1
“Ölüyorum tanrım, bu da oldu işte.
Her ölüm erken ölümdür, biliyorum tanrım.
Ama, ayrıca, aldığın şu hayat, fena değildir…
Üstü kalsın…”
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, derleme ve tenkit yazıları kaleme alan, şiir ve tercümeler yapan edebiyatçının gerçek adı Cemalettin Seber.
1931 yılında Erzincan’da doğan Cemal Süreya, annesi Gülbeyaz ve babası Hüseyin ile birlikte çocukluk dönemini burada geçirdikten sonra, 1938 yılında çıkan Dersim İsyanı ile ailesi Bilecik’e sürgün edildi.
Sürgünden kısa bir süre sonra henüz 23 yaşında olan annesini kaybetti. Bu dönemde babası, öğrenimini büyük kentte yapması için İstanbul’a halasının yanına gönderdi.
Babası Hüseyin Bey, bir yıl sonra annesiyle iki kızını da İstanbul’a gönderdi, üçüncü yıl da kendisi çocuklarının yanına giderek İstanbul’da çalışmaya başladı. Ancak bir süre sonra yeniden sürgün yurtları olan Bilecik’e geri dönmek durumunda kaldılar.
Süreya’nın edebiyatla ilgisi çok küçük yaşlarda başladı. Küçük yaşlarda annesinden dinlediği halk hikayeleri “şairlik duygusunun” ortaya çıkmasına yardımcı oldu.
Ortaokul yıllarında okuduğu Dostoyevski ise ona adeta yeni bir dünyanın kapısını araladı.
Bu yıllarda şair olma arzusunun ilk nüvelerini hisseden Cemal Süreya, ilk aşkı olan (sonradan ilk eşi) Seniha’ya şiirler yazmış ve bu yüzden kendisine “Şair”, Âşık” gibi adlar verildi.
1944’te Bilecik Ortaokulu’na başlayan Cemal Süreya, üvey anne Esma’nın gelişiyle evden kurtulmak için babasından gizli sınava girip “parasız yatılı” okumaya hak kazandı. Okul yıllarında Türkçe ve edebiyat derslerindeki başarısı ile öğretmenlerinin dikkatini çekti.
Okuldan arta kalan vakitlerini Bakırcılar Çarşısı’ndaki Halkevi Kitaplığı’nda geçiren Cemal Süreya, bu dönemde kendi ifadesiyle “kötü romanlar” okudu.
1947’de yine parasız yatılı olarak Haydarpaşa Lisesi’ne girdi. Lise yıllarında edebiyata ilgisi oldukça derinleşmiş, kendi kendine eski yazıyı öğrendi ve özellikle eski edebiyata araştırmacı bir gözle bakmaya başladı.
Liseyi bitirdikten sonra 1950’de Mülkiye’nin Maliye bölümünü kazanınca hayatına Ankara’ya devam etti. Ankara’daki dört yıl, dünya görüşünün, kişiliğinin ve sanatının oluşumunda önemli bir rol oynadı.
1953’te henüz daha üniversite öğrencisiyken Seniha Hanım ile evledi.
Şiire çocuk yaşlarda ilgi duyan Süreya’nın ilk şiiri “Şarkısı Beyaz”, 1953’te “Mülkiye” adlı okul dergisinde çıktı. Cemal Süreya, “İkinci Yeni” şiir hareketinin öncülerinden biri kabul edildi.
Şiirlerindeki ironiyi ortaya koyan “Gül” şiiri, Yeditepe dergisinde yayınlandığında 23 yaşında olan Süreya, Sezai Karakoç, Muzaffer Erdost, Nihat Kemal Eren ve Hasan Basri ile yakın arkadaş oldu.
1954 yılında Mülkiye’den mezun oldu ve aynı yıl Eskişehir Vergi Dairesi’nde stajyer olarak göreve başladı. 1955’te Ayçe adlı bir kızları oldu ve aynı yıl Maliye Müfettiş Muavini olarak İstanbul’a atandı.
Usta şair, hem şiirleri hem de yazılarının yayımlanmasının ardından dergi çıkarma düşüncesi içine girdi. Süreya, “Papirüs” dergisinin ilk sayısını yayımladı, ikinci sayıdan sonra 8 ay ara veren şair, üç sayı sonra dergiyi kapattı.
1959’da askere giden Süreya, askerliğini yaparken bir taraftan da Hukuk fakültesini bitirdi.
1961’de “Maliye denetim usulleri ve iktisadi devlet teşekkülleri”ni incelemesi için Paris’e gönderildi. Paris’te bir yıl kaldıktan sonra teftiş göreviyle 1963’te Kars ve Ağrı, 1965’te Çanakkale ve Tekirdağ’a gitti.
1965’te, arkadaşları Sezai Karakoç ve Doğan Yel ile Maliye Teftiş Kurulundan istifa ederek, edebiyata ağırlık verdi.
1 Haziran 1966’da 3. kez “Papirüs”ü okuyucuyla buluşturdu ve1970’e kadar dergiyi her ay düzenli yayımladı.
Maliye Bakanlığındaki memuriyetine 1971’de geri döndü. İstanbul Hocapaşa Vergi Dairesi, Maliye Tetkik Kurulu, İstanbul Darphane ve Damga Matbaası Müdürlüğünde görev aldı.
Başyazılarını yazdığı “Oluşum” dergisinde ve kurucularından olduğu “Türkiye Yazıları” dergisinde yöneticilik de yapan Süreya, 1977’de “Politika” gazetesinin sanat sayfasında haftada bir yazdığı “Günübirlik” yazılarıyla gazete yazarlığına başladı.
Kültür Bakanlığı Kültür Yayınları Danışma Kurulu üyeliği yaptı. “Papirüs”ü son olarak 15 Mart 1981’de çıkardı.
“Yeni Ulus” ve “Aydınlık” gazetelerinde de yazan Süreya, çeşitli devlet kademelerinde görev aldıktan sonra 1982’de emekli oldu.
Cemal Süreya, eserlerini, Osman Mazlum, Adil Fırat, Ali Fakir, Ali Hakir, Ahmet Gürsu, Hüseyin Karayazı, Birsen Sağanak, Dr. Suat Hüseyin gibi farklı mahlaslarla kaleme aldı.
Şiirin yanı sıra deneme, çocuk kitabı, günce, tenkit yazısı, şiir ve düz yazı tercümesi ve derleme de yazan Süreya, ilk kitabı “Üvercinka” ile 1958’de Yeditepe Şiir Ödülünü, Arif Damar’la paylaştı.
Süreya, ikinci kitabı “Göçebe”yle 1966’da Türk Dil Kurumu Edebiyat Ödülüne, “Sıcak Nal” ve “Güz Bitiği” kitaplarıyla 1988’de Behçet Necatigil Şiir Ödülüne değer görüldü.
Usta şair, girdiği şeker koması sonucu 9 Ocak 1990’da hayatını kaybetti ve Kulaksız Mezarlığı’na defnedildi.
1990 yılında ölen Cemal Süreya’nın anısına 1991’den yılından beri “Cemal Süreya Şiir Ödülü” veriliyor. 2003 yılında Cemal Süreya Kültür ve Sanat Derneği kuruldu.
Cemal Süreya ile ilgili pek çok dergi özel sayı hazırlamış ve armağan kitaplar yayımlandı. 2001’de Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, Doğan Hızlan editörlüğünde Cemal Süreya armağan kitabı çıkarıldı.
Miras bıraktığı eserlerinden bazıları şöyle:
“Şapkam Dolu Çiçekle, Göçebe, Günler, Güz Bitiği, Sevda Sözleri, Üvercinka, Uzaktan Seviyorum Seni, Günübirlik, Uzat Saçlarını Frigya, Aydınlık Yazıları / Paçal, Papirüs’ten Başyazılar, Onüç Günün Mektupları, Aritmetik İyi Kuşlar Pekiyi, Güvercin Curnatası, Mülkiyeli Şairler, Oluşum’da Cemal Süreya ve Yüz Aşk Şiiri.”
Enerjinin yüksek olduğu bir gün. İçindeki cesareti ve özgüveni duyacaksın. Yeni başlangıçlar için mükemmel bir zaman dilimi, fırsatlardan vazgeçme. İlişkilerde samimi ve açık ol, iletişim kurmaktan çekinme; diğerleri senin tutkulu ve hareketli ruhunu takdir edecek. Duygusal yoğunluk artıyor, kalbini dinle. Sağlık konularına daha fazla özen göstermen gerekebilir, kendin için bir şeyler yapmayı unutma. Hedeflerine yönelik planlar yaparken daha yaratıcı ve cesur olabileceğini keşfedeceksin. Bugün şans seninle!
Bugün, sabırlı ve kararlı yapınla, önünüze çıkan zorlukları aşma konusunda güçlü bir motivasyon hissedeceksin. Maddi konularda dikkatli olmalı, harcamalarına özen göstermelisin. Yakın ilişkilerde daha fazla anlayış ve empati sergilemek, sevgi bağlarını güçlendirecek. Kendi konfor alanında kalmak isteyebilirsin, ancak yeni deneyimler seni bekliyor. Sanat ve estetikle ilgili bir şeylere yönelmek, ruh halini iyileştirebilir. Doğada zaman geçirmek, zihnini tazelemen için harika bir seçenek olacak. Aşk hayatında ise bir şans görebilirsin, duygusal ifadelerini artırmak için cesur ol. Bu dönem, içsel dengeyi sağlama ve kendine güven artırma zamanı.
Bugün zihninizin dinç olduğu bir dönemdesiniz. Kapsamlı düşünme yeteneğiniz sayesinde karmaşık durumlara pratik çözümler üretebileceksiniz. Sosyal etkileşimlerdeki canlılık, iletişiminizi güçlendiriyor; yeni bağlantılar kurmak için harika fırsatlar var. Ancak, dikkat dağınıklığını önlemek için zaman yönetimine özen göstermeniz gerekebilir. İçsel bir merak duygusu sizi yeni şeyler öğrenmeye yönlendirecek. Bu keşif ruhu, kişisel gelişiminiz için faydalı olacak. Yaratıcılığınızı kullanarak iş veya hobilerde yenilikçi yaklaşımlar benimseyebilirsiniz. Aşk hayatında ise heyecan verici bir sohbet veya sürpriz bir buluşma gündeme gelebilir. Kendinizi açık ifade edin, içtenliğiniz karşı tarafı etkileyecektir. Unutmayın, dinlemek de en az konuşmak kadar önemlidir; karşınızdakilere değer verdiğinizi göstermek, ilişkilerinizi derinleştirebilir.
Duygusal derinliğin ve sezgisel gücün ön planda. Ailevi ilişkilerde sıcak ve destekleyici bir yaklaşım sergilemek isteyeceksin. İçsel dünyanda hissettiğin huzursuzluk, geçmişle yüzleşme fırsatı sunabilir. Yakın çevrendeki insanlardan alacağın destekle, bu süreçleri daha kolay aşabilirsin. Kendini ifade etme biçimin değişkenlik gösterebilir; bu nedenle iletişimde açıklık ve samimiyet önemli olacak. Kendine ait alanında zihinsel olarak yenilenme ihtiyacı hissedebilirsin. Yaratıcılığın, sanatsal veya estetik çalışmalarda kendini gösterebilir. Fakat derinlerde bir yerde, güven arayışın belirebilir. Kendini yenilemek ve yeniden değerlendirmek için harika bir zaman; duygularını dışa vurmak, onları kabullenmek sana büyük fayda sağlayacak. Etrafındakilere olan duyarlılığın, empatik bir tavır sergilemeni sağlayacak. Kızgınlık veya kıskançlık gibi olumsuz duygulara kapılmaktan kaçınmak, huzurunu korumana yardımcı olacaktır. Kendine zaman ayırmayı unutma; içsel huzurun için bunun ne kadar değerli olduğunu fark edeceksin.
Enerjinin yüksek olduğu bir gün. İçindeki yaratıcılık ateşi, çevrendeki insanlara ilham verebilir. Kendine güvenin tavan yapmışken, bu gücü başkalarıyla paylaşmak için harika bir zaman. Sosyal ortamlarda kendini parlayarak gösterebilir, dikkatleri üzerine çekebilirsin. İletişimde cesur olman, düşündüğünden daha olumlu sonuçlar doğurabilir. Aşk hayatında romantizmin dozunu artırmak isteyebilirsin. Partnerinle birlikte keyifli anlar yaratmak, ilişkinin daha da derinleşmesine katkı sağlayabilir. Eğer henüz birini arıyorsan, sosyal etkinliklerde karşına çıkabilecek biriyle tanışma olasılığın yüksek. Finansal konularda dikkatli olman gerektiğini unutmamalısın. İhtiyaç olmayan harcamalardan kaçınman, ileriki günler için sana kolaylık sağlayacaktır. İçsel huzurunu arttırmak adına, kendine zaman ayırmayı ihmal etme. Bu, hem zihnen hem de ruhen yenilenmeni sağlayacak. Genel olarak, kararlı adımlar atmak için uygun bir dönemdesin. Rüzgarı arkanı alarak hayallerini gerçekleştirmek için cesurca harekete geçebilirsin.
Bugün detaylara olan düşkünlüğün sayesinde çevrendeki belirsizlikleri netleştirebilirsin. İş veya günlük rutin konularında daha analitik düşünmeye yönlendiren bir enerji içinde olacaksın. Planlarını uygulamak için uygun fırsatları değerlendirebilir, organizasyon ve düzenleme konusunda üst düzey başarılar elde edebilirsin. Ayrıca, başkalarının ihtiyaçlarına duyarlılığın, sosyal ilişkilerinde anlamlı ve samimi bağlar kurmana yardım edecek. Kendine olan güvenin, karşına çıkan zorlukların üstesinden gelmende önemli bir rol oynayacak. Gün içinde birikmiş streslerden kurtulmak için ruhunu besleyecek küçük eylemlere yönelmek, zihnindeki ağır yükleri hafifletmene yardımcı olacaktır.
Bugün, ilişkilerde denge ve uyum arayışın öne çıkıyor. Sosyal hayatın hareketlenebilir, yeni insanlarla tanışmak veya mevcut ilişkilerini derinleştirmek için harika bir zaman. İletişimde zarafet ve diplomasi kullanarak olası anlaşmazlıkları kolayca çözebilirsin. Ancak, kendine dönük bir içsel sorgulama yapmayı da unutma. Duygusal ihtiyaçlarını anlamak ve başkalarıyla paylaşımlarda bulunmak, sana ruhsal bir tatmin sağlayabilir. Estetik anlayışınla sanatsal bir projeye başlaman ya da mevcut bir projeye yeni bir enerji katman mümkün. Bugün, karşına çıkan fırsatları değerlendirmek için açık ol, zira bu süreçte beklemediğin sürprizlerle karşılaşabilirsin. Her şeyin uyum içinde ilerlemesi için, içsel dengenin sağlanmasına odaklan. Kendine ve başkalarına karşı nazik ol, zira bu tutum ilişkilerini güçlendirecek.
Duyguların derinliklerinde bir keşif yapmanın eşiğindesin. İçsel dönüşüm isteği, seni yeni deneyimlere ve ilişkilere yönlendirebilir. Bugün sezgilerin güçleniyor; insanları ve durumları daha iyi anlama fırsatı bulabilirsin. İlişkilerde samimiyet arayışın ön planda olacak, bu nedenle içten sohbetlere kendini açabilirsin. Ancak, sahiplenici tavırların dikkat çekebilir; bu tavrın ilişkilerini zorlayabilir, bu yüzden sınırları iyi belirle. Kendine olan güvenin artıyor; ancak bu durumu kibirle karıştırmamaya dikkat etmelisin. Hayatındaki insanlara daha fazla değer vermek, onların senin için ne kadar önemli olduğunu anlamana yardımcı olacak. Bugün, kendinle barışık olmanın yanı sıra başkalarına karşı daha anlayışlı olmalısın.
İçsel keşifler ve macera arayışının derinleştiği bir dönemdesin. Hayal gücün, seni yeni ufuklara yönlendiriyor; ilham verici fikirlere kapı aralıyor. Sosyal yaşamında güçlü bağlantılar kuracak, yeni insanlarla tanışacak ve farklı bakış açıları ile zenginleşeceksin. Duygusal cesaretin, zorlukların üstesinden gelmende büyük bir rol oynayacak; kararlılığınla hayallerinin peşinden koşabilirsin. İş veya eğitimle ilgili konularda yenilikçi yaklaşımlar sergilemek, sana beklenmedik fırsatlar getirebilir. Etrafındakilerle olan diyalogların, bilgelik dolu fikir alışverişlerine dönüşebilir. Kendini ifade ederken, toplumsal normların dışına çıkma cesaretini bulmalısın; bu, seni daha özgür ve canlı hissettirecek. Geceyi, ruhsal ve fiziksel yenilenmen için değerlendirebilirsin. Unutma ki, içindeki yolculuk, dış dünyadaki maceranın kapılarını açar.
Bugün, hedeflerine odaklanmanın ve kararlılığının ön planda olacağı bir dönemdesin. İş yaşamında ciddi adımlar atabilir, yeni fırsatlar değerlendirme konusunda cesur davranabilirsin. Sorunları mantıklı bir şekilde ele alarak çevrendeki insanları etkileyebilirsin. İletişim becerilerin yüksek, bu sayede çevrendekilerle sağlam bağlar kurabilirsin. Kendi ihtiyaçlarına dikkat etmeyi unutma; biraz dinlenmek ve zihinsel olarak yenilenmek iyi gelebilir. Özel ilişkilerde ise, samimiyetin ve güven verirken bazı sürprizlerle karşılaşabilirsin. Sonuç alma isteğin yüksek; bu nedenle, sabır göstermeyi ihmal etme. Başarıya giden yolda attığın her adım, beklediğinden daha fazla sonuç doğurabilir.
Sosyal bağlantılar ve grup aktiviteleri ön planda. Arkadaşlarınla vakit geçirmek, ilham verici sohbetler ve yeni fikirlerin paylaşıldığı ortamlar seni çağırıyor. Bireyselliğinle birlikte toplumsal konulara duyarlı olacağın bir süreçtesin. Yenilikçi düşünme yeteneğin, bazen çevrendekilerle daha geniş bir perspektif paylaşmanı sağlayacak.Duygusal anlamda ise bağımsızlık ihtiyacını hissedebilir, bu durum bazı iletişim sorunlarına yol açabilir. Duygularını net bir şekilde ifade etmeye çalış, ama başkalarının hislerini de göz ardı etme. Girişimcilik ruhunla yeni projeler ya da fikirler geliştirmek için doğru bir zaman dilindesin. Risk almaktan çekinme, sezgilerin sana yol gösterecektir. Bugün, içsel dünyana odaklanmak isteyebilirsin. Meditasyon ya da yalnız kalmayı gerektiren aktiviteler içerisinde olmak, ruhsal dengenin yeniden kurulmasına yardımcı olacaktır. Sağlık konularında da dikkatlisen, bedenini dinle ve ona iyi bak. Özellikle beslenme alışkanlıklarında küçük değişiklikler yapmak tam yerindedir. Kendini iyi hissetmek için biraz daha zaman ayırmayı unutma.
Duygularının derinliklerinde bir gün geçireceksin. Empati yeteneğin, çevrendekilerle olan ilişkilerini güçlendirecek. İçsel huzurunu sağlamak için meditasyon veya doğayla vakit geçirme fırsatını değerlendirmeli, kendine zaman ayırmalısın. Haritalarındaki gezegen hareketleri, yaratıcılığını artıracak, sanatsal projelere yönelmek için harika bir dönemdesin. Sezgilerin güçlü olacak, içsel hislerine güvenebilirsin. Gözlemci ol, çevrende olup bitenlere dikkat et; bu, kişisel gelişimine büyük katkı sağlayacak. Aşk hayatında, samimiyet ve anlayış ön plana çıkıyor, partnerinle arandaki bağı güçlendirecek anlar yaşayabilirsin. Yogun hissedip kaçış aramaman önemli, bu dönemi pozitif bir dönüşüm için değerlendir. Kendi içsel yolculuğuna yönel, farkındalığın artacak.
