1
“Ölüyorum tanrım, bu da oldu işte.
Her ölüm erken ölümdür, biliyorum tanrım.
Ama, ayrıca, aldığın şu hayat, fena değildir…
Üstü kalsın…”
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, derleme ve tenkit yazıları kaleme alan, şiir ve tercümeler yapan edebiyatçının gerçek adı Cemalettin Seber.
1931 yılında Erzincan’da doğan Cemal Süreya, annesi Gülbeyaz ve babası Hüseyin ile birlikte çocukluk dönemini burada geçirdikten sonra, 1938 yılında çıkan Dersim İsyanı ile ailesi Bilecik’e sürgün edildi.
Sürgünden kısa bir süre sonra henüz 23 yaşında olan annesini kaybetti. Bu dönemde babası, öğrenimini büyük kentte yapması için İstanbul’a halasının yanına gönderdi.
Babası Hüseyin Bey, bir yıl sonra annesiyle iki kızını da İstanbul’a gönderdi, üçüncü yıl da kendisi çocuklarının yanına giderek İstanbul’da çalışmaya başladı. Ancak bir süre sonra yeniden sürgün yurtları olan Bilecik’e geri dönmek durumunda kaldılar.
Süreya’nın edebiyatla ilgisi çok küçük yaşlarda başladı. Küçük yaşlarda annesinden dinlediği halk hikayeleri “şairlik duygusunun” ortaya çıkmasına yardımcı oldu.
Ortaokul yıllarında okuduğu Dostoyevski ise ona adeta yeni bir dünyanın kapısını araladı.
Bu yıllarda şair olma arzusunun ilk nüvelerini hisseden Cemal Süreya, ilk aşkı olan (sonradan ilk eşi) Seniha’ya şiirler yazmış ve bu yüzden kendisine “Şair”, Âşık” gibi adlar verildi.
1944’te Bilecik Ortaokulu’na başlayan Cemal Süreya, üvey anne Esma’nın gelişiyle evden kurtulmak için babasından gizli sınava girip “parasız yatılı” okumaya hak kazandı. Okul yıllarında Türkçe ve edebiyat derslerindeki başarısı ile öğretmenlerinin dikkatini çekti.
Okuldan arta kalan vakitlerini Bakırcılar Çarşısı’ndaki Halkevi Kitaplığı’nda geçiren Cemal Süreya, bu dönemde kendi ifadesiyle “kötü romanlar” okudu.
1947’de yine parasız yatılı olarak Haydarpaşa Lisesi’ne girdi. Lise yıllarında edebiyata ilgisi oldukça derinleşmiş, kendi kendine eski yazıyı öğrendi ve özellikle eski edebiyata araştırmacı bir gözle bakmaya başladı.
Liseyi bitirdikten sonra 1950’de Mülkiye’nin Maliye bölümünü kazanınca hayatına Ankara’ya devam etti. Ankara’daki dört yıl, dünya görüşünün, kişiliğinin ve sanatının oluşumunda önemli bir rol oynadı.
1953’te henüz daha üniversite öğrencisiyken Seniha Hanım ile evledi.
Şiire çocuk yaşlarda ilgi duyan Süreya’nın ilk şiiri “Şarkısı Beyaz”, 1953’te “Mülkiye” adlı okul dergisinde çıktı. Cemal Süreya, “İkinci Yeni” şiir hareketinin öncülerinden biri kabul edildi.
Şiirlerindeki ironiyi ortaya koyan “Gül” şiiri, Yeditepe dergisinde yayınlandığında 23 yaşında olan Süreya, Sezai Karakoç, Muzaffer Erdost, Nihat Kemal Eren ve Hasan Basri ile yakın arkadaş oldu.
1954 yılında Mülkiye’den mezun oldu ve aynı yıl Eskişehir Vergi Dairesi’nde stajyer olarak göreve başladı. 1955’te Ayçe adlı bir kızları oldu ve aynı yıl Maliye Müfettiş Muavini olarak İstanbul’a atandı.
Usta şair, hem şiirleri hem de yazılarının yayımlanmasının ardından dergi çıkarma düşüncesi içine girdi. Süreya, “Papirüs” dergisinin ilk sayısını yayımladı, ikinci sayıdan sonra 8 ay ara veren şair, üç sayı sonra dergiyi kapattı.
1959’da askere giden Süreya, askerliğini yaparken bir taraftan da Hukuk fakültesini bitirdi.
1961’de “Maliye denetim usulleri ve iktisadi devlet teşekkülleri”ni incelemesi için Paris’e gönderildi. Paris’te bir yıl kaldıktan sonra teftiş göreviyle 1963’te Kars ve Ağrı, 1965’te Çanakkale ve Tekirdağ’a gitti.
1965’te, arkadaşları Sezai Karakoç ve Doğan Yel ile Maliye Teftiş Kurulundan istifa ederek, edebiyata ağırlık verdi.
1 Haziran 1966’da 3. kez “Papirüs”ü okuyucuyla buluşturdu ve1970’e kadar dergiyi her ay düzenli yayımladı.
Maliye Bakanlığındaki memuriyetine 1971’de geri döndü. İstanbul Hocapaşa Vergi Dairesi, Maliye Tetkik Kurulu, İstanbul Darphane ve Damga Matbaası Müdürlüğünde görev aldı.
Başyazılarını yazdığı “Oluşum” dergisinde ve kurucularından olduğu “Türkiye Yazıları” dergisinde yöneticilik de yapan Süreya, 1977’de “Politika” gazetesinin sanat sayfasında haftada bir yazdığı “Günübirlik” yazılarıyla gazete yazarlığına başladı.
Kültür Bakanlığı Kültür Yayınları Danışma Kurulu üyeliği yaptı. “Papirüs”ü son olarak 15 Mart 1981’de çıkardı.
“Yeni Ulus” ve “Aydınlık” gazetelerinde de yazan Süreya, çeşitli devlet kademelerinde görev aldıktan sonra 1982’de emekli oldu.
Cemal Süreya, eserlerini, Osman Mazlum, Adil Fırat, Ali Fakir, Ali Hakir, Ahmet Gürsu, Hüseyin Karayazı, Birsen Sağanak, Dr. Suat Hüseyin gibi farklı mahlaslarla kaleme aldı.
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, tenkit yazısı, şiir ve düz yazı tercümesi ve derleme de yazan Süreya, ilk kitabı “Üvercinka” ile 1958’de Yeditepe Şiir Ödülünü, Arif Damar’la paylaştı.
Süreya, ikinci kitabı “Göçebe”yle 1966’da Türk Dil Kurumu Edebiyat Ödülüne, “Sıcak Nal” ve “Güz Bitiği” kitaplarıyla 1988’de Behçet Necatigil Şiir Ödülüne değer görüldü.
Usta şair, girdiği şeker koması sonucu 9 Ocak 1990’da hayatını kaybetti ve Kulaksız Mezarlığı’na defnedildi.
1990 yılında ölen Cemal Süreya’nın anısına 1991’den yılından beri “Cemal Süreya Şiir Ödülü” veriliyor. 2003 yılında Cemal Süreya Kültür ve Sanat Derneği kuruldu.
Cemal Süreya ile ilgili pek çok dergi özel sayı hazırlamış ve armağan kitaplar yayımlandı. 2001’de Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, Doğan Hızlan editörlüğünde Cemal Süreya armağan kitabı çıkarıldı.
Miras bıraktığı eserlerinden bazıları şöyle:
“Şapkam Dolu Çiçekle, Göçebe, Günler, Güz Bitiği, Sevda Sözleri, Üvercinka, Uzaktan Seviyorum Seni, Günübirlik, Uzat Saçlarını Frigya, Aydınlık Yazıları / Paçal, Papirüs’ten Başyazılar, Onüç Günün Mektupları, Aritmetik İyi Kuşlar Pekiyi, Güvercin Curnatası, Mülkiyeli Şairler, Oluşum’da Cemal Süreya ve Yüz Aşk Şiiri.”
Bugün yeni başlangıçlara açık olmalısın. İçindeki cesareti besle ve karşılaştığın zorluklardan korkma. İş veya özel hayatında alacağın riskler, sana beklemediğin fırsatlar getirebilir. Arkadaşlarınla olan ilişkilerin güçleniyor; birlikte yapacağınız aktiviteler moral kaynağın olacak. İçsel enerjin yüksek, bu durum spor veya fiziksel aktivitelere yönelmen için uygun bir zaman dilimindesin. Duygusal geri çekilmelere yönelik eğilimlerin olabilir ama bu gün, ruhsal olarak kendini ifade etmenin yollarını bulmak sana iyi gelecek. İletişimde açık ve net ol; duygularını paylaşmak, içindeki kıskançlık veya şüphe gibi olumsuz hisleri aşmana yardımcı olabilir. Kendini ifade ettiğinde daha sağlıklı ve huzurlu hissedeceksin. Hayatındaki küçük şeylere odaklanarak, iç huzurunu yakalayabilir ve kendini tekrar güçlendirebilirsin.
Bugün, duygusal ve maddi konularda denge arayışında olabilirsin. Maddi durumunu gözden geçirip, tasarruf yapma isteği içindesin. Harcama alışkanlıklarını sorgulamak için güzel bir zaman. Aynı zamanda, sevdiğin insanların yanında olmanın huzurunu hissetmek, içsel dengeni bulmana yardımcı olacak. Aşk hayatında ise, daha derin bağlar kurma isteği ön planda. Sevgiye ve güvene dayalı bir ilişki için adımlar atabilirsin. Duygusal ihtiyaçlarının karşılandığına dair içsel bir mutluluk hissedeceksin. Sosyal çevrende meydana gelecek değişiklikler, yeni fırsatlar getirebilir. Kendini ifade etme konusunda daha cesur olabilir, böylece ilişkilerini güçlendirebilirsin. Kendi değerlerinle uyum içinde hareket etmenin önemini tekrar hatırlayacağın bir gün seni bekliyor. Bu nedenle, kendine güvenmeyi ve içsel sesini dinlemeyi unutma.
Sosyal etkileşimlerin yoğunlaştığı bir gün. İletişim becerilerin ve zeka kapasitenle çevrendekilere ilham verebilir, fikirlerini paylaşmak için uygun bir zaman dilimi. Bazen yüzeysel konuların derin ve anlamlı tartışmalara dönüşmesi mümkün. Esneklik göstermek ve değişikliklere açık olmak önemli, özellikle beklenmedik gelişmelerle karşılaşabilirsin. Ayrıca, yeniliklere ve farklılıklara karşı açık olman, seni daha zengin düşünce yapısına yönlendirecek. Aşk bağlamında samimiyet arayışında olabilirsin; derinlerdeki hislerin su yüzüne çıkmak için fırsat bulabilir. Ancak dikkatli ol, zihinsel enerjin seni bazen kararsızlığa itebilir. Duygularını dengelemek, içsel huzurunu bulmana yardımcı olacak. Eğitim, yolculuk veya yeni öğrenme fırsatları gündemde; bunları değerlendirmek sayende kendi ufkunu açmana yardımcı olacaktır.
Duygusal derinlikler içinde kaybolma ihtimali yüksek. İçsel bir huzur arayışı içerisindesin, bu yüzden bu gün kendine zaman ayırmayı unutmamalısın. Aile ve sevdiklerinle olan bağların, bu dönemde sana güç verecek. Empatin yüksek, başkalarının duygularını anlama yeteneğin, ilişkilerini derinleştirecek. Sorunları çözme yeteneğin, çevrende güvenilir bir destek kaynağı olmanı sağlayacak. Kendini ifade ederken dikkatli ol, zira bazı sözlerin yanlış anlaşılabilir. İçsel sesine kulak ver, sezgilerin, önemli kararlar almanı kolaylaştıracak. Gözlem gücünle çevrendekilerin ruh hallerine daha fazla duyarlılıkla yaklaşabilirsin. Bugün, yarın için sağlam temeller atma fırsatı sunuyor. Unutma, koruyucu tavrın herkese ilham verebilir.
Bugün, özgüvenin ve kararlılığın zirveye çıkacak. Çevrende seni etkileyen olaylar daha yoğun hissedilecek, bunu avantaja çevirme zamanı. Yaratıcı projelerin için ilham bulabilir ve öne çıkmak adına fırsatlar yakalayabilirsin. Sosyal ilişkilerde daha açık sözlü olman, hem sana hem de çevrene fayda sağlayacak. Kalabalık ortamlarda dikkat çekici bir aura yayacaksın; bu da yeni bağlantılar kurmanın kapılarını aralayabilir. Kendine güven, başkalarına da ilham verecek. Ancak, aşırı ben merkezli olmaktan kaçınmalısın; dinlemek ve empati kurmak da bu süreçte değerli olacaktır. Romantik ilişkilerde, duygularını ifade etme zamanı; açıklık ve dürüstlük, sevgi bağlarını güçlendirebilir. Hem sosyal hem de profesyonel alanda, karşına çıkan fırsatları değerlendirmeye hazır ol. Kendi değerini bil ve o doğrultuda hareket et. Hayatındaki dengeyi korumak için zaman ayırmayı unutma.
Analitik zihniniz bugün oldukça keskin. Görevlerinizi tamamlamak için harika bir gün. Detaylara olan dikkatiniz sayesinde, önemsiz gibi görünen bir sorunu bile çözümleyebilir ve başkalarına rehberlik edebilirsiniz. Çalışma arkadaşlarınızla olan iletişiminiz, olası yanlış anlaşılmaları bertaraf edecek şekilde olumlu ilerliyor. Aynı zamanda sağlığınıza da özen göstermek için bir adım atmanız gerekebilir; belki hafif bir egzersiz rutini veya sağlıklı bir beslenme planı oluşturmak iyi gelebilir. Duygusal olarak, içsel huzurunuzu artıracak aktivitelere yönelebilirsiniz. Kendinizi yenilenecek ve tazelenmiş hissedeceğiniz bu dönemde, ruhsal sağlığınıza önem vermek öncelikleriniz arasında olmalı. Aşk hayatınızda ise iletişim kaliteniz ön planda; hislerinizi ifade etmek için doğru zamanı bekleyin. Karşınızdaki kişiye empatiyle yaklaşmak, bağlarınızı güçlendirebilir. Kısa seyahat planları veya doğayla iç içe zaman geçirmek, ruhunuza iyi gelecektir.
Bugün estetik anlayışın ve sosyal becerilerin ön planda. İnsanların gözünde parlayabilir, hoşluk ve zarafetle dikkat çekebilirsin. İletişim kurmak, yeni insanlarla tanışmak veya eski dostlarınla bir araya gelmek için mükemmel bir zaman. İçsel huzurunu bulmak üzere sanat ve güzellikle ilgili aktivitelere yönelmek sana iyi gelebilir. Problemlerini çözerken anlayışlı ve diplomatik tavrını koruman önemli. Fikirlerin, çevrendeki insanlar üzerinde ilham verici etkiler yaratabilir, bu yüzden düşüncelerini cesurca paylaşmaktan çekinme. Sevgi ve ilişkilerde ise duygusal derinlikler keşfedebilirsin; karşındakilerle kurduğun bağları daha sağlam hale getirmek için açık ve dürüst bir iletişim şart. Unutma, denge ve uyum senin için her zaman vazgeçilmez.
Duyguların derinliği ve tutkusallığın bu dönemde ön planda. İlişkilerde yoğun bir bağ kurmak isteyebilir, karşındakinin ruhunu anlamak için çaba harcayabilirsin. Gizlilik ve sırlar, karşılaştıklarınla olan bağlarını daha da derinleştiriyor. İçsel dünyanda bir yüzleşme yaşayabilir, geçmişteki olumsuz anıları geride bırakma isteği doğabilir. Bugün güçlü sezgilerinin rehberliğine güvenerek önemli kararlar alabilir, kalbinin sesini dinleyebilirsin. İş veya projelerde liderlik yeteneklerini sergileme zamanı. Ancak, duygusal alanındaki derinliği, iş hayatına yansıtmakta dikkatli olmalısın. Unutma, içinde bulunduğun tüm bu karmaşayı doğru bir şekilde yönlendirebilirsen, büyük başarılar elde edebilirsin. Tutkulu ama dengeli bir yaklaşım, seni istediğin yere götürecektir.
Yeni deneyimlere açıldığın bir gün seni bekliyor. Macera arayışındaki hevesin, alışılmış sınırlarını aşmana yardımcı olacak. Farklı bakış açıları edinmek, seni hem zenginleştirecek hem de ruhsal olarak aydınlatacak. Sosyal ilişkilerde ise ani gelişmeler yaşanabilir; biriyle derin bir bağ kurma fırsatın doğabilir. İçsel motivasyonun arttığı bu dönemde, hedeflerine daha kararlı bir şekilde yaklaşman mümkün. Seyahat planları yapabilir veya yeni bilgiler edinmek için araştırmalara başlayabilirsin. Kendini ifade etme isteğin, yaratıcılığını ön plana çıkaracak ve çevrendekiler üzerinde ilgi uyandıracak. Açık fikirli ol ve karşına çıkan fırsatları değerlendir.
Disiplin ve kararlılıkla dolu bir gün seni bekliyor. Hedeflerine ulaşma konusunda oldukça azimli hissedeceksin. Çalışma alanında yeni projeler veya sorumluluklar üstlenme fırsatları karşına çıkabilir. Bu süreçte, çevrendeki insanlarla olan iletişimin önem arz ediyor; onlardan destek almayı ihmal etme. Duygusal ilişkilerde, açık iletişim kurmak, yanlış anlamaların önüne geçecek. Finansal konularda, harcamalarını gözden geçirip bütçe planlaması yapmak için harika bir zaman. Sağlık alanında ise, kendine özen gösterip dinlenmeye zaman ayırmak, ruhsal dengen için faydalı olacak. Bugünkü ilerlemelerin, inancını daha da güçlendirecek.
Farklı düşüncelerin ve yenilikçi yaklaşımların vurgulandığı bir gün. Bugün, sıradışı fikirlerin ve yaratıcı projelerin peşinden koşmak için harika bir zaman dilimi. İnsanlarla olan iletişimin güçlü ve ikna edici olacak; bu, iş veya sosyal çevrende yeni bağlantılar kurmana yardımcı olabilir. Duygusal anlamda aksiyon almanın eşiğindesin; ilişkilerinde taze bir nefes aramayı düşünebilirsin. Özgürlüğüne düşkünlüğün, seni yeni deneyimlere yönlendirecek. Ancak, ani kararlardan kaçınarak düşüncelerini netleştirmen, uzun vadede yarar sağlayacak. Eğitim ve öğrenimle ilgili konular, ilginin odağında yer alabilir; mevcut bilgi birikimini genişletmek için fırsatlar çıkabilir. Duygusal olarak kendini serin hissetsen bile, sezgilerinle ilerle. Çevrendeki insanlara karşı olan sezgilerin güçlü; bu, başkalarının hissetmediği detayları fark etmeni sağlayacak. Kendine güvenerek adım attığında, hedeflerine ulaşman kaçınılmaz olacak.
Duygusal derinliklerinle yüzleşeceğin bir gün. İçsel dünyandaki dalgalanmalar seni daha da güçlü kılabilir. Yaratıcılığın tavan yapıyor; sanatsal bir projeye yönelmek için harika bir zaman. Sevdiklerinle olan ilişkilerinde samimiyet ön planda olacak, hislerini açıkça ifade etmekten çekinme. Sebepsiz bir huzursuzluk hissedebilirsin; bunun geçici olduğunu unutma. İçsel sesine kulak ver ve kendini yeniden keşfetmeye odaklan, bu süreçte ruhsal olarak yenilendiğini hissedeceksin. Hayallerinin peşinden koşarken kararlılığını korumak, sana yeni kapılar açabilir. Ayrıca, geçmişle yüzleşmek ve bazı yükleri geride bırakmak için ideal bir zaman. Kendine şefkat göster; içsel barışını sağlamak için gözlerini kapat ve derin bir nefes al.
