1
“Ölüyorum tanrım, bu da oldu işte.
Her ölüm erken ölümdür, biliyorum tanrım.
Ama, ayrıca, aldığın şu hayat, fena değildir…
Üstü kalsın…”
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, derleme ve tenkit yazıları kaleme alan, şiir ve tercümeler yapan edebiyatçının gerçek adı Cemalettin Seber.
1931 yılında Erzincan’da doğan Cemal Süreya, annesi Gülbeyaz ve babası Hüseyin ile birlikte çocukluk dönemini burada geçirdikten sonra, 1938 yılında çıkan Dersim İsyanı ile ailesi Bilecik’e sürgün edildi.
Sürgünden kısa bir süre sonra henüz 23 yaşında olan annesini kaybetti. Bu dönemde babası, öğrenimini büyük kentte yapması için İstanbul’a halasının yanına gönderdi.
Babası Hüseyin Bey, bir yıl sonra annesiyle iki kızını da İstanbul’a gönderdi, üçüncü yıl da kendisi çocuklarının yanına giderek İstanbul’da çalışmaya başladı. Ancak bir süre sonra yeniden sürgün yurtları olan Bilecik’e geri dönmek durumunda kaldılar.
Süreya’nın edebiyatla ilgisi çok küçük yaşlarda başladı. Küçük yaşlarda annesinden dinlediği halk hikayeleri “şairlik duygusunun” ortaya çıkmasına yardımcı oldu.
Ortaokul yıllarında okuduğu Dostoyevski ise ona adeta yeni bir dünyanın kapısını araladı.
Bu yıllarda şair olma arzusunun ilk nüvelerini hisseden Cemal Süreya, ilk aşkı olan (sonradan ilk eşi) Seniha’ya şiirler yazmış ve bu yüzden kendisine “Şair”, Âşık” gibi adlar verildi.
1944’te Bilecik Ortaokulu’na başlayan Cemal Süreya, üvey anne Esma’nın gelişiyle evden kurtulmak için babasından gizli sınava girip “parasız yatılı” okumaya hak kazandı. Okul yıllarında Türkçe ve edebiyat derslerindeki başarısı ile öğretmenlerinin dikkatini çekti.
Okuldan arta kalan vakitlerini Bakırcılar Çarşısı’ndaki Halkevi Kitaplığı’nda geçiren Cemal Süreya, bu dönemde kendi ifadesiyle “kötü romanlar” okudu.
1947’de yine parasız yatılı olarak Haydarpaşa Lisesi’ne girdi. Lise yıllarında edebiyata ilgisi oldukça derinleşmiş, kendi kendine eski yazıyı öğrendi ve özellikle eski edebiyata araştırmacı bir gözle bakmaya başladı.
Liseyi bitirdikten sonra 1950’de Mülkiye’nin Maliye bölümünü kazanınca hayatına Ankara’ya devam etti. Ankara’daki dört yıl, dünya görüşünün, kişiliğinin ve sanatının oluşumunda önemli bir rol oynadı.
1953’te henüz daha üniversite öğrencisiyken Seniha Hanım ile evledi.
Şiire çocuk yaşlarda ilgi duyan Süreya’nın ilk şiiri “Şarkısı Beyaz”, 1953’te “Mülkiye” adlı okul dergisinde çıktı. Cemal Süreya, “İkinci Yeni” şiir hareketinin öncülerinden biri kabul edildi.
Şiirlerindeki ironiyi ortaya koyan “Gül” şiiri, Yeditepe dergisinde yayınlandığında 23 yaşında olan Süreya, Sezai Karakoç, Muzaffer Erdost, Nihat Kemal Eren ve Hasan Basri ile yakın arkadaş oldu.
1954 yılında Mülkiye’den mezun oldu ve aynı yıl Eskişehir Vergi Dairesi’nde stajyer olarak göreve başladı. 1955’te Ayçe adlı bir kızları oldu ve aynı yıl Maliye Müfettiş Muavini olarak İstanbul’a atandı.
Usta şair, hem şiirleri hem de yazılarının yayımlanmasının ardından dergi çıkarma düşüncesi içine girdi. Süreya, “Papirüs” dergisinin ilk sayısını yayımladı, ikinci sayıdan sonra 8 ay ara veren şair, üç sayı sonra dergiyi kapattı.
1959’da askere giden Süreya, askerliğini yaparken bir taraftan da Hukuk fakültesini bitirdi.
1961’de “Maliye denetim usulleri ve iktisadi devlet teşekkülleri”ni incelemesi için Paris’e gönderildi. Paris’te bir yıl kaldıktan sonra teftiş göreviyle 1963’te Kars ve Ağrı, 1965’te Çanakkale ve Tekirdağ’a gitti.
1965’te, arkadaşları Sezai Karakoç ve Doğan Yel ile Maliye Teftiş Kurulundan istifa ederek, edebiyata ağırlık verdi.
1 Haziran 1966’da 3. kez “Papirüs”ü okuyucuyla buluşturdu ve1970’e kadar dergiyi her ay düzenli yayımladı.
Maliye Bakanlığındaki memuriyetine 1971’de geri döndü. İstanbul Hocapaşa Vergi Dairesi, Maliye Tetkik Kurulu, İstanbul Darphane ve Damga Matbaası Müdürlüğünde görev aldı.
Başyazılarını yazdığı “Oluşum” dergisinde ve kurucularından olduğu “Türkiye Yazıları” dergisinde yöneticilik de yapan Süreya, 1977’de “Politika” gazetesinin sanat sayfasında haftada bir yazdığı “Günübirlik” yazılarıyla gazete yazarlığına başladı.
Kültür Bakanlığı Kültür Yayınları Danışma Kurulu üyeliği yaptı. “Papirüs”ü son olarak 15 Mart 1981’de çıkardı.
“Yeni Ulus” ve “Aydınlık” gazetelerinde de yazan Süreya, çeşitli devlet kademelerinde görev aldıktan sonra 1982’de emekli oldu.
Cemal Süreya, eserlerini, Osman Mazlum, Adil Fırat, Ali Fakir, Ali Hakir, Ahmet Gürsu, Hüseyin Karayazı, Birsen Sağanak, Dr. Suat Hüseyin gibi farklı mahlaslarla kaleme aldı.
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, tenkit yazısı, şiir ve düz yazı tercümesi ve derleme de yazan Süreya, ilk kitabı “Üvercinka” ile 1958’de Yeditepe Şiir Ödülünü, Arif Damar’la paylaştı.
Süreya, ikinci kitabı “Göçebe”yle 1966’da Türk Dil Kurumu Edebiyat Ödülüne, “Sıcak Nal” ve “Güz Bitiği” kitaplarıyla 1988’de Behçet Necatigil Şiir Ödülüne değer görüldü.
Usta şair, girdiği şeker koması sonucu 9 Ocak 1990’da hayatını kaybetti ve Kulaksız Mezarlığı’na defnedildi.
1990 yılında ölen Cemal Süreya’nın anısına 1991’den yılından beri “Cemal Süreya Şiir Ödülü” veriliyor. 2003 yılında Cemal Süreya Kültür ve Sanat Derneği kuruldu.
Cemal Süreya ile ilgili pek çok dergi özel sayı hazırlamış ve armağan kitaplar yayımlandı. 2001’de Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, Doğan Hızlan editörlüğünde Cemal Süreya armağan kitabı çıkarıldı.
Miras bıraktığı eserlerinden bazıları şöyle:
“Şapkam Dolu Çiçekle, Göçebe, Günler, Güz Bitiği, Sevda Sözleri, Üvercinka, Uzaktan Seviyorum Seni, Günübirlik, Uzat Saçlarını Frigya, Aydınlık Yazıları / Paçal, Papirüs’ten Başyazılar, Onüç Günün Mektupları, Aritmetik İyi Kuşlar Pekiyi, Güvercin Curnatası, Mülkiyeli Şairler, Oluşum’da Cemal Süreya ve Yüz Aşk Şiiri.”
Yeniliklere açık bir gün, enerjiniz güçlü ve kararlılığınız yüksek. Kendinizi ifade etmekte zorlanmıyorsunuz, bu nedenle çevrenizdekilerle iletişim kurma şansını değerlendirin. Hedeflerinize odaklanarak, ilerlemenizi hızlandıracak adımlar atabilirsiniz. Kişisel projelerinizdeki yaratıcılığınızı ortaya koymak için mükemmel bir zaman. Önemli kararlar alırken iç sesinize güvenin, sezgileriniz size rehberlik edecektir. Duygusal ilişkilerde ise daha samimi ve açık olabileceğiniz anlar yaşanabilir; duygularınızı paylaşmak için fırsatları kaçırmayın. Mali konularda dikkatli olun, harcamalarınızı kontrol altında tutmak ileride size avantaj sağlayabilir. Kendinize zaman ayırmayı unutmayın; bir yürüyüş ya da doğada vakit geçirmek, zihinsel olarak yenilenmenize yardımcı olacaktır. Genel olarak, huzur ve mutluluk arayışınızda olumlu gelişmeler göreceksiniz. Öne çıkmak ve liderlik vasıflarınızı sergilemek için cesur adımlar atma cesaretini bulacaksınız.
Bugün, sabırlı ve kararlı doğanın öne çıkacak. Kendine olan güvenin artsa da, huzursuz edici durumlarla karşılaşabilirsin. Güzel bir denge kurmak, günün akışını olumlu etkileyecek. İlişkilerinde daha anlayışlı olmayı deneyebilirsin, sevdiklerinle arandaki bağları güçlendirmeye yönelik fırsatlar mevcut. Maddi konularda temkinli olman gerekecek; aceleci kararlar almak yerine detaylı düşünmek faydalı olacak. Sanatsal yönlerin daha belirgin hale gelebilir; yaratıcılığı doyasıya yaşayacağın bir ortamda bulunman mümkün. Doğanın tadını çıkarabileceğin küçük anlar yaratmak, zihnini tazeleyecek ve seni yenileyecek. Kendi içsel huzuruna daha fazla önem vererek, günü dengeli bir şekilde tamamlayabilirsin.
Bugün iletişimde beklenmedik fırsatlarla karşılaşabilirsin. Sosyal çevrendeki yenilikler ve gelişmeler, yeni bağlantılar kurmana olanak tanıyacak. Fikirlerinin değer bulması, başkaları üzerinde etkili olmanı sağlayacak. Yaratıcılığını serbest bırakmak için harika bir zaman dilimindesin; önerilerini cesurca ifade etmekten çekinme. Ancak, kararsızlık durumları gündeme gelebilir. Duygusal ilişkilerde, daha samimi ve açık olma ihtiyacı hissedebilirsin. İçsel olarak huzur bulmak için bazı konular üzerinde düşünmek faydalı olacak. Bugün, kelimelerin gücünü hissetmek, etkileyici konuşmalar yapmak ve dikkat çekici paylaşımlar yapmak için ideal bir zaman. Kendine güven, düşüncelerini paylaşmaktan çekinme.
Duygusal derinliklerin ve sezgilerin ön planda. İçsel huzurunuzu bulma arayışında kendinize karşı nazik olmalısınız. Aile ilişkilerine duyduğunuz özlem, sizi geçmişe götürebilir. Bu süreçte, sevdiklerinizle kaliteli zaman geçirmek ruhunuzu besleyecek. İş hayatında ise, daha temkinli ve planlı olma zamanı. Beklenmedik gelişmeler ortaya çıkabilir, bu yüzden esnek olmalısınız. Kendinize güvenin; içsel sesiniz, sizi doğru yola yönlendirecek. Özellikle içsel hislerinize güvenmek, sorunları aşmanıza yardımcı olacak. Unutmayın, ihtiyaçlarınızı ifade etmekte bir sakınca yok. Kendinize bir süre ayırmak, ruhsal olarak yenilenmenize yardımcı olabilir.
Öz güvenin zirveye çıkıyor; liderlik yeteneklerin bu dönemde parlayacak. Sosyal çevrendeki insanlarla olan ilişkilerin güçlenecek. Özellikle başkalarına ilham verme konusunda iki kat daha etkili olabilirsin. Aşk hayatında, cesur adımlar atmaya ve duygularını açıkça ifade etmeye hazır ol. İş hayatında ise, yaratıcılığın ön plana çıkacak; yeni projelere adım atmak ve ekip çalışmasında aktif rol almak için harika bir zaman. Ancak dikkat etmen gereken bir nokta var; aşırı gurur ve kibir, iletişimde ve ilişkilerde sorun yaratabilir. İçsel dengeyi sağlamak ve alçakgönüllü kalmak, bu süre zarfında sana ekstra fayda sağlayacak. Yeni başlangıçlar için cesaretini topla ve fırsatların tadını çıkar!
Gün, ayrıntılara odaklanma yeteneğini ön plana çıkaracak ve seni muhtemelen yeni bir projeye yönlendirecek. Pratik zekân ve titizliğin, karşılaştığın zorlukların üstesinden gelmende anahtar rol oynayacak. Bugün, belki de başkalarına yardım etme isteği, seni yeni sorumluluklar almaya teşvik edebilir. Kendine karşı sert olma; hata yapmaya özgür olduğunu unutma. İletişim becerilerin, fikirlerini etkilemek için harika bir araç olabilir. Yeni insanlarla tanışmak ve sosyal ortamlarda yer almak, heyecan verici bağlantılar kurmana olanak tanıyacak. Sağlık konularında dikkatli olman gerekebilir; düzenli beslenme ve egzersiz, enerjini yüksek tutmana yardımcı olacak. Kendine biraz zaman ayırmayı unutma; zihnini ve ruhunu besleyecek faaliyetler bul.
Bugün sosyal etkileşimlerin ön planda olduğu bir gün. İlişkilerde denge arayışın güçlenebilir; sevgi ve dostluk bağlarını kuvvetlendirmek için fırsatlar karşına çıkıyor. Kendini ifade ederken, başkalarının görüşlerine saygı duyarak, daha uyumlu bir iletişim kurabilirsin. Güzel bir etkinliğe katılmak veya arkadaşlarla vakit geçirmek, ruh halini olumlu yönde etkileyebilir. Estetik ve sanatsal yönlerin canlanıyor, belki de yaratıcılığını ortaya koyacak bir proje üzerinde çalışmak isteyebilirsin. Ancak, duygusal hassasiyetini de göz önünde bulundurmalısın; başkalarının duygularını anlayarak empati yapma yeteneğin gün içinde önemli bir rol oynayabilir. Huzur ve denge arayışın, yaşamının farklı alanlarına yansırken, kendine güvenle ilerlemek için olumlu bir zemin bulabilirsin.
Duygusal derinlik ve sezgisel güçler gününüzü şekillendirecek. İçsel dünyanıza dalmak, geçmişle yüzleşmek ve dönüşüm sürecine girmek için mükemmel bir zaman. Gizli kalmış hislerinizi ve düşüncelerinizi açığa çıkarmanız, sizi yenileyen bir enerji verebilir. İlişkilerinizde samimiyet ve derinlik arayışında olacağınız bu dönemde, sevgi bağlarınızı güçlendirebilirsiniz.Kararsızlık hissettiğiniz konularda, içgüdülerinize güvenmeniz önem taşıyor. Başkalarının fikirlerine kapılmadan, kendi iç sesinize kulak vermeniz, doğru yönü bulmanızı kolaylaştıracak. İş hayatında ise, dikkatli planlamalar yapmanız gereken bir süreçtesiniz. Acele kararlar vermemek ve stratejik düşünmek, başarıyı beraberinde getirecek.Bugün, kendinizi yeniden keşfetme ve eski kalıplardan kurtulma isteği hissettiğiniz bir zaman dilimindesiniz. Kendi içgörülerinizi keşfederken, çevrenizdeki insanlarla da derin ve samimi bağlantılar kurabileceğiniz fırsatlar çıkabilir. Kendinize karşı dürüst kalmaya özen gösterin. Bu bağlamda, ruhsal ve duygusal anlamda büyümek için gereken cesareti gösterdiğinizde, sizi sınırlayan zincirlerden kurtulabilirsiniz.
Bugün enerjiniz yüksek, macera arayışında olacaksınız. Yeni deneyimler peşinde koşmak sizi cezbetse de, dikkatli olmalı ve ani kararlar vermekten kaçınmalısınız. Sosyal çevrenizle iletişim halindeyken dikkatli ve saygılı olmanız önem taşıyor; yanlış anlama ya da çatışma riski var. Aşk hayatınızda sürprizler sizi bekliyor, açık fikirli ve esnek kalmanız yeni ilişkiler geliştirme fırsatları sunabilir. Kendinize odaklanmak ve içsel huzurunuzu bulmak için kısa bir kaçamağa çıkmak iyi gelebilir. Kişisel gelişim adına okuyacağınız kitaplar veya katılacağınız seminerler, zihninizde yeni kapılar açabilir. Günü pozitif bir notla tamamlamak için sevdiğiniz aktivitelere yönelin.
Sorunların çözümü için sergileyeceğin kararlılık ve azim, bugün seni başarıya taşıyacak. Planlarını hayata geçirmek için gerekli adımları atmakta hiç tereddüt etme. Duygusal anlamda kendini güçlü hissettiğin bir dönemdesin. Çevrende seni destekleyecek insanlar bulabilir, ilişkilerini daha derinleştirebilirsin. İş hayatında bazı sürpriz gelişmeler söz konusu, yeni fırsatlar kapını çalabilir. Kendine güvenerek ilerlemen gereken bir zaman dilimi. Ayrıca, sağlığına dikkat etmeli ve vücudunu dinlendirmeyi ihmal etmemelisin. Geleceğe yönelik hedeflerini gözden geçirme zamanı, önceliklerini netleştirerek daha sağlam adımlar atabilirsin.
Bugün, zihinsel enerjin ön planda; yenilikçi fikirlerinle çevrendekileri etkileyebilirsin. Sosyal bağlantıların güçleniyor, dostluk ilişkilerine adım atmak için harika bir gün. Farklı bakış açıları arayışında olman, yeni insanlarla tanışmana kapı açacak. Gözlemlerine ve sezgilerine güven; kararsız kaldığın anlarda içgüdülerini dinlemeyi unutma.Duygusal ilişkilerde ise özgürlük ve bağımsızlık ihtiyacın artıyor. Bu, bazen ilişkiyi zorlayabilir; ama duygusal derinlik ve samimiyet arayanlar için keyifli bir deneyim sunabilir. Çatışmaların üstesinden gelmek için açık iletişim şart. Unutma, duygularını ifade etmekten korkma. Bugün, kişisel gelişimine yönelik attığın adımlar önemli sonuçlar doğurabilir. Yeniliklere açık ol, yaşamına taze bir soluk katacak fırsatlar seninle.
Duygusal derinliklerin ve sezgisel yeteneklerin ön planda. İçsel dünyanda yoğun bir akış hissedebilirsin. Sanatsal ifadelere yönelmek, duygularını dışa vurmanın güçlü bir yolu olabilir. Aşk hayatında romantizm kök salabilir; karşılıklı anlayış ve empati, ilişkini daha da güçlendirebilir. Duygusal paylaşımlarında samimiyet, bağları kuvvetlendirecek. İş yerinde dikkat ve özveri göstermen gereken durumlar ortaya çıkabilir; sezgilerine güvenerek hareket etmek, seni doğru yola yönlendirecek. Kendine dönmek, içsel huzurunu sağlamak için meditasyon veya doğadayken vakit geçirmek iyi bir seçenek olabilir. Kendine karşı nazik ol ve sınırlarını korumayı unutma.
