1
“Ölüyorum tanrım, bu da oldu işte.
Her ölüm erken ölümdür, biliyorum tanrım.
Ama, ayrıca, aldığın şu hayat, fena değildir…
Üstü kalsın…”
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, derleme ve tenkit yazıları kaleme alan, şiir ve tercümeler yapan edebiyatçının gerçek adı Cemalettin Seber.
1931 yılında Erzincan’da doğan Cemal Süreya, annesi Gülbeyaz ve babası Hüseyin ile birlikte çocukluk dönemini burada geçirdikten sonra, 1938 yılında çıkan Dersim İsyanı ile ailesi Bilecik’e sürgün edildi.
Sürgünden kısa bir süre sonra henüz 23 yaşında olan annesini kaybetti. Bu dönemde babası, öğrenimini büyük kentte yapması için İstanbul’a halasının yanına gönderdi.
Babası Hüseyin Bey, bir yıl sonra annesiyle iki kızını da İstanbul’a gönderdi, üçüncü yıl da kendisi çocuklarının yanına giderek İstanbul’da çalışmaya başladı. Ancak bir süre sonra yeniden sürgün yurtları olan Bilecik’e geri dönmek durumunda kaldılar.
Süreya’nın edebiyatla ilgisi çok küçük yaşlarda başladı. Küçük yaşlarda annesinden dinlediği halk hikayeleri “şairlik duygusunun” ortaya çıkmasına yardımcı oldu.
Ortaokul yıllarında okuduğu Dostoyevski ise ona adeta yeni bir dünyanın kapısını araladı.
Bu yıllarda şair olma arzusunun ilk nüvelerini hisseden Cemal Süreya, ilk aşkı olan (sonradan ilk eşi) Seniha’ya şiirler yazmış ve bu yüzden kendisine “Şair”, Âşık” gibi adlar verildi.
1944’te Bilecik Ortaokulu’na başlayan Cemal Süreya, üvey anne Esma’nın gelişiyle evden kurtulmak için babasından gizli sınava girip “parasız yatılı” okumaya hak kazandı. Okul yıllarında Türkçe ve edebiyat derslerindeki başarısı ile öğretmenlerinin dikkatini çekti.
Okuldan arta kalan vakitlerini Bakırcılar Çarşısı’ndaki Halkevi Kitaplığı’nda geçiren Cemal Süreya, bu dönemde kendi ifadesiyle “kötü romanlar” okudu.
1947’de yine parasız yatılı olarak Haydarpaşa Lisesi’ne girdi. Lise yıllarında edebiyata ilgisi oldukça derinleşmiş, kendi kendine eski yazıyı öğrendi ve özellikle eski edebiyata araştırmacı bir gözle bakmaya başladı.
Liseyi bitirdikten sonra 1950’de Mülkiye’nin Maliye bölümünü kazanınca hayatına Ankara’ya devam etti. Ankara’daki dört yıl, dünya görüşünün, kişiliğinin ve sanatının oluşumunda önemli bir rol oynadı.
1953’te henüz daha üniversite öğrencisiyken Seniha Hanım ile evledi.
Şiire çocuk yaşlarda ilgi duyan Süreya’nın ilk şiiri “Şarkısı Beyaz”, 1953’te “Mülkiye” adlı okul dergisinde çıktı. Cemal Süreya, “İkinci Yeni” şiir hareketinin öncülerinden biri kabul edildi.
Şiirlerindeki ironiyi ortaya koyan “Gül” şiiri, Yeditepe dergisinde yayınlandığında 23 yaşında olan Süreya, Sezai Karakoç, Muzaffer Erdost, Nihat Kemal Eren ve Hasan Basri ile yakın arkadaş oldu.
1954 yılında Mülkiye’den mezun oldu ve aynı yıl Eskişehir Vergi Dairesi’nde stajyer olarak göreve başladı. 1955’te Ayçe adlı bir kızları oldu ve aynı yıl Maliye Müfettiş Muavini olarak İstanbul’a atandı.
Usta şair, hem şiirleri hem de yazılarının yayımlanmasının ardından dergi çıkarma düşüncesi içine girdi. Süreya, “Papirüs” dergisinin ilk sayısını yayımladı, ikinci sayıdan sonra 8 ay ara veren şair, üç sayı sonra dergiyi kapattı.
1959’da askere giden Süreya, askerliğini yaparken bir taraftan da Hukuk fakültesini bitirdi.
1961’de “Maliye denetim usulleri ve iktisadi devlet teşekkülleri”ni incelemesi için Paris’e gönderildi. Paris’te bir yıl kaldıktan sonra teftiş göreviyle 1963’te Kars ve Ağrı, 1965’te Çanakkale ve Tekirdağ’a gitti.
1965’te, arkadaşları Sezai Karakoç ve Doğan Yel ile Maliye Teftiş Kurulundan istifa ederek, edebiyata ağırlık verdi.
1 Haziran 1966’da 3. kez “Papirüs”ü okuyucuyla buluşturdu ve1970’e kadar dergiyi her ay düzenli yayımladı.
Maliye Bakanlığındaki memuriyetine 1971’de geri döndü. İstanbul Hocapaşa Vergi Dairesi, Maliye Tetkik Kurulu, İstanbul Darphane ve Damga Matbaası Müdürlüğünde görev aldı.
Başyazılarını yazdığı “Oluşum” dergisinde ve kurucularından olduğu “Türkiye Yazıları” dergisinde yöneticilik de yapan Süreya, 1977’de “Politika” gazetesinin sanat sayfasında haftada bir yazdığı “Günübirlik” yazılarıyla gazete yazarlığına başladı.
Kültür Bakanlığı Kültür Yayınları Danışma Kurulu üyeliği yaptı. “Papirüs”ü son olarak 15 Mart 1981’de çıkardı.
“Yeni Ulus” ve “Aydınlık” gazetelerinde de yazan Süreya, çeşitli devlet kademelerinde görev aldıktan sonra 1982’de emekli oldu.
Cemal Süreya, eserlerini, Osman Mazlum, Adil Fırat, Ali Fakir, Ali Hakir, Ahmet Gürsu, Hüseyin Karayazı, Birsen Sağanak, Dr. Suat Hüseyin gibi farklı mahlaslarla kaleme aldı.
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, tenkit yazısı, şiir ve düz yazı tercümesi ve derleme de yazan Süreya, ilk kitabı “Üvercinka” ile 1958’de Yeditepe Şiir Ödülünü, Arif Damar’la paylaştı.
Süreya, ikinci kitabı “Göçebe”yle 1966’da Türk Dil Kurumu Edebiyat Ödülüne, “Sıcak Nal” ve “Güz Bitiği” kitaplarıyla 1988’de Behçet Necatigil Şiir Ödülüne değer görüldü.
Usta şair, girdiği şeker koması sonucu 9 Ocak 1990’da hayatını kaybetti ve Kulaksız Mezarlığı’na defnedildi.
1990 yılında ölen Cemal Süreya’nın anısına 1991’den yılından beri “Cemal Süreya Şiir Ödülü” veriliyor. 2003 yılında Cemal Süreya Kültür ve Sanat Derneği kuruldu.
Cemal Süreya ile ilgili pek çok dergi özel sayı hazırlamış ve armağan kitaplar yayımlandı. 2001’de Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, Doğan Hızlan editörlüğünde Cemal Süreya armağan kitabı çıkarıldı.
Miras bıraktığı eserlerinden bazıları şöyle:
“Şapkam Dolu Çiçekle, Göçebe, Günler, Güz Bitiği, Sevda Sözleri, Üvercinka, Uzaktan Seviyorum Seni, Günübirlik, Uzat Saçlarını Frigya, Aydınlık Yazıları / Paçal, Papirüs’ten Başyazılar, Onüç Günün Mektupları, Aritmetik İyi Kuşlar Pekiyi, Güvercin Curnatası, Mülkiyeli Şairler, Oluşum’da Cemal Süreya ve Yüz Aşk Şiiri.”
Enerjinin yüksek olduğu bir gün. Harekete geçmek ve hedeflerine ulaşmak için mükemmel bir zaman dilimindesin. Kararlılığın ve cesaretin çevrendekilere ilham verebilir. Yeni projeler veya girişimler için adım atmak isteyebilir, bağımsızlığını ortaya koyacak fırsatlar değerlendirebilirsin. Ancak anlık kararlar alırken dikkatli olmalısın; aceleci davranmak, sorunlara yol açabilir. Sosyal ilişkilerde samimiyet ön planda. Sevdiğin insanlarla vakit geçirmek, sana daha fazla güç katacak. Kendine güven ve sezgilerine kulak ver; içsel motivasyonun seni doğru yola yönlendirecektir. Bugün, değişim rüzgarlarını hissetmek ve cesur kararlar almak için ideal bir atmosferde olacaksın.
Bugün, huzur arayışınız ön planda olabilir. İçsel dengeye ulaşmak için kendinize zaman ayırma isteği hissedebilirsiniz. Bu, ruhsal ve fiziksel sağlığınıza odaklanmanız gereken bir dönem. Sakin bir ortamda meditasyon yapmak, yürüyüşe çıkmak veya bir hobiyle ilgilenmek zihninizi dinlendirebilir.İletişim alanında olumlu gelişmeler yaşanabilir. Aile üyelerinizle veya yakın arkadaşlarınızla derin ve anlamlı sohbetler yapma fırsatı yakalayabilirsiniz. Taşıdığınız sevgiyle, ilişkilerinizi güçlendirmek ve paylaşmak için güzel bir zaman.Finansal konularda dikkatli olmanız gereken bir gün. Harcamalarınıza özen göstererek bütçenizi korumak, ilerleyen dönemlerde rahatlamanıza yardımcı olabilir. Doğru kararlar vererek ilerlemeyi planlayın.İş ortamında sabırlı olmanız gerekebilir. İş arkadaşlarınızla uyum içerisinde çalışmak, projelerinizi daha hızlı ilerletebilir. Başkalarına yardımcı olma isteğiniz, işbirliği ruhunu güçlendirebilir. Unutmayın, sağlam adımlar atmak en iyi sonuçları getirecektir.
Yaratıcılığın ve zihin açıklığının zirve yaptığı bir dönemdesin. İletişim becerilerini kullanarak çevrendeki insanlarla anlamlı bağlantılar kurabilirsin. Sosyal ortamlarda parlayacak, fikirlerini etkileyici bir şekilde ifade edeceksin. Değişken ruh halinle birlikte, farklı ilgi alanlarına yönelmek isteyebilirsin; yeni projelere adım atmak için ideal bir zaman. Duygusal ilişkilerde ise daha anlayışlı ve empatik bir bakış açısıyla yaklaşmalısın. Kendi içsel dünyana dair derinlemesine düşünme fırsatı bulacak, belki de aşk hayatında sürpriz gelişmeler yaşayacaksın. Esnekliğini koruyarak, karşına çıkan fırsatları değerlendirmeye hazır ol; yeni deneyimler, hayatına renk katabilir. Kendini geliştirmek ve yeni bilgiler edinmek isteği içinde olacaksın, bu yönünü destekleyecek aktiviteler sana ilham verebilir. Sosyal çevrenle olan etkileşimlerin, sana yeni kapılar açacak ve ufkunu genişletecek.
Duygusal derinlik ve sezgi ön planda. İçsel dünyanda yaşadığın gelgitler, çevrendeki insanların hislerini anlamana yardımcı olacak. Ailevi bağlar güçleniyor; sevdiklerinle olan ilişkilerin derinleşebilir. Geçmişte kalan bir olay, bugün aydınlığa çıkabilir ve duygusal bir rahatlama hissetmene neden olabilir. Aynı zamanda yaratıcılığını ortaya koymak için harika bir dönemdesin; sanatsal çalışmalar veya yeni hobiler edinebilirsin. Kendine karşı nazik olmayı unutma, içsel huzurunu korumak için zaman ayırmak önemli. Sosyal ortamlarda daha fazla görünmeyi deneyebilirsin, bu senin için yenilikçi ve taze bir nefes olacaktır. Kendi sınırlarını zorlayarak keşifler yapmana olanak tanıyan fırsatlarla dolu bir gün seni bekliyor.
Bugün çevrendekilerle olan ilişkilerin ön planda olacak. Kendini ifade etme biçimin ve liderlik özelliklerinle dikkat çekebilirsin. Yaratıcılığınla yeni projelere imza atma fırsatları karşına çıkabilir; kalabalıklar içinde parlamak için uygun bir zaman. Ancak ego çatışmalarına karşı dikkatli olmalı ve uzlaşmacı bir tutum sergilemelisin. Sevgi hayatında sürprizler beklenmedik bir şekilde kapını çalabilir. İçsel bir yenilenme hissiyle kendine olan güvenin artacak, bu da manevi olarak seni güçlendirecek. Yine de biraz sabırlı olmalısın, her şeyin zamanla yerli yerine oturduğunu göreceksin. Sosyal ortamlarda daha fazla aktif olabilirsin, bu da yeni bağlantılar kurmanı sağlayacak. Duygusal açıdan beslenmek ve enerjini artırmak için sevdiğin aktiviteleri seç.
Detaylara fazla takılmadan önce, sezgilerine güvenmelisin. Bugün kararlarının peşinden gitmek, seni uzun vadeli başarıya götürecek yollar açabilir. İş ortamında beklenmedik gelişmelerle karşılaşabilirsin; esnek kalmalısın. Arkadaşlarınla olan ilişkilerin gün içinde önemli bir rol oynamaya başlayabilir. Kendini ifade etme şeklin, anlaşılmanı kolaylaştıracak. Boş zamanlarında, kendine ait anlar yaratmayı unutma; bu, ruh halini dengelemek için oldukça faydalı olacak. Hassasiyetin artabilir, bu da sana duygusal derinlik kazandırabilir. Sosyal ilişkilerde samimiyet arayışı içinde olabilirsin; gerçek dostluklar için zamanı iyi değerlendirmelisin. Yeni hobiler denemek için uygun bir dönemdesin; yaratıcılığını keşfetme fırsatını iyi değerlendir.
Denge arayışın ön planda. İlişkilerde uyum sağlama çabaların, insanlarla olan bağlarını güçlendirebilir. Sosyal çevrendeki etkileşimler, kendini daha iyi hissetmeni sağlayacak. Karşılaştığın zorluklar, iletişim ve diplomasi becerilerini kullanarak üstesinden gelebileceğin durumlar. Kendini ifade ederken düşüncelerini nazik bir şekilde aktarmaya özen göster. Sanat veya estetik konularına yönelmek, ruh halini olumlu etkileyebilir. İçsel huzurunu bulmak için sakinleştirici aktiviteler yapmak faydalı olur. Geleceğe dair hayallerin seni motive edecek. Bugün, içsel barış ile dış dünya arasında bir denge kurmak en önemli hedefin.
İçsel derinliklerine inmeye ve gizli kalmış duyguları yüzeye çıkarmaya olan tutkun, bugün seni harekete geçirebilir. İlişkilerinde derin bağlar kurma arzusu, karşı tarafla anlam dolu bir iletişim kurmanı sağlayacaktır. Kendi sınırlarını belirleme konusunda kararlı olmalı, başkalarının beklentileri doğrultusunda hareket etmektense, duygusal ihtiyaçlarına odaklanmalısın. İş yerinde, projelerdeki gizli dinamikleri sezebilme yeteneğin, sana avantaj sağlayacak. Risk almayı seveceğin bir gün; ancak aceleci davranmamaya dikkat et. Tamamen cesur adımlar atmak yerine, stratejik düşünmek seni daha faydalı kılacak. İçsel huzurunu bulmak için meditasyon veya doğa yürüyüşleri yapmak iyi bir fikir olabilir. Kendine dönüp bir nefes al, ruhunu dinlendirmek için bu fırsatı değerlendirmelisin.
Bugün serin bir sabah gibi hafif bir heyecan hissetmektesin. Yeni başlangıçlar için içindeki yolculuk isteği artıyor. Sosyal çevrendeki kişilerle etkileşimlerin, enerjini yükseltiyor ve ilgi alanlarını genişletme fırsatları sunuyor. Öğrenme arzun canlanırken, beklenmedik bilgiler karşına çıkabilir. Kendini ifade etme biçimin, başkalarının dikkatini çekecek ve olumlu bir etki yaratacak.Manevi konulara yönelip derin düşünmelere dalabilirsin. İçsel keşifler yapmanın, kendini yenileme fırsatı sunduğunu fark edeceksin. Yalnız kalmayı tercih edebilir, meditatif bir ortamda zaman geçirmek isteyebilirsin. İlişkilerde ise samimiyetin önem kazandığı bir dönemdesin. Beklenmedik bir yakınlık, sana huzur verebilir.Macera arayışın, seni yeni insanlarla tanıştırabilir; bu da hayatına farklı tatlar katacak. Ancak, dikkatli ol ve acele kararlar almaktan kaçın. Bu süreç, senin içsel büyümeni destekleyecek, fakat aşırı heyecanın getirdiği risklere karşı temkinli olman önemli. İleriye dönük planlar yaparken esnek kalmayı unutma; hayatın getireceği sürprizlere açık ol. Bugün, sadece zihin değil, kalp yolculuğunun da için bir kapı aralayacağı bir gün.
İş ve kariyer alanında dikkat çeken gelişmeler var. Sorumlulukların artacak, ancak bu süreçte disiplinli yaklaşımın sana büyük avantajlar sağlayacak. Göz önünde olacağın bir ortamda, liderlik vasıflarını öne çıkarabilirsin. Ancak, bu durum stresi de beraberinde getirebilir; dolayısıyla kendine zaman ayırmayı unutma.Ailevi ilişkilerinde bir huzur ve dayanışma hissi dönemine giriyorsun. Yakınlarınla olan iletişimini güçlendirecek konuşmalar yapabilir, geçmişte yaşanan bazı anlaşmazlıkları geride bırakabilirsin. Duygusal bağlarını sağlamlaştırmak adına önemli adımlar atma fırsatı bulabilirsin.Kişisel gelişim alanında, içsel dünyanınla yüzleşmek ve bu bağlamda yeni anlayışlar kazanmak için harika bir zaman. Meditasyon veya ruhsal çalışmalar, zihnini daha iyi anlamana yardımcı olacak. Ayrıca, sağlığınla ilgili bazı önemli kararlar alabilir, yaşam tarzında değişiklikler yapabilirsin.
Bugün, yaratıcı düşüncelerin ve yenilikçi fikirlerin ön planda olduğu bir gün. Sosyal çevrenle bağlantı kurmak, ilginç insanlarla tanışmak için harika fırsatlar karşına çıkıyor. Aklındaki projeleri hayata geçirme isteği artacak; bu da seni harekete geçirmek için mükemmel bir motivasyon kaynağı olabilir. İnsanların düşüncelerini ve duygularını derinlemesine anlama yeteneğin, grup çalışmalarında öne çıkmanı sağlayabilir. Aynı zamanda, sezgilerinin güçlendiğini hissedeceksin. İçsel sesine güvenmek, önemli kararlar alırken sana yol gösterebilir. İlişkilerde açıcı bir diyalog kurmak için uygun bir dönemdesin. Yaşanan gerilimleri rahatlıkla çözme yeteneği, bu süreçte sana destek olacak. Kendini ifade etme biçimin, çevrendekiler üzerinde kalıcı bir etki yaratabilir.Duygusal katmanlarda derinlik aramak için iyi bir zaman. Yalnızsan, göz alıcı bir enerjiyle dikkat çekebilir, yeni tanışmalara kapı aralayabilirsin. Kendini sevme ve kendine odaklanma zamanı. Sağlıkla ilgili adımlar atmak, zihninin dinlenmesi için faydalı olacak. Kendi iç dünyana dönüp, yeni ufuklar keşfetme isteğin yüksek. Cesur ol, bu harika fırsatları değerlendirmek için harekete geç.
Duygusal derinliklerin derinliklerine dalmak için mükemmel bir zaman. İçsel sezgilerin güçleniyor ve evrenle olan bağlantını hissediyorsun. Yeni yaratıcı projelere adım atmak veya sanatsal bir ifade bulmak için ilham alabilirsin. Hayal gücünün sınırlı olmadığını keşfedeceksin, bu da seni bambaşka dünyalara götürebilir.Başkalarıyla duygusal paylaşımlar yapmak isteyebilirsin. Empati ve anlayışın, ilişkilerin güçlenmesine yardımcı olabilir. Ancak, duygusal yükleri üstlenmekten kaçınmalısın; kendi sınırlarını korumak, başkalarına yardım ederken önemlidir. Kendine zaman ayırmayı unutma, zihninin ve kalbinin ihtiyaç duyduğu dinginlik, ruhsal olarak yenilenmene katkı sağlayacak.Kendini keşfetmek ve ruhsal yolculuğunda adımlar atmak için içsel bir huzur arayışında olabilirsin. Hislerinin ve sezgilerin, bu dönemde doğru yönü bulmana yardımcı olacak. Belki de hayalindeki bir projeye başlamak veya yeni bir hobi edinmek için cesur bir adım atmanın tam zamanı. Unutma, evren senin yanındadır.
