1
Tiyatrocu, oyuncu, yönetmen ve sanat yönetmeni olan Rutkay Aziz (74), henüz lise eğitimi aldığı dönemde tiyatroya başlamış ve sanat dünyasına ilk adımını Peter Weiss’ın ‘Marat-Sade’ oyunundaki ‘Marat’ rolüyle atmıştı. O günden bu güne sanat camiasında kendisine yer edinen usta tiyatrocu, unutulmaz eserleri seyirciyle buluşturmaya devam ediyor.
En son 12 Kasım Cuma akşamı, Caddebostan Kültür Merkezi’nde, Nazım Hikmet’in unutulmaz eseri, ‘Memleketimden insan manzaraları’ oyununu oynayan usta tiyatrocu, SÖZCÜ’nün sorularını yanıtladı.
Geçmişten günümüze tiyatro izleyicisinde nasıl bir değişim var? Bunun tiyatro sanatçıları üzerindeki etkisi nasıl oldu?
70’li yıllara baktığımızda tiyatroya ilgi çok daha yüksek gidiyordu. Ama 12 Mart’la bir çöküş, bir durağanlık yaşandı. Sonra tekrar bir çıkış oldu ama derken 12 Eylül geldi. Yani demokrasi, özgürlükler sıkıntıya uğradığında, tiyatro da hem sahnede hem seyirci açısından kayıplara uğramıştır. Bu son yıllarda pandemi öncesi-sonrası diye ayıracağız herhalde bakacağız. Seyircide başta bir ürkeklik vardı ama giderek bu ürkekliği attığını ve tekrar tiyatrosuyla buluştuğunu görüyorum, bu da sevindirici.
Pandemi süreci devam ediyor. Tiyatro sanatçıları bu süreçten nasıl etkilendi? Devlet bu konuda destek sağladı mı, sağladıysa yeterli oldu mu?
Hiç öyle bir destek sağlamadı. Tabi çok çekti tiyatro. Özel tiyatrolar özellikle. Ama sabırla, inatla bu günlerin de geçeceğini düşünerek. Kendimizi pandemi sonrasına hazırladık. Bugün de zaten bunun sonuçlarını görüyoruz. Arkadaşlarıma onu dedim, yani kendimizi o günlere hazırlayalım. Provaları yapalım, Kasım’a oyunu çıkartırız. Hazır olalım. Silahlarla donatalım kendimizi dedik. Galiba da doğru yaptık.
‘Sanatçı toplumun aynasıdır’ sözünden yola çıkarsak, Türkiye’nin toplumsal anlamda geldiği noktayı nasıl değerlendirirsiniz? Toplumsal ve ekonomik değişimlerin sanat dünyasına yansımaları nasıl oldu?
Pek olumlu oldu diyemem. Ama bu Shaksper’in, ‘Tiyatro toplumun aynasıdır’ lafı, iyi düşünmek lazım. Kimileri bunu yorumsuz kurarak yorumluyor. Yani tarafsızdır. Aynaya bakış, bireyi taraflı yapar. Yani en azından aynaya baktığınızda kendinizi bir değişime sokarsınız. Tiyatro da kanımca böyledir. Yani muhakkak, ‘Tevrat’ta söz varmış ama önemli olan son sözdür’ der. O son sözü söylemelidir tiyatro. Bir mitinge, vaaz yerine dönüşmeden, sanatın estetiklerini bünyesinde toplayarak, o anlamdaki gücünden ödün vermeyerek, tiyatro olarak sunmalıdır o son sözleri. Biz hep buna çalıştık.
Sosyal medyada düşüncelerini ifade eden bazı sanatçılara ve vatandaşlara davalar açılıyor. Bu konu hakkındaki düşünceleriniz neler?
İktidar, bir korku imparatorluğu yaratmaya kalktı. Bunun da etkisini her alanda bir biçimde görüyoruz. Ama bu konu da yine de ilkeli, onurlu insanlarımız da var. Yaşamın her alandan var ve bunlar da direniyorlar. Mesela bir Osman Kavala’ya bakıyorsunuz, neredeyse 5’inci yılına girdi. Suçunun ne olduğunu bilmiyor. Buna benzer örnekler çok ve bu günlerin de geçeceğine inanıyoruz. İnanmadan da yaşayamazsınız.
Bu yoğun tempoda ailenize ve kendinize vakit ayırabiliyor musunuz? Ailenizle ilişkileriniz nasıl?
Geçmişte, oyun çıkacağı zaman bir 10 gün kala, kızım Doğa ile annesini İstanbul’a gönderiyordum, ‘beni rahat bırakın’ diye. Yani son böyle finale doğru insan yalnız kalmak istiyor açıkçası. Bu aileye karşı sevgisizlik değil, saygısızlıkta değil, aile de bu konuda anlayış gösteriyorlar sağ olsunlar.
Gündelik yaşantınızda neler yapıyorsunuz? Hobileriniz var mı?
Ne olabilir ki hobi Allah aşkına. İçinde bulunduğumuz koşullar insana hobi şansı tanımıyor.
Ömrünüzün büyük bir bölümünü sanata adadınız, size getirileri veya götürüleri neler oldu?
Bütün sıkıntılara, olumsuz koşullara rağmen, ben yine de kendimi şanslı saydım. Halkı sevdim, halkta beni sevdi. Onun için en ufak bir pişmanlık yaşamadım, asla. İyi ki tiyatro var. İyi ki o seyirci var, iyi ki onların alkışları var. Zaten tiyatrocu öylesine bir bireydir ki, oyun bittiğinde de, perde kapandığında sadece kulakları kalır sahne üstünde. Alkışı dinler. Ne kadar içten, ne kadar uzun, ne kadar samimi böyle.
Pandemi nedeniyle sahnelerden uzun süre uzak kaldınız, bu zamanı nasıl değerlendirdiniz? Usta bir sanatçı olarak geçirdiğiniz yıllarınıza dair anılarınızı kitaplaştırmayı düşünüyor musunuz?
Sahnelerden uzak kaldığım dönemde, yarınlara dönük umudumu diri tuttum. Kitap yazmayı düşünmüyorum çünkü anılarınızı yazdığınız zaman gerçeği yazmak zorundasınız. Anılarımı yazdım diye yalan yazamazsınız. Gerçekleri yazmaya kalkarsam hem kendimi hem arkadaşlarımı üzebilirim. Onun için o kitap konusuna asla girmem.
Bugün enerji dolu ve atılgan bir ruh hali içerisinde olacaksın. Yeni fikirlere açık olmak, seni alışılmış sınırların dışına çıkarabilir. Motivasyon kaynağını çevrendekilerden bulabilirsin; dostlarının veya ailenin destekleyici tavrı, hedeflerine daha rahat ulaşmanı sağlayabilir. Duygusal açıdan güçlü bir gün; hislerini ifade etme yeteneğin artacak ve bu durum, ilişkilerinde olumlu bir değişim yaratabilir. Ani kararlar almaktan çekinme, fakat dikkatli olman gereken durumlar var. Aşk alanında da çarpıcı gelişmeler yaşanabilir, kalbindeki hisleri cesurca dile getirmekten kaçma. Bugün yaratıcılığın zirveye tırmanabilir, bu nedenle sanatsal projelere yönelmen faydalı olacak. Unutma, kendi ihtiyaçlarını göz ardı etmek, ileride sorunlar yaratabilir; dolayısıyla dengeyi korumayı ihmal etme.
Bugün, sabit ve kararlı doğanın getirdiği huzurla çevrenizle uyum içinde olacaksınız. Yavaş ama emin adımlarla kazanacaklarınız, sabrınızın bir ödülü olarak kendini gösterecek. Maddi konular üzerine düşünebilir, yatırımlarınızı gözden geçirebilirsiniz. Duygusal anlamda ise, sevdiklerinizle olan bağlarınızı derinleştirme arzusu içinde olduğunuz bir gün. Belki sıradan bir sohbet, kalp devirlerinizi artırabilir. Güzellik ve sanata olan ilginiz, yaratıcı projelere yönelmenize olanak tanıyacak. Kendinize zaman ayırmayı unutmayın; doğanın tadını çıkardığınızda ruhunuz da canlanacak. Günün sonunda, içsel dengeyi yakalamış hissedeceksiniz.
Bugün zihin gündeminde hareketlilik var. Yeni bilgiler edinme arzusu seni harekete geçiriyor, bu yüzden öğrenme fırsatlarını değerlendirmek için mükemmel bir zaman. Sosyal ilişkilerde daha dışa dönük ve etkili olabilirsin; başkalarıyla fikir alışverişi yapmak, sana yeni perspektifler kazandıracak. Duygusal anlamda biraz dalgalı hissedebilirsin; bu durum, çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerinde kendini ifade etme şekline yansıyabilir. Dikkatini dağıtacak detaylardan uzak durmaya çalış. Yaratıcılığını ortaya çıkaracak projeler üzerinde çalışabilir, kendini ifade etmenin farklı yollarını arayabilirsin. Kısa seyahatler veya iletişim amaçlı görüşmeler gündeme gelebilir. Kendini ifade etmek konusunda cesur olmalısın; içindeki düşüncelerinin dışa vurumu, başkaları üzerinde güçlü bir etki bırakacaktır.
Duygusal derinlikler bugün senin için önemli bir tema olacak. İçsel dünyana dönmek, eski hatıralarını ve anılarını gözden geçirmek için mükemmel bir zaman. Yakın çevrendeki kişilerle daha samimi sohbetler gerçekleştirebilir, hislerini özgürce ifade etme fırsatı bulabilirsin. Aşk ilişkilerinde ise güven arayışın artabilir, bu durumu partnerinle açık bir şekilde konuşmak ilişkinizi güçlendirebilir. İş veya kariyer konularında yeni fırsatlar, geçmişteki deneyimlerinle bir araya gelerek önüne çıkabilir. Diğer insanların ihtiyaçlarına duyarlılığın, topluluk içinde daha fazla takdir görmeni sağlayabilir. Kendine karşı nazik olmayı unutma; ruhsal ve bedensel ihtiyaçlarına özen göstermek, enerjini yükseltecek. Kendi sınırlarını çizmekten çekinme; bu, sağlıklı bir denge kurmana yardımcı olacak.
Parlak ve enerjik bir gün seni bekliyor. Yaratıcılığın zirve yapacak, içindeki sanatçı ortaya çıkmak için sabırsızlanıyor. Kendini ifade etmek için mükemmel fırsatlar bulabilirsin, bu da çevrendeki insanları etkilemek konusunda sana büyük bir avantaj sağlayacak. Sosyal ilişkilerin güçlenecek; dostlarınla bir araya gelmek, keyifli konuşmalar yapmak ve yeni bağlantılar kurmak için ideal bir zaman dilimi. Kendine olan güvenin artarken, liderlik vasıflarını sergilemekten çekinme. Risk almak ve yeni projelere yönelmek için cesaret bulduğun anları değerlendir. Duygusal dünyanda ise, sevgi dolu anlar seni bekliyor; romantik bir sürpriz veya sevdiğin kişiyle derin bir bağ kurma fırsatı kapını çalabilir. İçsel huzurunu bulmak için kendine zaman ayırmayı unutma; doğa yürüyüşleri ya da meditasyon, ruh halini olumlu yönde etkileyecek.
Detaylara olan düşkünlüğün, seni birçok kişinin gözünde güvenilir kılıyor. İş yerindeki projelerle ilgili derinlemesine analiz yapma yeteneğin, bugün sıkıntıların üstesinden gelmene yardımcı olacak. Ancak mükemmeliyetçilikten kaçınmalısın; bazen en basit çözümler en etkili olanlardır. İlişkilerde samimiyet ve açıklık, kalbinin ihtiyaç duyduğu güveni oluşturacak. Yakın çevrenden alacağın destekle ruh halin yükselip pozitif enerjilerle dolacaksın. Kendine dair daha fazla farkındalık kazanmak, gelişim yolculuğunda önemli bir adım atmanı sağlayacak. Sosyal aktivitelere katılmak, yeni insanlarla tanışmak ve farklı bakış açıları edinmek ruhunu besleyecek. Yaratıcılığın da kendini gösterebilir; hayal gücünü serbest bırak ve sanat veya yazı gibi alanlara yönel.
Dengelerin sağlanacağı bir gün. İlişkilerde uyum arayışın ön planda. Güzellik ve estetik duyguların derinleşiyor; sanatsal uğraşlara yönelmek için ideal bir zaman. Sosyal çevren genişleyecek, yeni insanlarla tanışma fırsatları kapını çalacak. Ancak, başkalarının istek ve ihtiyaçlarına aşırı duyarlı olabilirsin; bu durum seni duygusal olarak yorabilir. Kendi ihtiyaçlarına da zaman ayırmayı unutma. Mümkünse, kabuğundan çıkıp doğanın tadını çıkarman sana iyi gelecektir. Kendi içsel huzurunu bulmak için dengeyi sağlamaya çalış. Unutma, içsel dinginliğini dış dünyaya yansıtmak, hayatındaki olumlu değişimlerin kapısını açacaktır.
Hayatında bazı gizli kalmış duyguları açığa çıkartmanın tam zamanı. İçsel derinliklerine dalarak, kendinle yüzleşmek ve duygusal yaralarını sararak ilerlemek seni güçlendirecek. Sosyal çevrendeki insanlarla olan ilişkilerininde önemli bir dönüm noktasında olabilirsin, bu durum bazı sürprizlere açık olmanı gerektirebilir. Kalbindeki tutkuyu ortaya koymak için cesur ol. Maddi konularda dikkatli olman gereken bir süreç var, harcamalarına özen göster. Kendin için zaman ayırmayı unutma; meditasyon ya da doğayla iç içe olacağın bir aktivite ruhsal sağlığın için faydalı olacaktır. Duygularını ifade etmekten çekinme, sevdiklerinle kurduğun bağları güçlendirebilir. Tutkulu bir aşk ya da eski bir ilişkinin yeniden gündeme gelmesi mümkün. Bunu değerlendirirken akıllıca hareket etmeyi unutma.
Serüven arayışın her zamankinden daha belirgin hale geliyor. İçsel motivasyonların seni keşfe yönlendiriyor, bu da yeni deneyimlere açık olmanı gerektiriyor. Farklı kültürler ve fikirlerle etkileşime girmek, düşünce yapını genişletmek için harika bir fırsat sunuyor. Bugün, heyecan verici bir macera karşına çıkabilir; bu fırsatı değerlendirip canını sıkan rutinlerden uzaklaşmalısın.İletişimde cesur olmalı, düşüncelerini ifade ederken kendine güvenmeyi unutmamalısın. Duygusal derinlikteki bağlar güçlenirken, yüzeysel ilişkilerden uzaklaşmak isteyebilirsin. Yakın çevrendeki insanlarla anlamlı ve samimi konuşmalar, kalbindeki duyguları net bir şekilde ifade etmeni sağlayabilir.Finansal konularda dikkatli olman gereken bir gün. Harcama alışkanlıklarını gözden geçirmeli ve gelecekteki hedeflerine göre bir plan oluşturmalısın. Dış görünümüne ve kişisel bakımına önem vermek, kendine olan güvenini artıracak. Güne enerjik ve pozitif bir başlangıç yaparak, karşına çıkan fırsatları en iyi şekilde değerlendirebilirsin. Unutma, bu dönemde mümkün olan en iyisini deneyimlemek senin ellerinde.
Bugün, kararlılığın ve azminle ön plana çıkacaksın. Hedeflerine ulaşma yolunda attığın adımların meyvelerini yavaş yavaş toplamaya başlayacaksın. İş ortamında beklenmedik destekler gelebilir, bu da motivasyonunu artıracak. Sosyal ilişkilerde, daha önce fark etmediğin detayların gündeme gelmesi iletişimini güçlendirebilir. Duygusal alanda ise, derin bir tanıdıklık ve güven arayışında olacaksın. İçsel huzurunu korumak için kendine zaman ayırmayı unutma; meditasyon ya da doğada kısa bir yürüyüş faydalı olabilir. Bugün, değerlerin ve inançlarınla ilgili derin düşüncelere dalman mümkün. Bu süreç, senin için yol gösterici bir etki yaratacak. Yeniliklere açık ol, çünkü beklenmedik fırsatlar kapını çalabilir.
Bugün zihninde beliren yenilikçi fikirler, seni yaratıcı bir yola yönlendirecek. İçinde bulunduğun sosyal çevrede farklılıklara açık olman, yeni insanlarla tanışmanı sağlayabilir. Yeniliklere olan tutkun, alışkanlıklarından kopmana ve cesur adımlarla ilerlemene yardımcı olacaktır. Ancak ani kararlar almadan önce düşünmekte fayda var; sezgilerin seni doğru yönlendirebilir ama aceleci davranmaktan kaçınmalısın. Duygusal paylaşımlarında samimi olmak, ilişkilerini derinleştirme fırsatını getirebilir. Bugün, kendine ve başkalarına karşı empati göstermenin, barışçıl bir atmosfer yaratacağını unutma. Kendi iç dünyanda yapacağın küçük değişiklikler, büyük tatminler getirebilir.
Duygusal derinliklerinle yüzleşmek için ideal bir zaman. İçsel sezgilerin güçlü, bu sayede başkalarının ihtiyaçlarını anlamada yeteneklisin. Bugün sanatsal bir projeye yönelmek, yaratıcı enerjini serbest bırakmak için harika bir fırsat olabilir. Sosyal ortamlarda yer almak, kendini ifade etme fırsatı sunacak. Ancak, aşırıya kaçmaktan kaçınmalısın; başkalarına yardım etme arzun seni yıpratabilir. Kalbini dinlemek, sana iç huzur getirecek. Biraz yalnız kalmak ve meditasyon yapmak, zihnindeki karmaşayı dağıtabilir. Gökyüzündeki enerjiler, kendini yeniden keşfetmen için uygun bir zemin hazırlıyor. Finansal konulara dikkat etmekte fayda var; acele kararlar alma. Unutma, sezgilerin seni doğru yolda yönlendirmekte!
1
2
3
4
5
6
