1
Neş’e Erdok, evet, her daim çok üretken bir sanatçı ama Yapı Kredi bomontiada’daki son sergisi gösteriyor ki muhtemelen hayatının en verimli döneminde. O kadar ki sergide yer alan eserlerden biri katalog baskıya girdiğinde hazır değilken hatta belki de ortada yokken sergiye yetişmiş! Bunun da bir sebebi olmalı elbette; bu üretkenliğin, bu yarın yokmuşcasına resim yapmanın, bu büyük çabanın… Sergi mekânında bir araya gelip konuştuğumuz Erdok’la sohbetimiz de buradan başlıyor zaten:
“Aslında her şey 2019’daki hastalığımla başladı. Hemolitik anemi geçirdim. Onun tedavisi sırasında çok kortizon yapıldı ve sonuç olarak önemli bir kas zayıflığı oldu bende. Zor yürümeye başladım. O sırada da bir çocuk hastalığına tutuldum. Beşinci hastalık diye bir şey… Çocuklarda çok kısa sürede geçen bir hastalık ama beni çok kötü etkiledi. Derken bir gün evde bayıldım, beni apar topar Amerikan Hastanesi’nin aciline götürdüler. Kendimi kaybettim, artık bilmiyorum ne kadar sürdü ama ağır bir hemolitik anemi geçirdim. Üç ay hastanede kaldım. Sağ kolumu da kullanamıyordum. Hastaneden eve gittiğimde de evde fizik tedaviye başlandı. Hastalanmadan önce yaptığım, yarım kalmış bir resmim vardı, ‘Göç’ diye, ona çalışayım dedim. Tabii pandemi çıkınca da bizi eve kapattılar biliyorsunuz, benim yaşımdakileri… Ama resim yapmak biraz kapanmaktır yani, kapanıp resim yaparsınız.”
– Son yıllarda Türkiye çok fazla göç alan bir ülkeye dönüştü. Bazı resimleriniz tamamen bu konuya adanmış. Ne düşünüyorsunuz, bu meseleye dair?
Benim ailem, hem anne hem baba tarafı Rumelili. Babam Üsküp doğumlu… Balkan Savaşı sırasında, 1912-13, kaçıyorlar… Bir çıkın, kucaklarında çocukları falan öyle geliyorlar. Kuşadası’nda karaya çıkıyorlar vapurdan, sonra Bandırma’ya, orada Rumlar var, Yunan gemileri falan geliyor sahile, Bandırma’yı yakıyorlar Rumlar giderken Türk ordusu geliyor falan, onları dedemler çok anlatırdı. Camiye kapatmışlar dedemleri falan filan. Oradan Gönen’e gidiyorlar, Gönen’den Manisa’ya… Manisa’da hatta bir akıl hastanesivari bir yer, dedemi oraya müdür yapıyorlar, herhangi bir ilgisi olmamasına rağmen… Bir de kaçan Rumların bir bağını, evini veriyorlar. Fakat dedem istemiyor. Alıyor ailesini, İstanbul’a geliyor, at arabasıyla. İstanbul’da bir süre bir camide kalıyorlar, ondan sonra Üsküdar’da bitmemiş bir ahşap ev alıyorlar, öyle devam ediyor. Yani Rumelili göçmen bizim aile. hep anlatırlar bu göç olayını, çektikleri zorlukları… Şimdi yeni gördüğümüz göçmenler de çok acıklı aslında… Ülkesini bırakıp kaçmak çok zor bir şey. Yani ben öyle niye geldiler falan diye bakamıyorum. Herkesin başına gelebilir böyle bir şey.
– Etrafınızda olupbitenlere karşı resimlerinizle tepki veriyorsunuz. Manavgat’taki yangını da çizmişsiniz…
O tabii müthiş bir olay, cehennem gibi bir şeydi. Televizyona Sarı Keçililer diye bir grupta bir kadın çıktı… Köylü, kendi kendini yetiştirmiş bir kadın, müthiş güzel konuştu… Hayvanları var, keçileri, develeri falan… Spiker ona hayvanlarınız diyordu, o dedi ki onlar bizim yoldaşlarımız… Müthiş bir şeydi yani… Yine sonra spiker keçi deyince, kadın dedi ki onların isimleri var, işte şu İnci, bu bilmem ne, isimlerini saydı, yani müthiş bir hayvan ve insan sevgisi. Keçiler dedi kadın, ormanın yerdeki yapraklarını yerler, o zaman yangın çıkmaz… Kurumuş yapraklar yanar, biz biliriz bunları dedi. Yani müthiş bir eleştiri getirdi orada. O resme hatta ben öyle bir kadın da koydum, çiçekli elbiseli…
– Şu da ilgimi çekti doğrusu, bir iki resim hariç her resimde mutlaka kedi ya da kediler var…
Evet, aslında başlangıçtan beri bende hep bir kedi var resimlerimde. Benim kedim yok. Olmaması sevgiyi daha çok artırıyor galiba… Şey de öyle değil midir, en büyük aşklar kavuşamayanların aşkıdır. Artık kedi benim imzam gibi oldu, kendimi resme o şekilde sokuyorum.
– Kendinizi kediyle özdeşleştiriyorsunuz bir anlamda…
Evet. Eskiden çok fazla sokak satıcısı çizerdim ve bana hep size çok benziyor bu insanlar derlerdi. O da bir çeşit özdeşleşme aslında.
‘BEN OKUMAYI CUMHURİYET’LE ÖĞRENDİM’
– Resim yapmak dışında nasıl geçiyor günleriniz?
Çok okurum ben. Yeni kitapları takip etmeye çalışıyorum. Ben çok eski Cumhuriyet okuruyum, okumayı Cumhuriyet ile söktüm, o kadar eski… Daha okula gitmeden, C-u-m, cum-hu-ri falan diye… Ve Cumhuriyet’te o dönem roman tefrika edilirdi. “Cüzzamlı Kadınlar” diye bir roman vardı mesela. Sonra Yaşar Kemal’in “Teneke”si. Daha sonraları Aziz Nesin’in yazıları. Bedri Rahmi’nin Anadolu seyahatlerinde yazdıkları, siyah-beyazlarıyla basarlardı onları. Sonra Burhan Felek, sayfanın sağında bir sütunu olurdu onun. Cumhuriyet’i ben hiç bırakmadım.
Bugün, kararlılığın ve enerjin ile öne çıkıyorsun. Hedeflerine ulaşma konusunda son derece hırslı ve tutkulu hissediyorsun. Kendine güvenin artacak; bu da çevrendekilere ilham verecek. Yeni başlangıçlar için mükemmel bir zaman diliminde olabilirsin. Ancak, aceleci davranmaktan kaçınmalısın, her adımını dikkatlice düşünmek sana fayda sağlayacak. İletişim kurarken sözlerine özen göster, zira fikirlerin başkalarını etkileyebilir. Sosyal ilişkilerin güçleniyor; dostlarınla yapacağın keyifli buluşmalar ruhunu besleyecek. Aşk hayatında da cesur adımlar atabilirsin; kalbinin sesine kulak ver. Kendini ifade etme biçimini keşfetmen, beklenmedik fırsatlara kapı aralayabilir. Bugün, içsel tutkularını dışa vurma zamanı ve bunu yaparken kendini sınırlamayarak özgürleşmelisin.
Bugün kararlılığın ve sabrın ön planda olacak. Hayatındaki maddi meseleler üzerine düşünmek için doğru bir zaman. Bütçeni gözden geçirirken yeni tasarruf yöntemleri bulabilirsin. Sosyal çevrenle olan ilişkilerinde güven arayışındasın; bu bağlamda, arkadaşlarınla samimi ve içten diyaloglar önem kazanacak. Aşk hayatında ise duygusal derinliklere dalma isteği hissedeceksin. Sevdiğin kişiye olan bağlılığın artarken, romantik sürprizler gündeme gelebilir. Sağlığına da dikkat etmelisin, özellikle stres kaynaklarını uzaklaştırmak için kendine zaman ayır. Doğada zaman geçirmek, ruhunu besleyecek. Bunlar senin için kişisel gelişim adına fırsatlar sunacak.
Bugün, zihnindeki merak ve öğrenme isteği ön planda olacak. Yeni bilgiler edinmek, sosyal medya veya kitaplar aracılığıyla sürekli bir bilgi akışı içinde olabilirsin. İletişim becerilerinle çevrendekileri etkileyip, fikirlerini paylaşmaktan çekinmeyeceksin. Duygusal derinliği keşfetmek için bir arkadaşınla keyifli bir sohbet yapabilirsin. Olumlu bir enerji dalgası içinde olman, etrafındaki insanlarla olan ilişkilerini güçlendirecek. Esneklik ve uyum sağlama yeteneğin, karşılaşacağın zorluklarda seni destekleyecek. Biraz eğlence ve hafiflik arzuluyorsun; bu yüzden sosyal ortamlarda kendi tarzını yansıtarak dikkat çekebilirsin. İyimserlik ve enerjik bir tutum, günün serin havasında sıcak bir dokunuş olacak. İç dünyanda huzur ararken, dış dünyada yeniliklere açık olmayı unutma. Bu dengeyi sağlamak sana büyük fayda sağlayacak.
Duygusal derinliklerinle yüzleşme zamanında olabilirsin. İçsel huzur arayışın, seni yeni bir ruh hali ve bağlanma biçimleri keşfetmeye yönlendirecek. İlişkilerdeki hassasiyetine dikkat et; sevdiklerinle olan iletişimin, samimiyet ve anlayışla dolu olmalı. Anlayışlı ve destekleyici bir dille yaklaştığında, karşılıklı güvenin güçleneceğini hissetmen mümkün. İçsel sesine güvenmek, belirsizlikler karşısında seni doğru yola yönlendirecektir. Kendine olan nazik yaklaşımın, başkalarının da buna benzer bir tutum geliştirmasına neden olabilir. Hafta sonuna yaklaşırken, ruhunu dinlendirmek ve sevdiklerinle kaliteli zaman geçirmek iyi bir fikir olabilir. Unutma ki, kendi ihtiyaçlarını önceliklendirmek, başkalarına da daha iyi destek olmanı sağlayacak.
Kendine güvenin arttığı bir gün. Duygusal ve sosyal yönlerin ön planda olacak. Yaratıcılık konusunda ilham verici fikirler peşinde koşabilirsin. Çevrendeki insanlarla etkileşimlerin, kişisel gelişimine ciddi katkılar sağlayabilir. Özgünlüğünü sergilemekten çekinme; belki de seni destekleyecek yeni tanışmalarla karşılaşabilirsin. Ancak sabırlı ol, bazı durumlarda olayların akışını kontrol edemeyeceksin. İçsel huzuru bulmak için kendine zaman tanımalısın. Sağlık konularında dikkatli olmayı unutma, enerjini dengede tutmak önemli. İlişkilerde iletişim anahtar rol oynayacak; hislerini açıkça ifade etmekten çekinme, bu sayede bağlarını daha da güçlendirebilirsin.
Dikkatle planladığın projeler için doğru zamanı beklemek, yaptıklarının meyvelerini toplamanı sağlayacak. Detaylara olan özel ilgin, çevrendekilere güven veriyor. Sağlığın ve ruhsal durumun, yeniliklere açık olduğun kadar dengeli bir dönemden geçiyor. Maddi konularda dikkatli davranman, istediğin sonuçları elde etmene yardımcı olacak. Empati yeteneğin, ilişkilerinizde derin bağlar kurmana zemin hazırlıyor. Sınırlarını belirlemek, içsel huzurunu destekleyecek. Kendine biraz zaman ayırmayı unutma, içsel sesine kulak vermek senin için faydalı olabilir. Eğlenceli aktiviteler, üzerindeki stresi azaltacak ve ruhunu canlandıracak.
Denge ve uyum arayışın bugün daha da belirginleşecek. İlişkilerdeki dinamikler seni etkileyebilir, bu yüzden iletişimde dikkatli olmalısın. Karşıt görüşlere açık olman, yeni bakış açıları geliştirmene yardımcı olabilir. Sanat ya da estetikle ilgili bir ilgi, özgürlüğünü ve yaratıcılığını artırabilir. Sosyal etkinliklerde yer almak, ruh halini olumlu yönde etkileyecek. Bugün kıskanılacak bir zarafetle çevrendekileri büyüleyebilirsin, bu nedenle kendine güven ve içsel güzelliğini dışarı yansıt. Ayrıca, içsel huzurun için bir süre yalnız kalmayı da tercih edebilirsin; bu, zihnini toplamana ve duygularını dengelemen gereken bir zaman dilimi olabilir.
Derin duyguların ve tutku dolu içsel yolculuğun ön planda olduğu bir gün. Hislerinle yüzleşmek ve içinle barışmak için uygun bir zaman. Sosyal ilişkilerinde dikkatli olman gerekebilir; sözlerin ve eylemlerin başkaları üzerinde güçlü bir etki bırakabilir. Gizli kalmış hislerin su yüzüne çıkarken, bu durum çevrendekilerle olan etkileşimlerini derinleştirebilir. Anlayışlı ve empatik bir yaklaşım içinde olman, ilişkilerindeki dengeyi sağlamana yardımcı olacak. İçsel huzur arayışında meditasyon veya bireysel aktivitelerle kendine zaman ayırmak faydalı olabilir. Gizemli konulara olan ilgin, bugün sıra dışı bir bilgi edinmenle sonuçlanabilir. Fırsatları değerlendirmekte ve sezgilerini dinlemede kararlı olmalısın.
Bugün maceraperest ruhunuza hitap eden fırsatlar karşınıza çıkabilir. Yeni insanlarla tanışmak, farklı deneyimler yaşamak için mükemmel bir zaman dilimi. Seyahat etme arzunuz güçlü, bu yüzden kısa bir kaçamak yapmak isteyebilirsiniz. Ancak, bu süreçte biraz sabırlı ve dikkatli olmalısınız; aceleci davranmak, anlık heyecanlar yaratabilir ama uzun vadede hayal kırıklığı getirebilir. İletişim kurma yeteneğiniz artıyor, çevrenizdeki insanlarla bağlarınızı güçlendirmek için harika bir dönemde bulunuyorsunuz. Olumlu düşünceler ve iyimser bir tutumla, yaşadığınız anların tadını çıkarmak size büyük bir mutluluk katacaktır. Duygusal derinliklere inmek istemeyebilirsiniz ama özünüzdeki cesareti keşfetmek içinbelirli anlarda durup düşünmek de faydalı olacaktır.
Dikkatini toplamak için harika bir gün. Hedeflerine ulaşmak için gereken disiplini ve kararlılığı hissedeceksin. İş ve kariyer konularında cesur adımlar atabilirsin. Gelen yenilikler, seni daha ileri taşıyacak fırsatlar sunabilir. Sosyal ilişkilerin ön planda, bazı insanlarla derin bağlar kurma şansın var. Ancak, çevrendeki insanlarla iletişim kurarken dikkatli olmalısın; sözlerin yanlış anlaşılabilir. Özel yaşamında ise, samimi ve içten paylaşımlar gününü güzelleştirecek. Zihnini dinlendirmek için biraz zaman ayırmayı unutma. Kendine olan güvenin artacak ve bu da çevrendekilere pozitif bir etki yaratacak. İş-özel hayat dengeni koruma konusunda dikkatli olman gereken bir zaman. Geçmişten gelen bazı hatıralar seni düşündürebilir; bu anılar sana yeni bir perspektif kazandırabilir. Hayatının her alanında sağlam adımlar atmak için, önce kendine inanmalısın.
Bugün, özgürlük arayışın ve bağımsızlık isteğin ön planda. Farklı düşünme yeteneğin, çevrendekilerle olan etkileşimlerinde dikkat çekici bir şekilde kendini gösterecek. Yeni fikirler ve projeler geliştirmek için ilham bulabilirsin. İletişim kurma becerin, insani ilişkilerde seni öne çıkaracak, sosyal çevrende bir erişim sağlama fırsatı doğacak. İçinde bulunduğun grup dinamiklerine daha fazla dahil olma gereksinimi hissedebilirsin, bu da seni yeni insanlarla tanıştırabilir. Duygusal bağlar açısından, samimiyet arayışın artabilir; bu nedenle, duygusal derinlik gerektiren diyaloglara açık olmalısın. Yenilikçi çözümler bulma isteğin, kariyer alanında da etkili olabilir; bu dönemde aklındaki yenilikleri hayata geçirmek için cesaretle adımlar atabilirsin. Ancak, duygusal meselelerde ani kararlardan kaçınmak faydalı olacaktır; sabırlı olmak, kalp ve zihin dengenin korunmasına yardımcı olabilir. Özgün ve keşif dolu bir gün seninle!
Bugün, sezgilerin yüksek bir düzeye ulaşacak, derin duygusal bağlantılar kurma arayışında olacaksın. İç huzurunu sağlamak için kendine zaman ayırmalısın. İlişkilerde sabırlı olman gereken bir dönemdesin. İletişimde, özellikle sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirecek sözler kullanmalısın. Maddi konularda beklenmedik gelişmeler yaşayabilirsin; harcamalarına dikkat et. Yaratıcılığın ön planda olacak, bu nedenle sanatsal bir faaliyet ya da yeni bir hobiye yönelmek seni canlandırabilir. Hayallerine odaklan ve onları gerçeğe dönüştürmek için gereken adımları atmaktan çekinme. Duygusal derinliklerde kaybolmamak için kararlılığını korumalısın. Kendini iyi ifade etmenin yollarını bul; bu, içsel sıkıntılarını hafifletmekte sana yardımcı olacaktır. Keskin, ama yapıcı bir analiz yeteneğiyle, ailene ve arkadaşlarına destek olma konusunda etkili olabilirsin.
