1
Neş’e Erdok, evet, her daim çok üretken bir sanatçı ama Yapı Kredi bomontiada’daki son sergisi gösteriyor ki muhtemelen hayatının en verimli döneminde. O kadar ki sergide yer alan eserlerden biri katalog baskıya girdiğinde hazır değilken hatta belki de ortada yokken sergiye yetişmiş! Bunun da bir sebebi olmalı elbette; bu üretkenliğin, bu yarın yokmuşcasına resim yapmanın, bu büyük çabanın… Sergi mekânında bir araya gelip konuştuğumuz Erdok’la sohbetimiz de buradan başlıyor zaten:
“Aslında her şey 2019’daki hastalığımla başladı. Hemolitik anemi geçirdim. Onun tedavisi sırasında çok kortizon yapıldı ve sonuç olarak önemli bir kas zayıflığı oldu bende. Zor yürümeye başladım. O sırada da bir çocuk hastalığına tutuldum. Beşinci hastalık diye bir şey… Çocuklarda çok kısa sürede geçen bir hastalık ama beni çok kötü etkiledi. Derken bir gün evde bayıldım, beni apar topar Amerikan Hastanesi’nin aciline götürdüler. Kendimi kaybettim, artık bilmiyorum ne kadar sürdü ama ağır bir hemolitik anemi geçirdim. Üç ay hastanede kaldım. Sağ kolumu da kullanamıyordum. Hastaneden eve gittiğimde de evde fizik tedaviye başlandı. Hastalanmadan önce yaptığım, yarım kalmış bir resmim vardı, ‘Göç’ diye, ona çalışayım dedim. Tabii pandemi çıkınca da bizi eve kapattılar biliyorsunuz, benim yaşımdakileri… Ama resim yapmak biraz kapanmaktır yani, kapanıp resim yaparsınız.”
– Son yıllarda Türkiye çok fazla göç alan bir ülkeye dönüştü. Bazı resimleriniz tamamen bu konuya adanmış. Ne düşünüyorsunuz, bu meseleye dair?
Benim ailem, hem anne hem baba tarafı Rumelili. Babam Üsküp doğumlu… Balkan Savaşı sırasında, 1912-13, kaçıyorlar… Bir çıkın, kucaklarında çocukları falan öyle geliyorlar. Kuşadası’nda karaya çıkıyorlar vapurdan, sonra Bandırma’ya, orada Rumlar var, Yunan gemileri falan geliyor sahile, Bandırma’yı yakıyorlar Rumlar giderken Türk ordusu geliyor falan, onları dedemler çok anlatırdı. Camiye kapatmışlar dedemleri falan filan. Oradan Gönen’e gidiyorlar, Gönen’den Manisa’ya… Manisa’da hatta bir akıl hastanesivari bir yer, dedemi oraya müdür yapıyorlar, herhangi bir ilgisi olmamasına rağmen… Bir de kaçan Rumların bir bağını, evini veriyorlar. Fakat dedem istemiyor. Alıyor ailesini, İstanbul’a geliyor, at arabasıyla. İstanbul’da bir süre bir camide kalıyorlar, ondan sonra Üsküdar’da bitmemiş bir ahşap ev alıyorlar, öyle devam ediyor. Yani Rumelili göçmen bizim aile. hep anlatırlar bu göç olayını, çektikleri zorlukları… Şimdi yeni gördüğümüz göçmenler de çok acıklı aslında… Ülkesini bırakıp kaçmak çok zor bir şey. Yani ben öyle niye geldiler falan diye bakamıyorum. Herkesin başına gelebilir böyle bir şey.
– Etrafınızda olupbitenlere karşı resimlerinizle tepki veriyorsunuz. Manavgat’taki yangını da çizmişsiniz…
O tabii müthiş bir olay, cehennem gibi bir şeydi. Televizyona Sarı Keçililer diye bir grupta bir kadın çıktı… Köylü, kendi kendini yetiştirmiş bir kadın, müthiş güzel konuştu… Hayvanları var, keçileri, develeri falan… Spiker ona hayvanlarınız diyordu, o dedi ki onlar bizim yoldaşlarımız… Müthiş bir şeydi yani… Yine sonra spiker keçi deyince, kadın dedi ki onların isimleri var, işte şu İnci, bu bilmem ne, isimlerini saydı, yani müthiş bir hayvan ve insan sevgisi. Keçiler dedi kadın, ormanın yerdeki yapraklarını yerler, o zaman yangın çıkmaz… Kurumuş yapraklar yanar, biz biliriz bunları dedi. Yani müthiş bir eleştiri getirdi orada. O resme hatta ben öyle bir kadın da koydum, çiçekli elbiseli…
– Şu da ilgimi çekti doğrusu, bir iki resim hariç her resimde mutlaka kedi ya da kediler var…
Evet, aslında başlangıçtan beri bende hep bir kedi var resimlerimde. Benim kedim yok. Olmaması sevgiyi daha çok artırıyor galiba… Şey de öyle değil midir, en büyük aşklar kavuşamayanların aşkıdır. Artık kedi benim imzam gibi oldu, kendimi resme o şekilde sokuyorum.
– Kendinizi kediyle özdeşleştiriyorsunuz bir anlamda…
Evet. Eskiden çok fazla sokak satıcısı çizerdim ve bana hep size çok benziyor bu insanlar derlerdi. O da bir çeşit özdeşleşme aslında.
‘BEN OKUMAYI CUMHURİYET’LE ÖĞRENDİM’
– Resim yapmak dışında nasıl geçiyor günleriniz?
Çok okurum ben. Yeni kitapları takip etmeye çalışıyorum. Ben çok eski Cumhuriyet okuruyum, okumayı Cumhuriyet ile söktüm, o kadar eski… Daha okula gitmeden, C-u-m, cum-hu-ri falan diye… Ve Cumhuriyet’te o dönem roman tefrika edilirdi. “Cüzzamlı Kadınlar” diye bir roman vardı mesela. Sonra Yaşar Kemal’in “Teneke”si. Daha sonraları Aziz Nesin’in yazıları. Bedri Rahmi’nin Anadolu seyahatlerinde yazdıkları, siyah-beyazlarıyla basarlardı onları. Sonra Burhan Felek, sayfanın sağında bir sütunu olurdu onun. Cumhuriyet’i ben hiç bırakmadım.
Bugün enerjin oldukça yüksek. Kendini yeni fırsatların peşinde bulabilirsin. Cesaretin, belirsizlikleri aşmanda sana yardımcı olacak. İletişim yeteneklerin ön plana çıkabilir; bu nedenle sosyal çevrenle olan bağlantılarını güçlendirmek için harika bir gün. Girişimci ruhunun uyanmasıyla birlikte, yeni projelere adım atma arzusu hissedebilirsin. Ancak aceleci davranmamaya dikkat etmelisin; düşünmeden hareket etmek, pişmanlıklara yol açabilir.Aşk hayatında ise ani duygusal dalgalanmalar yaşayabilirsin. Partnerinle olan ilişkin analiz ve sorgulama gerektiren durumlarla yüz yüze gelebilir. Açık ve dürüst bir iletişim kurmak, bu durumları aşmanda anahtar rol oynayacaktır. Sağlık konularında kendine dikkat etmen önemli; fiziksel aktivitelerini artırmak ve beslenmene özen göstermek, enerjini daha iyi yönetmene katkıda bulunabilir. Duygusal dengeyi sağlamak için meditasyon veya yoga gibi uygulamalara yönelmek de faydalı olacaktır. Kendi içsel gücünü keşfetmek adına harika bir zaman dilimindesin; bu fırsatı en iyi şekilde değerlendirmelisin.
Bugün, içsel huzur arayışın daha da belirginleşiyor. Rahatlama ve konfor arayışında olduğun bir döneme girebilirsin. Çevrendeki olaylar seni düşünmeye sevk edebilir; anlık tepkiler vermek yerine derin bir nefes alıp durumu analiz etmek daha faydalı olabilir. Maddi konulara yönelik kaygılar ön plana çıkabilir; tuttuğunuz bütçeyi gözden geçirmenizde fayda var. İlişkilerde daha sıcak bir yaklaşım sergilemek, sevgi ve samimiyetin artmasına neden olabilir. Duygusal bağların güçlenmesi için açık ve dürüst bir iletişim kurmaya özen göstermelisin. Kendine zaman ayırmayı unutma; doğayla baş başa kalmak, ruhsal olarak yenilenmene yardımcı olacaktır. Artık bir adım ileri gitmek için gerekli cesareti bulabilirsin. Yapmayı düşündüğün sanatsal faaliyetler, yaratıcılığını ortaya çıkaracak ve ruh halini iyileştirecektir.
Bugün iletişim becerilerin ön planda olacak. Fikirlerini ifade etmekte oldukça başarılı olabilirsin. Sosyal etkileşimlerin keyifli geçecek ve yeni insanlarla tanışma fırsatları doğabilir. Merak duygun, çevrendekilerin ilgi alanlarını öğrenmene yardımcı olacak. Özellikle yazılı iletişimde yeteneklerini gösterebilir, projelerinde yaratıcı çözümler üretebilirsin. Ancak dikkat etmen gereken nokta, bazen yüzeysel kalmaman ve daha derin bağlantılar kurmaya çalışman. İçsel düşüncelerini paylaşmaktan çekinme, sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirebilirsin. Bugün, zihinsel enerjini yükselten aktivitelerle meşgul olmak, seni daha keyifli kılacak. Unutma, ruh halini olumlu etkileyecek şeylere yönelmek önemlidir. Bu süreçte esnek olmak ve değişime açık kalmak, sana yeni kapılar aralayacaktır.
Duygusal dalgalanmaların kaçınılmaz olduğu bir dönemdesin. İçsel huzurunu bulmak için kendine zaman tanıman önemli. Aile bağlantıların ön planda olabilir, sevdiklerine karşı daha duyarlı davranabilirsin. İletişim becerilerin artıyor; bu sayede sıkıntılarını paylaşmakta zorlanmayacaksın. Parasal konularda daha temkinli olman gerekebilir, harcamalarını gözden geçirmen faydalı olacaktır. Kendini güvende hissetme ihtiyacın arttığı bu zamanda, içsel sesine kulak vermek ve yalnız kalmak senin için iyi olabilir. Kendi alanını oluşturmak, ruhsal rahatlık sağlayacak. Ayrıca, geçmişten gelen anılar ve ilişkilerle yüzleşmek, seni büyütebilir. Güçlü sezgilerin sayesinde, yeni fırsatları değerlendirme şansın yükselebilir. Bugün, tam bir duygusal denge arayışında bulunabilirsin, bu fırsatı iyi kullanmalısın.
Bugün, enerjinin doruk noktasında olduğu bir gün. Özgüvenin her zamankinden daha yüksek hissetmeni sağlayacak olaylar peş peşe gelebilir. Yalnızken bile dikkatleri üzerine çekebilirsin. Sosyal çevrendeki insanlarla olan ilişkilerin, yeni fırsatların kapısını aralayabilir. Cesur adımlar atmaya ve liderlik yeteneklerini sergilemeye hazır ol. Kalp atışlarının hızlanmasına neden olacak bir romantik gelişme yaşanabilir; tutkularını ifade etmekten çekinme. Ancak, kararlar alırken iç sesini dinlemeyi unutma. İş hayatında da yenilikler peşinde koşmak, sana beklenmedik kazançlar getirebilir. Kendine güven, yüreğindeki ateşi yak ve tutku dolu bir gün geçirmeye hazır ol!
Gözlemlerin derinliği sayesinde, detaylara olan hâkimiyetin bugün seni bilgilendiren küçük ipuçlarını ortaya çıkarabilir. Gün içinde karşılaşacağın durumlar, planlarında beklenmedik değişiklikler yaratabilir. Esnek olmak, bu değişimlere uyum sağlamanı kolaylaştıracak. Sağlık ve rutine odaklanarak kendine yönelik bakım yapmayı ihmal etmemelisin. İş hayatında, bir takım projelerde takım arkadaşlarınla yapacağın işbirliği, seni yüceltici sonuçlar doğurabilir. İletişim becerilerinle insanları etkilemekte zorlanmayacaksın; çevrendekilere ilham verecek düşüncelerinle dikkat çekebilirsin. Öğrenmeye açık ve meraklı bir zihinle yeni bilgiler edinmek, kişisel gelişimine katkı sağlayacak. Duygusal ilişkilerinde ise empati kurma yeteneğin, bağlarını güçlendirebilir; bu, sana huzur verecek ve olası çatışmaları azaltacaktır. Kendine güvenerek ilerlediğin bu dönemde, hedeflerine ulaşmak için gereken iradeyi yeniden canlandırman önemli.
Sosyal etkileşimler ve ilişkiler üzerinde yoğun bir odaklanma içinde olabilirsin. Güzellik ve estetik anlayışını sergilemek için yaratıcı projelere yönelmek isteyebilirsin. Duygusal denge arayışın, çevrendeki insanlarla olan bağlarını güçlendirmeye yardımcı olacak. Ancak, kararsız hissetmen olası, bu nedenle iç sesine güvenmeyi denemelisin. Kendini ifade etme biçiminde yenilikler denemek, özgüvenini artıracak. İlişkilerinde uyum arayışında iken, başkalarının ihtiyaçlarını da göz önünde bulundurmak önemli olacak. Bugün, sevgi dolu bir yaklaşım sergilemek tüm yaşam alanlarına olumlu yansıyabilir.
Bugün içsel derinliklere dalma arzusu içinde olacaksın. Duyguların yoğunlaşabilir ve gizli kalmış hislerin yüzeye çıkabilir. Kendi iç dünyanla barış yapma fırsatını yakalayarak geçmişle yüzleşebilirsin. İletişimde samimiyet ön plana çıkacak; arkadaşlarınla ya da sevdiklerinle duygusal konuşmalar yapabilirsin. İnce sezgilerin, çevrendeki insanları anlama konusunda sana büyük bir avantaj sağlayacak. Aynı zamanda, bazı gizli konuların açığa çıkması beklenebilir, bu da seni bilinçli kararlar almaya itebilir. Dareket etmeden önce düşünmek, duygusal olarak daha sağlam adımlar atmana yardımcı olacak. Kendine ve ilişkilerine duyduğun güveni güçlendirerek, ikili iletişimlerini olumlu bir yöne taşıyabilirsin. Dersler çıkarabileceğin deneyimlerle karşılaşabilirsin; bu süreç, seni hem kişisel hem de sosyal anlamda olgunlaştıracak. Sonuç olarak, duygusal ve ruhsal derinliklerinle yüzleşmek için harika bir zaman dilimi.
Bugün merak duygunuz yüksek, yeni bilgiler edinmek ve keşif yapmak için mükemmel bir gün. Sosyal çevrenizden destek alarak ilgi alanlarınızı genişletebilirsiniz. Öğrenme hevesiniz, başkalarıyla iletişiminizi güçlendiriyor. İçsel yolculuğa çıkabilir, derin düşüncelere dalabilirsiniz. Yolculuk planları, seyahat hayalleri gündeminizde yer alabilir. Macera ruhunuz, yeni deneyimlere açık olmanızı sağlıyor. Kendi sınırlarınızı aşma ve özgürlüğü hissetme arzusu, kararlarınıza yön verebilir. Çevrenizdeki insanlarla olan etkileşimlerinizde sabırlı olun. Duygusal derinliklere inmek, ilişkilerinizi güçlendirebilir. Bugün, içsel motivasyonunuzu harekete geçirerek, hedeflerinize odaklanmak için ideal bir zaman.
Bugün, hedeflerine ulaşma konusunda kararlılığın ve disiplinin ön planda. Kendine olan inancın, zorlukların üstesinden gelmene yardımcı olacak. Çalışma alanında yeni fırsatlar kapını çalabilir; bu fırsatları değerlendirirken dikkatli ve stratejik olman gerekebilir. Aynı zamanda, duygusal ilişkilerde samimi ve açık olmanın getireceği huzuru hissedeceksin. Geri planda kalan hislerin yüzeye çıkabilir, bu da seni düşündürmeli. Sağlığına önem vermek, zihinsel ve bedensel dengeyi kurmana yardımcı olacak. Unutma, ilerlemek için adım atmak yeterli değil; bu yolda yürüdüğün zemin de önemli. Kendi iç dünyanı ve dış çevreni dengeleyerek, daha iyi bir denge ve tatmin hissi bulabilirsin.
Bugün kendine olan güvenin ve özgüvenin artış gösterebilir. Zihninde yeni fikirlerin filizlenmesi için uygun bir zaman dilimindesin. Geleceğe dair hayallerini gerçekleştirmek için adım atmaya hazır hissedeceksin. Sosyal çevrendeki insanlarla kurduğun iletişim güçlenecek; bu durum, beklemediğin bir destek bulmanı sağlayabilir. Duygusal ilişkilerde, karşılıklı anlayış ve empati ön plana çıkacak, bu sayede sorunları kolayca aşabileceksin. Farklı görüşlere açık olman, sana yeni bakış açıları kazandıracak ve ilham verecek. Günü, sevdiklerinle geçireceğin keyifli anlarla dolu hale getirmeyi unutma. Kendini ifade etme konusunda cesur ol, içindeki yaratıcılığı serbest bırak!
Duygusal derinliklerinle yüzleşeceğin bir gün. İçsel düşünceler ve hayaller seni sarabilir, bu dönem yaratıcı yeteneklerine ışık tutabilir. Belki bir şey yaratma isteği içini kaplayacak, bu da kendini ifade etmenin harika bir yolu olabilir. İletişim kurma konusunda daha cesur olmalısın; sevdiklerinle duygu ve düşüncelerini paylaşmak için uygun bir zaman. Sosyal ilişkilerde dengeyi bulmak ve başkalarının ihtiyaçlarını göz önünde bulundurmak, ilişkilerini güçlendirebilir. Aynı zamanda, sezgilerinle hareket ettiğinde, hayatının bazı alanlarında farkındalığın artabilir. Kendini dinle ve içsel rehberliğine güven. Unutma, içsel huzur, dış dünyanın karmaşasında kaybolmamanı sağlayacaktır.
