1
Tessa kazananlardandır. İşini bilen, kendine güvenen parlak bir ceza avukatıdır. Ceza hukukunun bütün kurallarına öylesine hakimdir ki tanığı da, sanığı da parmağının ucunda oynatır. Zor koşullardan gelen işçi kökenli bir kadın olarak kazananlar dünyasına girmesi, alt katmadan gelmenin ezikliğini aşması, en iyi okullarda okuması, en üst konumda olanların yanında yer alması, doruğa ulaşması hiç de kolay olmamıştır.Tessa’nın parlak kariyerinin sırrı erkek egemen hukuk kurallarını çok iyi bilmesi ve ona göre oynamasıdır.
Çapraz sorgulamada tanığın öyküsündeki çelişkileri ortaya çıkarma, onu köşeye sıkıştırma, tuzağa düşürmede üstüne yoktur. Amacı sanığı her ne pahasına olursa olsun aklamak olduğu için tanığın ifadesinin güvenirliğini bozmaktan başka bir şey düşünmez, düşünmemelidir de, çünkü başarı düşünmeye değil kurallara uymaya bağlıdır. Sonuçta bu acımasız bir yarıştır, bu nedenle de bu yarışı kazanmanın koşullarına harfi harfine uymak zorundadır.
Tessa’nın içselleştirdiği bu duruş taciz ve tecavüz suçlularını aklaması gerektiği zaman bile değişmez. Çapraz sorgulama ile tecavüze uğramış olan tanığın ifadesini büyük bir başarıyla aşama aşama çürütürken erkek egemen hukuk sistemini sorgulamak aklının ucundan bile geçmez.
Çünkü o enerjisiyle, saldırganlığıyla erkek dünyasında yüksek bir konum elde etmiş ender kadınlardandır görevi de yargıçlık değil, ceza avukatlığıdır. Yorum yapmak, dahası yargılamak hiç de onun işi değildir. Sonuçta bu sistemde herkesin bir görevi vardır, onun görevi de bellidir. Yaptığı işi sorgulamadığı sürece de çok mutludur. “Ben işimi yapıyorum tıpkı bir taksi şoförü gibi, şoför de müşterilerini seçemez ki” der oyunun bir yerinde.
“Ya sanık gerçekten suçluysa?” gibi bir soruyu ise soranları taklit ederek iyice alaya alır, çünkü onun dünyasında kazanma ya da kaybetme üstüne kurulu yaşam felsefesini alabora edecek böyle ‘saçma’ sorulara yer yoktur. Bu nedenle de Tessa’nın çapraz sorgulamasının kurbanı olan bir kadın tanığın “Benim bu davadan bir çıkarım yok. Burada olmak bile istemiyorum. Ben yalnızca diğer kadınları bu adamdan korumak istiyorum”görüşünden etkilense de kulaklarını tıkamayı tercih eder.
İnsan hakları savunucusu, feminist, avukat Suzy Miller’in me too hareketinden esinlenerek yazdığı Nazlı Gözde Yolcu’nun Türkçeye kazandırdığı bu oyunun kahramanı Tessa başarıdan, beğenilmekten, kazanmaktan başka bir şey düşünmeyen tipik bir narsistir. Tessa çok iyi bildiği hukuk sistemini kazanmak ya da kaybetmek üzerine kurulmuş bir maça benzetir. Çünkü hukuk okurken ona böyle öğretilmiştir. Hukuk okumaya hak kazanma yeterince zordur, hukuku bitirmek daha da zordur, en zoru ise binlerce adayın içinde zirveye yükselebilmektir ki o bunu başarmıştır. Kariyerde yükselme hukukun kuralları doğrultusunda tek yönlü ilerlemeye bağlıdır. Bu nedenle kazanmayı engelleyecek olan her tür duyguyu empatiyi, dayanışmayı, sorgulamayı, özeleştiriyi yok saymak zorundadır.
Kimdir Tessa, kendisinden beklenileni kayıtsız şartsız dile getiren bir robot mu? Hayır o kendini erkekler dünyasında var etmeyi başaran günümüz insanıdır, sevimli, güzel, saygın, başarılı güçlü bir kadın. İçimizden biridir.
Ancak oyunun bizlere gösterdiği gibi kazananlarla kaybedenler arasındaki sınır kıl payıdır. Hele kadınsan dengelerin bir anda bozulması iş bile değildir. Tessa yaşadığı travmatik bir olayın sonucunda, hiç beklemediği bir anda neye uğradığını bile anlamadan bir meslektaşı tarafından cinsel bir saldırıya uğraması ile birlikte kendini ansızın kaybedenler dünyasında bulur.
Kaybedenler yaşamın karanlık yanındadır, onları kimse görmez, görmek de istemez, kaybetme öykülerin kimse dinlemek istemez, dinlese de çürütmek, yok saymak için dinler, tıpkı Tessa’nın kazanma adına tacize uğrayan hemcinslerine bir zamanlar yaptığı gibi. Oyunun sonunda ceza hukukunda, özellikle de taciz, tecavüz gibi çoğunlukla kadınları hedef alan travmatik olayların sorgulanmasında yürümeyen, yanlış giden bir şeyler olduğunun altını çizilerek izleyici sorularla baş başa bırakılır.
Sahne tasarımında tüllerden sütunlar, video kullanımından görüntüler oyunun gerçekçiliğini kırmayı amaçlıyor. Olcay Yusufoğlu’nun etkileyici oyunculuğunda Tessa’nın görkemli başarı dünyasını, yaşadığı travmatik olayı ve dönüşümünü, sanığa karşı mücadelesindeki inişleri ve çıkışlarını çok başarılı bulmakla birlikte sahne yorumunu (yönetmen: Hakan Atalay) özellikle de oyunun ilk bölümündeki yer yer kafa karıştıran stilize oyunculuğu yadırgadım. Kazananların dünyasının anlatıldığı ilk bölüm çok hızlı bir oyunculukla başlıyor, gürültü, patırtı, aşırı hareket, anlamsız zıplama sıçramalarla izleyicinin dikkati uyanık tutulmaya çalışılırken sistemin bozukluğunu gösteren göstergeler kayboluyor.
Oysa günümüz insanın stresli ve heyecanlı meslek yaşamını ve eğlenceli özel yaşamını yansıtan çok daha sade ama dinamik bir oyunculuk ve bu tür bir oyunculuğa uygun gerilimi ve ritmi arttırıcı bir sahne tasarımı çok daha vurucu olabilirdi. Çapraz sorgulama, kazanma, başarı, başarının getirdiği yaşam sevinci ve enerji, parti, erkek arkadaş, heyecan, flört ve seks tıpkı bir yap boz oyunu gibi parlak ve görkemli bir dünyadan, kazananların dünyasından göz kamaştırıcı sahnelerle sunabilirdi.
Oyunun ortalarında Tessa’nın yaşadığı tecavüz ve dönüşümü ve kaybedenler dünyasında kendini savunabilmek için verdiği savaşım öylesine ön plana geçiyor ki, Tessa’ya acırken, onun yüzde yüz özdeşleştiği ve hayran olduğu bu ataerkil ve cinsiyetci dünyanın bir kurbanı olduğunu zaman zaman unutuyoruz. Kısaca sahne yorumunda Tessa’nın bireysel öyküsüyle bu öyküyü taşıyan toplumsal mekanizmaların çok daha yoğun biçimde iç içe örülmesi gerektiğini düşünüyorum. Sonuçta yaşanan her şey büyük bir bütünün ( yani bireyi yok sayan ve sömüren bir düzenin) bir parçası değil mi?
Tessa’nın yaşadıklarını onun savunduğu ve yüzde yüz özdeşleştiği sistem oluşturmuyor mu? Aslında izleyici daha ilk anda Tessa gibi başarılı bir kariyer kadını ile ne kadar özdeşleşirse, onun başarısına ne kadar hayranlık duyarsa, onun düşüşünü ve dönüşümünü de o kadar vurucu bir biçimde yaşayacaktır. Bu açıdan da oyun metnin yönetmene de oyuncuya da sahnede izlediğimizden daha çok fırsat verdiğini düşünüyorum. Çünkü konu sadece erkek şiddeti, taciz ve tecavüz değil aynı zamanda tacizi kolaylıkla aklayan adaletsiz bir hukuk sistemi.
Yine de Eksi 16 ekibinin böylesine düşündürücü ve eleştirel bir oyunu sahnelenmeye cesaret etmesi bile çok değerli. Ne yazık ki bu kadar önemli bir sorunu gündeme getiren bir oyunun izleyicisi yine de oldukça az Bunda belki de oyunun ne olduğu anlaşılmayan adının da payı olduğunu söyleyebiliriz. Genç ekiplerin belki de merak uyandırmak için sık sık yabancı sözcüklerle oyunlarına anlaşılmayan başlıklar attıklarına tanık oluyorum.
Burada da oyunun adı ‘prima facie’ orijinalinden alınmış, ‘ilk bakışta’ anlamına geliyor. Öte yandan afişin de oyunun tanıtımında çok başarılı olduğu söylenemez. Ancak oyun o kadar ilginç ki ve o kadar temel bir soruna parmak basıyor ki ve bizim gibi ataerkil ve cinsiyetci bir toplum için öylesine kuşkusuz güncel ki çok daha fazla izleyiciye ulaşmayı hak ediyor . Umarım zaman içinde bunu da başaracaktır.
Bugün enerjilerin yüksek olduğu bir gün. Cesaretin ve kararlılığın ön planda olacak. Yeni projelere başlamak için mükemmel bir zaman. İçsel motivasyonun oldukça güçlü; bu, hedeflerine ulaşma konusunda seni destekleyecek. İletişim becerilerini kullanarak çevrendeki insanlarla güçlü bağlar kurabilirsin. Ancak acelecilikten kaçınmaya çalış. Duygusal tepkilerin seni yanıltabilir. Kişisel sınırlarını koruma konusunda dikkatli ol, zira başkalarının beklentileri seni sıkıştırabilir. Kendine zaman ayırmayı unutma; ruhsal olarak yeniden şarj olma ihtiyacın var. Seçimlerini yaparken iç sesine kulak ver. Bu dönem, büyüme ve gelişim için oldukça elverişli. Edge'inde dur, açık fikirliliğini koru ve yeni fırsatları değerlendir.
Bugün, kararlılığınız ve sabrınız ön plana çıkıyor. İlişkilerde sağlam adımlar atma arzusu içindesiniz. Sevdiklerinizle daha derin ve samimi bağlantılar kurabilirsiniz. Maddi alanlarda bazı fırsatlar gündeme gelebilir, dikkatli değerlendirmeler yapmalısınız. İçsel huzurunuzu bulmak için doğayla veya sanatsal faaliyetlerle vakit geçirmek faydalı olacaktır. Hayal gücünüzü besleyen aktivitelere yönelmek, ruhsal denginizi korumanıza yardım eder. Ancak, aşırı hırslı veya inatçı davranışlardan kaçınmalısınız; esneklik, birçok şeyin üstesinden gelmenizi kolaylaştırır. Bugün yeni fikirler veya projeler üzerinde çalışmak için uygun bir zemin var; yaratıcılığınızı ortaya koymaktan çekinmeyin.
İletişim becerilerin bugün ön planda, fikirlerinle dikkat çekebilirsin. Sosyal ortamlarda aktif ol ve yeni insanlarla tanış. Zihnini aç, yeniliklere ve farklı bakış açılarına şans tanı. Karşılaşacağın durumlarda esnek kalmak, başarıyı getirecek. Kısa yolculuklar veya yazışmalar gününe renk katabilir. Duygusal olarak biraz dalgalanan bir ruh haline kapılabilirsin, bu yüzden içsel dengenin kıymetini bilmek önemli. Meraklı ruhun sayesinde çevrendeki gizemleri keşfetme fırsatı bulabilirsin, bu da sana ilham verecek. İletişimde açık ve net olman, bazı sorunları hızla aşmanı sağlayacak. Kendini ifade ederken samimi ve içten olmaya dikkat et; bu, ilişkilerinde derinlik katacak. Eğitim veya öğretim konularında kayda değer gelişmeler olabilir. Yaratıcılığınla ilgili projelerde ilerleme kaydedebilirsin, bu nedenle tutkularının peşinden gitmekten çekinme.
Duygusal derinliklerinle yüzleşme zamanı. İçsel huzurunu bulmak için kendine zaman tanımalısın. Aile ve yakın dostlarla olan ilişkilerin ön plana çıkacak; samimi sohbetler, kalp bağlantılarını güçlendirebilir. Geçmiş anılar aklını meşgul edebilir. Eski yaraların iyileşmesi için adımlar atmalısın. Kariyerinde, içgüdülerine güvenerek önemli kararlar alabilirsin; bu, seni doğru yola yönlendirecek. Yaratıcılığını ifade etme fırsatı bulabilirsin, bu süreçte kendini özgür hissetmek önem taşıyor. Duyusal deneyimlere açıksan, küçük mutluluklar günlük rutininin renklenmesine yardımcı olacak. Kendine nazik davranmayı unutma; bu, ruhsal dengeyi sağlamana katkıda bulunur.
Bugün liderlik vasıflarının ön plana çıkacağı bir gün. İnsanlar senin kararlılığını ve özgüvenini fark edecek. Sosyal ortamlarda doğal bir çekim alanı oluşturacak ve çevrendekileri etkileme gücünü kullanabileceksin. Yaratıcılığını konuşturmak için çok uygun bir dönemdesin; ilham dolu fikirlerin üzerine gitmekten çekinme. Kalabalıklarda parlamak için sabırsızlanıyorsan, kendini ifade etme şansı bulabilirsin. Ancak dikkat etmen gereken bir nokta, egona kapılmamak ve düşüncelerini başkalarına dayatmaktan kaçınmak. İçten bir iletişim kurmak seni daha da güçlü kılacak. Bugün, ilişkilere dair duygusal derinliği keşfetme ve paylaşımda bulunma temaları öncelikli hale gelebilir. Yalnız olmadığını hissetmek ve güven dolu bağlar kurmak önemli olacak. Kısacası, ışıltını yaymak için harika bir zaman dilimindesin; içinde bulunduğun anın tadını çıkar!
Günün getirdiği enerjilerle en küçük detaylara bile dikkat etme arzusu içinde olacaksın. Pratik aklın, iş yerindeki zorlukları aşmana yardımcı olurken, iş arkadaşlarınla olan iletişiminin de güçlendiğini hissedeceksin. Başarı odaklı düşüncelerin, planlarına odaklanmanı sağlayacak. Sağlığına dikkat etme zamanı. Bunaltıcı bir dönemden geçiyorsan, kendine bir mola vermek iyi gelecek. Duygusal ilişkilerde, samimiyetin ve dürüstlüğün önem kazanıyor; açık iletişim kurmaktan çekinme. Yaratıcılığını ön plana çıkaracak fırsatlar da kapını çalacak. Hayatına yeni bir şeyler katma isteğin, seni keşiflere sürükleyebilir. Kendine güven ve içsel huzuru bulma arayışında, içsel sesini dinlemek senin için çok değerli olacak. Her şeyin bir zamanı var; sabırlı kalmaya özen göster.
Bugün ilişkiler ön planda. Sosyal çevrendeki insanlarla derin sohbetler yapma şansın var. Etrafındaki uyum ve denge, içsel huzurunu arttırıyor. Ancak bazı konularda kararsızlık yaşamaya eğilimli olabilirsin; kendi iç sesini dinlemeye çalışmak, seni doğru yolda ilerletir. İş veya projelerde grup çalışmalarında etkin olacaksın, fikirlerin başkaları için ilham kaynağı olabilir. Duygusal meselelerde ise açıklık ve dürüstlük sana fayda sağlayacak. Kendini ifade ederken nazik ama net olmalısın. Afrodit’in enerjisi, aşk hayatında sürprizlere neden olabilir; belirsizlikler, sevgi dolu bir anla dönüşebilir. Kendine zaman ayırmayı unutmamalı, meditatif aktivitelerle ruhunu dinlendirmelisin. Estetik bir şeylere yönelmek, yaratıcılığını canlandırır; sanat veya hobi projelerine odaklanabilirsin. Bugün, dengeni korumak adına birbirinden farklı alanlarda kendini keşfetmek için harika bir gün.
Gizli tutkuların ve derin duyguların yüzeye çıkma zamanı. İçsel yolculuğuna odaklanırken, etrafındaki insanlarla kurduğun bağlantıların derinleşeceği bir dönemdesin. Duygusal zekan ve sezgilerin, ilişkilerindeki karmaşayı çözmende sana rehberlik edecek. Kendini ifade etme biçimlerinde cesur olmalısın; içindeki derin hisleri paylaşmak, sevgi dolu bir ortam yaratmana yardımcı olacak. Maddi konular ve yatırımlar üzerinde de düşünme zamanıdır. Risk almak isteyebilirsin ama iyi araştırma yapmadan karar verme. Bugün, duygusal ve ruhsal dengeyi bulmak için meditasyona veya doğaya çıkmaya vakit ayırmak iyi gelebilir. Unutma, karanlıkla yüzleşmek her zaman sana ışık ve yeni bir bakış açısı kazandırır.
Hareketli bir gün seni bekliyor. Yeni başlangıçlara açık olmalı ve cesaretini kullanmalısın. Düşüncelerini özgürce ifade edebilmenin getirdiği ferahlık, çevrendeki insanlarla olan iletişimini güçlendirecek. Sosyal ortamlarda daha fazla yer almak, ilginç bağlantılar kurmana ve yeni fırsatlarla karşılaşmana olanak tanıyacak. İçsel merakını beslemelisin; öğrenmeye ve keşfetmeye yönelik olan tutkun, yeni beceriler edinmene yol açabilir. Finansal konulara dikkat et; harcamalarını kontrol altında tutmak senin için önemli olacak. Kalabalıklar içinde kaybolmamaya özen göster, kendi iç dünyana da zaman ayırmalısın. Sevgi dolu ilişkilerin, duygusal tatminini artıracak; anı yaşa ve bağlantılarını derinleştirmek için çaba göster. Bugün, hayatın sunduğu sürprizlerle dolu bir gün olabilir; gözlerin açık olsun!
İş yaşamında kararlılık ve disiplin gerektiren bir gün. Hedeflerine ulaşma isteğin, seni doğru adımlar atmaya yönlendirecek. İçsel motivasyonunu yüksek tutmak, zorlukların üstesinden gelmene yardımcı olacak. İletişim kurarken dikkatli ol, yanlış anlaşılmalara sebep olmamak için net olman önemli. İlişkilerde, sevdiğin kişilere karşı daha anlayışlı olmak, aranızdaki bağı güçlendirebilir. Sağlık konularında bireysel ihtiyaçlarına öncelik vermeyi unutma; kendine zaman ayırmak, enerjini tazeleyecek. Fırsatları değerlendirmek için anı yakalaman gereken bir dönemdesin; kararlılığını ve özgüvenini korumalısın.
Bugün, toplumsal bağlantılar kurmak ve yeni fikirlerle dolup taşmak için harika bir fırsat var. Kendinizi ifade ederken daha cesur ve yaratıcı olabilirsiniz. Düşüncelerinizi başkalarıyla paylaşmaktan çekinmeyin; zira fikirleriniz, beklemediğiniz bir şekilde karşılık bulabilir. En yakın arkadaşlarınız ya da ortak projeler üzerinde çalıştığınız kişilerle yapılan iletişim, sizi heyecanlandıracak yeni kapılar açabilir.İnovatif bir yaklaşım benimsemek, sizi kalabalıkların arasından sıyıracak ve kendi yolunuzu çizmenize yardımcı olacak. Ayrıca, grup aktivitelerine katılmak ya da sosyal bir etkinlik düzenlemek için mükemmel bir gün. Ancak, başkalarının düşüncelerine saygı göstermek de önemli; empati yeteneğinizi ön planda tutmak, ilişkilerinizi güçlendirecektir.Duygusal anlamda ise, sevdiğiniz ve alıştığınız ortamdan uzaklaşarak yenilikler aramak isteyebilirsiniz. Kendinizi keşfetmek ve duygusal derinliklere inmek için uygun bir zaman. Ancak, değişim rüzgarlarının getirebileceği belirsizliklerden korkmamakta fayda var. Hayatınızdaki eski kalıpları kıracak cesareti bulmaya hazır olun. Kendi özgürlüğünüzü ve bireyselliğinizi kutlamak için gerçek bir fırsatla karşı karşıyasınız.
Duygusal derinlikler içinde kendini bulduğun bir gün. İçsel düşüncelerine dönebilir, hayal gücünün sınırlarını zorlayabilirsin. Belki meditasyona yönelmek ya da sanatsal bir aktiviteyle uğraşmak zihnindeki karmaşayı hafifletebilir. Başkalarıyla kurduğun bağlantılarda samimi ve içten olmak, ilişkilerini güçlendirecek. Duygusal hassasiyetin artmışken, başkalarının hislerine karşı duyarlı olman kalp kapılarını açmana yardımcı olacak. Anlayış ve empati, bugün varlığını hissettirirken, belki de sen de diğerlerine ilham verebilirsin. Unutma, sezgilerinle hareket etmek, seni doğru yolda ileriye taşıyabilir.
