1
SÖZCÜ, 10 Mayıs’ta Çalışma Bakanlığı ile Memur Sen’in masaya oturacağı ve milyonlarca çalışanın özlük haklarını ve dolayısıyla refahını doğrudan etkileyecek toplantı öncesi sanatçıların durumuna ayna tutmaya devam ediyor.
Devlet Tiyatroları eski genel müdürleri Tamer Levent, Lemi Bilgin, Devlet Opera ve Balesi eski genel müdürleri Meriç Sümen, Rengim Gökmen, oyuncu Reha Özcan SÖZCÜ’ye çarpıcı bir tablo ortaya koydu.
Bugün Devlet Tiyatroları eski Genel Müdürü Lemi Bilgin, Türkiye’de sanatın, sanatçının özellikle de tiyatrocuların durumuna ilişkin önemli tespitler yaptı, çözüm önerileri sundu. İşte Lemi Bilgin’le yaptığımız mülakat:
“80’LERLE KIYASLANAMAZ BİLE”
Bir dönem milletvekili maaşı alan sanatçıların zor durumda olduğu yönünde ciddi veriler ortaya çıkıyor.. Sizin tespitleriniz nedir?
657’nin birinci maddesinde yer alan sanatçıların özlük hakları, özellikle maaş konusunda giderek oldukça geriye gitti. 80’li yıllarda hatta 90’ların başındakiyle kıyaslanamayacak kadar geriye gitti.
Bunu düzeltmek için çok çaba gösterdik. Tabi iki yol var. bir tanesi daha önce TRT’de olduğu gibi ek ödemeler, ek göstergelerini 6400 üzerine saptanması…
Bence daha önemlisi devlet memurları, yani ek göstergesi olanlar meslek hayatları boyunca müdür daire başkanı genel müdür muavini ve genel müdür olma şansına sahipler. Özellikle bürokraside… Dolayısıyla ek göstergelerin yanı sıra makam tazminatları alırlar. Oysa sanatçıların böyle bir şansı yoktur.
Örnek vermem gerekirse. 3600’dür sanatçıların göstergesi, genel müdürü muavininin de 3600’dür. İkisi de emekli olduğu zaman genel müdür muavininin tazminatından dolayı bir hayli fazla emekli maaşı alır. Arada bir uçurum var. Ciddi bir fark oluyor.
“ÇÖZÜM SANAT TAZMİNATI”
Onun için aslında yapılması gereken hem ek göstergelerin yükselmesi, hem de makam tazminatı yerine, bir sanatçı tazminatı konulması ve onun da emekliliğe sayılması, emekliliğe eklenmesi gerekiyor. Asıl önemli olan o… Tıpkı genel müdür muavinlerinde olduğu gibi emekliliğe de yansıyacak şekilde bu sanatçı tazminatının konulması gerekiyor.
Girdikleri gibi 35-40 yıl çalışıyorlar… Ama herhangi bir tazminat hakları olmuyor.
İdarecilik zamanımızda bir çalışma yaptık ama takıldı. Kültür Bakanlığı’nda da Maliye Bakanlığı’nda da takıldı. Pek iyileştirme yönünde bir olumlu bir düşünceyle karşılaşmadık. Yoksa bunları hazırlamıştık.
“SORUN SANATA BAKIŞ AÇISINDAN KAYNAKLANIYOR”
Türkiye’nin başka temel ihtiyaçları varken, bu konu lüks mü kaçıyor, bu bakış açısı mı tıkanmaya neden olan?
Hayır, sanat kurumlarına ve sanata bakış açılarından kaynaklandığını düşünüyorum.
“NEREDEYSE AÇLIK SINIRINDA MAAŞ ALIYORLAR”
Sanatçılar, emekli sanatçılar ne durumda…
Maddi olarak eskiye göre son derece düşük. Tabi teşvik vardı, şimdi onlara da kural getirmeye başladılar. Fakat emekli olduktan sonra maaş oranı ciddi olarak düşüyor. Onun için de bu sanat tazminatı gerekli. Neredeyse açlık sınırında emekli maaşı alıyorlar.
Bence emekli olup, dışarda herhangi bir iş yapmayan, daha doğrusu ucuz işler yapmaktan imtina edenlerin hemen hemen tamamı sıkıntı içinde.
“ÇOK AZININ SEÇME HAKKI VAR”
Ucuz iş derken dizileri mi kastediyorsunuz?
Sanatsal bir kaygıyla bir işe başlamak yerine maddi kaygıyla başlamak anlamında söylüyorum. Dizi de olabilir başka bir şey de olur.
Diziler maddi kaygıyla mı yapıyorlar oyuncular?
Çoğu arkadaşlarımızın, emekli olanların da çoğu tabi ki ciddi bir maddi getirisi olduğu için o anlamda yani… Çok azının seçme hakkı oluyor onun için söylüyorum. Dizi olsun dışarda çalışma olsun, başka işlerde çalışmak olsun… Düşük emekli maaşı alıyorlar.
“İNSAN HAKLARINA AYKIRI BİR SİSTEM”
Daha önemli bir şey var. Bu haktan da mahrum oldu Devlet Tiyatrosu… Yeni sözleşmeli bir şey çıkardılar. Adı 4b mi 4c mi neyse… Şöyle bir durum oldu…
Ben onu kölelik sistemi diye adlandırıyorum. Siz de Devlet Tiyatrosu’nda çalışıyorsunuz, ben de… Ben eski kadroyla çalışıyorum, siz bu yeni sistemle girdiniz.
Siz benim yarım kadar maaş alıyorsunuz. Aynı rolleri oynuyoruz. Hatta belki siz belki daha çok çalışıyorsunuz. Ama ben sizden iki kat maaş alıyorum. Ayrıca dört ikramiye, iki teşvik alma imkanım var. sizin hakkınız yok. Tayin haklarım var benim, sizin yok. Emeklilik hakkım var benim sizin farklı. Benim sosyal haklarım var sizin herhangi bir itirazda, her hangi bir şeyde sözleşmeni feshederim tehdidi altında çalışıyorsunuz. bu son derece kötü, neredeyse insan haklarına aykırı.
“SANAT BAĞIMSIZDIR, FALAN BUNLARI GEÇTİK”
Bu devletin buna ciddiyetle eğilip çözülmesi gereken bir sorun. Önce kadro probleminin çözülmesi lazım. Devlet Tiyatroları sanatçı olarak da teknik olarak da kendi kadrosunu kullanmalı. Böyle saçma sapan bir kölelik sistemi gibi sözleşme sisteminden çıkıp kadrosunu kullanmalı. Ek göstergeler tabi ki artırılmalı ve sanat tazminatı koyulmalı. Bu üç nokta önemli diye düşünüyorum. Bağımsızlığı falan onları bir şey söylemiyorum. Sanat bağımsızdır falan onları geçtik.
Bugün enerjin yüksek, içindeki ateşi hissetmek için muhteşem bir gün. Harekete geçme isteğiyle dolup taşarken, yeni girişimlerde başarılı olabilirsin. Sosyal çevrende dikkatleri üzerine çekmek için fırsatlar var. İletişim becerilerin güçlü, bu da projelerinde iş birliği yapmanı kolaylaştıracak. Ancak aceleci davranma; düşünmeden hareket etmek, beklenmedik sonuçlar doğurabilir. Özel ilişkilerde ise sıcak ve samimi anlar seni bekliyor. Dikkatini sevdiklerine yönlendir, duygu paylaşımının derinliği ilişkini güçlendirebilir. İçsel huzurunu bulmak için kısa bir yürüyüş ya da meditasyon faydalı olabilir; zihnini rahatlatmak, hedeflerine daha net odaklanmana yardımcı olacak.
Bugün, güven arayışın ön planda olabilir. Duygusal ve maddi istikrarı sağlama isteği, seni daha dikkatli ve planlı olmaya yönlendirecek. İçsel derinliklere dalmak ve kendini tanımak için uygun bir zaman. İlişkilerinde sabırlı olmalı, gereksiz tartışmalardan kaçınmalısın. Maddi konular gündemde; yeni fırsatlar kapını çalabilir ancak kararlarını iyice düşünerek vermek en iyisi. Kendine güven; bu, çevrendeki insanlarla olan iletişimini olumlu yönde etkiler. Bugün biraz dinlenmek, amatörce hobiler edinmek, yaratıcı çalışmalarla meşgul olmak ruhuna iyi gelecek.
Farklı fikirlerin ve iletişimin yoğun olduğu bir güne adım atıyorsun. Merak ettiğin konulara daha derinlemesine dalma arzusu içinde olabilirsin. Sosyal çevrendeki insanlarla etkileşimlerin heyecan verici olabilir ve yeni bağlantılar kurma şansı sunar. Ancak, fikir ayrılıkları veya iletişim kopuklukları yaşayabilirsin; duygularını açıkça ifade etmek önemli olacak. Öğrenme isteğin artmışken, yeni hobi veya aktivitelere yönelmek faydalı olabilir. Kendini dışa vururken dikkatli davran ve başkalarının görüşlerine saygı göster. Gün sonunda, ruh halinin yükselmesi için sevdiğin insanlarla vakit geçirmek önem taşıyacak. Arınıp tazelenmek için doğanın içine çıkmayı düşünebilirsin.
Duygusal derinliklerinle yüzleşme zamanı. İçsel huzurunu bulmak için kendine zaman tanımalısın. Aile ve yakın dostlarla olan ilişkilerin ön plana çıkacak; samimi sohbetler, kalp bağlantılarını güçlendirebilir. Geçmiş anılar aklını meşgul edebilir. Eski yaraların iyileşmesi için adımlar atmalısın. Kariyerinde, içgüdülerine güvenerek önemli kararlar alabilirsin; bu, seni doğru yola yönlendirecek. Yaratıcılığını ifade etme fırsatı bulabilirsin, bu süreçte kendini özgür hissetmek önem taşıyor. Duyusal deneyimlere açıksan, küçük mutluluklar günlük rutininin renklenmesine yardımcı olacak. Kendine nazik davranmayı unutma; bu, ruhsal dengeyi sağlamana katkıda bulunur.
Bugün içindeki liderlik ve yaratıcılık yetenekleri ön plana çıkıyor. Sosyal çevrende alacağın destekle büyük projelere adım atabilirsin. Enerjin, çevrendekilere ilham verecek ve senin etrafında bir çekim alanı oluşturacak. Duygusal açıdan, kendini ifade etme arzun yükselebilir; duygularını açıkça paylaşmaktan çekinme. Ancak, ego ve gurur konusunda dikkatli olmalısın. Başkalarının görüşlerini dinlemek, ilişkilerini güçlendirecek ve daha derin bağlar kurmanı sağlayacak. Ayrıca, bir sürpriz beklenmedik bir şekilde karşına çıkabilir; bu, seni yeni deneyimlere yönlendirecek bir fırsat olabilir. Kendi tutkularına odaklanarak, hayatında yepyeni kapılar açabilirsin. Şimdi sadece kendine değil, sevdiklerine ve topluluğuna da ışık saçma zamanı!
Detaylara odaklanmanın, sabırlı olmanın ve zihinsel disiplini korumanın önem kazandığı bir dönemdesin. İş veya günlük yaşamındaki hedeflerine ulaşmak adına pratik bir yaklaşım benimsemeli, attığın adımları dikkatle irdelemesin. Sağlığınla ilgili bazı konularla yüzleşebilirsin; bu, ruh halin üzerinde belirleyici olabilir. Kendine zaman ayırma fırsatını değerlendirmeli, stresle başa çıkmanın yollarını keşfetmelisin. İletişim kurduğun kişilerin ihtiyaçlarını göz önünde bulundurarak empati yapman, ilişkilerini güçlendirecektir. Unutma, küçük ayrıntılara verdiğin önem, büyük bir fark yaratabilir. Geri planda kalmak istemesen de, bazen geri çekilmek ve içsel huzurun için düşünmek, ilerlemeni kolaylaştıracak.
Bugün ilişkiler ön planda. Sosyal çevrendeki insanlarla derin sohbetler yapma şansın var. Etrafındaki uyum ve denge, içsel huzurunu arttırıyor. Ancak bazı konularda kararsızlık yaşamaya eğilimli olabilirsin; kendi iç sesini dinlemeye çalışmak, seni doğru yolda ilerletir. İş veya projelerde grup çalışmalarında etkin olacaksın, fikirlerin başkaları için ilham kaynağı olabilir. Duygusal meselelerde ise açıklık ve dürüstlük sana fayda sağlayacak. Kendini ifade ederken nazik ama net olmalısın. Afrodit’in enerjisi, aşk hayatında sürprizlere neden olabilir; belirsizlikler, sevgi dolu bir anla dönüşebilir. Kendine zaman ayırmayı unutmamalı, meditatif aktivitelerle ruhunu dinlendirmelisin. Estetik bir şeylere yönelmek, yaratıcılığını canlandırır; sanat veya hobi projelerine odaklanabilirsin. Bugün, dengeni korumak adına birbirinden farklı alanlarda kendini keşfetmek için harika bir gün.
Bugün içsel sezgilerin derinlemesine açığa çıkacağı bir gün. Duygusal yoğunluğun artması, ilişkilerde daha samimi ve dürüst olma arzusunu tetikleyecek. Kendi içindeki karanlık ve aydınlık yanlar arasında bir denge bulman gerekebilir. Geçmişteki deneyimlerin, şimdi aldığın kararlar üzerinde etkili olacak. Etrafında dönen olaylara karşı daha duyarlı olabilirsin. Özellikle yakın arkadaşlarınla kurduğun iletişimde derinlemesine sorgulamalar yapmaya, belki de yüzleşmelere hazırlıklı olmalısın. Kendi motivasyonlarını sorgulamak ve yeniden yapılandırmak için uygun bir zaman. Duygusal zindelik önem kazanacak; belki de meditatif bir aktivite ya da doğayla daha fazla iç içe olma ihtiyacı doğabilir. Kendini yeniden keşfetmek, sana güçlendirecek yeni bir perspektif kazandırabilir. Bu tür bir derinleşme, hem kişisel hem de ruhsal gelişimin için değerli olacak. Kendi sınırlarını set çekmekten korkma; bu, sana daha fazla özgürlük ve huzur getirecek. Ayrıca, sezgilerin özellikle sağlıklılığını sorgulamak ve duygusal alanlarına yön vermek açısından bilgilendirici bir kaynak olacak. Kendi iç sesini dinlemek ve ona güvenmek, bu dönemde rehberin olacak.
zaman zaman aceleci davranma eğilimine kapılabilirsin. Anlık kararlar almadan önce derin bir nefes almayı unutma. Öğrenme arzun güçlü, bu da seni ilham dolu yeniliklere yönlendirebilir. Fırsatları değerlendirmek ve cesaretle ilerlemek için doğru zaman. Kendine güven ve cesaretini asla kaybetme.
Bugün, kararlılığınız ve disiplini ile etrafınızdakilere ilham vereceksiniz. İş yerinde dikkat çeken bir liderlik sergileyebilir, projelerinizi başarıyla yönlendirebilirsiniz. Ancak, duygusal ilişkilerde biraz zorlanmanız mümkün. Kendinizle barışık olmayı öğrenmelisiniz; bu, sevdiklerinizle olan etkileşiminizi güçlendirecektir. Yapıcı eleştiriler almaya açık olun, bu, kişisel gelişiminiz için faydalı olacak. Süregelen hedeflerinize odaklanın; sabırla ilerlediğinizde, uzun vadede arzu ettiğiniz başarılara ulaşacaksınız. Sosyal çevrenizdeki insanlarla ilişkilerinizi derinleştirmek isteyebilirsiniz, bu da sizi daha mutlu ve tatmin olmuş hissettirebilir. Unutmayın, içsel dengeyi sağlamak, yaşamınızdaki tüm alanlarda sizi ileriye taşıyacaktır.
Bugün düşüncelerin ve fikirlerin oldukça özgür ve yenilikçi bir şekilde şekilleniyor. Sıradanlıktan uzak, sıradışı projelere yönelme isteği içindesin. Sosyal çevrenle olan etkileşimlerin artıracak, yeni bağlantılara açık olacaksın. İnsanlarla derin ve anlamlı sohbetler gerçekleştirmek, zihnindeki yenilikçi fikirleri paylaşmak için harika bir zaman. İleriye dönük vizyonunu netleştirmeyi sağlayacak ilham verici anlar yaşayabilirsin.Biraz içe dönmek ve sezgilerini dinlemek, sana büyük fayda sağlayacak. İçindeki yaratıcılığı keşfetmek ve denemeler yapmak için duyduğun istek, seni alışılmışın dışına taşıyabilir. Gelecek beklentilerinle ilgili adımlar atmak için cesur olmalısın. Esnekliğini koruyarak, sürpriz fırsatlarla karşılaşabilirsin. Unutma, özgünlüğün senin en büyük güçlerinden biri. Kalabalığın içinde parlamaya hazırsın, sadece kendine güven!
Duygusal derinliğin ve sezgisel yeteneklerinin sizi yönlendireceği bir gün. İç dünyanızda gerçekleşen duygusal dalgalanmalar, çevrenizle olan iletişiminizi etkileyebilir. Bu, başkalarıyla derin bağlar kurmak için harika bir fırsat sunuyor. Sezgilerinize güvenin; bazı durumları içgüdüsel olarak hissedebilir, bu da doğru kararlar almanıza yardımcı olabilir. Sanatsal yaratıcılığınız ön plana çıkacak, belki bir hobi veya tutku projesiyle ilgilenmek isteyebilirsiniz. Kendinize zaman ayırmayı unutmayın. İçsel huzur arayışınız sonuç verebilir, meditasyon veya doğada zaman geçirmek, ruhsal sağlığınıza katkıda bulunacak. Sosyal ilişkilerde, empati kurma yeteneğinizle çevrenizdekilerin destek noktasında olacaksınız. Ancak sınırlarınızı korumayı da ihmal etmeyin, başkalarının duygusal yüklerini üzerinize almaktan kaçının. Aşk hayatında ise, sevdiğiniz kişiyle duygu paylaşımınız derinleşebilir; açık iletişim, ilişkinizi daha da güçlendirecek. Kendinizi güven içerisinde hissettiğiniz bir alan yaratmaya özen gösterin.
