1
“Ölüyorum tanrım, bu da oldu işte.
Her ölüm erken ölümdür, biliyorum tanrım.
Ama, ayrıca, aldığın şu hayat, fena değildir…
Üstü kalsın…”
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, derleme ve tenkit yazıları kaleme alan, şiir ve tercümeler yapan edebiyatçının gerçek adı Cemalettin Seber.
1931 yılında Erzincan’da doğan Cemal Süreya, annesi Gülbeyaz ve babası Hüseyin ile birlikte çocukluk dönemini burada geçirdikten sonra, 1938 yılında çıkan Dersim İsyanı ile ailesi Bilecik’e sürgün edildi.
Sürgünden kısa bir süre sonra henüz 23 yaşında olan annesini kaybetti. Bu dönemde babası, öğrenimini büyük kentte yapması için İstanbul’a halasının yanına gönderdi.
Babası Hüseyin Bey, bir yıl sonra annesiyle iki kızını da İstanbul’a gönderdi, üçüncü yıl da kendisi çocuklarının yanına giderek İstanbul’da çalışmaya başladı. Ancak bir süre sonra yeniden sürgün yurtları olan Bilecik’e geri dönmek durumunda kaldılar.
Süreya’nın edebiyatla ilgisi çok küçük yaşlarda başladı. Küçük yaşlarda annesinden dinlediği halk hikayeleri “şairlik duygusunun” ortaya çıkmasına yardımcı oldu.
Ortaokul yıllarında okuduğu Dostoyevski ise ona adeta yeni bir dünyanın kapısını araladı.
Bu yıllarda şair olma arzusunun ilk nüvelerini hisseden Cemal Süreya, ilk aşkı olan (sonradan ilk eşi) Seniha’ya şiirler yazmış ve bu yüzden kendisine “Şair”, Âşık” gibi adlar verildi.
1944’te Bilecik Ortaokulu’na başlayan Cemal Süreya, üvey anne Esma’nın gelişiyle evden kurtulmak için babasından gizli sınava girip “parasız yatılı” okumaya hak kazandı. Okul yıllarında Türkçe ve edebiyat derslerindeki başarısı ile öğretmenlerinin dikkatini çekti.
Okuldan arta kalan vakitlerini Bakırcılar Çarşısı’ndaki Halkevi Kitaplığı’nda geçiren Cemal Süreya, bu dönemde kendi ifadesiyle “kötü romanlar” okudu.
1947’de yine parasız yatılı olarak Haydarpaşa Lisesi’ne girdi. Lise yıllarında edebiyata ilgisi oldukça derinleşmiş, kendi kendine eski yazıyı öğrendi ve özellikle eski edebiyata araştırmacı bir gözle bakmaya başladı.
Liseyi bitirdikten sonra 1950’de Mülkiye’nin Maliye bölümünü kazanınca hayatına Ankara’ya devam etti. Ankara’daki dört yıl, dünya görüşünün, kişiliğinin ve sanatının oluşumunda önemli bir rol oynadı.
1953’te henüz daha üniversite öğrencisiyken Seniha Hanım ile evledi.
Şiire çocuk yaşlarda ilgi duyan Süreya’nın ilk şiiri “Şarkısı Beyaz”, 1953’te “Mülkiye” adlı okul dergisinde çıktı. Cemal Süreya, “İkinci Yeni” şiir hareketinin öncülerinden biri kabul edildi.
Şiirlerindeki ironiyi ortaya koyan “Gül” şiiri, Yeditepe dergisinde yayınlandığında 23 yaşında olan Süreya, Sezai Karakoç, Muzaffer Erdost, Nihat Kemal Eren ve Hasan Basri ile yakın arkadaş oldu.
1954 yılında Mülkiye’den mezun oldu ve aynı yıl Eskişehir Vergi Dairesi’nde stajyer olarak göreve başladı. 1955’te Ayçe adlı bir kızları oldu ve aynı yıl Maliye Müfettiş Muavini olarak İstanbul’a atandı.
Usta şair, hem şiirleri hem de yazılarının yayımlanmasının ardından dergi çıkarma düşüncesi içine girdi. Süreya, “Papirüs” dergisinin ilk sayısını yayımladı, ikinci sayıdan sonra 8 ay ara veren şair, üç sayı sonra dergiyi kapattı.
1959’da askere giden Süreya, askerliğini yaparken bir taraftan da Hukuk fakültesini bitirdi.
1961’de “Maliye denetim usulleri ve iktisadi devlet teşekkülleri”ni incelemesi için Paris’e gönderildi. Paris’te bir yıl kaldıktan sonra teftiş göreviyle 1963’te Kars ve Ağrı, 1965’te Çanakkale ve Tekirdağ’a gitti.
1965’te, arkadaşları Sezai Karakoç ve Doğan Yel ile Maliye Teftiş Kurulundan istifa ederek, edebiyata ağırlık verdi.
1 Haziran 1966’da 3. kez “Papirüs”ü okuyucuyla buluşturdu ve1970’e kadar dergiyi her ay düzenli yayımladı.
Maliye Bakanlığındaki memuriyetine 1971’de geri döndü. İstanbul Hocapaşa Vergi Dairesi, Maliye Tetkik Kurulu, İstanbul Darphane ve Damga Matbaası Müdürlüğünde görev aldı.
Başyazılarını yazdığı “Oluşum” dergisinde ve kurucularından olduğu “Türkiye Yazıları” dergisinde yöneticilik de yapan Süreya, 1977’de “Politika” gazetesinin sanat sayfasında haftada bir yazdığı “Günübirlik” yazılarıyla gazete yazarlığına başladı.
Kültür Bakanlığı Kültür Yayınları Danışma Kurulu üyeliği yaptı. “Papirüs”ü son olarak 15 Mart 1981’de çıkardı.
“Yeni Ulus” ve “Aydınlık” gazetelerinde de yazan Süreya, çeşitli devlet kademelerinde görev aldıktan sonra 1982’de emekli oldu.
Cemal Süreya, eserlerini, Osman Mazlum, Adil Fırat, Ali Fakir, Ali Hakir, Ahmet Gürsu, Hüseyin Karayazı, Birsen Sağanak, Dr. Suat Hüseyin gibi farklı mahlaslarla kaleme aldı.
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, tenkit yazısı, şiir ve düz yazı tercümesi ve derleme de yazan Süreya, ilk kitabı “Üvercinka” ile 1958’de Yeditepe Şiir Ödülünü, Arif Damar’la paylaştı.
Süreya, ikinci kitabı “Göçebe”yle 1966’da Türk Dil Kurumu Edebiyat Ödülüne, “Sıcak Nal” ve “Güz Bitiği” kitaplarıyla 1988’de Behçet Necatigil Şiir Ödülüne değer görüldü.
Usta şair, girdiği şeker koması sonucu 9 Ocak 1990’da hayatını kaybetti ve Kulaksız Mezarlığı’na defnedildi.
1990 yılında ölen Cemal Süreya’nın anısına 1991’den yılından beri “Cemal Süreya Şiir Ödülü” veriliyor. 2003 yılında Cemal Süreya Kültür ve Sanat Derneği kuruldu.
Cemal Süreya ile ilgili pek çok dergi özel sayı hazırlamış ve armağan kitaplar yayımlandı. 2001’de Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, Doğan Hızlan editörlüğünde Cemal Süreya armağan kitabı çıkarıldı.
Miras bıraktığı eserlerinden bazıları şöyle:
“Şapkam Dolu Çiçekle, Göçebe, Günler, Güz Bitiği, Sevda Sözleri, Üvercinka, Uzaktan Seviyorum Seni, Günübirlik, Uzat Saçlarını Frigya, Aydınlık Yazıları / Paçal, Papirüs’ten Başyazılar, Onüç Günün Mektupları, Aritmetik İyi Kuşlar Pekiyi, Güvercin Curnatası, Mülkiyeli Şairler, Oluşum’da Cemal Süreya ve Yüz Aşk Şiiri.”
Enerjinin yüksek olduğu bir gün. İçsel motivasyonun seni harekete geçirecek fırsatları yakalamana yardımcı olacak. Cesaretini kullanabileceğin yeni başlangıçlar yapma isteğin güçlü. Ancak, acele kararlar almaktan kaçınmalısın; düşünmeden hareket etmek, anlık tatmin peşinde koşmana neden olabilir. Sosyal çevrendeki dinamikler, bu dönemde değişime açık olduğun için ilginç gelişmeler getirebilir. Takım çalışması ve işbirliği, hedeflerine ulaşmana büyük katkı sağlar; fikirlerini paylaşmayı unutma. Aşk hayatında ise tutku ve coşku ön planda. Duygularını açıkça ifade etmekten çekinme; samimi iletişim, bağlarını güçlendirecek. Kendini yeniden keşfetme, içsel huzur arayışında ise mistik deneyimlere kapı aralayabilirsin. Bugün, çevrendekilere ilham verme potansiyelin yüksek; liderlik vasıflarını sergilemek için harika bir fırsat.
Bugün, hayatınıza dingin bir denge katma arayışında olabilirsiniz. Güven ve istikrar ihtiyacı ön planda. İş yerinde veya özel yaşamınızda, ilişkilerde uyum sağlamak için çaba göstermek önemli. Sabırlı ve kararlı bir yaklaşım benimsemek, sizi istediğiniz sonuçlara ulaştırabilir. Finansal konularla ilgili yeni fırsatlar karşınıza çıkabilir; burada yapacağınız iyi değerlendirmeler, geleceğinizi şekillendirmede etkili olabilir. Kendinize dönmeyi ve ruhsal olarak yenilenmeyi de ihmal etmeyin, bu süreçte içsel mutluluğunuzun artması için harika bir zaman. Aşk yaşamında ise samimiyet öne çıkıyor; duygularınızı ifade etmek ve bağ kurmak için fırsatlar bulacaksınız.
Sosyal etkileşimler ve iletişim bu dönemde en belirgin unsurlar arasında yer alıyor. Fikirlerinizi ifade etmekte ve başkalarının görüşlerini dinlemekten büyük keyif alacaksınız. Özellikle grup çalışmalarında parlayan bir liderlik sergileyebilirsiniz. Zihin açıcı sohbetler ve ilginç tartışmalar gündeme gelebilir; ilginizi çeken yeni projelere adım atma fırsatları karşınıza çıkabilir. Ancak, dikkatli olmanız gereken bir nokta var; potansiyel yanlış anlamalar ve belirsizlikler, iletişimi zorlaştırabilir. Bir nebze sabırlı olmak ve düşüncelerinizi net bir şekilde ifade etmek önemli. Aşk hayatınızda da canlılık söz konusu; yeni tanışmalar ve heyecan verici flörtler gündemde. Duygusal derinliklere inmeye çalışın; yüzeyde kalmaktan uzaklaşmak, gerçek anlamda bağlantılar kurmanıza yardımcı olacaktır. Kendinize güvenin ve içsel sesinize kulak verin, böylece her şey yoluna girecek.
Duyguların derinliklerine dalış yapma zamanı. İçsel dünyanda meydana gelen dalgalanmalar, seni daha hassas ve sezgisel hale getirebilir. Ailevi ilişkilerde yaşanacak güzel anlar, kalbini ısıtacak. Ancak, içsel huzurunu etkileyen dış faktörlere karşı dikkatli olmalısın. Arkadaşlık ilişkilerinde samimiyet ve destek arayışında olabilirsin; bu da seni olumlu bir motivasyona yöneltebilir. Parasal konularda biraz daha temkinli olman faydalı olacak; ani harcamalardan kaçınmalısın. Sosyal etkinliklere katılmak seni canlandırabilir, ancak kendi sınırlarına saygı gösterilmeli. Kalbindeki sevgi kıvılcımları, belki de yeni bir ilişki potansiyelini işaret ediyor. Onları açığa çıkarmak için cesaretini toplayabilirsin. Kendi ihtiyaçlarına dikkat et, kendinle barışık olmak seni güçlendirecek.
Bugün enerjin parlak ve dikkat çekici! Yaratıcılığını serbest bırakmak için mükemmel bir zaman. Sosyal ortamlarda göze çarpacak ve etrafındaki insanları etkileyebilirsin. Kendine olan güvenin sayesinde liderlik vasfını ortaya koyabilirsin. Ancak, çevrendekilerin ihtiyaçlarını da göz önünde bulundurmayı unutma; alçakgönüllülük bu dönemde ilişkilerini güçlendirebilir. Aşk hayatında ise üzüm bağı gibi sarılan hisler ortaya çıkabilir, samimi bir iletişim kurmak ilişkinin derinleşmesine katkı sağlayacak. İş veya projelerde, kararlılığın sayesinde önemli adımlar atabilirsin, ancak aceleci davranma; her şeyin bir zamanı var. Kendine olan sevgin, başkalarına olan sevginle birleşerek harika bir denge oluşturabilir.
Bugün, detaylara olan düşkünlüğün ve titizliğin senin en büyük gücün olacak. Gün, planlarını gerçekleştirmek için elverişli bir zemin sunuyor. İş yerinde veya sosyal ortamda, gerçekleştirdiğin işler ve analizlerin başkalarına ilham verebilir. Ancak, mükemmeliyetçilik tuzağına düşmemeye özen göstermelisin; her şeyi mükemmel yapma çabası bazen seni yavaşlatabilir. Duygusal olarak, içsel huzuru bulmak adına yalnız kalmak isteyebilirsin. Kendine zaman ayırmak, düşüncelerini netleştirmek ve ruhsal olarak yenilenmek için bir fırsat sunuyor. Sevdiklerinle olan iletişimine dikkat et; bazen eleştirilerin yanlış anlaşılmalara yol açabilir. Esneklik ve anlayış, ilişkilerinde önemli bir rol oynayacak. Sağlık konularında, bedensel ve zihinsel sağlığına odaklanmak faydalı olabilir. Meditasyon veya doğada yürüyüş, zihnini dinlendirmen ve yeniden enerji toplaman için ideal. Unutma, yaşamın sunduğu küçük mutlulukların kıymetini bilmek, büyük resme odaklanmanı kolaylaştıracak. Hayat, bazen sıradan görünen anların içinde gizli fırsatlar sunar; bu yüzden gözlerini açık tut.
Bugün, sosyal etkileşimler ön planda olacak. Diğer insanlarla kurduğun bağlantılar, ruh halini önemli ölçüde etkileyecek. Barış arayışındaki doğan, dost çevrendeki insanların çıkışlarıyla zıt bir deneyim yaşayabilir. Dikkatini dağıtan faktörler olabilir, bu nedenle karar alırken temkinli olmanda fayda var. Estetik ve sanatla ilgilenen yönlerin serpilip gelişebilir, yaratıcılığını ifade etmek için mükemmel bir gün. Duygusal dengeyi korumak için kendine zaman ayırmayı unutma. Sözlerinle başkalarına ilham verebilir, onların ruh hallerini olumlu yönde etkileyebilirsin. Sağlığına özen göster, kendini yorgun hissedebilirsin, ufak bir yürüyüş bile ruhunu canlandırabilir. İlişkilerde uzlaşmacı tavrın, çatışmaları ortadan kaldırmana yardımcı olacak. Pozitif enerjilerin etrafındaki insanlara yayılacak ve bu da sosyal aktivitelerini canlandıracak.
Gizli kalmış duyguların yüzeye çıkma ihtimali var; içsel bir keşif yapabilir, kendini daha iyi tanıma fırsatı bulabilirsin. Geçmişte yaşanmış olaylar zihninde belirebilir, bunlar üzerinde düşünmek ve başkalarıyla paylaşmak anlam kazanabilir. Ortaklıklar ve ilişkiler açısından derin ve tutkulu bağlar kurma isteği, mevcut bağlantıların dinamiklerini değiştirebilir. Bugün, sezgisel yeteneklerin güçlenebilir; başkalarının duygularını anlama konusunda üstün bir hassasiyet geliştirebilirsin. Sadece kendi hislerine değil, çevrendekilerin hislerine de dikkat etmek faydalı olacak. Kendini ifade ederken cesur olman, yeni fırsatların kapılarını açabilir.Duygusal yoğunluğun yüksek olduğu bu dönemde, şeffaflık ve honestlik senin en büyük müttefikin. Özgüvenin ve kararlılığın, seni hedeflerine yaklaştıracak. Onların arka planlarını anlama ve derinleşme arzusunun, kiminle bağ kurmak istediğini net bir şekilde ortaya koyabileceğini hatırla. Hedeflerini netleştirmen, ilerlemeni hızlandıracaktır. Kendinle barışık kalmak, bu yolculukta sana ışık tutacaktır.
Seyahat ve keşif arzusu dorukta. Yeni deneyimlere açık olmalı, alıştığın rutinin dışına çıkmalısın. Macera ruhu seni çağırıyor; unutma, sınırlarını zorlamak, zihnini açmanın ve heyecan katmanın en iyi yoludur. Sosyal ilişkilerinde iletişimde açıklık ve dürüstlük ön planda olmalı. İnsanlarla olan diyaloglarında imajını güçlendirecek ve dostluklarını derinleştireceksin. İş hayatında yenilikçi fikirlerinle dikkat çekiyorsun, bu nedenle projelerinde cesur olmalısın. İçsel huzur arayışında, meditasyon ve doğa yürüyüşleri faydalı olabilir. Hayallerinin peşinden koşarken önce kendi iç dünyanı dengelemen önemli. Unutma, kendi hedeflerini belirlemeden önce, gerçek isteklerini anlamak ve onlara odaklanmak, başarıya giden yolda en büyük adım olacaktır.
Disiplin ve kararlılığınız, bugün iş ve kişisel hedeflere odaklanmanıza yardımcı olabilir. Sorunları çözmek ve yeni stratejiler geliştirmek için yaratıcı bir yaklaşım sergilemektesiniz. Sabırlı bir şekilde ilerlerseniz, çabalarınızın sonuçlarını görmeye başlayacaksınız. İlişkilerde, içten ve samimi iletişim kurmak önem kazanıyor. Sevdiklerinizle açık bir bağlantı kurmak, aranızdaki bağı güçlendirebilir. Kendinize verdiğiniz bu destek, ruh halinizi olumlu yönde etkileyebilir. Bugün, geçmiş deneyimlerinizden dersler çıkararak kendinizi daha da geliştirme fırsatı bulacaksınız.
Farklı düşünceler ve yenilik arayışın, bugün seni biraz huzursuz hissettirebilir. İçsel bir değişim sürecindesin ve bu, çevrendekilerle olan ilişkilerin üzerinde etkili olabilir. Bağımsızlık arzun artarken, başkalarının beklentileriyle çatışma riski taşımaktasın. Yaratıcılığını kullanmak için uygun bir zaman; ilham verici projelere yönelmek, seni canlandırabilir. Sosyal bağlantıların ise tahmin ettiğinden daha faydalı olabilir; yeni insanlarla tanışmak, fikir alışverişine girmek için mükemmel bir fırsat sunmakta. İçsel sesine dikkat et ve kendine güven. Bugün, özgün düşüncelerini sergilemekten çekinme, zira bakış açın çevrendeki insanlara ilham verebilir.
Bugün, duygu dünyanda dalgalanmalar yaşanabilir. Duygusal yoğunluk, çevrendekilerle olan ilişkilerine yansıyabilir. Kendini ifade etmekte zorlanman olası. Sanatsal yönlerin ön plana çıkıyor, bu durum yaratıcılığını besleyebilir. İçsel yolculuklar, meditasyon veya doğa yürüyüşleri ile rahatlama fırsatı bulabilirsin. Hayal gücünün sınırlarını zorlamak için uygun bir zaman. Sadece hayalini kurduğun şeylere odaklanma, bunları hayata geçirmek için atılacak adımlarını da düşün. Bazı belirsizlikler söz konusu olabilir, bu belirsizlikler yalnızca senin düşüncelerinle şekilleniyor. Önündeki fırsatlara dikkat et, hislerin sana yol gösterecek. Gerek aşk yaşamında gerekse arkadaşlık ilişkilerinde empati gücünle derin bağlar kurabileceğin bir gün. Kendine güven, onu hissettikçe çevrendekilerle olan iletişimin güçlenecek. Unutma, kalbinin sesini dinlemekten korkma.
