1
“Ölüyorum tanrım, bu da oldu işte.
Her ölüm erken ölümdür, biliyorum tanrım.
Ama, ayrıca, aldığın şu hayat, fena değildir…
Üstü kalsın…”
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, derleme ve tenkit yazıları kaleme alan, şiir ve tercümeler yapan edebiyatçının gerçek adı Cemalettin Seber.
1931 yılında Erzincan’da doğan Cemal Süreya, annesi Gülbeyaz ve babası Hüseyin ile birlikte çocukluk dönemini burada geçirdikten sonra, 1938 yılında çıkan Dersim İsyanı ile ailesi Bilecik’e sürgün edildi.
Sürgünden kısa bir süre sonra henüz 23 yaşında olan annesini kaybetti. Bu dönemde babası, öğrenimini büyük kentte yapması için İstanbul’a halasının yanına gönderdi.
Babası Hüseyin Bey, bir yıl sonra annesiyle iki kızını da İstanbul’a gönderdi, üçüncü yıl da kendisi çocuklarının yanına giderek İstanbul’da çalışmaya başladı. Ancak bir süre sonra yeniden sürgün yurtları olan Bilecik’e geri dönmek durumunda kaldılar.
Süreya’nın edebiyatla ilgisi çok küçük yaşlarda başladı. Küçük yaşlarda annesinden dinlediği halk hikayeleri “şairlik duygusunun” ortaya çıkmasına yardımcı oldu.
Ortaokul yıllarında okuduğu Dostoyevski ise ona adeta yeni bir dünyanın kapısını araladı.
Bu yıllarda şair olma arzusunun ilk nüvelerini hisseden Cemal Süreya, ilk aşkı olan (sonradan ilk eşi) Seniha’ya şiirler yazmış ve bu yüzden kendisine “Şair”, Âşık” gibi adlar verildi.
1944’te Bilecik Ortaokulu’na başlayan Cemal Süreya, üvey anne Esma’nın gelişiyle evden kurtulmak için babasından gizli sınava girip “parasız yatılı” okumaya hak kazandı. Okul yıllarında Türkçe ve edebiyat derslerindeki başarısı ile öğretmenlerinin dikkatini çekti.
Okuldan arta kalan vakitlerini Bakırcılar Çarşısı’ndaki Halkevi Kitaplığı’nda geçiren Cemal Süreya, bu dönemde kendi ifadesiyle “kötü romanlar” okudu.
1947’de yine parasız yatılı olarak Haydarpaşa Lisesi’ne girdi. Lise yıllarında edebiyata ilgisi oldukça derinleşmiş, kendi kendine eski yazıyı öğrendi ve özellikle eski edebiyata araştırmacı bir gözle bakmaya başladı.
Liseyi bitirdikten sonra 1950’de Mülkiye’nin Maliye bölümünü kazanınca hayatına Ankara’ya devam etti. Ankara’daki dört yıl, dünya görüşünün, kişiliğinin ve sanatının oluşumunda önemli bir rol oynadı.
1953’te henüz daha üniversite öğrencisiyken Seniha Hanım ile evledi.
Şiire çocuk yaşlarda ilgi duyan Süreya’nın ilk şiiri “Şarkısı Beyaz”, 1953’te “Mülkiye” adlı okul dergisinde çıktı. Cemal Süreya, “İkinci Yeni” şiir hareketinin öncülerinden biri kabul edildi.
Şiirlerindeki ironiyi ortaya koyan “Gül” şiiri, Yeditepe dergisinde yayınlandığında 23 yaşında olan Süreya, Sezai Karakoç, Muzaffer Erdost, Nihat Kemal Eren ve Hasan Basri ile yakın arkadaş oldu.
1954 yılında Mülkiye’den mezun oldu ve aynı yıl Eskişehir Vergi Dairesi’nde stajyer olarak göreve başladı. 1955’te Ayçe adlı bir kızları oldu ve aynı yıl Maliye Müfettiş Muavini olarak İstanbul’a atandı.
Usta şair, hem şiirleri hem de yazılarının yayımlanmasının ardından dergi çıkarma düşüncesi içine girdi. Süreya, “Papirüs” dergisinin ilk sayısını yayımladı, ikinci sayıdan sonra 8 ay ara veren şair, üç sayı sonra dergiyi kapattı.
1959’da askere giden Süreya, askerliğini yaparken bir taraftan da Hukuk fakültesini bitirdi.
1961’de “Maliye denetim usulleri ve iktisadi devlet teşekkülleri”ni incelemesi için Paris’e gönderildi. Paris’te bir yıl kaldıktan sonra teftiş göreviyle 1963’te Kars ve Ağrı, 1965’te Çanakkale ve Tekirdağ’a gitti.
1965’te, arkadaşları Sezai Karakoç ve Doğan Yel ile Maliye Teftiş Kurulundan istifa ederek, edebiyata ağırlık verdi.
1 Haziran 1966’da 3. kez “Papirüs”ü okuyucuyla buluşturdu ve1970’e kadar dergiyi her ay düzenli yayımladı.
Maliye Bakanlığındaki memuriyetine 1971’de geri döndü. İstanbul Hocapaşa Vergi Dairesi, Maliye Tetkik Kurulu, İstanbul Darphane ve Damga Matbaası Müdürlüğünde görev aldı.
Başyazılarını yazdığı “Oluşum” dergisinde ve kurucularından olduğu “Türkiye Yazıları” dergisinde yöneticilik de yapan Süreya, 1977’de “Politika” gazetesinin sanat sayfasında haftada bir yazdığı “Günübirlik” yazılarıyla gazete yazarlığına başladı.
Kültür Bakanlığı Kültür Yayınları Danışma Kurulu üyeliği yaptı. “Papirüs”ü son olarak 15 Mart 1981’de çıkardı.
“Yeni Ulus” ve “Aydınlık” gazetelerinde de yazan Süreya, çeşitli devlet kademelerinde görev aldıktan sonra 1982’de emekli oldu.
Cemal Süreya, eserlerini, Osman Mazlum, Adil Fırat, Ali Fakir, Ali Hakir, Ahmet Gürsu, Hüseyin Karayazı, Birsen Sağanak, Dr. Suat Hüseyin gibi farklı mahlaslarla kaleme aldı.
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, tenkit yazısı, şiir ve düz yazı tercümesi ve derleme de yazan Süreya, ilk kitabı “Üvercinka” ile 1958’de Yeditepe Şiir Ödülünü, Arif Damar’la paylaştı.
Süreya, ikinci kitabı “Göçebe”yle 1966’da Türk Dil Kurumu Edebiyat Ödülüne, “Sıcak Nal” ve “Güz Bitiği” kitaplarıyla 1988’de Behçet Necatigil Şiir Ödülüne değer görüldü.
Usta şair, girdiği şeker koması sonucu 9 Ocak 1990’da hayatını kaybetti ve Kulaksız Mezarlığı’na defnedildi.
1990 yılında ölen Cemal Süreya’nın anısına 1991’den yılından beri “Cemal Süreya Şiir Ödülü” veriliyor. 2003 yılında Cemal Süreya Kültür ve Sanat Derneği kuruldu.
Cemal Süreya ile ilgili pek çok dergi özel sayı hazırlamış ve armağan kitaplar yayımlandı. 2001’de Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, Doğan Hızlan editörlüğünde Cemal Süreya armağan kitabı çıkarıldı.
Miras bıraktığı eserlerinden bazıları şöyle:
“Şapkam Dolu Çiçekle, Göçebe, Günler, Güz Bitiği, Sevda Sözleri, Üvercinka, Uzaktan Seviyorum Seni, Günübirlik, Uzat Saçlarını Frigya, Aydınlık Yazıları / Paçal, Papirüs’ten Başyazılar, Onüç Günün Mektupları, Aritmetik İyi Kuşlar Pekiyi, Güvercin Curnatası, Mülkiyeli Şairler, Oluşum’da Cemal Süreya ve Yüz Aşk Şiiri.”
Bugün enerjin yüksek ve motivasyon dolusun. Hedeflerine ulaşmak için adım atma isteğin artacak. Çevrendeki insanlara liderlik etme arzusu içinde olacaksın; bu, iş yerinde ya da sosyal ortamda önemli fırsatları beraberinde getirebilir. Karşılaştığın zorluklar seni daha da güçlendirecek. İçgüdülerine güven, sezgilerin sana doğru yönlendirmeler yapacak. Ancak, aceleci davranmamaya dikkat et; sabırlı kalmak, uzun vadede daha iyi sonuçlar almanı sağlayacak. Aşk hayatında sürprizler olabilir; yeniliklere açık olman, mutluluğu yakalamanı kolaylaştıracak. Sağlığına önem verme zamanıdır, spor yapmayı gündemine alabilirsin. Kendine zaman ayırmayı unutma; içsel huzurunu bulmak için meditasyona ya da doğada yürüyüşe çıkmayı deneyebilirsin.
Bugün, içsel huzurunuzu bulma konusunda güçlü bir motivasyona sahip olacaksınız. Duygusal derinliklerinizle yüzleşmek, geçmişin izlerini silmek için fırsatlar doğabilir. Aşk ve ilişkilerde, samimi iletişim kurarak bağlarınızı güçlendirebilir, güven ortamı yaratabilirsiniz. Mali konularda dikkatli olmanız gereken bir dönemdesiniz; harcama yapmadan önce iki kez düşünmekte fayda var. İş yerinde ekip çalışmalarında liderlik vasıflarınızı ön plana çıkarabilir, başkalarına ilham verebilirsiniz. Günün erken saatlerinde gerçekleştireceğiniz olumlu niyetler, ilerleyen saatlerde olumlu dönüşler almanızı sağlayacaktır. Hayatınızda dengeyi sağlamak için bazı rutininizi gözden geçirmek iyi bir fikir olabilir. İçsel sesinizi dinlemeniz, geleceğe dair yol haritanızı belirlemenizde rehberlik edecektir. Kendinize zaman ayırmayı unutmayın; doğayla iç içe olmak, zihninizin dinlenmesine yardımcı olabilir.
Bugün zihin enerjin yüksek; merak duygun tetiklenmiş durumda. Yeni bilgiler edinmek, öğrenmek ve fikir alışverişinde bulunmak için harika bir zaman. Sosyal çevrenle aktif bir iletişim geliştirebilir, ilginç insanlarla tanışabilirsin. Ancak dikkatli ol, daldan dala atlamaktan kaçınmalısın, aksi takdirde bazı konularda yüzeysel kalabilirsin. Ruhsal ve zihinsel dengeyi sağlamak için kısa yürüyüşler yapmayı düşünebilirsin; bu hem enerjini tazeler hem de düşüncelerini netleştirir. Aynı zamanda yaratıcı düşüncelerin, sanatsal projelerin ve hobi edinmelerin için de olumlu bir dönemdesin. Bugün, eski arkadaşlarınla yeniden bağlantı kurmak, nostaljik anılar paylaşmak için uygun fırsatlar getirebilir. Acele etmeden, üzerindeki yüklerden kurtulmak ve kendine zaman ayırmak iyi hissettirecek.
Duygusal derinliklere dalmak, bugün içsel bir keşif yapmana olanak tanıyabilir. Aile ve sevdiklerinle olan ilişkilerine daha fazla önem verebilir, onların ihtiyaçlarını anlamak için empati kurma yönünde bir adım atabilirsin. Biraz nostalji de hissedebilirsin; geçmişteki güzel anıları anımsamak, huzur bulmana yardımcı olacaktır. İnternational müzikal bir deneyim veya sanatsal bir etkinlik, ruh halini olumlu yönde etkileyebilir. Yarım kalmış projelerine yönelmek, motivasyonunu artırabilir. Kendine nazik olmayı unutma, duygusal ihtiyaçların üzerine gitmek günün şekillenmesine yardımcı olabilir.
Sahip olduğu karizma ve sevgi dolu enerjisiyle çevresindekileri etkilemekte zorlanmayacaksın. Güçlü liderlik özelliklerin öne çıkacak, takımdaki insanları motive edebileceksin. Yakın ilişkilerinde samimiyet ve duygusal derinlik arayışı içindesin, bu yüzden içten bir iletişim kurmak önemli olacak. Duygusal olarak daha da güçlü ve kararlı bir durumda hissedeceksin, bu da senin kendine olan güvenini artıracak.Yaratıcılığının doruk noktaya ulaşacağı bir dönemdesin; kendini sanatsal veya entelektüel projelere adaman faydalı olacak. Farklı bakış açılarıyla zenginleşen ufkunu genişletmek için öğrenmeye açık olmalısın. Kendini ortaya koymaktan çekinmeyeceksin, bu da sosyal ortamlarda dikkat çekmeni sağlayacak.Finansal konularda dikkatli olman gerekiyor; harcamalarını kontrollü bir şekilde yapmalısın. Hızlı bir karar vermeden önce durup düşünmek, daha iyi sonuçlar almanı sağlar. Bu dönemde sağlığına da özen göstermek, fiziksel ve zihinsel enerjini artıracak. Unutma ki, bu zamanı kendine ayırarak zinde kalmak, yaratıcılığını da besleyecek.
Detaylara olan düşkünlüğün ve sistematik düşünme şeklin, bugün seni birçok konuda avantajlı duruma taşıyabilir. Gün içinde karşına çıkacak olan küçük görevler, belki de alışkanlık haline getirmek istediğin projeler için iyi bir başlangıç yapmanı sağlayabilir. Disiplinli yaklaşımın, yapman gerekenleri düzenli bir şekilde tamamlama fırsatını sunacak.İletişim becerilerin, özellikle iş ortamında ya da sosyal çevrende, çekinmeden kendini ifade etmeni kolaylaştırır. Fikirlerinle dikkat çekebilir, başkalarını ikna etmede başarılı olabilirsin. Ancak, eleştirel düşünmenin yoğunluğu bazen seni sorgulamalara yöneltebilir. Bu tür düşüncelerin, sağlıklı bir şekilde yönlendirilirse, kendini geliştirmek adına harika bir fırsata dönüşebilir.Duygusal olarak yaklaşınında, içsel dengeyi bulmak adına zaman ayırmak önem kazanabilir. Kendine dönmek, meditasyon veya doğa yürüyüşleri gibi aktivitelerle ruhsal tazelenme sağlayabilirsin. İlişkilerde samimiyet ve derinlik arayışın, önemli bağlantılar kurmana yardımcı olur. Sevdiklerinle gerçekleştireceğin anlamlı diyaloglar, sana daha fazla mutluluk getirebilir. Günün sonunda, her şeyin senin elinde olduğu hissiyle dolup taşacak ve hedeflerine ulaşma motivasyonun artacak.
Denge ve uyum arayışın bu dönemde önem kazanacak. Sosyal ilişkilerde kendini daha rahat ifade edebilirsin; iletişim becerilerin ön plana çıkacak. Esnek düşünce yapın sayesinde, zıt görüşlerle olan tartışmalarda bile uzlaşı yolunu bulabileceksin. Sanat ve estetik konularına ilgi duyabilir, yeni yaratıcılıklar keşfetme isteği hissedebilirsin. Duygusal olarak sevdiklerinle daha derin bağlar kurabileceğin fırsatlar ortaya çıkacak. Ancak, başkalarının beklentilerine fazla odaklanmak seni yıpratabilir; kendi ihtiyaçlarına öncelik vermek önemli. İçsel huzuru bulmak için biraz yalnız kalmayı tercih etmen faydalı olabilir. Sosyal ortamlarda dikkat çekmeyi beklemelisin; birinin ilgisini çekmek için beklenmedik anlar söz konusu olabilir. Kendi iç dünyana yönelmek, seni hem ruhsal hem de zihinsel olarak yenileyecektir.
Bugün, içsel duyguların derinliklerine inme isteği yoğunlaşabilir. Zihninde beliren sorular ve belirsizlikler seni araştırmaya ve sorgulamaya yönlendirebilir. Bu süreçte samimi ve içten olman, hem kendinle hem de başkalarıyla olan ilişkilerini dönüştürebilir. Güçlü sezgilerinle çevrendeki insanlara daha derinlemesine anlayış gösterebilirsin. Karşına çıkan zorluklar, seni kaybettiğin güçleri yeniden kazanma konusunda cesaretlendirebilir. İlişkilerde daha fazla açık olman, yapıcı sonuçlar doğurabilir. Yalnızsan, bu akşam kendini ifadeyle ilgili yaratıcı bir projeye yönlendirme isteği doğabilir; bu sana derin bir tatmin hissi verebilir. Özel bir görüşme ya da toplantı yapma fırsatı yakalayabilirsin; bu tür durumlarda karşı taraf üzerindeki etkini hissetmek hoş bir deneyim olacak. Endişelerin ve karamsar düşüncelerinle yüzleşmek, iç huzurunu bulmana yardımcı olabilir. Sahip olduğun tutkulara yönelmek, hayatında belirgin değişimlere yol açabilir. Kendini ifade etme biçimine dikkat et, kalp ve zihin arasındaki dengeyi kurmak, seni daha güçlü ve kararlı hale getirebilir.
Bugün hayata karşı daha açık ve özgür bir tutum içinde olacaksın. Yaşamın sunduğu sürprizlere kapını aralayarak yeni deneyimlere adım atman daha fazla anlam kazanacak. Özellikle sosyal ortamlarında yapacağın iletişimler, yeni bağlantılar kurmanı sağlayacak ve seni canlandıracak. Seyahat veya eğitim alanında yapılacak planlar, ufkunu genişletebilir. İçinde bulunduğun koşullar, kişisel gelişimine olan katkıyı artırarak seni cesaretlendirecek. Daha önce göz ardı ettiğin hayallerini yeniden göz önüne alabilir, yaratıcı yönlerini keşfetme fırsatı bulabilirsin. Kendine güvenmeyi unutma, bu günün getirdiği enerjiyi en iyi şekilde değerlendirmelisin.
Bugün, kararlılığın ve disiplinin ön planda olduğu bir dönemdesin. Hedeflerine odaklanmak için harika bir fırsat. Fakat acele etmemek, her adımını düşünerek atmak bu sürecin en önemli noktası. İş hayatında karşılaşabileceğin zorluklar seni daha da güçlendirecek, bu yüzden karşılaştığın engeller karşısında pes etmemelisin.Aile ve yakın çevrenle olan ilişkilerini güçlendirmek için zaman ayırabilirsin. Sadece iş odaklı değil, duygusal bağlarını da ihmal etmemek sana iyi gelecek. Kendine küçük molalar vermek, ruh halini tazeleyecek ve motivasyonunu artıracak.Finansal konularda dikkatli olmalısın. Yapacağın harcamaları gözden geçir ve gereksiz risklerden kaçın. Sağlık alanında ise vücut dinlemen gerektiğini unutma; kendine özen gösterdiğin sürece bedenin sana teşekkür edecek. Bugün, sabırlı ve kararlı duruşunla birçok şeyin üstesinden gelebilirsin.
Bugün kendinizi özgür ve yenilikçi hissedeceksiniz. Fikirlerinizi paylaşma konusunda cesur davranmak için mükemmel bir zaman. Toplumsal olaylara karşı duyarlılığınız artarken, insanlarla olan etkileşimlerinizde empati yeteneğiniz ön plana çıkıyor. Geçmişten gelen dostlukların tekrar canlandığını görebilirsiniz; bu bağlar, hem ruhsal gelişiminize katkı sağlayacak hem de yeni projelere ilham verecektir. Kalabalık içinde kendinizi rahat hissedeceğiniz bir ortam yaratma isteği, çevrenizi daha renkli hale getirebilir. Kendinize düzenli aralıklarla zaman ayırmayı unutmayın; bu süreç içsel dengelerinizi doğrulamanıza yardımcı olacak. Aniden gelen fırsatlar, sizin yenilikçi bakış açınız sayesinde değerlendirildiğinde anlam kazanacak. Duygusal olarak, yeni deneyimlere açık olacağınız bir gün; korkularınızı geride bırakıp özgürce hareket etmek ruhunuza iyi gelecek.
Duygusal derinlikler içinde kaybolmuş hissedebilirsin. Hislerin yoğunlaşırken, sezgilerin de bir o kadar güçlüleşiyor. Sosyal ilişkilerde daha açık ve samimi olmanın getirdiği pozitif etkiyi hissedeceksin. Sanatsal bir yön geliştirmek için harika bir zaman; yaratıcılığını ortaya çıkaracak fırsatlarla karşılaşabilirsin. Bazen hayallerine dalak olabilir, ancak gerçeklerle yüzleşmekten kaçınma. Kendine zaman ayırmak, ruhunu dinlendirecek ve iyileşmene yardımcı olacaktır. İçsel huzuru bulmak için meditasyon veya doğada vakit geçirmeye çalış. Duygusal bağların güçlenmesi için sevdiklerinle kaliteli zaman geçirmeye özen göster. Kendine inan ve kararlılıkla ilerle; hayatta seni destekleyen birçok güç var.
