1
Tessa kazananlardandır. İşini bilen, kendine güvenen parlak bir ceza avukatıdır. Ceza hukukunun bütün kurallarına öylesine hakimdir ki tanığı da, sanığı da parmağının ucunda oynatır. Zor koşullardan gelen işçi kökenli bir kadın olarak kazananlar dünyasına girmesi, alt katmadan gelmenin ezikliğini aşması, en iyi okullarda okuması, en üst konumda olanların yanında yer alması, doruğa ulaşması hiç de kolay olmamıştır.Tessa’nın parlak kariyerinin sırrı erkek egemen hukuk kurallarını çok iyi bilmesi ve ona göre oynamasıdır.
Çapraz sorgulamada tanığın öyküsündeki çelişkileri ortaya çıkarma, onu köşeye sıkıştırma, tuzağa düşürmede üstüne yoktur. Amacı sanığı her ne pahasına olursa olsun aklamak olduğu için tanığın ifadesinin güvenirliğini bozmaktan başka bir şey düşünmez, düşünmemelidir de, çünkü başarı düşünmeye değil kurallara uymaya bağlıdır. Sonuçta bu acımasız bir yarıştır, bu nedenle de bu yarışı kazanmanın koşullarına harfi harfine uymak zorundadır.
Tessa’nın içselleştirdiği bu duruş taciz ve tecavüz suçlularını aklaması gerektiği zaman bile değişmez. Çapraz sorgulama ile tecavüze uğramış olan tanığın ifadesini büyük bir başarıyla aşama aşama çürütürken erkek egemen hukuk sistemini sorgulamak aklının ucundan bile geçmez.
Çünkü o enerjisiyle, saldırganlığıyla erkek dünyasında yüksek bir konum elde etmiş ender kadınlardandır görevi de yargıçlık değil, ceza avukatlığıdır. Yorum yapmak, dahası yargılamak hiç de onun işi değildir. Sonuçta bu sistemde herkesin bir görevi vardır, onun görevi de bellidir. Yaptığı işi sorgulamadığı sürece de çok mutludur. “Ben işimi yapıyorum tıpkı bir taksi şoförü gibi, şoför de müşterilerini seçemez ki” der oyunun bir yerinde.
“Ya sanık gerçekten suçluysa?” gibi bir soruyu ise soranları taklit ederek iyice alaya alır, çünkü onun dünyasında kazanma ya da kaybetme üstüne kurulu yaşam felsefesini alabora edecek böyle ‘saçma’ sorulara yer yoktur. Bu nedenle de Tessa’nın çapraz sorgulamasının kurbanı olan bir kadın tanığın “Benim bu davadan bir çıkarım yok. Burada olmak bile istemiyorum. Ben yalnızca diğer kadınları bu adamdan korumak istiyorum”görüşünden etkilense de kulaklarını tıkamayı tercih eder.
İnsan hakları savunucusu, feminist, avukat Suzy Miller’in me too hareketinden esinlenerek yazdığı Nazlı Gözde Yolcu’nun Türkçeye kazandırdığı bu oyunun kahramanı Tessa başarıdan, beğenilmekten, kazanmaktan başka bir şey düşünmeyen tipik bir narsistir. Tessa çok iyi bildiği hukuk sistemini kazanmak ya da kaybetmek üzerine kurulmuş bir maça benzetir. Çünkü hukuk okurken ona böyle öğretilmiştir. Hukuk okumaya hak kazanma yeterince zordur, hukuku bitirmek daha da zordur, en zoru ise binlerce adayın içinde zirveye yükselebilmektir ki o bunu başarmıştır. Kariyerde yükselme hukukun kuralları doğrultusunda tek yönlü ilerlemeye bağlıdır. Bu nedenle kazanmayı engelleyecek olan her tür duyguyu empatiyi, dayanışmayı, sorgulamayı, özeleştiriyi yok saymak zorundadır.
Kimdir Tessa, kendisinden beklenileni kayıtsız şartsız dile getiren bir robot mu? Hayır o kendini erkekler dünyasında var etmeyi başaran günümüz insanıdır, sevimli, güzel, saygın, başarılı güçlü bir kadın. İçimizden biridir.
Ancak oyunun bizlere gösterdiği gibi kazananlarla kaybedenler arasındaki sınır kıl payıdır. Hele kadınsan dengelerin bir anda bozulması iş bile değildir. Tessa yaşadığı travmatik bir olayın sonucunda, hiç beklemediği bir anda neye uğradığını bile anlamadan bir meslektaşı tarafından cinsel bir saldırıya uğraması ile birlikte kendini ansızın kaybedenler dünyasında bulur.
Kaybedenler yaşamın karanlık yanındadır, onları kimse görmez, görmek de istemez, kaybetme öykülerin kimse dinlemek istemez, dinlese de çürütmek, yok saymak için dinler, tıpkı Tessa’nın kazanma adına tacize uğrayan hemcinslerine bir zamanlar yaptığı gibi. Oyunun sonunda ceza hukukunda, özellikle de taciz, tecavüz gibi çoğunlukla kadınları hedef alan travmatik olayların sorgulanmasında yürümeyen, yanlış giden bir şeyler olduğunun altını çizilerek izleyici sorularla baş başa bırakılır.
Sahne tasarımında tüllerden sütunlar, video kullanımından görüntüler oyunun gerçekçiliğini kırmayı amaçlıyor. Olcay Yusufoğlu’nun etkileyici oyunculuğunda Tessa’nın görkemli başarı dünyasını, yaşadığı travmatik olayı ve dönüşümünü, sanığa karşı mücadelesindeki inişleri ve çıkışlarını çok başarılı bulmakla birlikte sahne yorumunu (yönetmen: Hakan Atalay) özellikle de oyunun ilk bölümündeki yer yer kafa karıştıran stilize oyunculuğu yadırgadım. Kazananların dünyasının anlatıldığı ilk bölüm çok hızlı bir oyunculukla başlıyor, gürültü, patırtı, aşırı hareket, anlamsız zıplama sıçramalarla izleyicinin dikkati uyanık tutulmaya çalışılırken sistemin bozukluğunu gösteren göstergeler kayboluyor.
Oysa günümüz insanın stresli ve heyecanlı meslek yaşamını ve eğlenceli özel yaşamını yansıtan çok daha sade ama dinamik bir oyunculuk ve bu tür bir oyunculuğa uygun gerilimi ve ritmi arttırıcı bir sahne tasarımı çok daha vurucu olabilirdi. Çapraz sorgulama, kazanma, başarı, başarının getirdiği yaşam sevinci ve enerji, parti, erkek arkadaş, heyecan, flört ve seks tıpkı bir yap boz oyunu gibi parlak ve görkemli bir dünyadan, kazananların dünyasından göz kamaştırıcı sahnelerle sunabilirdi.
Oyunun ortalarında Tessa’nın yaşadığı tecavüz ve dönüşümü ve kaybedenler dünyasında kendini savunabilmek için verdiği savaşım öylesine ön plana geçiyor ki, Tessa’ya acırken, onun yüzde yüz özdeşleştiği ve hayran olduğu bu ataerkil ve cinsiyetci dünyanın bir kurbanı olduğunu zaman zaman unutuyoruz. Kısaca sahne yorumunda Tessa’nın bireysel öyküsüyle bu öyküyü taşıyan toplumsal mekanizmaların çok daha yoğun biçimde iç içe örülmesi gerektiğini düşünüyorum. Sonuçta yaşanan her şey büyük bir bütünün ( yani bireyi yok sayan ve sömüren bir düzenin) bir parçası değil mi?
Tessa’nın yaşadıklarını onun savunduğu ve yüzde yüz özdeşleştiği sistem oluşturmuyor mu? Aslında izleyici daha ilk anda Tessa gibi başarılı bir kariyer kadını ile ne kadar özdeşleşirse, onun başarısına ne kadar hayranlık duyarsa, onun düşüşünü ve dönüşümünü de o kadar vurucu bir biçimde yaşayacaktır. Bu açıdan da oyun metnin yönetmene de oyuncuya da sahnede izlediğimizden daha çok fırsat verdiğini düşünüyorum. Çünkü konu sadece erkek şiddeti, taciz ve tecavüz değil aynı zamanda tacizi kolaylıkla aklayan adaletsiz bir hukuk sistemi.
Yine de Eksi 16 ekibinin böylesine düşündürücü ve eleştirel bir oyunu sahnelenmeye cesaret etmesi bile çok değerli. Ne yazık ki bu kadar önemli bir sorunu gündeme getiren bir oyunun izleyicisi yine de oldukça az Bunda belki de oyunun ne olduğu anlaşılmayan adının da payı olduğunu söyleyebiliriz. Genç ekiplerin belki de merak uyandırmak için sık sık yabancı sözcüklerle oyunlarına anlaşılmayan başlıklar attıklarına tanık oluyorum.
Burada da oyunun adı ‘prima facie’ orijinalinden alınmış, ‘ilk bakışta’ anlamına geliyor. Öte yandan afişin de oyunun tanıtımında çok başarılı olduğu söylenemez. Ancak oyun o kadar ilginç ki ve o kadar temel bir soruna parmak basıyor ki ve bizim gibi ataerkil ve cinsiyetci bir toplum için öylesine kuşkusuz güncel ki çok daha fazla izleyiciye ulaşmayı hak ediyor . Umarım zaman içinde bunu da başaracaktır.
Bugün enerjin yüksek, kendini harika hissediyorsun. Hayatındaki hedeflere odaklanmak için mükemmel bir zaman. Cesaretin ve kararlılığın sayesinde, karşılaştığın zorluklarla başa çıkmakta zorlanmayacaksın. İletişim becerilerin de oldukça kuvvetli; bu nedenle sosyal çevrendeki insanlarla bağlantı kurmak için harika fırsatlar önüne gelecek. Ancak acele kararlar almaktan kaçınmalısın; içsel sezgine güvenmek, doğru adımları atmanda yardımcı olacak. Sevgi ve ilişkilerde de samimiyet ön planda; duygularını açıkça ifade etmekten çekinme. Bugün, beklenmedik sürprizler ve heyecan verici gelişmelerle dolu. Keşfetmeye ve yeni deneyimler yaşamaya açık ol.
Bugün içsel huzur arayışında olabilirsin. Aşk ve ilişkilerde daha fazla derinlik hissetmek isteyeceksin. Sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirmek için anlam dolu sohbetler yapabilirsin. Kendini ifade etme konusunda kararlı olmalı ve duygularını açıkça dile getirmelisin. Ayrıca, keskin bir sezgiyle bazı sorunları çözme becerin yükselebilir; içgüdüne güven. İş yerinde dikkatini dağıtan unsurlara karşı daha dikkatli olmalısın. Bütçeni gözden geçirmek, gelecek için plan yapmana yardımcı olabilir. Sağlığına özen göstermeyi unutma; doğaya çıkmak, taze havayı solumak ruhuna iyi gelecektir. Kendi sınırlarını belirleyerek kendi konfor alanında kalmaya çalış. Yavaş ama istikrarlı adımlarla ilerlemek, başkalarının saygısını kazanmana yardımcı olacak.
İkizler burcunun bugünkü enerjileri merak uyandırıcı ve iletişim açısından zengin bir gün vadediyor. Zihnin hızla çalışacak, yaratıcı fikirler birbiri ardına gelecek. Kısa yolculuklar veya aniden yapılan planlar, günün akışında heyecan katabilir. Sosyal ilişkilerde kendinizi ifade etme isteğiniz artacak, başkalarıyla kurduğunuz bağlantılarda derinleşme fırsatları bulabilirsiniz. Ancak, dikkat etmeniz gereken nokta, yüzeysel konuşmalardan kaçınmak; duygularınızı daha iyi aktarabilmek için düşüncelerinizi netleştirmek önemli. Sürükleyici sohbetler ve fikir alışverişleri, bugün ruh halinizi canlı tutacak ve ilham kaynağı olacaktır. Kendinizi özgür hissettiğiniz bir ortamda bulunmak, içsel dengeyi sağlarken, çevrenizdeki insanlara da ışık saçmanızı sağlayacak. Anlık deneyimlere açık olun, çünkü bu dönemde beklenmedik anlara tanıklık edebilirsiniz.
Duygusal derinliklerin seni sararken, kendini içsel bir yolculuğa çıkaracak düşünceler içinde bulabilirsin. Ailen ve sevdiklerinle olan bağların güçleniyor. Onların yanında olmak, kalbindeki sıcaklığı artıracak. Sözlerin, içtenliğin ve yaratıcılığınla çevrendekileri etkileme gücüne sahipsin. Evdeki huzur, dış dünyadaki karmaşanın yükünü hafifletecek. Kendine zaman ayırmayı unutma; bir şeyler yaratmak, yeni ilhamlar bulmana yardımcı olacak. Geçmişle barışma fırsatı, içinde huzur bulmaya vesile olabilir. Yaşadıkların, seni daha güçlü ve bilge birine dönüştürüyor. Duygularını açık bir şekilde ifade etmek, ruhsal dengeyi sağlamana yardımcı olabilir.
Bugün içsel gücünüzü hissetme ve çevrenizdekilere ilham verme konusunda güçlü bir potansiyele sahip olduğunuz bir dönemdesiniz. Kendinizi ifade etme isteği artabilir ve kararlılığınızla başkalarını etkileme yeteneğiniz ön plana çıkabilir. Sosyal ortamlarda parlayarak dikkat çekmek için harika bir fırsat sunuluyor. Arkadaşlarınızla bir araya gelmek, yeni projeler üzerinde konuşmak ve aklınızdaki fikirleri paylaşmak için ideal bir zaman dilimi.Duygusal alanda ise, derin düşünceler içine dalabileceğiniz ve daha fazla bağlılık arayışında olabileceğiniz bir dönemdesiniz. İlişkilerdeki dengeyi sağlama ve derin anlamlar oluşturma isteği ön planda olabilir. Karşılıklı anlayışa dayalı bir iletişim kurmak, sağlıklı bir ilişki dinamiğini güçlendirebilir.Ayrıca, yaratıcı yönlerinizi keşfetmek ve kendi iç dünyanızla bağlantı kurmak için de fırsatların ortaya çıkması muhtemel. Bu süreçte kendinize olan güveniniz artacak ve hayallerinizi gerçekleştirme konusunda daha istekli hissedeceksiniz. Harekete geçmek ve cesur adımlar atmak için bugünü değerlendirin.
Bugün, detaylara olan düşkünlüğün ve analitik düşünme yeteneğin ön plana çıkıyor. Günlük işlerinde veya kişisel projelerinde sistematik bir yaklaşım sergilemek, başarıya ulaşmanda büyük rol oynayabilir. Çevrendeki insanlarla olan iletişiminde kendini ifade etme şeklin, samimi ve içten bir şekilde dikkat çekiyor. Belki de bir arkadaşından alacağın bir tavsiye, düşüncelerini netleştirmen konusunda sana yardımcı olabilir.Sağlık alanında vücut ihtiyaçlarını dinlemeyi ihmal etme. Kendine zaman ayırmak, zihnindeki karmaşayı azaltacak. Kendi bakımlarına önem vermek, ruhsal ve bedensel dengenin sağlanmasında faydalı olacak. Belki de meditasyon ya da doğa yürüyüşü gibi sakin aktiviteler, ruhunu beslemenin kapılarını aralayabilir.Özel hayatında ise, duygusal olarak kendini biraz daha açık ve savunmasız hissetmek veya hissettirmek isteyebilirsin. Sevdiklerinle derinlemesine sohbetler yaparak aranızdaki bağı güçlendirme şansını değerlendir. Bu tür bir iletişim, ilişkilerinde yeni boyutlar keşfetmene olanak tanıyabilir. Unutma, gerçek hislerini paylaşmak, karşılıklı anlayışı artırır.
Bugün ilişkilerde uyum arayışın ön planda. Sosyal ortamlarda sevdiklerinle bir araya gelmek, ortak projeler geliştirmek için mükemmel bir zaman. Duygusal dengeni sağlamak, başkalarının ihtiyaçlarına duyarlı olmak seni daha da güçlendirecek. Başkalarıyla olan etkileşimlerin, düşüncelerini paylaşmanın, yeni perspektifler kazanmana yardımcı olacak. Karar alma süreçleri oldukça hassas; dikkatli ol, acele etme. Sevdiklerinle arandaki iletişim, samimiyetle büyüyecek. Güzel bir gün seni bekliyor, keyfine bak!
Baskıdan uzak durmak, içsel huzura ulaşmanın anahtarı olacak. Bugün hislerin yoğun ve derin olabilir. İçsel dünyanda düşündüğün konulara odaklanmak, seni yeniden değerlendirmeye yönlendirecek. Şüpheci bir bakış açısıyla çevreni analiz edebilir, bu sayede karanlık noktaları aydınlatma fırsatı bulabilirsin. Sosyal ilişkilerde ise kabuğunu kırmak, yeni insanlarla tanışmak için güzel bir zaman. Ancak güven duygunu önceliklendirmek önemli. Kendini ifade ederken içtenliğini korumak, başkalarının seni anlamasına yardımcı olacak. İçsel güç ve sezgilerinle, karşına çıkacak fırsatları değerlendirme konusunda herkesten daha avantajlı hissedeceksin. Duygusal ilişkilerde derinlik arayışın, samimi diyaloglara kapı açabilir. Her zamankinden daha cesur olugun anlarda, kalbini açmaya hazır ol. Kendi sınırlarını zorlamak ve yenilikleri kabullenmek, büyüme yolunda önemli adımlar atmanı sağlayacak.
Bugün, maceraperest ruhun daha da canlanacak. Sakin bir çevreden uzaklaşma arzusu içindesin; yeni yerler keşfetmek ve farklı deneyimlerle zenginleşmek istiyorsun. İçsel bir yolculuğa çıkmak sana iyi gelecek. Sosyal ilişkilerde olumlu bir etkileşim dönemi var; yeni insanlarla tanışabilir veya mevcut arkadaşlıklarını derinleştirebilirsin. Dengeli ve açık fikirli kalmaya özen gösterebilirsen, bu süreçten keyif alacaksın. Ancak, acele kararlar almaktan kaçınmalısın; düşünmeden yapılan hareketler seni zor bir duruma sokabilir. Hayallerine odaklan, onlara ulaşmak için gerekli adımları atmaktan çekinme. Güçlü bir sezgi ile ilerlemek, sorunların üstesinden gelmene yardımcı olacak. Kendine güven, içindeki maceracıyı serbest bırak!
Bugün, hedeflerine ulaşma konusunda kararlı bir tutum sergileyeceksin. Çalışmalarının sonuçlarını almaya başlayabilirsin; bu da seni motive edecek. Kendine olan güvenin artıyor ve bu da etrafındakilere ilham veriyor. İş yerinde ekip arkadaşlarınla olan ilişkilerin güçleniyor, birlikte güzel projeler geliştirebilirsiniz. Duygusal açıdan ise, yakınlarınla olan iletişimini derinleştirme şansın var. Sevgi dolu bir atmosferde hissetmek seni daha huzurlu kılacak. Geleceğinle ilgili planlar yaparken gerçekçi olmayı unutma; kısa vadeli başarılar, uzun vadeli hedeflerin için bir basamak yaratabilir. Kendi ihtiyaçlarına zaman ayırmayı da ihmal etmemelisin; ruhsal olarak dengede kalmak, ilerlemeni destekleyecek.
Bugün zihninde özgürlük arayışı ön planda. Yeni fikirler ve ilginç projeler zihnini sarabilir, bu da seni enerjik bir ruh haline sokabilir. Sosyal çevrende farklı insanlarla bir araya gelmek, ilham verici diyaloglar geliştirmeni sağlayacak. Bağlantıların derinleşebileceği anlar söz konusu. Ancak, başkalarının fikirlerine çok kapılmamaya çalış, kendi sezgilerine ve içsel sesine de kulak vermelisin. Yaşadığın duygusal yüklerden kurtulmak adına radikal bir karar alma vakti. Kendine yeni hedefler belirlemek, özgürlük arayışını derinleştirecek. İçsel huzurunu bulmak için zaman zaman yalnız kalman gerektiğini unutma. Kendi iç yolculuğunda cesur adımlar at, çünkü bugün keşfedeceğin şeyler, seni dönüştürecek.
Duyguların derin sularında yüzmeye devam ediyorsun. Bugün sezgilerin güçleniyor, içsel bir huzur bulabilirsin. Sanatsal yönlerin öne çıkarken, yaratıcı projeler için ilham verici bir gün. Sosyal ilişkilerde samimiyet arayışındasın; dostlarınla duygusal paylaşımlar başlatmak isteyebilirsin. Geçmişteki bazı olayları işlemeden geçmemek için derin düşünmelisin. Kendine karşı nazik olmayı unutma; ruhunu besleyen aktiviteler gününü aydınlatabilir. İçsel sorgulamalar yaparak, gelişim alanlarını görmek için uygun bir zaman. Kalbindeki sevgiye ve merhamete bir yer aç, bu gün senin için dönüşüm fırsatları sunuyor.
