1
“Ölüyorum tanrım, bu da oldu işte.
Her ölüm erken ölümdür, biliyorum tanrım.
Ama, ayrıca, aldığın şu hayat, fena değildir…
Üstü kalsın…”
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, derleme ve tenkit yazıları kaleme alan, şiir ve tercümeler yapan edebiyatçının gerçek adı Cemalettin Seber.
1931 yılında Erzincan’da doğan Cemal Süreya, annesi Gülbeyaz ve babası Hüseyin ile birlikte çocukluk dönemini burada geçirdikten sonra, 1938 yılında çıkan Dersim İsyanı ile ailesi Bilecik’e sürgün edildi.
Sürgünden kısa bir süre sonra henüz 23 yaşında olan annesini kaybetti. Bu dönemde babası, öğrenimini büyük kentte yapması için İstanbul’a halasının yanına gönderdi.
Babası Hüseyin Bey, bir yıl sonra annesiyle iki kızını da İstanbul’a gönderdi, üçüncü yıl da kendisi çocuklarının yanına giderek İstanbul’da çalışmaya başladı. Ancak bir süre sonra yeniden sürgün yurtları olan Bilecik’e geri dönmek durumunda kaldılar.
Süreya’nın edebiyatla ilgisi çok küçük yaşlarda başladı. Küçük yaşlarda annesinden dinlediği halk hikayeleri “şairlik duygusunun” ortaya çıkmasına yardımcı oldu.
Ortaokul yıllarında okuduğu Dostoyevski ise ona adeta yeni bir dünyanın kapısını araladı.
Bu yıllarda şair olma arzusunun ilk nüvelerini hisseden Cemal Süreya, ilk aşkı olan (sonradan ilk eşi) Seniha’ya şiirler yazmış ve bu yüzden kendisine “Şair”, Âşık” gibi adlar verildi.
1944’te Bilecik Ortaokulu’na başlayan Cemal Süreya, üvey anne Esma’nın gelişiyle evden kurtulmak için babasından gizli sınava girip “parasız yatılı” okumaya hak kazandı. Okul yıllarında Türkçe ve edebiyat derslerindeki başarısı ile öğretmenlerinin dikkatini çekti.
Okuldan arta kalan vakitlerini Bakırcılar Çarşısı’ndaki Halkevi Kitaplığı’nda geçiren Cemal Süreya, bu dönemde kendi ifadesiyle “kötü romanlar” okudu.
1947’de yine parasız yatılı olarak Haydarpaşa Lisesi’ne girdi. Lise yıllarında edebiyata ilgisi oldukça derinleşmiş, kendi kendine eski yazıyı öğrendi ve özellikle eski edebiyata araştırmacı bir gözle bakmaya başladı.
Liseyi bitirdikten sonra 1950’de Mülkiye’nin Maliye bölümünü kazanınca hayatına Ankara’ya devam etti. Ankara’daki dört yıl, dünya görüşünün, kişiliğinin ve sanatının oluşumunda önemli bir rol oynadı.
1953’te henüz daha üniversite öğrencisiyken Seniha Hanım ile evledi.
Şiire çocuk yaşlarda ilgi duyan Süreya’nın ilk şiiri “Şarkısı Beyaz”, 1953’te “Mülkiye” adlı okul dergisinde çıktı. Cemal Süreya, “İkinci Yeni” şiir hareketinin öncülerinden biri kabul edildi.
Şiirlerindeki ironiyi ortaya koyan “Gül” şiiri, Yeditepe dergisinde yayınlandığında 23 yaşında olan Süreya, Sezai Karakoç, Muzaffer Erdost, Nihat Kemal Eren ve Hasan Basri ile yakın arkadaş oldu.
1954 yılında Mülkiye’den mezun oldu ve aynı yıl Eskişehir Vergi Dairesi’nde stajyer olarak göreve başladı. 1955’te Ayçe adlı bir kızları oldu ve aynı yıl Maliye Müfettiş Muavini olarak İstanbul’a atandı.
Usta şair, hem şiirleri hem de yazılarının yayımlanmasının ardından dergi çıkarma düşüncesi içine girdi. Süreya, “Papirüs” dergisinin ilk sayısını yayımladı, ikinci sayıdan sonra 8 ay ara veren şair, üç sayı sonra dergiyi kapattı.
1959’da askere giden Süreya, askerliğini yaparken bir taraftan da Hukuk fakültesini bitirdi.
1961’de “Maliye denetim usulleri ve iktisadi devlet teşekkülleri”ni incelemesi için Paris’e gönderildi. Paris’te bir yıl kaldıktan sonra teftiş göreviyle 1963’te Kars ve Ağrı, 1965’te Çanakkale ve Tekirdağ’a gitti.
1965’te, arkadaşları Sezai Karakoç ve Doğan Yel ile Maliye Teftiş Kurulundan istifa ederek, edebiyata ağırlık verdi.
1 Haziran 1966’da 3. kez “Papirüs”ü okuyucuyla buluşturdu ve1970’e kadar dergiyi her ay düzenli yayımladı.
Maliye Bakanlığındaki memuriyetine 1971’de geri döndü. İstanbul Hocapaşa Vergi Dairesi, Maliye Tetkik Kurulu, İstanbul Darphane ve Damga Matbaası Müdürlüğünde görev aldı.
Başyazılarını yazdığı “Oluşum” dergisinde ve kurucularından olduğu “Türkiye Yazıları” dergisinde yöneticilik de yapan Süreya, 1977’de “Politika” gazetesinin sanat sayfasında haftada bir yazdığı “Günübirlik” yazılarıyla gazete yazarlığına başladı.
Kültür Bakanlığı Kültür Yayınları Danışma Kurulu üyeliği yaptı. “Papirüs”ü son olarak 15 Mart 1981’de çıkardı.
“Yeni Ulus” ve “Aydınlık” gazetelerinde de yazan Süreya, çeşitli devlet kademelerinde görev aldıktan sonra 1982’de emekli oldu.
Cemal Süreya, eserlerini, Osman Mazlum, Adil Fırat, Ali Fakir, Ali Hakir, Ahmet Gürsu, Hüseyin Karayazı, Birsen Sağanak, Dr. Suat Hüseyin gibi farklı mahlaslarla kaleme aldı.
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, tenkit yazısı, şiir ve düz yazı tercümesi ve derleme de yazan Süreya, ilk kitabı “Üvercinka” ile 1958’de Yeditepe Şiir Ödülünü, Arif Damar’la paylaştı.
Süreya, ikinci kitabı “Göçebe”yle 1966’da Türk Dil Kurumu Edebiyat Ödülüne, “Sıcak Nal” ve “Güz Bitiği” kitaplarıyla 1988’de Behçet Necatigil Şiir Ödülüne değer görüldü.
Usta şair, girdiği şeker koması sonucu 9 Ocak 1990’da hayatını kaybetti ve Kulaksız Mezarlığı’na defnedildi.
1990 yılında ölen Cemal Süreya’nın anısına 1991’den yılından beri “Cemal Süreya Şiir Ödülü” veriliyor. 2003 yılında Cemal Süreya Kültür ve Sanat Derneği kuruldu.
Cemal Süreya ile ilgili pek çok dergi özel sayı hazırlamış ve armağan kitaplar yayımlandı. 2001’de Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, Doğan Hızlan editörlüğünde Cemal Süreya armağan kitabı çıkarıldı.
Miras bıraktığı eserlerinden bazıları şöyle:
“Şapkam Dolu Çiçekle, Göçebe, Günler, Güz Bitiği, Sevda Sözleri, Üvercinka, Uzaktan Seviyorum Seni, Günübirlik, Uzat Saçlarını Frigya, Aydınlık Yazıları / Paçal, Papirüs’ten Başyazılar, Onüç Günün Mektupları, Aritmetik İyi Kuşlar Pekiyi, Güvercin Curnatası, Mülkiyeli Şairler, Oluşum’da Cemal Süreya ve Yüz Aşk Şiiri.”
Bugün enerjin yüksek ve motivasyon dolusun. İçindeki cesareti ortaya çıkarabilecek durumlarla karşılaşman mümkün. Yeni bir projeye başlamak veya bir konuda liderlik üstlenmek için harika bir zaman. Yalnız hissetsen bile, çevrendeki insanlarla etkili iletişimler kurabileceğin bir atmosfere adım atacaksın. Yaratıcılığın da zirveye çıkabilir; sanatsal bir hobiye yönelmek hoşuna gidebilir. Diğer yandan, aceleci olmaktan kaçınmalısın. Duygusal patlamalar yaşayabileceğin anlar ortaya çıkabilir; iç sesini dinle, tepkilerini kontrol et. Sağlık konularına dikkat etmen, biriken stresini hafifletmek adına önem taşıyor. Günün sonunda, kendine zaman ayırmayı unutma.
Bugün, kararlı adımlar atma ve hedeflerinize odaklanma isteği yüksek. Maddi konularda yapıcı yaklaşımlar geliştirebilir, sağlam temeller atabilirsiniz. Sabırlı ve disiplinli tutumunuz, çevrenizdeki insanların takdirini kazanmanıza neden olacak. İlişkilerde ise sıcaklık ve samimiyet ön planda. Sevdiklerinizle aranızdaki bağı güçlendirmek için zaman ayırmak önem kazanıyor. Sağlığınıza dikkat etmekte fayda var; doğayla iç içe olmak, ruhsal ve bedensel enerji toplamanıza yardımcı olacak. Kendinize olan güvenin artmakta, bu da cesaretle yeni fırsatlara yönelmenizi sağlayabilir. Bugün içsel huzurunuzu bulma ve kendinizi yenileme şansı yakalayabilirsiniz.
Sosyal becerilerin en üst seviyede olduğu bir gün. Çevrendeki insanlarla kuracağın etkileşimler, sana yeni fikirler ve fırsatlar sunacak. Hayal gücünü kullanmak için harika bir zaman. Yeni projeler üzerinde çalışmak, grup aktivitelerine katılmak ve alandaki sıradışı fikirlerini paylaşmak sana keyif verecek. Ancak dikkatli ol; her fikri ciddiye almak yerine sevdiklerinle derinlemesine tartışmalara girmelisin. İçsel dünya ve dış dünya arasında denge kurmak, özellikle duygusal konularda sana büyük fayda sağlayacak. Kendine zaman ayırmayı unutma; zihninin tazelenmesi üzerine düşüncelerini toparlamana yardımcı olacak. Karşılaşacağın küçük engeller, seni durdurmak yerine daha da güçlendirecek. Yıldızların bu süreçte seni desteklediğini hissetmek, motivasyonunu artıracak.
Duygusal zenginlikler içinde kaybolmuş hissedebilirsin. Aile bağlarına yönelmek, sevdiğin insanlarla vakit geçirmek, kalbini ısıtacak anılar biriktirmen için harika bir zaman dilimi. İçsel gücünü keşfetmek ve geçmişteki deneyimlerini değerlendirmek seni daha güçlü kılacak. Bazen beklenmedik duygusal dalgalanmalarla karşılaşabilirsin, ancak bunlar senin empati ve anlayış yeteneğini geliştirecek fırsatlar sunuyor. Yasal ve mali konularda dikkatli olmalısın; aceleci kararlar almak yerine derinlemesine düşünmek her zaman daha iyi sonuçlar verebilir. Sevdiğin birinin yanında olmak, ruh halini yükseltecek ve mutluluğunu artıracaktır. Kendi sınırlarını belirlemek ve duygusal dengenin bozulmamasına dikkat etmek çok önemli.
Kendine güvenin yüksek, bu da çevrendekilere ilham veriyor. Yaratıcılığın zirveye çıkmış durumda. Bugün, kendini ifade etme biçiminle dikkatleri üzerine çekebilirsin. Sosyal ortamlarda parlamak için fırsatlar karşına çıkacak; cesaretini kullan ve sözlerinle başkalarını etkileyebilirsin.İlişkilerde, yakınlarınla olan bağların derinleşiyor. Onlarla geçireceğin zaman, size hem eğlenceli hem de anlamlı anlar katacak. Duygusal bir fiziksel bağlantı kurmak isteyebilirsin, bu da seni çok daha mutlu hissettirecek. Belki de unutulmaz bir anı yaratma fırsatı yakalayabilirsin.Maddi konularda dikkatli olmalısın; iyimserliğin seni baştan çıkarabilir. Yapıcı düşün, bütçeni zorlamadan harcamalarını yönet. Yeni projeler için maddi kaynak arayışın da gündemde, ancak aceleci davranma.Sağlık açısından enerjin yüksek ama aşırıya kaçmamakta fayda var. Spor yaparken kendini zorlamaktan kaçınarak, dengeli bir yaklaşım benimsemelisin. Bugün, dengeyi bulmak yaşamının her alanında seni destekleyecek. Unutma, yaratıcılığın yanında durmak, hayatının her yönünde ilerlemene yardımcı olacak.
Bugün, detaylara olan dikkatin artmış durumda. İş ve günlük sorumlulukların gözden geçirmek üzerine hoşgörülü ve analitik bir yaklaşım benimseyebilirsin. Sağlık konularına yönelik yeni önlemler almak isteyebilirsin, bu da kendini daha iyi hissetmene yardımcı olur. İletişimde açık ve net olman önem taşıyor; bu sayede çevrendeki insanlar senin fikirlerine daha fazla değer verecek. Sosyal etkinliklerde bulunmak isteyen arkadaşların seni davet edebilir, bu davetlere katılarak keyifli zaman geçirebilirsin. Gelecek hedeflerinle ilgili bazı kararlar almak için sezgilerini takip etmen faydalı olacak. Duygusal olarak ise, daha önce hissetmediğin bir ailene bağlılık duygusu gelişebilir, bu da ilişkilerini derinleştirebilir. Dikkatini verdiğin her alanda başarı seninle olacak; sadece fazla eleştirel olmaktan kaçınmalısın.
Bugün, içsel denge ve uyum arayışların ön planda. Sosyal çevrendeki ilişkilerini gözden geçirme fırsatı bulabilirsin. İnsanlarla olan iletişimlerin, beklediğinden daha derinleşebilir ve ilginç bağlantılar kurmana olanak sağlar. Yaratıcılığını serbest bırakacak fırsatlar kapını çalabilir. Estetik alanlara, sanata yönelmek ruhuna iyi gelecek. Kendini yetersiz hissettiğin anlar olabilir, ancak bu duygular geçici. Dış görünümünün önemini vurgulayan bir gün. Başkalarının gözünde nasıl algılandığın üzerine düşünmelisin. İkili ilişkilerde daha yapıcı ve diplomatik bir yaklaşım benimsemen, olası çatışmaları önleyecektir. Eğer bir karar vermen gerekiyorsa, iç sesine kulak vermek en doğru yolu seçmene yardımcı olacaktır. Şartlar değişse bile uyumunu koruyabilirsin.
İçsel duyguların derinliğine dalmak için mükemmel bir zaman. Gizemleri ortaya çıkarmaya yönelik bir arzu hissediyorsun. İlişkilerde hassas bir denge kurmak, karşındakilerin duygularını daha iyi anlamak için önemli. Kendi sezgilerini takip et, hislerin seni doğru yola yönlendirecek. Keşif yaparken kendine güven; kararlılığın, hedeflerine ulaşmanı sağlayacak. Karşılaştığın zorluklar, ruhsal ve duygusal derinliğini artırmak için bir fırsat olarak gör. Sırlar, seni daha güçlü kılacak. Ayrıca, finansal konularda dikkatli olmalısın, bu alanda güçlü muhakemen ve sezgilerin sana rehberlik edecek. Duygusal yoğunluk, bazı çıkış yolları yaratabilir; bu anlarda ilham almayı unutma.
Hayatın sunduğu maceralara açık bir dönemdesin. İçsel enerjin yüksek ve yeni deneyimlere atılmak için heveslisin. Seyahat etme arzusu, keşfetme isteği ve yeni insanlarla tanışma heyecanıyla dolabilirsin. Ani fikir değişiklikleri, yaratıcılığını harekete geçirecek ve seni ilginç projelere yöneltecek. Ancak, çevrendeki insanlarla olan iletişiminde dikkatli olmalısın; düşüncelerini ifade ederken anlaşılmamış hissetmemek için empati kurmayı unutma. Öğrenme ve bilgiye ulaşma konusundaki isteğin, seni daha derin bir anlayışa götürebilir. Kendine güvenin, hedeflerine ulaşma yolunda kararlılıkla ilerlemene olanak tanıyacak. Bugün, içsel huzurun ve dış dünyayla olan etkileşimin arasında dengeli bir ilişki kurmaya özen göstermelisin. Bu denge, sana özgürlük hissi verecek ve pozitif bir enerji yaratacak. Artık, kendine sunduğun bu fırsatları değerlendirmek için harekete geçmek için cesaretin var.
Kendine güvenin artıyor ve bu, yeteneklerini ortaya koyma isteğiyle birleşiyor. İş hayatında daha görünür olabilirsin; projelerine ve fikirlerine daha fazla ilgi duyulabilir. Bu süre zarfında, istediğin hedeflere ulaşmanın yollarını araştırmak için mükemmel bir zaman. İlişkilerinde ise, duygularını açıkça ifade etme ihtiyacı duyacaksın. Samimiyetin, arandığın derin bağları kurmada önemli bir rol oynayacak. Sağlığına dikkat etmek de önceliğin olmalı; zihinsel ve fiziksel dengenin sağlanması, hayatındaki diğer alanlarda da başarıyı getirebilir. Bazen durup nefes almak, düşüncelerinle baş başa kalmak için kendine zaman ayırmalısın. İşler karmaşık bir hal alırken, sabırlı olmalı ve her şeyin kaynağında kendi güçlü iraden olduğunu unutmamalısın.
Bugün, sosyal bağlantıların önem kazandığı bir gün. Arkadaşlarından veya tanıdıklarından beklenmedik bir destek alabilirsin. İletişim becerilerin, etrafındakilerle olan ilişkilerini güçlendirecek. Yeni fikirler ve projeler üzerinde çalışmak için uygun bir zaman. Yeniliklere açık olman, kendini ifade etme konusunda büyük bir avantaj sağlayacak. Hayal gücünü serbest bırak ve yaratıcı yanını ön plana çıkar. Duygusal olarak da özgürlük arayışın derinleşebilir; kendi iç dünyana dönmek, sana huzur ve dinginlik getirecek. Fakat, fazla soyut düşüncelere kapılmamaya dikkat et. Düşüncelerini somut hedeflere dönüştürmekte zorlanabilirsin. İlişkilerinde, sınırlarını belirlemek ve kendi alanını korumak önemli bir tema olabilir. Sevdiklerinle olan diyaloglarında esnek kalmak, ilişkilerini daha olumlu bir yöne taşıyacak.
Duygusal derinliklerinize dalma zamanı. İçsel huzuru bulmak için sessizliğe ihtiyaç duyabilirsiniz. Sanat ve yaratıcılıkta yeni ilham kaynakları arayışında olacaksınız; belki de bir resim yapmaya ya da bir müzik parçası bestelemeye başlayabilirsiniz. İlişkilerde anlayış ve empati ön planda. Sevdiklerinizle, özellikle de duygusal anlamda yoğun bağlar kurduğunuz kişilerle derin sohbetler yapmanız mümkün. Kendi ihtiyaçlarınıza dikkat etmelisiniz. İyi hissetmek için kendinize zaman tanıyın ve içsel sesinizi dinleyin. Ayrıca, hayatınızdaki değişimler konusunda cesur adımlar atma gücü bulabilirsiniz; beklenmedik fırsatlar karşınıza çıkabilir. Ev ve aile konularında daha fazla zaman harcamak, bağlarınızı güçlendirecektir. Tüm bu süreçte, sezgilerinizi takip etmek önem taşıyor; içgüdülerinize güvenin. Rahatlama ve dinginlik arayışınızda, doğayla bağlantı kurmak ya da meditasyon yapmak sizi yenileyebilir. Kişisel gelişim ve ruhsal yolculuk açısından değerli bir gün sizi bekliyor.
1
2
3
4
5
6
