende güçlü bağlantılar kurma fırsatları var, etkileyici iletişim becerilerini kullanarak önemli insanlarla tanışabilirsin. Göz alıcı, özgüven dolu duruşunla etrafındaki insanları etkileyebilirsin. Ancak, kibirden uzak durmalısın; zarafet ve alçakgönüllülük, seni daha da ileri taşıyacaktır. Tutkulu bir şekilde atıldığın işlerde, liderlik vasıfların parlayabilir; takım içinde destekleyici olmayı ihmal etme. İlişkilerinde samimiyet ve açıklık önemli, duygularını paylaşmaktan çekinme. Bugün, hayatın grand finale hazırlığı gibi; sahne senin!
Bugün, titizliğin ve detaylara olan düşkünlüğün seni daha da ileriye taşıyabilir. Gün boyunca karşına çıkacak fırsatlar, becerilerini sergilemek için güzel bir zemin sunacak. Özellikle iş hayatında ekip arkadaşlarınla olan iletişiminin güçlenmesi, birlikte daha yaratıcı ve verimli projelere yönelmenizi sağlayacak. Kendini huzursuz hissedebilirsin, bu yüzden ruhsal dengeyi bulmak için kısa molalar vermeyi unutma. Ticari konularda dikkatli ol, bütçeni kontrol altında tutmak sana uzun vadede kazanç sağlayacaktır. Sevgi hayatında ise, samimi bir iletişim kurmak, ilişkilerinde derinlik kazandırabilir. Kalbinin sesini dinleyerek, duygusal bağlarını güçlendirmen mümkün. Sadece pratik olmakla kalma, içsel sezgilerini geliştirerek daha geniş bir perspektif edinebilirsin. Günün sonunda küçük bir kendine zaman ayırma seansı, zihnini dinlendirerek daha verimli düşünmene yardımcı olacak. Entellektüel ve pratik yönlerini birleştirerek, kendine yeni hedefler belirleyebilirsin.
Havanın serinliği, içsel huzuru arayışını tetikleyebilir. Sosyal ilişkilerde daha fazla nezaket ve anlayış göstermeye itici bir güç hissedilebilir. Bugün, etrafındaki insanlarla olan bağlantılarını güçlendirmek adına güzel fırsatlar doğabilir. İletişim becerilerin dikkat çekici bir şekilde artacak, dostlarla olan sohbetlerin derinleşecektir. Estetik ve güzellik alanlarına olan ilgin, yeni bir hobi veya proje ile kendini ifade etmenin yolunu açabilir. Karar verme süreçlerinde adalet ve denge arayışı ön planda olacak; bu da etrafındakilere ilham verebilir. Kalbin ve ruhun, iç huzuru ararken çevrende daha fazla sevgi ve anlayış yaratacak bir aura yayacak. Kendine dön ve duygularını sorgula; bu, içsel dengenin yeniden sağlanmasına yardımcı olacaktır.
Bugün içsel duyguların ve sezgilerin derinliklerine inme arzusuyla uyanabilirsin. Belirsizlik içindeki konulara kafa yormak, seni daha iyi anlamanı sağlayabilir. Derin düşüncelere dalarak, çevrendeki insanlarla olan ilişkilerini gözden geçirebilir ve bazı durumların gerçek yüzünü anlamaya çalışabilirsin. Duygusal bağların çok güçlü, bu nedenle sevdiklerinle olan iletişiminde açıksözlü olmak önemli. Geçmişte yaşadıkların, bugün kararlarını etkileyebilir; bu yüzden hislerini bir kenara itmemelisin. Ayrıca, kendine alan yaratmak ve ruhsal dinginliğe ulaşmak adına meditasyon ya da doğada yürüyüş gibi aktiviteleri düşünebilirsin. Kendini ifade ederken, içindeki tutkulu enerjiyi doğru yönlendirmek, özellikle iş veya sosyal çevrende uyum sağlayacaktır. Unutma, senin içsel gücünle, her türlü zorluğun üstesinden gelebilirsin.
Yeni maceralara atılma arzusu içinde olacaksın, keşfetme isteğin yüksek. Sosyal çevrenle sağlıklı diyaloglar kurarak ilişkilerini güçlendirebilir, yeni insanlarla bağlantılar kurabilirsin. İçsel olarak kendini daha özgür hissedecek ve düşüncelerini paylaşmaktan çekinmeyeceksin. Fikirlerinin ve hayallerinin peşinden koşmak için ilham alacağını hisset. İleriye dönük hedefler belirlemek için uygun bir dönemdesin; eyleme geçmekten korkma. Ancak, ani kararlar vermekten kaçınmalısın. Sabırlı ol, zira her şeyin bir zamanı var. Farklı bakış açıları kazanmana yardımcı olacak olan olaylardan yararlanmayı unutma.
Bugün odaklanma ve kararlılık ön planda. Hedeflerinle ilgili net bir vizyona sahip olabilirsin. Belki de gerçekleştirmek istediğin projeler üzerine derinlemesine düşünmek için mükemmel bir zaman. Duygusal olarak güçlü hissetmekle birlikte, bazı sorumlulukların üzerindeki yükü hafifletmek için yardım talep etmekten çekinmemelisin. İletişimde dikkatli ol; duygusal tepkiler vermek yerine mantıkla yaklaşmak sana avantaj sağlayacak. İş ortamında, geçmişteki çabalarını takdir eden birinin desteğini almak, motivasyonunu artırabilir. Kendine güven ve daima kendini hatırlat; başarı senden kaçmaz. Şimdi, azim ve iradeni birleştirme zamanı.
Bugün, yaratıcı enerjilerin doruk noktasında olacaksın. Kendini ifade etme isteğin artıyor ve bu, bazı sıradışı projelere yönelmeni sağlayabilir. Sosyal ilişkilerinde ise ani ve beklenmedik gelişmeler yaşaman mümkün. Arkadaşlarınla yapacağın sohbetler, yeni ilham kaynakları bulmanı sağlayabilir. Duygusal olarak daha bağımsız hissedebilir, ilişkilerinde daha özgün davranmak isteyebilirsin. Ancak, başkalarının fikirlerine de kulak vermek, seni daha uyumlu hale getirebilir. Yeni fikirler veya ilgi alanları üzerinde çalışmak, zihinsel uyanışlar yaşayarak kendini bulmanı sağlayacak. İnovatif düşüncelerin, başkaları üzerinde derin bir etki bırakabilir. Gün genelinde, içsel özgürlüğünü keşfetmek için cesur adımlar atmaya hazır ol. Unutma, kendi yolunu yaratmak için en büyük ilham kaynağı sensin.
Bugün içsel huzurun ve sezgilerin öne çıktığı bir gün. Duygusal derinliklere inmeye hazır olabilirsin. Özellikle sanatsal ve yaratıcı yönlerin ön plana çıkacak; yeni projelere başlamak için ilham dolu anlar yaşayabilirsin. İlişkilerde duygu ve anlayış arayışın artarken, sevdiklerinle olan bağlarını derinleştirmek isteyebilirsin. Bazen dramatik hissetmene neden olabilecek olaylar yaşanabilir, bu yüzden içsel dengeyi korumaya özen göstermelisin. Diğerlerinin duygularına duyarlılığın, sosyal çevrenle olan etkileşimlerinde büyük bir avantaj olacak. Fakat, kendi sınırlarına da saygı göstermeyi unutma. Yeni fikirler veya sezgilerle sağlıklı kararlar almak için derin bir nefes almayı ihmal etme. Günün sonunda, huzurun ve yaratıcılığın getireceği tatmin duygusunu tadacaksın.
