Gözünü dünyaya açtığında neredeyse kulisteydi, sahne kenarındaydı Özge Borak. Derken Şehir Tiyatrosu Çocuk Birimi…

“Bir Gece Masalı” adlı çocuk oyunuyla tiyatro sahnesine ilk adım. Yaşı kadar maaşı vardı artık.

Geçtiğimiz hafta “Dionysos’un Çocukları” röportaj serimiz kapsamında, Özge Borak ile tiyatrodan konuştuk.

“Dünya Yerinden Oynar”,  “Harem Kabare”, “Balım”, “Cabaret”, ” Bakhalar”, “Doğum Günü Partisi”, “Mecbur Adam”, “Sarpınar 1914″,”Düğün ya da Davul”, “Bağdat Hatun”, “Memleketimden İnsan Manzaraları”, “Matcbeth”, “Sabaha Az Kaldı” dan. Mesela “Annie” müzikalinin hayatındaki öneminden …

Yağmur kokan bir günsonuydu. Denizin üstüne sis inmişti. Duvarda erguvan, eflatun ışıklarla yivlenip duran gölgeler…

O, sahnede, ekranda, beyaz perdede taa çocuk yaşından beri nice karaktere hayat vermiş, yaşama suç ortağı olmuş ve tanıklık etmiş bir oyuncuydu. Rozêrîn, Pakize, Nezaket, Müjgan, Kum Zambağı Afife, Leyla Atakan‘dı aynı zamanda. Sally Bowles’dı. Assolist Balım’dı. ‘Matcbeth’in üç cadısından biriydi. Yaşamı sanatla ören, yankılı oyunculuğuyla Özge Borak‘tı.

Nice ufuksuz deryalardan çıkıp gelmişti. Yüzünde hep o çiçeklenen tebessüm…

Gözlerine bir yıldız düştü. Gözlerinden bir fotoğraf geçti ansızın.

“Sanatçı bir anne ve babanın çocuğu olunca, benim de, ağabeyimin de çocukluğu ister istemez  Atatürk Kültür Merkezi’nin kulislerinde, prova salonlarında sahne arkasında, dekorların arasında yaşandı, diyebilirim. Güne bale ile başlıyordum, düşünsenize.”

“Hatırlıyorum, her sabah annem, ‘Bak kızım, şimdi seni çok sevecekler, yanaklarını okşayacaklar, sorular soracaklar, herkese kibar kibar cevaplar ver, uslu ol’ gibi tembihlerde bulunurdu. Dersleri, provaları oturup sessizce, dikkatle izlerdim…”

Hayallerinde sahnede olmak, renkli ışıklar altında dans etmek vardı.. Sakız beyazı düşlerdi bunlar…

“Ailem ağabeyime beni ‘sanatçı olup ya da olmama’ konusunda, serbest bıraktı. Karar ve seçim tümüyle bizimdi. Yeter ki, yaptığımız işi sevelim, mutlu, başarılı olalım, hiçbir koşulda pişmanlık duymayalım…”

Kader çoktan devreye girmişti oysa…

“Devlet Opera Balesi’nin çocuklar için açtığı kursa yaşım küçük olduğu için kabul edilememiştim. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları’nın Çocuk Eğitim Birimi’nde başladım. Neşe Erçetin’in yönettiği, Shakespeare’in ‘Bir Yaz Gecesi Rüyası’ndan uyarlanan ‘Bir Gece Masalı’ adlı çocuk oyunu ile tiyatro sahnesine ilk adımımı attım. Tam on iki yaşındaydım.”

Sarı tayt, toz pembe tüller ve o tüllerin arasına dikilmiş onlarca zil… Rüya gibi bir kostümdü bu. Oyunda ‘şenlikçi başı’yı yani ‘saray soytarısı’nı canlandırıyordu Özge Borak. Alkışlar… Sahne ışıkları…

Hayır, travma yaşamadı. Hayır, sahnede olmak, beğenilmek onun iç ve dış dünyası arasında çelişkiler, uzlaşmazlıklar, kendini üstün ve farklı algılamak gibi duygular, benliğinde sonsuz med cezirler, derin sarsıntılar, irili ufaklı fay hatları oluşturmadı. Anne ve babası, Buket – Selçuk Borak nedeniyle alkışın da, başarının da hayatın doğal bir parçası olduğunu gözlemleyerek öğrenmişti çünkü. Ruh atlasında şöhret hazımsızlığına yer olmamıştı bu nedenle.

“Hızlı, koşar adımlarla bir yerlere gelmektense, ağır ağır yol almayı seçtim. Mesela, on sekiz yaşındayken, ünlü bir firmanın reklam yüzü olmam önerisini, astronomik ücrete rağmen geri çevirdim. Önce ‘sanatçı’ Özge Borak olarak tanınmalıydım yaptıklarımla. Bir kuruluşun adıyla anılmamam gerekirdi o aşamada.”

Buket Borak, Selçuk Borak, Selim Borak gibi salt baleyle, dansla değil, tiyatroyla iç içe olsa da rol aldığı müzikallerde bol bol dans etti. Şarkı da söyledi. Evet, bir defa olsun annesi, babası, ağabeyi ile aynı sahneyi paylaşamamış olmanın özlemini içinde hep taşıdı.Sadece, koreografisi Selçuk Borak‘a ait “Sarıpınar 1914” ve “Cabare”de babasıyla prova sürecinde beraber çalıştı o kadar.

Ve öyle bir sürpriz ki….

Selçuk Borak “Şark Dişçisi“nde aktör olarak oynaması kesinleştiğinde, olmazsa olmaz bir koşul öne sürmüştü. 

“Özge bu durumdan kesinlikle haberdar edilmeyecekti. Çalışmalar başladı. Üstelik biz alt, Özgeler üst katta prova yapıyordu.”

Pınar Çekirge – Bu arada Özge Borak hala olayın farkında değil… Herkes dilini tutmuş demek ki… Ben olsam çoktan fısıldar, sürprizi, anında hak ile yeksan ederdim.

Selçuk Borak – Genel prova akşamı, oyun öncesi, durumu yine başarıyla idare ettik. Özge annesiyle salona geçmişti. Oyun başladı ve ben ‘ Piişşşt aaaay ‘ diyerek başladım oynamaya. Özge şok oldu o an! ‘ Babaaaa ‘ dedi şaşkınlıkla. Ve tüm orkestra bir ağızdan ‘ Yaaaaa ‘ diyerek yanıtladı onu.

Pınar Çekirge – Sihirli bir an… Tekrarı olmayacak bir hatıra.

Selçuk Borak – Özge oyun sonrası bana şunu söylemişti: “ İnsanın istediği takdirde her yaşta, her şeyi başarıyla yapabileceğini öğrettin bana.”

Özge Borak çiçeklenmiş bir gülümsemeyle: “O genel prova akşamını asla unutmam” diyor.

Tiyatro sahnesinde, televizyon dizilerinde, beyaz perdede önemli başarılara imza atıyordu artık. Hem bale sanatçısı olsaydı, o mesleği en çok otuzlu yaşlarının sonuna kadar sürdürebilecekti. Ama tiyatroda olsun, sinemada olsun ileri yaşlara geldiğinde de rolü olacaktı. Tabii, burada bir parantez açalım. Selçuk Borak, dünyada bir örneğine çok az rastlanır bir olayın da kahramanı olmuştu, bilenler hatırlayacaktır. Elli dokuz yaşındayken “Dört Duvar” adlı balede başrolü üstlenmişti.

“Willkommen, bienvenue, welcome

Fremder, étranger, stranger

Glücklich zu sehen, je suis enchanté,

Happy to see you, bleibe, reste, stay

Willkommen, bienvenue, welcome,

Im Cabaret, au Cabaret, to Cabaret.”

Biraz da o günlere dönsek. Mert Turak, Senan Kara, Can Başak, Selma Kutluğ, Eraslan Sağlam‘lı “Cabaret”, deyim yerindeyse, fırtınalar estiriyordu adeta. Ancak Sally’i yaşar kılan Senan Kara‘nın hamilelik nedeniyle oyundan ayrılması nedeniyle bu rol Özge Borak‘a önerilmişti.

“Çocukken ‘Annie Müzikali’nin kayıtlarını dinleyip, günün birinde onun gibi dans edip, şarkı söyleyeceğimi hayal ederdim hep. Hatta ‘Cabaret ‘ ilk izlediğimde Sena’yı başarısından dolayı kutlamış, ‘Keşke bu rolde olsaydım’ demiştim. Teklif geldiğinde hemen Sena’yı arayıp, onu bilgilendirdim. Ve Sally’i emanet aldım. Takdir edersiniz ki, tutmuş bir oyuna sonradan dahil olmuştum. Enikonu zor bir süreçti. Çok çalıştım. İkili sahnelerde Can Başak, piyano eşliğinde şarkıları geçmemde Hakan Elbir bana çok yardımcı oldular. Tüm ekiple sadece on prova yapıp, açıkhava  tiyatrosunda dört bin kişinin karşısına çıktım. İstanbul Devlet Konservatuvarı Tiyatro Bölümü’nden sınıf arkadaşım olan Mert Turak ile ‘Cabaret’de, daha sonra da, çekimleri yeni tamamlanan ‘Kum Zambağı’ filminde rol almak, güzel bir duyguydu.”

Ve ağlayarak veda ediş…

Kadrosu yoktu Özge Borak’ın. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatrosu’nda yevmiyeli sanatçıydı. Tıpkı Özlem Türkad, Çağlar Çorumlu, Salih Bademci gibi Özge Borak da hiç istemeden, kalbi kırık bir biçimde istifa etti görevinden.

“Sally ile vedalaşmak, yıllarca çalıştığım tiyatrodan ayrılmak hiç kolay değildi. Ama ekonomik anlamda ayakta durmam gerekiyordu. Bugün bile keşke tekrar oynasam dediğim bir eserdir ‘Cabaret’. Sonrasında televizyon dizileri ve sinemaya ağırlık verdim ister istemez. “

Tarih yapraklarına asılı kalmış bir başka yorum : Müjgan…

16. Sadri Alışık Ödülleri kapsamında “Komedi ya da Müzikal En İyi Yardımcı Oyuncu” ödülünü “Eyyvah Eyvah 2” adlı filmle kazanır Özge Borak. Oyunculuğu bu ödülle taçlanmıştır artık. Ve “Maske Kimsin Sen?” programında canlandırdığı “Aslan” karakteriyle birincilik ödülünü hak eder.

Sahne ve kamera önü oyunculuğunun kesin hatlarla ayrılmasını, pek kabul etmiyor Özge Borak.

“Tiyatroda antreman, deneyim, açıklık, her an olayın içinde olmak, seyirciyi takip etmek esastır. İzleyici bazen tepki verir, bazen ilgisiz davranır bütün bu detayları, nedenlerini araştırarak, gözlemek zorundadır oyuncu. Tiyatroda hataya yer yoktur. Oysa kamera karşısında sahnenin tekrarı, yanlışın bir şekilde düzeltilmesi mümkündür. Bu nedenle salt ekran tecrübesi olan bir oyuncunun tiyatro sahnesinde zorlanması kaçınılmazdır. “

Kurşuni bir akşam çöküyor usulca. Laftan lafa, konudan konuya geçiyoruz.

“Yaşamın derinliğinde gizli kalmış her ne varsa onları bulup, çıkarır oyuncu. Nasıl ifade etsem, hayat sanatın içinde, sanat hayatının içindedir. Mevsimsiz ilk baharlar da, binlerce yıl öncesinden karılmış acılar, umutlar, hüzünler, sözcükler, melodiler de hep yedeğindedir zaten…”

Özge Borak, prototip bir oyuncu olmadığını yaşar kıldığı farklı karakterle kanıtlarken, her yorumunda kelimenin tam anlamıyla ‘düzey’ sergilemeye devam eder.

“Gelen teklifler karşısında hep seçici davrandım. Belli bir rolde sürekli kendini yineleyip duran bir oyuncu olmak asla istemedim. Bu tuzaktan özellikle kaçındım.” 

“Reklam filminde de oynadım son altı yıldır reklam filmlerini seslendiriyorum. Bu çalışmalarda sesimle oynamak daha çok hoşuma gidiyor.” 

“İzleyici tercihi ve beğenilerinin gün be gün değiştiğini, fark ediyorum. Şöyle ki; Tiyatroda katıla katıla gülmek, evde televizyon dizileri izlerken, deyim yerindeyse salya sümük bir vaziyette dakikalarca ağlamak istiyor. Ayrıca ekrandan tanıdığı, popüler isimlerin rol aldığı tiyatro oyunlarını tercih ediyor genelde.”

“Klasik olarak sahneye konmuş piyesleri izlemek gibi bir arzusu da kalmadı sanki. Zaten son yıllarda gerçek anlamda sahnelenmesi gereken klasik eserler yerlerini farklı biçimde ele alınıp, yorumlanmış versiyonlara bıraktı…”

“Klasik oyunların asıllarına sadık kalınarak modernleştirilmesinden yanayım. Özü, formülü, çatışması bozulmamalı eserin. Değiştirmek başka, yorumlamak başka bir şey çünkü. ” 

“Seyircilerin tiyatroya sosyal bir jest olarak görmeleri de tiyatronun özüyle bağdaşmayan bir durum. Sadece sosyal medyadan paylaşım yapmış olmak için tiyatroya gitme hali bana çok tuhaf geliyor. Sosyal jest değil, kendine jest yapmak bu.”

Tiyatro yapacaksan bir sözün, bir derdin olmalı…

“Alternatif mekanlarda yapılan tiyatroların bazıları gerçekten başarılı, cesur işlere imza atıyor. Tiyatrodaki duruşları, oyunları ele alış biçimleri çok belirleyici bu tiyatroların. Bu anlamda önemli işler yapan, tiyatromuzu varsıllaştıran alternatif tiyatrolar var. Cüneyt Türel’in bir sözünü hatırladım şimdi: ‘Kimsenin oyuncu olma isteğinin önüne geçilemez.’ Burada, elbette oyuncunun yeteneği, eser seçimi, rejinin etkisi gibi pek çok faktör önem kazanıyor.Tiyatro yapacaksan bir derdin olmalı… Aktarman gereken sözlerin. Bir fikrin… Alternatif olanın gerçekten söyleyecek sözü olmalı. Eğlencelik, sadece ekonomik bir girişim olarak, kendini kurtarmak için alternatif tiyatro yapma çabasını alternatifin özüne aykırı buluyorum. ” 

Sanat ve sansür bir araya gelmemesi gereken iki kelime…

“Kurumsal ya da özel tiyatro olsun, fark etmez… Denetim, özdenetim bir biçimde devreye girdiğinde, sanatçı düşünce ve fikir özgürlüğünü, yaratıcı gücünü tümüyle kaybeder. Kendini kısıtlanmış hisseder ister istemez. Üretemez, geriler bana göre. Öte yandan, seyirci çekmek için, popülist bir bakış açısıyla uygulanan başka tür bir otosansür de var maalesef.  Sanatın tamamen özgür ve fikir özgürlüğünün sınırsız olması gerektiğine inanıyorum ben. Her alanda, farklılıkların bütünlüğü içinde yaşamak çok kıymetli bir şey benim için. Farklı fikirlere sahip olsak da bir arada olabilmeliyiz. Seyirciyle de farklı fikirde olabiliriz, hatta, sahnede repliğini dillendirdiğimiz karakterle de aynı fikre sahip olmayabiliriz. Önemli olan tüm bu farklılıklarımızla birlikte yaşamayı, birlikte yaşamayı öğrenebilmektir. Böyle olduğunda, sansürü de otosansürü de aşabiliriz.”

“Tiyatronun altın dönemi olarak anılan 1960’lı, 1070’li yıllara, o dönemin özgürlükçü ortamına dönebilmek zor gibi geliyor bana. Pek çok farklı etkenin, yasal düzenlemelerin, teşviklerin, toplumsal aydınlanma sürecinin hem oyuncuları hem seyircileri birlikte geliştirdiği, bahsettiğim fikir özgürlüğünün de görece daha çok yaşanabildiği bir dönem çünkü o dönem. O dönem tiyatronun yaşadığı özerkliği bir daha yaşayamadık maalesef.”

“Ben inatla kendi duruşumdan taviz vermeden sanatımı icra etmeye devam edeceğim. Taviz vererek uluna devam etmek ya da belki ülkeyi terk etmek çok kolaydır. Ülkemi de mesleğimi de terk etmeyip, bunca yıllık deneyimle inşa ettiğim duruşumu korumaya devam edeceğim.”

Sahi buğulu bir pencere camına ne yazardı Özge Borak?

“Ayak izi çizerdim. İlk adımı atmak çok önemlidir çünkü.”

En büyük mucizesi nedir peki?

“Öncelikle doğmak. Var olmak bir mucize. Her koşulda ayakta kalabilmek bir başka mucize. Ve ağabeyimin yaşadığı kazadan sağ olarak çıkması benim için bir başka ve hayatımı çok etkileyen bir mucizedir.”

PINAR ÇEKİRGE – YAVUZ PAK