1
“Ölüyorum tanrım, bu da oldu işte.
Her ölüm erken ölümdür, biliyorum tanrım.
Ama, ayrıca, aldığın şu hayat, fena değildir…
Üstü kalsın…”
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, derleme ve tenkit yazıları kaleme alan, şiir ve tercümeler yapan edebiyatçının gerçek adı Cemalettin Seber.
1931 yılında Erzincan’da doğan Cemal Süreya, annesi Gülbeyaz ve babası Hüseyin ile birlikte çocukluk dönemini burada geçirdikten sonra, 1938 yılında çıkan Dersim İsyanı ile ailesi Bilecik’e sürgün edildi.
Sürgünden kısa bir süre sonra henüz 23 yaşında olan annesini kaybetti. Bu dönemde babası, öğrenimini büyük kentte yapması için İstanbul’a halasının yanına gönderdi.
Babası Hüseyin Bey, bir yıl sonra annesiyle iki kızını da İstanbul’a gönderdi, üçüncü yıl da kendisi çocuklarının yanına giderek İstanbul’da çalışmaya başladı. Ancak bir süre sonra yeniden sürgün yurtları olan Bilecik’e geri dönmek durumunda kaldılar.
Süreya’nın edebiyatla ilgisi çok küçük yaşlarda başladı. Küçük yaşlarda annesinden dinlediği halk hikayeleri “şairlik duygusunun” ortaya çıkmasına yardımcı oldu.
Ortaokul yıllarında okuduğu Dostoyevski ise ona adeta yeni bir dünyanın kapısını araladı.
Bu yıllarda şair olma arzusunun ilk nüvelerini hisseden Cemal Süreya, ilk aşkı olan (sonradan ilk eşi) Seniha’ya şiirler yazmış ve bu yüzden kendisine “Şair”, Âşık” gibi adlar verildi.
1944’te Bilecik Ortaokulu’na başlayan Cemal Süreya, üvey anne Esma’nın gelişiyle evden kurtulmak için babasından gizli sınava girip “parasız yatılı” okumaya hak kazandı. Okul yıllarında Türkçe ve edebiyat derslerindeki başarısı ile öğretmenlerinin dikkatini çekti.
Okuldan arta kalan vakitlerini Bakırcılar Çarşısı’ndaki Halkevi Kitaplığı’nda geçiren Cemal Süreya, bu dönemde kendi ifadesiyle “kötü romanlar” okudu.
1947’de yine parasız yatılı olarak Haydarpaşa Lisesi’ne girdi. Lise yıllarında edebiyata ilgisi oldukça derinleşmiş, kendi kendine eski yazıyı öğrendi ve özellikle eski edebiyata araştırmacı bir gözle bakmaya başladı.
Liseyi bitirdikten sonra 1950’de Mülkiye’nin Maliye bölümünü kazanınca hayatına Ankara’ya devam etti. Ankara’daki dört yıl, dünya görüşünün, kişiliğinin ve sanatının oluşumunda önemli bir rol oynadı.
1953’te henüz daha üniversite öğrencisiyken Seniha Hanım ile evledi.
Şiire çocuk yaşlarda ilgi duyan Süreya’nın ilk şiiri “Şarkısı Beyaz”, 1953’te “Mülkiye” adlı okul dergisinde çıktı. Cemal Süreya, “İkinci Yeni” şiir hareketinin öncülerinden biri kabul edildi.
Şiirlerindeki ironiyi ortaya koyan “Gül” şiiri, Yeditepe dergisinde yayınlandığında 23 yaşında olan Süreya, Sezai Karakoç, Muzaffer Erdost, Nihat Kemal Eren ve Hasan Basri ile yakın arkadaş oldu.
1954 yılında Mülkiye’den mezun oldu ve aynı yıl Eskişehir Vergi Dairesi’nde stajyer olarak göreve başladı. 1955’te Ayçe adlı bir kızları oldu ve aynı yıl Maliye Müfettiş Muavini olarak İstanbul’a atandı.
Usta şair, hem şiirleri hem de yazılarının yayımlanmasının ardından dergi çıkarma düşüncesi içine girdi. Süreya, “Papirüs” dergisinin ilk sayısını yayımladı, ikinci sayıdan sonra 8 ay ara veren şair, üç sayı sonra dergiyi kapattı.
1959’da askere giden Süreya, askerliğini yaparken bir taraftan da Hukuk fakültesini bitirdi.
1961’de “Maliye denetim usulleri ve iktisadi devlet teşekkülleri”ni incelemesi için Paris’e gönderildi. Paris’te bir yıl kaldıktan sonra teftiş göreviyle 1963’te Kars ve Ağrı, 1965’te Çanakkale ve Tekirdağ’a gitti.
1965’te, arkadaşları Sezai Karakoç ve Doğan Yel ile Maliye Teftiş Kurulundan istifa ederek, edebiyata ağırlık verdi.
1 Haziran 1966’da 3. kez “Papirüs”ü okuyucuyla buluşturdu ve1970’e kadar dergiyi her ay düzenli yayımladı.
Maliye Bakanlığındaki memuriyetine 1971’de geri döndü. İstanbul Hocapaşa Vergi Dairesi, Maliye Tetkik Kurulu, İstanbul Darphane ve Damga Matbaası Müdürlüğünde görev aldı.
Başyazılarını yazdığı “Oluşum” dergisinde ve kurucularından olduğu “Türkiye Yazıları” dergisinde yöneticilik de yapan Süreya, 1977’de “Politika” gazetesinin sanat sayfasında haftada bir yazdığı “Günübirlik” yazılarıyla gazete yazarlığına başladı.
Kültür Bakanlığı Kültür Yayınları Danışma Kurulu üyeliği yaptı. “Papirüs”ü son olarak 15 Mart 1981’de çıkardı.
“Yeni Ulus” ve “Aydınlık” gazetelerinde de yazan Süreya, çeşitli devlet kademelerinde görev aldıktan sonra 1982’de emekli oldu.
Cemal Süreya, eserlerini, Osman Mazlum, Adil Fırat, Ali Fakir, Ali Hakir, Ahmet Gürsu, Hüseyin Karayazı, Birsen Sağanak, Dr. Suat Hüseyin gibi farklı mahlaslarla kaleme aldı.
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, tenkit yazısı, şiir ve düz yazı tercümesi ve derleme de yazan Süreya, ilk kitabı “Üvercinka” ile 1958’de Yeditepe Şiir Ödülünü, Arif Damar’la paylaştı.
Süreya, ikinci kitabı “Göçebe”yle 1966’da Türk Dil Kurumu Edebiyat Ödülüne, “Sıcak Nal” ve “Güz Bitiği” kitaplarıyla 1988’de Behçet Necatigil Şiir Ödülüne değer görüldü.
Usta şair, girdiği şeker koması sonucu 9 Ocak 1990’da hayatını kaybetti ve Kulaksız Mezarlığı’na defnedildi.
1990 yılında ölen Cemal Süreya’nın anısına 1991’den yılından beri “Cemal Süreya Şiir Ödülü” veriliyor. 2003 yılında Cemal Süreya Kültür ve Sanat Derneği kuruldu.
Cemal Süreya ile ilgili pek çok dergi özel sayı hazırlamış ve armağan kitaplar yayımlandı. 2001’de Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, Doğan Hızlan editörlüğünde Cemal Süreya armağan kitabı çıkarıldı.
Miras bıraktığı eserlerinden bazıları şöyle:
“Şapkam Dolu Çiçekle, Göçebe, Günler, Güz Bitiği, Sevda Sözleri, Üvercinka, Uzaktan Seviyorum Seni, Günübirlik, Uzat Saçlarını Frigya, Aydınlık Yazıları / Paçal, Papirüs’ten Başyazılar, Onüç Günün Mektupları, Aritmetik İyi Kuşlar Pekiyi, Güvercin Curnatası, Mülkiyeli Şairler, Oluşum’da Cemal Süreya ve Yüz Aşk Şiiri.”
Bugün enerjin yüksek, çevrendekilere ilham verme potansiyelin oldukça kuvvetli. Yenilik arayışların, seni sürükleyici deneyimlere yönlendirebilir. Sosyal ilişkilerde cesur hareketler yapabilir, beklenmedik bağlantılar kurabilirsin. Ancak, acele kararlar verme konusunda dikkatli olmanda fayda var. İçsel sezgilerin, kariyerinle ilgili fırsatları daha iyi değerlendirmene yardımcı olabilir. Kendini ifade ederken özünle bağlantıda kalmak, çevrendeki duygu akışını da olumlu yönde etkileyecektir. Gerektiğinde sağduyunu ve mantığını devreye sokmak, hedeflerine ulaşmanı kolaylaştıracak. Aynı zamanda, fiziksel aktiviteler için harika bir gün; enerjini pozitif bir şekilde kanala yönlendirmek sana iyi gelecek. Kendi isteklerine öncelik vermeyi unutma.
İnatçılığının ön planda olacağı bir gün. Kararlarını sorgulamak yerine, verdiğin sözlerin arkasında durmak isteyeceksin. Maddi konularla ilgili fırsatlar ortaya çıkabilir; bunları dikkatlice değerlendirmek önemli. Yakın ilişkilerde ise duygu yoğunluğu hissedilebilir. Sevdiğin biriyle güzel anlar paylaşma isteği, bir arada olmanızı sağlayacak. Ancak, iletişimdeki ufak yanlış anlamalara dikkat et. Kendini huzurlu hissetmek adına doğanın tadını çıkarabilir, dinlendirici aktivitelerde bulunabilirsin. Duygusal derinliklerinle baş başa kalmak, içsel huzuru bulmana yardımcı olacak.
Bugün düşüncelerinin hızlı bir şekilde şekilleneceği bir gün. Farklı bakış açıları seni heyecanlandıracak, yeni bilgileri öğrenme isteğin artacak. Sosyal etkileşimlerde oldukça canlısın; oldukça yetenekli bir iletişimci olarak çevrendeki insanlarla derin sohbetler yapabilir, onların fikirlerinden ilham alabilirsin. Yapmak istediğin projeler için uygun bir zemin bulabilir, insanları kendi vizyonuna çekebilirsin. İş veya eğitimle ilgili konularda ani gelişmeler söz konusu; spekülasyonlara kapılmadan, mantılı ve pratik bir yaklaşımla ilerlemeyi unutma. Bir yakınından gelecek sürpriz bir teklif, seni düşündürse de değerlendirilmeye değer. Duygusal ilişkilerde esnek kalman, yanlış anlaşılmaların önüne geçebilir. Keyifli anlar yaşamak ve eğlenceli etkinlikler düzenlemek, ruh halini olumlu yönde etkileyecek. Özgürlüğüne düşkünlüğünü hatırlayıp, kendine zaman ayırmayı da ihmal etme.
Bugün, duygusal derinliklerinle bağlantı kurma fırsatlarına sahip olacaksın. İçsel huzur arayışın, aile ve arkadaşlarıyla olan bağlarını güçlendirecek anlarla dolup taşabilir. Sevgi dolu ve şefkatli bir yaklaşım sergileyerek, çevrendekilerin kalplerini kazanacaksın. Ancak, duygusal geçişlerin seni etkileyebilir; bu nedenle içsel sezgilerini dinlemen önem taşıyor. Kendine zaman ayırmayı unutma, ruhsal dinginliğin sağlanması, gün boyunca karşına çıkacak zorlukları aşmana yardımcı olacaktır. İletişim senin için keyifli ve anlamlı olacak, düşüncelerini samimi bir şekilde paylaştığında sürpriz destekler alabilirsin. Duygusal yaralarını sarma ve geçmişe yönelik hesaplaşmalar yapma zamanı. Bu süreç, kişisel dönüşümüne katkıda bulunabilir. İçsel gücünü keşfederken, başkalarına da ilham vermekte tereddüt etme.
Bugün kendini sahnede ışıldarken bulacaksın. Yaratıcılığının doruklarına ulaşırken, içindeki tutkuyu dışarı yansıtma fırsatı yakalayacaksın. Kendi yeteneklerine güvenmek, karizma dolu bir gün geçirmeni sağlayacak. İnsanlar üzerinde güçlü bir etki bırakacak, çevrendekilerin dikkatini çekeceksin. Sosyal ilişkilerinde mücadeleci bir ruhla yaklaşacak, kendini net bir şekilde ifade edeceksin. Ancak aşırı gururdan kaçınmak faydalı olabilir. Kalabalık etkinliklerde yer alabilir, yeni insanlarla tanışabilirsin. Bireysel projelere odaklanmak, seni daha da ön plana çıkaracak. Kalbinin sesini dinlemeyi unutma, sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirmek için adımlar atman gerekebilir. Anlık duygusal dalgalanmalara karşı sabırlı olmalısın; bu, sana hayati dersler katabilir. Bugün, kendine olan inancını tazelemek için harika bir fırsat.
Günün sonunda, detaylara odaklanma yeteneğinle çevrendeki sorunları çözme konusundaki ustalığın ön plana çıkacak. Beklenmedik problemlerle karşılaşabilirsin, ancak sezgilerin ve analitik düşünme kabiliyetin sayesinde bunların üstesinden geleceksin. İş yerinde ya da günlük yaşamında, olağanüstü bir organizasyon yeteneği göstereceksin. İnsanlar, seni güvenirlik ve titizlikle hatırlayacaklar.Sosyal ilişkilerde ise, duygusal bağların derinleşeceği bir dönemdesin. Sevdiklerinle anlamlı ve içten bir bağ kurmak için uygun bir zaman. Sözlerinle kalplere dokunabilir, samimi paylaşımlar yapabilirsin. Sağlık konularında dikkatli olmalısın; bedenine iyi gelen şeyleri tercih et ve dengeli beslenmeye özen göster. Kendi iç huzurunu bulmak için meditasyon veya doğada vakit geçirme yöntemlerini deneyebilirsin. Günün sonunda, içsel bir tatmin hissiyle dolacaksın.
Harmoni arayışında olduğun bir dönemdesin. İletişim becerilerin ön plana çıkacak ve başkalarıyla olan etkileşimlerin seni besleyecek. Sosyal ilişkilerde uyum sağlama yeteneğin, özellikle grup projelerinde ve işbirliklerinde büyük fayda sağlayacak. Duygusal olarak tatmin arayışında olabilir, bu da kişisel ilişkilerine daha fazla derinlik katmak isteyeceğin anlamına geliyor. Karşılıklı anlayış ve empati, iletişimin anahtarı olacak.Bugün, ufak tefek anlaşmazlıklar ve çatışmalara karşı dikkatli olmalısın. Kendini ifade etme şeklinde dengeyi koruma çabası göstermek, gereksiz gereksinim ve stresialık yaratmanın önüne geçecektir. Estetik ve güzellik alanlarına olan ilgini daha çok zaman ayırarak beslemek, ruh halini yükseltebilir. Sanatsal bir projeye başlamak veya mevcut bir yaratımı geliştirmek, yaratıcılığını tetikleyebilir.Bunların yanı sıra, içsel huzurunu sağlamak için kendine zaman ayırmayı unutma. Zihinsel ve fiziksel olarak kendini yenilemek için meditasyon veya doğa yürüyüşleri gibi aktiviteler iyi gelecektir. Bu süreçte kendinle barış ve denge bulmak, hem kişisel hem de sosyal ilişkilerini olumlu yönde etkileyecek.
Gizemli bir aura etrafında dolanırken, içsel sezgilerin ve duyguların yoğunlaşacak. Derin bağlantılar kurmak isteyebilir, ruhsal derinliklere dalış yapabilirsin. Bugün, ilişkilerdeki güç dinamiklerini sorgulamak için doğru bir zaman. Keşfetmek istediğin yeni alanlar ve bilinmeyenler seni heyecanlandırabilir. İçsel dönüşüm süreçlerine, yeniliklere açık ol ve karşına çıkacak fırsatları değerlendir. Kendi gücünü keşfetmek, içsel huzurunu bulmanın anahtarı olabilir. Duygularına kulak ver, hislerini takip et ve gerektiğinde içsel cesaretini ortaya koymaktan çekinme. Yapacağın seçimler, hayatının gidişatını anlamlı bir şekilde etkileyebilir.
Bugün macera arayışın daha da belirginleşecek. Farklı deneyimlere açılmak, seni tanımadığın insanlarla bir araya getirmek için harika bir gün. Büyümek, yeni ufuklar keşfetmek ve varlığını sorgulamak için içsel bir motivasyon hissedeceksin. Özellikle sosyal ilişkilerin seni destekleyecek ve yeni bağlantılar kurman için fırsatlar sunacak. Yaratıcılığın zirveye çıkabilir; bu nedenle hayal gücünü beslemek için bir süreliğine sıradanlıktan uzaklaşmayı düşünebilirsin. Ama dikkat et, düşüncelerin bazen aşırı iyimserlikle birleştiğinde hayal kırıklıkları yaratabilir. Mantığını kullanarak, kalbini dinlemek arasında bir denge kurmalısın. İçsel huzurunu korumayı unutma; yogaya veya meditasyona zaman ayırmak ruhsal dengeni sağlamana yardımcı olabilir. Bugün, şans kapını çaldığında ona kollarını açmayı unutma!
Bugün, hedeflerine ulaşma konusunda kararlılığın ve disiplinin ön planda olacak. Sorumluluklarını yerine getirmek için güçlü bir motivasyon hissedeceksin. İş veya kariyer alanında yeni fırsatlar kapını çalabilir; bu fırsatları değerlendirmek için hazırlıklı ol. Aynı zamanda, arkadaşlarınla olan ilişkilerin biraz zorlayıcı olabilir, iletişimde dikkatli olmalısın. Duygusal bir derinlik içinde, içsel huzuru bulmak için kendine zaman ayırmayı unutma. Sağlık konularında da dikkatli olmalı, dengeli bir yaşam tarzı benimsemek için çabalamalısın. Unutma, sabrın ve azminle her zorluğun üstesinden gelebilecek güçtesin.
Yeniliklere açık olacağın bir gün. Düşüncelerini cesurca ifade etmekten çekinmeyeceksin. Sosyal çevrenle olan etkileşimlerin seni derin düşüncelere yönlendirebilir. Belki de beklenmedik bir ilham alacak, var olan projelerine farklı bir bakış açısı katacaksın. Sürpriz haberler ve beklenmedik fırsatlar kapını çalabilir, bunları değerlendirmen önemli. Yakın arkadaşlarınla yaptığın sohbetler ruhuna iyi gelecek ve kalbinin derinliklerinde yatan arzuları gün yüzüne çıkarabilir. İçsel huzurunu sağlamak için doğayla vakit geçirmeyi ihmal etme. Kendini yenilemek ve tazelenmek için bu fırsatları iyi değerlendir. İlişkilerinde ise karşılıklı anlayış ön planda olacak; duygularını açıkça paylaşmak, bağların güçlenmesine zemin hazırlayabilir. Kendi alanını koruma isteğin de artabilir, bu nedenle kişisel sınırlarına dikkat etmen gerek. Duygusal derinliklere dalmak seni korkutmasın, hislerini anlamak ve kabul etmek bu süreçte kilit rol oynayacak.
Duygusallığın ön planda olduğu bir gün. İçsel hislerin seni derin düşüncelere sevk edebilir; sezgilerin oldukça güçlü. Sanatsal yönlerin ortaya çıkabilir, bu nedenle yaratıcılığını beslemek için fırsatlar yaratmalısın. İlişkilerde empati ve anlayış ön planda; başkalarının duygularına duyarlılık göstermek, aradaki bağı güçlendirebilir. Ancak, çevrendekilerin sorunları seni de etkileyebilir. Kendi sınırlarını korumayı unutma. Meditasyon veya doğa yürüyüşleri, zihnini arındırmana yardımcı olacak. Kendi iç yolculuğunda derinleşebilir, ruhsal deneyimlere açık olabilirsin. Bu, dönüşüm ve yenilenme zamanın; kalbindeki dönüşüme izin ver, yeni ufuklara yelken açabilirsin.
