1
– Nedir Ortak Eylem Aygıtı?
İnci Eviner: Ortak Eylem Aygıtı, kendi sanatsal pratiğime başkalarını davet ederek kendi eğitimci ve sanatçı kimliğimi bir arada deneyimleyeceğim bir imkân olarak başladı. Bu, aynı zamanda, bir sanatçının sınırlarını genişlettiği ve sorguladığı ve öğrenmenin, akademi, sanat, politika ve hayat arasında geçen gerilimleri bir etkileşim ortamında yaratıcı süreçlere dönüştürmenin imkânı oldu. Katalizör olarak işleyen dinamik mekânlar yaratarak aslında sanatın birleştirici gücünü ortaya çıkarmayı amaçladım.
– Neden Hasköy?
İE: Kadir Has Üniversitesi Tasarım Yüksek Lisans Programı’nda verdiğim derslerde, öğrencilerle başlayan performatif araştırma metotlarıyla sanatsal araştırma sürecinde, COVID-19 pandemisi sırasında atölyemin penceresinden izlemek zorunda kaldığım Hasköy, bir araştırma alanı oldu. Niyetimiz, sanatsal atölye çalışmalarını farklı sosyal gruplarla bir araya geleceğimiz, deneyim ve bilgimizi paylaşabileceğimiz bir ortam yaratmaktı. Akademik araştırma yöntemlerinin ve sayısal yöntemlerin dışında kalanı, norm dışı olanı araştırmak bizim için önemliydi. Bu nedenle, sanatın araştırma yöntemlerini benimsedik.
– Öğrencilerle başlayıp semttekileri de kattığınız bir süreç mi oldu?
“Ortak Eylem Aygıtı: Hasköy” projesine başlarken detaylı bir arşiv bilgisi kadar bölgede yaşayanlarla kurulacak ilişkilerden öğrendiğimiz söylemleri ve yaşanmışlıkları ve kendi tecrübemizi sürece dahil etmek çok anlamlıydı. Başlangıçta, tüm bu görsel ve işitsel malzemenin performatif bir kartografya üzerinde yer almasını planlanladık. Sonra, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin “Beyoğlu Senin” çalışmaları kapsamında, üç gün boyunca performans ve atölye çalışmaları olarak, sahnede ve parkta canlı ve bedensel olarak katılımcılarla birlikte gerçekleşti.
– Şu aralar tartışılan bir konu bu, eğitimsizler ve eğitimlilerin ayrışması, birbirine düşman olması. Sanatla bunu aşabildiniz mi? Biz olabildiniz mi?
Türkiye’deki politik ayrışma hepimizi çok rahatsız ediyor. Acaba, siyasi söylemlerin dışında, sanatın olanaklarıyla geçici de olsa “biz” olmayı başarabilir miyiz? Bu soru, Ortak Eylem Aygıtı: Hasköy’ün temel prensipi oldu. Joseph Beuys’un sorduğu “Bir derslik sanat ortamına dönüşebilir mi” sorusunu da aklımızda tutarak sokağa çıktık. Sanatlar ve disiplinler arasındaki sınırları gevşeterek, günümüz sanatının farklı paylaşım formlarını canlandırarak özgürleştirici bir varoluş imkânı yaratmak istedik. Eğitim ve sergileme ve performans ve küratörlük pratiklerini bünyesine alan ve bu alanlar arasında sınırları genişleten kolektif ve katılımcı bir sanat formu yaratmak istedik. Dünyayı değiştirmek gibi büyük söylemlere bağlanmak yerine sanatın bize verdiği direnme gücünü neşe ile “biz” olmanın imkânları içinde deneyimledik. Elbette, bu fikirler kimine oldukça romantik ve gerçekdışı gelebilir. Nitekim, görünüşümüzü ve rahat davranışlarımızı tehlikeli bulanlar da oldu; ama bunu bile neşe içinde aşmayı öğrendik.
İnci Eviner
– Kimlerle çalıştınız?
Ortak Eylem Aygıtı: Hasköy ekibi, benimle birlikte Barış Arman, Bilge Bal, Doğan Öztayan, Eli Bensusan, Fırat Yusuf Yılmaz, Gizem Kozanoğlu, Gülsen Şenol, Ilgın Hancıoğlu ve Şafak Çatalbaş’tan oluşuyor. Sanatın yaratıcı formlarını bünyemize katarak önerilerimizi giderek somutlaştırdık.
– Atölye çalışmaları ve performanslardan kısa örnekler verir misiniz?
Augusto Boal’in imge ve forum tiyatrosuna dayanan, ritme ve söze dayalı deneysel ve deneyimsel bir koro, Arzu ve Şikâyetler Korosu; Hasköy’de bir araya gelen geçici topluluğun geçici mitlerini drama yöntemleriyle uyandırmayı isteyen Hikâye Çemberi; John Cage’in “Lecture on Nothing” metnini sanatsal bir yöntem olarak benimseyen, bir haiku, bir tekerleme ve bir masal formunda Hasköy’e dair üç metin üreten ve bu metinleri sesler, sessizlikler ve herkesin kendisi olarak çoğul bir ritimle performatif bir okumaya dönüştüren Ses[siz l ik]!; Ece Ayhan Çağlar’ın “Mor Külhani” isimli şiirini katılımcıların ifade alanlarını açacak şekilde yeniden yazan kolektif bir performans, Yeşil Külhani; Hasköy deneyimini bir şiire dönüştüren Eksik Şiir; birçokları tarafından bilinen filozofların suretlerini maskeye dönüştüren ve kimlik değişimini neşeli bir imkân olarak sunan Filozoflar Zirvesi; Hasköy’ün kurgusal, söylemsel, gerçek (ve üstü) haberlerini üreten ve kolektif bir velveleye dönüştüren Yaşayan Gazete: Velvele; feminist bir metot olan dikişi kullanarak, yerel anlatıları, anıları, mitleri, efsaneleri, fantazileri, düşleri ve söylenleri yerden toplayarak kumaştan bir günümüz Hasköy haritasına katılımcılarla birlikte işleyen ve bu geçici topluluğu görünür hale getiren Hasköy Anlatı Atlası; ses, ritim ve hareketi kullanarak hukuk metinlerini bedenselleştirmeyi araştıran, rap müziğin sağladığı ritimle Orman Mevzuatı’nı kullanarak anlık kanunları söyleyen Hakhakhakhak Evrensessel Ritmo-Dans Mevzuatı: Bolbol Arazi!; ritim atölyesi ve Fungistanbul’un performansı.
13. İstanbul Bienali’nde Galata Rum Okulu mezanininde gerçekleştirdiğim Ortak Eylem Aygıtı: Bir Etüt’ten (2013) sonra BAK tarafından davet edildiğimiz Utrecht’te, MaHKU Görsel Sanatlar ve Tasarımda Disiplinlerarası Çalışmalar Yüksek Lisans programından katılımcı öğrencilerle Ortak Eylem Aygıtı’nın ikinci edisyonunu yaptık: Gülesim Geliyor (2017). Aygıt, sonrasında bünyesine yeni konular alarak yoluna devam etti ve Hasköy de bu kolektif çalışmanın konusu oldu. 1, 2 ve 3 Temmuz 2022’de, Hasköy Parkı’nda katımcılarla beraber neşe içinde biz olmayı aygıt içinde deneyimledik.
Bugün enerjin yüksek, cesaretinle yeni adımlar atmak için hazır hissediyorsun. Kendine olan güvenin, etrafındaki insanları da etkiliyor. İleriye dönük planlarını gerçekleştirmekte kararlısın. Ancak, aceleci davranmamaya dikkat etmelisin; sağlam bir zemin üzerinde ilerlemek, hedeflerine ulaşmana yardımcı olacak. Şu an için sosyal ilişkilerin ön planda; yeni tanışmalar, grup çalışmaları ve ortak projeler gününü renklendirebilir. Ancak, başkalarına olan bağımlılığını göz önünde bulundurmalı, bireyselliğini korumayı unutmamalısın. Sözlerinle ve motivasyonunla çevrendeki insanlara ilham verebilirsin. Günü keyifli ve verimli bir şekilde değerlendirmek için içsel sesine kulak vermen yeterli olacak.
Bugün, kararlılığını ve istikrarını artıracak fırsatlarla karşılaşacaksın. İçsel huzur ve güven arayışın derinleşecek. Maddi konularda dikkatli olman gereken bir süreçtesin, harcamalarını gözden geçirmenin zamanı geldi. Doğanın tadını çıkarmak, seni yenileyecek. Sosyal ilişkilerde sıcak ve samimi bir iletişim kurmak, ilişkilerini güçlendirebilir. Sevgi dolu sözlerin, çevrendekilerin kalbini kazanmanı sağlayacak. İçsel sesine kulak ver ve hislerine güven, bu dönemde sezgilerinle yön bulabileceksin. Bir projeye başlamak için harika bir zaman; azminle başarıyı elde etmende etkili olacak. Kendini rahat hissettiğin alanlarda zaman geçir, bu seni ruhsal olarak besleyecek ve motivasyonunu artıracak.
Bugün iletişim konusunda kendini oldukça güçlü hissedeceksin. Fikirlerin başkaları üzerinde etki yaratacak, bu da seni sosyal ortamlarda ön plana çıkaracak. Yeni tanışmalar ve ilginç sohbetler seni heyecanlandırabilir. Esneklik yeteneğin, sorunları kolayca çözmene yardımcı olacak. Ancak aceleci davranmaktan kaçınmalısın; düşüncelerini net bir şekilde ifade etmek, bazı karmaşaları önleyecektir. İçsel bir merak sana yeni bilgiler edinme isteği verecek; bu fırsatları değerlendirmeyi unutma. Kendine olan güvenin artacak ama bazen başkalarına karşı aşırı eleştirel olmaktan da kaçınmalısın. Güne pozitif bir enerjiyle başlamak, sana avantaj sağlar. Özellikle yaratıcı projeler veya kişisel ilgi alanlarındaki gelişmeler seni mutlu edecek. Hayatın sunduğu küçük sürprizleri yakalamak için gözlerini açık tutmayı ihmal etme.
Duygusal derinliklere dalma arzusu her zamankinden daha belirgin. İçsel dünyandaki çatışmalar, gündelik yaşamın telaşına karışmadan önce yüzeye çıkacak. Kendine biraz zaman ayırmak, içsel huzurunu bulmana yardımcı olabilir. Sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirmek, onları anlama çabası içinde olman sana manevi bir tatmin sağlayacak. İş veya sosyal yaşamdaki yenilikler, beklenmedik fırsatlar doğurabilir; bu fırsatları değerlendirirken sezgilerine güvenmelisin. Ayrıca, anlık kararlar almak yerine, düşünerek hareket etmek sana uzun vadede fayda sağlayacaktır. Kendine karşı nazik olmayı ve hislerine saygı duymayı unutma. Anlık duygusal dalgalanmaların seni yıpratmaması için ayaklarının yere sağlam basmasına ihtiyacın var. Kendi ihtiyaçlarına odaklanmak, yaşamındaki dengeyi sağlamana yardımcı olacaktır.
Yıldızlar, kendini ifade etme ve yaratıcılık konusunda seni destekliyor. Bugün sahne ışıkları üzerindeki yerini almak için mükemmel bir fırsat sunulabilir. Cesur adımlar atarak, çevrendekilere ilham verebilir ve kendini özgüvenle ortaya koyabilirsin. Sosyal ortamlarda parlayacak, insanlarla olan ilişkilerini derinleştireceksin. İkna edici yeteneklerinle, projelerin hakkında ilgiyi artırabilir, fikirlerini daha geniş kitlelere ulaştırabilirsin. Fakat, aşırı gururlu tavırlardan kaçınmalısın; bazen nazik bir yaklaşım, daha büyük başarılara kapı açabilir. Kalp ve sezgilerin kuvvetli olacak, içsel sesine güvenerek kararlar alabilirsin. Arkadaş çevrenle keyifli anlar paylaşırken, aynı zamanda ait olduğun topluluk içerisindeki rolünü yeniden değerlendirebilirsin. Kendin için bu gün belirli hedefler koymayı dene, böylece ilerlemeni somut bir şekilde görebilirsin. Unutma, her şey senin elinde; kararlılığınla büyük değişimlere kapı açma potansiyelin var.
Bugün detaylara olan düşkünlüğün öne çıkacak. Hayatındaki pek çok şeyi daha dikkatli gözlemleyecek ve belki de küçük ama önemli ayrıntıları fark edeceksin. İş ortamında, iş arkadaşlarınla olan ilişkilerinde ihtiyacın olan netliği sağlamak için cesaretle iletişim kurmalısın. Bu, projelerdeki ilerlemeyi olumlu yönde etkileyecek.Duygusal ilişkilerde ise, içsel huzurunu sağlamak adına biraz zamana ihtiyacın olabilir. Kendine dönüp, ruh halini dengeleyecek aktiviteler yapmalısın. Belki bir yürüyüş ya da meditasyon, seni dinginliğe kavuşturabilir. Sağlık konularında ise, beslenmene dikkat etmelisin; vücuduna iyi gelecek dengeli bir diyet, enerjini artıracak. Bir süredir üzerinde düşündüğün projelerde yeni fikirler seni heyecanlandırabilir. Kendine güven ve hayallerinin peşinden gitmekten çekinme. Aşk hayatında ise sürprizler kapıda, açık fikirli olman yararına. Bugün, yaşananlara pozitif bir gözle bakmaya çalış ve akışa güven.
Harmoni ve denge arayışında olduğun bir gün. İlişkilerdeki uyumun ön plana çıkacak ve çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerin derinleşebilir. Yalnızca sosyal ortamlarda değil, aynı zamanda duygusal ilişkilerde de kendini ifade etme isteği duyabilirsin. Fikirlerin ve görüşlerin için daha cesur olma zamanı; başkalarının bakış açılarına karşı duyarlılığın seni daha da etkili kılabilir.Görsel estetiğe olan ilgin, sanat ya da tasarım gibi alanlarda güzel fırsatlar doğurabilir. Bugün, yaratıcılığını ortaya koymak adına ilham veren durumlarla karşılaşabilirsin. Belki de bir hobiye ya da yeni bir projeye yönelmek için uygun bir zaman. Duygusal olarak, içsel bir denge sağlamak çabasındasın; meditasyon ya da doğa yürüyüşü gibi aktiviteler ruhsal dinginliğini artırabilir.Mali konularda dikkatli olmanı gerektiren bir süreçten geçebilirsin. Harcama alışkanlıklarına biraz daha özen göstermelisin. Uzun vadeli hedeflerini düşünerek hareket ettiğinde, bu durum seni daha uygun bir finansal çizgiye taşıyacaktır. Bugün, kendini yeniden değerlendirme fırsatı bulacak ve ilerlemek istediğin yolları netleştirebileceksin. Özgüvenin artarken, içsel değerlerinin de farkına varıp onları beslemek için etkili adımlar atabileceksin.
Duyguların derinliklerinde kaybolma riski var. İçsel gerilimlerin artabileceği bir gün. İlişkiler konusunda daha savunmasız hissediyorsun; bu durum, samimiyet arayışını artırabilir. İş hayatında başkalarının şüpheciliğinden etkilenebilir, bu nedenle dikkatli olmalısın. Küçük bir çatışma, büyük bir soruna dönüşebilir. Kendini ifade etmede zorlanabilirsin; bu yüzden düşüncelerini net bir şekilde dile getirmek için zamana ihtiyacın olabilir. Sağlığına dikkat et, stres yönetimi ön planda. İçsel huzuru bulmak için yalnız kalmak isteyebilirsin. Geçmişe dair bazı düşünceler aklını meşgul edebilir, bu nedenle geçmişle barış yapmayı düşünmek iyi bir fikir. Yaratıcılığın yüksek; bu enerjiyi sanatsal bir projeye yönlendirmek faydalı olabilir.
Yeni maceralara atılmak için mükemmel bir zaman. Doğadaki hareketliliğin ve dinamik enerjinin seni etkisi altına alacağı bu dönemde, keşfetme arzun yoğunlaşacak. Yeni insanlarla tanışma ve farklı kültürleri deneyimleme fırsatları karşına çıkabilir. İletişim becerilerin artarken, görüşlerinle başkalarını etkileme gücüne sahip olacaksın.Duygusal açıdan kendini iyi hissedeceksin, içinde bir huzur var. Ancak, bu huzuru korumak için sevdiklerinle olan ilişkilerine dikkat etmeli, empati yaparak onların duygularını anlamaya gayret göstermelisin. Eğitim ve kişisel gelişim konularına yönelmek, bilgi dağarcığını genişletmek için harika bir fırsat olabilir. Kendini geliştirmeye yönelik kurslar veya atölyeler ilgin çekebilir.Maddi konularda dikkatli olman gerekiyor, harcamalarını kontrol altında tutmakta fayda var. Hızlı kararlar almak yerine, durup düşünmek sana yarar sağlayacaktır. Sezgilerin güçlü ve bu sezgiler doğrultusunda kararlar almak için kendine güvenmelisin. Bugün içsel yolculuklar yaparak, ruhsal anlamda derinlere inmek isteyebilirsin. Kendini sorgulamak ve içsel dengeyi bulmak, ruh halini olumlu yönde etkileyecektir.
Disiplinin ve kararlılığının öne çıkacağı bir gün. Hayatında üzerinde çalıştığın projeler, uzun vadeli hedeflerin için önemli adımlar atma fırsatı sunacak. Dikkatini toplayarak ilerlersen, hayal ettiğin başarıya ulaşman pek uzak değil. Aile ve yakın arkadaşlarınla olan ilişkilerinde duygusal destek arayışın artabilir, bu durum senin için rahatlatıcı bir etki yaratabilir. Kendine karşı eleştirel olma eğilimindesin; biraz daha nazik ol ve kendini birçok zorluğun üstesinden gelebilen bir birey olarak gör. İş yerinde takım çalışmasına daha fazla önem vermek, iş zekanı ortaya koymanı sağlayacak. Gereksiz çatışmalardan kaçınarak, alçakgönüllülüğünle dikkat çekebilir ve insanların takdirini kazanabilirsin. Gün sonunda iç huzurunu bulmak adına bir süre yalnız kalmak veya doğayla bütünleşmek senin için iyi gelebilir.
Bugün, yenilikçi fikirler gündeminizi şekillendirirken, yaratıcı yönleriniz ön plana çıkacak. Bağlantılarınızda beklenmedik gelişmeler yaşanabilir; sosyal çevrenizle kurduğunuz bağlar derinleşebilir. Arkadaşlarınızla yapacağınız paylaşımlar, sizi farklı bir bakış açısına yönlendirecek. İçsel bir keşif süreci içinde olabilirsiniz, kendi isteklerinizi ve hedeflerinizi netleştirmek için bu fırsatı değerlendirin. Duygusal ilişkilerde samimiyet ve dürüstlük ön planda, bu sayede karşınızdakilerle olan iletişiminiz daha koyu ve anlam dolu hale gelecek. Hayallerinize ulaşma konusunda cesur adımlar atmak için ilham alacaksınız.
Bugün, duygusal derinliğin ve sezgisel yeteneklerinin ön planda olacağı bir gündesin. İçinde bulunduğun ruh halini anlamak ve hislerine dikkat etmek için harika bir zaman. Sanatsal veya yaratıcı projelere yönelmek, içsel huzurunu sağlamana yardımcı olabilir. İletişimde daha empatik ve anlayışlı olmaya çalışmalısın, başkalarının duygularını anlaman ilişkilerini güçlendirecek. Aşk hayatında, partnerinle derin konuşmalar yapmak, bağlarınızı kuvvetlendirirken yeni bir anlayış kazandırabilir. Sosyal ortamlarda kendini ifade ederken daha cesur olman gereken anlar gelebilir; hislerini paylaşmaktan kaçınmamalısın. İçsel sesine kulak ver ve sezgilerini takip et; bu, seni hedeflerine yaklaştıracak. Kendini ruhsal olarak yenilemek için doğayla zaman geçirmek de faydalı olacak. Kendi sınırlarını koruyarak dengeni bulmayı unutmamalısın.
