1
SÖZCÜ, 10 Mayıs’ta Çalışma Bakanlığı ile Memur Sen’in masaya oturacağı ve milyonlarca çalışanın özlük haklarını ve dolayısıyla refahını doğrudan etkileyecek toplantı öncesi sanatçıların durumuna ayna tutmaya devam ediyor.
Devlet Tiyatroları eski genel müdürleri Tamer Levent, Lemi Bilgin, Devlet Opera ve Balesi eski genel müdürleri Meriç Sümen, Rengim Gökmen, oyuncu Reha Özcan SÖZCÜ’ye çarpıcı bir tablo ortaya koydu.
Bugün Devlet Tiyatroları eski Genel Müdürü Lemi Bilgin, Türkiye’de sanatın, sanatçının özellikle de tiyatrocuların durumuna ilişkin önemli tespitler yaptı, çözüm önerileri sundu. İşte Lemi Bilgin’le yaptığımız mülakat:
“80’LERLE KIYASLANAMAZ BİLE”
Bir dönem milletvekili maaşı alan sanatçıların zor durumda olduğu yönünde ciddi veriler ortaya çıkıyor.. Sizin tespitleriniz nedir?
657’nin birinci maddesinde yer alan sanatçıların özlük hakları, özellikle maaş konusunda giderek oldukça geriye gitti. 80’li yıllarda hatta 90’ların başındakiyle kıyaslanamayacak kadar geriye gitti.
Bunu düzeltmek için çok çaba gösterdik. Tabi iki yol var. bir tanesi daha önce TRT’de olduğu gibi ek ödemeler, ek göstergelerini 6400 üzerine saptanması…
Bence daha önemlisi devlet memurları, yani ek göstergesi olanlar meslek hayatları boyunca müdür daire başkanı genel müdür muavini ve genel müdür olma şansına sahipler. Özellikle bürokraside… Dolayısıyla ek göstergelerin yanı sıra makam tazminatları alırlar. Oysa sanatçıların böyle bir şansı yoktur.
Örnek vermem gerekirse. 3600’dür sanatçıların göstergesi, genel müdürü muavininin de 3600’dür. İkisi de emekli olduğu zaman genel müdür muavininin tazminatından dolayı bir hayli fazla emekli maaşı alır. Arada bir uçurum var. Ciddi bir fark oluyor.
“ÇÖZÜM SANAT TAZMİNATI”
Onun için aslında yapılması gereken hem ek göstergelerin yükselmesi, hem de makam tazminatı yerine, bir sanatçı tazminatı konulması ve onun da emekliliğe sayılması, emekliliğe eklenmesi gerekiyor. Asıl önemli olan o… Tıpkı genel müdür muavinlerinde olduğu gibi emekliliğe de yansıyacak şekilde bu sanatçı tazminatının konulması gerekiyor.
Girdikleri gibi 35-40 yıl çalışıyorlar… Ama herhangi bir tazminat hakları olmuyor.
İdarecilik zamanımızda bir çalışma yaptık ama takıldı. Kültür Bakanlığı’nda da Maliye Bakanlığı’nda da takıldı. Pek iyileştirme yönünde bir olumlu bir düşünceyle karşılaşmadık. Yoksa bunları hazırlamıştık.
“SORUN SANATA BAKIŞ AÇISINDAN KAYNAKLANIYOR”
Türkiye’nin başka temel ihtiyaçları varken, bu konu lüks mü kaçıyor, bu bakış açısı mı tıkanmaya neden olan?
Hayır, sanat kurumlarına ve sanata bakış açılarından kaynaklandığını düşünüyorum.
“NEREDEYSE AÇLIK SINIRINDA MAAŞ ALIYORLAR”
Sanatçılar, emekli sanatçılar ne durumda…
Maddi olarak eskiye göre son derece düşük. Tabi teşvik vardı, şimdi onlara da kural getirmeye başladılar. Fakat emekli olduktan sonra maaş oranı ciddi olarak düşüyor. Onun için de bu sanat tazminatı gerekli. Neredeyse açlık sınırında emekli maaşı alıyorlar.
Bence emekli olup, dışarda herhangi bir iş yapmayan, daha doğrusu ucuz işler yapmaktan imtina edenlerin hemen hemen tamamı sıkıntı içinde.
“ÇOK AZININ SEÇME HAKKI VAR”
Ucuz iş derken dizileri mi kastediyorsunuz?
Sanatsal bir kaygıyla bir işe başlamak yerine maddi kaygıyla başlamak anlamında söylüyorum. Dizi de olabilir başka bir şey de olur.
Diziler maddi kaygıyla mı yapıyorlar oyuncular?
Çoğu arkadaşlarımızın, emekli olanların da çoğu tabi ki ciddi bir maddi getirisi olduğu için o anlamda yani… Çok azının seçme hakkı oluyor onun için söylüyorum. Dizi olsun dışarda çalışma olsun, başka işlerde çalışmak olsun… Düşük emekli maaşı alıyorlar.
“İNSAN HAKLARINA AYKIRI BİR SİSTEM”
Daha önemli bir şey var. Bu haktan da mahrum oldu Devlet Tiyatrosu… Yeni sözleşmeli bir şey çıkardılar. Adı 4b mi 4c mi neyse… Şöyle bir durum oldu…
Ben onu kölelik sistemi diye adlandırıyorum. Siz de Devlet Tiyatrosu’nda çalışıyorsunuz, ben de… Ben eski kadroyla çalışıyorum, siz bu yeni sistemle girdiniz.
Siz benim yarım kadar maaş alıyorsunuz. Aynı rolleri oynuyoruz. Hatta belki siz belki daha çok çalışıyorsunuz. Ama ben sizden iki kat maaş alıyorum. Ayrıca dört ikramiye, iki teşvik alma imkanım var. sizin hakkınız yok. Tayin haklarım var benim, sizin yok. Emeklilik hakkım var benim sizin farklı. Benim sosyal haklarım var sizin herhangi bir itirazda, her hangi bir şeyde sözleşmeni feshederim tehdidi altında çalışıyorsunuz. bu son derece kötü, neredeyse insan haklarına aykırı.
“SANAT BAĞIMSIZDIR, FALAN BUNLARI GEÇTİK”
Bu devletin buna ciddiyetle eğilip çözülmesi gereken bir sorun. Önce kadro probleminin çözülmesi lazım. Devlet Tiyatroları sanatçı olarak da teknik olarak da kendi kadrosunu kullanmalı. Böyle saçma sapan bir kölelik sistemi gibi sözleşme sisteminden çıkıp kadrosunu kullanmalı. Ek göstergeler tabi ki artırılmalı ve sanat tazminatı koyulmalı. Bu üç nokta önemli diye düşünüyorum. Bağımsızlığı falan onları bir şey söylemiyorum. Sanat bağımsızdır falan onları geçtik.
Yeni başlangıçlar için harika bir zaman dilimindesin. Enerjin yüksek ve motivasyonun güçlü. Kendini ifade etme konusunda cesursun, bu da çevrendekiler üzerinde olumlu bir etki yaratıyor. Bugün içsel hislerine güvenmelisin; sezgilerin seni doğru yola yönlendirecek. Karşılaşacağın zorluklar karşısında pes etmek yerine, bunları birer fırsat olarak görmek seni daha da güçlendirebilir. Sosyal ilişkilerde ise iletişime açık olman faydalı. Arkadaşlarınla olan bağların kuvvetlenecek. Kendine birkaç saat ayırarak zevk aldığın bir aktiviteyle meşgul olmayı unutma. Bu, zihninin tazelenmesine yardımcı olacak.
Bugün içsel bir huzur arayışında olabilirsin. Doğayla iç içe olmak, seni yeniden enerjiyle dolduracak. Aşk hayatında küçük sürprizler, ilişkini canlandırabilir. İletişim yeteneklerin sayesinde iş yerinde fark yaratacak, takım arkadaşların üzerinde olumlu bir etki bırakacaksın. Maddi konularda daha temkinli olmalısın; gereksiz harcamalardan uzak durarak geleceğe yönelik planlarını sağlamlaştırabilirsin. Gün içerisinde kararlılığın ve sabrınla zor durumların üstesinden geleceksin. Kendine ve sevdiklerine zaman ayırmayı unutma; bu, duygusal olarak kendini yeniden dengelemeni sağlayacak.
Bugün iletişim alanda hareketli bir gün geçirebilirsin. Herkesle kolayca bağlantı kuracak ve fikirlerinle dikkat çekeceksin. Sosyal etkinlikler ve arkadaşlarla planlar gündeme gelebilir, bu da seni mutlu edecek. Yüzeysel olanlardan uzaklaşmak, derin sohbetler yapman için fırsat sunabilir. Esnek düşünme becerin, karşına çıkan zorlukları aşmanda yardımcı olacak. Öte yandan, bazı duygusal meselelere dair içsel bir sorgulama yapabilirsin; var olan sorunlar üzerindeki düşüncelerine dikkat et. Kendine zaman ayırmayı da unutma; zihnini dinlendirmek günün ilerleyen saatlerinde yenilemek için faydalı olacaktır. Unutma, ifade gücün dikkat çekici; hissettiklerini cesurca paylaşabilirsin.
Duygusal derinlikler içinde kaybolmuş hissedebilirsin. Bugün yakın ilişkilerine odaklanmak, kalbindeki hisleri açığa çıkarma zamanı. Sevgi dolu sözler ve samimi paylaşımlar, bağlarını güçlendirecek. Evinin ve ailenin verdiği güven duygusu, seni sarmalayacak. İçsel huzur arayışın önemli bir hal alırken, kendi ihtiyaçlarına kulak vermelisin. Belki de geçmişle yüzleşmek, yeni bir başlangıç için kapıları aralayacak. Yaratıcılığın yüksek olduğu bu dönem, sanatsal faaliyetlere yönelmek için uygun. İçsel sesini dinlemekten çekinme, sezgilerin seni doğru yöne yönlendirecek. Kendini ifade etme şeklin, duygusal zenginliğini yansıtacak. Sadece kendine değil, çevrendeki insanlara da ilham verebilirsin. Özgünlüğünü korumak kaydıyla, duygusal derinliklerini keşfetmek senin için dönüştürücü bir deneyim olabilir.
Bugün, içsel güvenin ve liderlik becerilerin ön planda olacak. Sosyal ortamlarda parlayarak dikkatleri üzerine çekebilirsin. Yaratıcılığın, sanatsal projelerde veya ekip çalışmalarında kendini gösterecek fırsatlar yaratabilir. Ancak dikkatli ol, ego çatışmalarından uzak durman önem taşıyor. Karşıt görüşlere açık olman, iletişimde daha az gerilim yaşamanı sağlayacak. Aşk hayatında sürprizler seni bekliyor. Farklı bir yaklaşım sergileyerek ilişkinizde heyecan yaratabilirsin. Sağlık açısından, enerjini dengelemek için biraz dinlenme ve meditasyon faydalı olabilir. Kendi ihtiyaçlarına saygı göstererek, sevdiklerinle de kaliteli zaman geçirmeyi unutma.
Bugün detaylara odaklanma isteği ön planda. Geçmişte ertelediğin işlerinle ilgilenmek için harika bir zaman. Mücadele ettiğin sorunların üstesinden gelmek için analitik düşünme yeteneğini kullanabilirsin. İş yerinde veya günlük yaşamında, düzen ve tertip sağlamak sana huzur getirecek. Sosyal ilişkilerde birbirine duyulan saygı ve anlayış, iletişimde daha yumuşak bir ton kullanılmasına olanak tanıyacak. Sağlığın hakkında yapacağın küçük iyileştirmeler yararlı olabilir; belki yeni bir spor programı veya sağlıklı bir beslenme planı oluşturabilirsin. İçsel huzurunu bulmak için kısa bir doğa yürüyüşü bile yeterli olabilir. Unutma, küçük adımlar büyük değişimlere yol açar. Sabrın bu süreçte en büyük mücadelen; bunun sonucunda kendini daha güçlü ve tatmin olmuş hissedeceksin.
Duygusal dengeyi sağlamak için harika bir gün. Ortaklıklar ve ilişkiler hakkında düşünmekte fayda var. Başkalarıyla olan etkileşimlerin, karşılıklı anlayışı ve işbirliğini artırabilir. Estetik ve güzellik konularına ilgin artacak; sanatsal faaliyetlere katılmak ya da yeni hobiler edinmek için doğru zaman. İçsel huzuruna odaklanmak, zihnindeki karmaşayı azaltacak. İletişimde özenli olmalı; sözcüklerin gücünü iyi kullanırsan, istediğin sonuçları alabilirsin. Sosyal çevrendeki insanlarla olan bağların güçlenecek, destek alacağın kişilerle yan yana geleceksin. Kendi ihtiyaçlarını ifade etmekten çekinme; sevgi ve saygı dolu bir diyalog, ilişkilerine derinlik katacak. Kısacası, uyum ve dengeyi bulma çabaların, güzel fırsatların kapılarını açacak.
Gizli kalmayı seven ruhun, derin düşüncelere dalmak isteyecek. İçsel huzurun arayışında, geçmişle yüzleşmek için uygun bir zaman diliminde olacaksın. İlişkilerde ise tutkulu bir enerji hakim; sevgi dolu anlarla birlikte duygularının yoğunluğunu hissetmen mümkün. Anlık kararlar vermekten kaçınmalısın; detayları düşünmek ve sezgine güvenmek, olası yanlış anlamaların önüne geçecek. İş hayatında yeni oluşumlar, ilginç fırsatlar sunabilir. Sabırlı ol; sürecin getirdiği değişimlerin keyfini çıkar. Bugün, başkalarına yardım etme arzusu içerisinde olabilirsin; bu, seni ruhsal olarak zenginleştirecek. Kendine karşı nazik ol ve ihtiyaçlarına saygı göster; bu dönemde kendini keşfetmek ve yenilemek için harika bir fırsat.
Hayatın eğlenceli ve macera dolu yanlarıyla yüzleşmek için mükemmel bir gün. İletişimde cesur ve samimi olmalısın; bu, etrafındaki insanlarla olan bağını kuvvetlendirecek. Yeni fikirlere açık olman, sana yeni kapılar açabilir. Seyahat ya da öğrenme arzusu güçlü; uzaklar çekici gelebilir. Duygusal anlamda kendini keşfetmek için içe dönmek iyi bir seçenek. Sevdiklerinle keyifli zaman geçirmek, ruhunu besleyecek. Finansal konularda temkinli olmalısın; ani harcamalardan kaçınmak, gelecekteki projelere yatırım yapmanı sağlayabilir. Kendini ifade ederken yürekliliğini koru, bu günün fırsatlarını yakalama şansını artırır.
Bugün, kararlılığınız ve disiplinli yaklaşımınızla öne çıkacaksınız. İş hayatınızda karşılaştığınız zorlukların üstesinden gelmek için stratejik düşünme yeteneğinizi kullanmalısınız. Çevrenizdekilerin beklentileri sizin üzerinizde baskı yaratabilir; ancak bu durumu fırsata çevirmek, sizi daha da güçlendirecek. İçsel motivasyonunuzu kaybetmemek için, hedeflerinizi net bir şekilde belirlemek ve onlara sadık kalmak önemli. Kendinize olan inancınızı pekiştirmek, gün sonunda tatmin edici bir hissiyat yaratacak. Sosyal ilişkilerde ise biraz daha esnek olmalısınız; katı tutumlar, iletişiminizi zedeleyebilir. Sevgi dolu anların tadını çıkarın, duygusal bağlarınızı derinleştirin. Kendinize zaman ayırmayı unutmayın; zihin dinlendirmek, yaratıcılığınızı artıracak.
Sıcak fikirlerin ve yenilikçi düşüncelerin ön planda olduğu bir gün. İçinde bulunduğun sosyal çevreyle olan etkileşimlerin senin için oldukça keyifli geçecek; yeni bağlantılar kurma fırsatları karşına çıkabilir. Bugün, duygusal zeka ve sezgilere daha fazla güvenmen gerekebilir; bu senin için önemli bir içsel rehberlik sunacak. Yapıcı daha geniş perspektifler oluşturmak, ruhsal gelişimine katkı sağlayacak. Gelişmelere açık ol ve cesaretle hareket et, çünkü serüven dolu yeni bir dönem kapıda. Hayalini kurduğun değişikliklerin peşinden koş; içsel özgürlüğün, istediğin yönlere doğru seni yönlendirebilir. Kendine zaman ayırmayı ve hobilerine yönelmeyi unutma; bu seni canlandıracak ve yeni ilham kaynaklarıyla tanıştıracaktır.
Duygusal derinliklerin ve sezgilerin ön planda olacağı bir gün. İçsel sesini dinlemek, ruhsal denge arayışına gireceksin. Sınırlarını belirleme zamanı; başkalarına olan yardımseverliğine dikkat et. Kendi ihtiyaçlarını ihmal etmemelisin. Yaratıcılık patlaması yaşayabilirsin, sanatsal projelere yönelmek için harika bir zemin. Sevdiklerinle iletişimde, empati ve anlayış göstererek bağlarını güçlendirebilirsin. Hayal güçlerinle oynayarak yeni fikirler üretmek üzere ilham alacak, ilgi alanlarında derinleşeceksin. Bugün, belirsizliklerle dolu bir yolculuğa çıkabilirsin; akışta kalmak, seni daha huzurlu hissettirecek. Kendine güven ve içsel barış arayışında, çevrendeki olayları aşan bir anlayış geliştirebilirsin.
1
2
3
4
5
6
