Kudüs Fatihi Selahaddin Eyyubi

Adı Haçlılara karşı verdiği büyük mücadeleler ve Kudüs’ün fethiyle özdeşleşen Selahaddin Eyyubi, 832 yıl önce Şam’da vefat etti.

Cengiz Yalçınkaya

Haçlı işgali altındaki şehir, işgale son verecek fatihini beklerken Kudüs’ü prangalarından kurtaracak komutan, 1138’de Irak’ın Tikrit şehrinde dünyaya geldi.

Selahaddin Eyyubi, daha sonra ailesiyle Şam’a yerleşti ve burada yaşamaya başladı.

Genç yaşlarında Büyük Selçuklular’ın Halep Atabeyi Nureddin Mahmud Zengi’nin komutanlarından olan amcası Esedüddin Şirkuh’un hizmetine girdi.

Fatımi hilafetine son verdi

Nureddin Zengi’nin ordu komutanı olan amcası Esedüddin Şirkuh’un kumandasında 1164 ve 1169 yıllarında Fatımi egemenliğindeki Mısır’a yapılan seferlere katılan Selahaddin, usta bir kumandan ve devlet adamı olarak sivrildi.

Nureddin Mahmud Zengi’nin Mısır’daki ordusunun kumandanı olan Selahaddin, Zengi’nin vekili olarak Mısır’ı ve Mısır’a bağlı yerleri müstakil bir hükümdar gibi yönetmeye başladı.

[Mısır’daki Selahaddin Eyyubi Kalesi]

Selahaddin, Mısır’a hakim olunca kendisine ve Türklere karşı direnen Fatımiler ile onları destekleyen Haçlılar ve Bizanslılarla mücadeleye girişti.

Mısır’a tam anlamıyla hakim olan Selahaddin orduyu yeniden teşkilatlandırdı. Sünni medreseleri ve yeni kurumlar açtı. Fatımi bürokrasisini kademeli olarak tasfiye ederek, 1171’de Fatımi hilafetine son verdi.

[Mısır’daki Selahaddin Eyyubi Kalesi]

Halep’i ele geçirerek Kudüs yolunu açtı

Selahaddin-i Eyyubi, 1170 ve 1173 yıllarında, Kudüs Haçlı Krallığı’na karşı seferlere çıktı. Ayrıca 1173’de ağabeyi Turan Şah kumandasında Yemen ve Hicaz’a düzenlediği seferlerle bu şehirler devletin birer eyaleti haline getirildi.

Nureddin Mahmud Zengi 1174’te ölünce yerine on bir yaşındaki oğlu El-Melikü’s-Salih İsmail geçti. Selahaddin, Salih’e bağlı kaldı ve onun adına hutbe okuttu, para bastırdı.

Salih’in de genç yaşta ölümünün ardından Selahaddin, 1181’de Fırat’ın doğusuna geçti; Diyarbakır, Urfa, Harran, Rakka, Habur, Re’sül’ayn, Dara, Nusaybin gibi el-Cezire bölgesi şehirlerini ele geçirdi ardından stratejik öneme sahip Halep’i ele geçirerek Kudüs yolunu açtı.

Kudüs Fatihi Selahaddin Eyyubi

“Kudüs işgal altındayken ben nasıl gülebilirim ki…”

Kudüs’ü fethinden önceki dönemine ilişkin hakkında birçok menkıbe bulunan Selahaddin Eyyubi, hep kutsal şehri bir gün Haçlı esaretinden kurtarmayı planlıyordu.

“Kudüs işgal altındayken ben nasıl gülebilirim ki…” sözüyle hafızalara kazınan Selahaddin Eyyubi, Eyyubiler devletini kurduktan sonra kutsal şehirdeki işgale son vermek için harekete geçti.

Birinci Haçlı Seferi sonucunda kurulan ve kutsal şehri işgal altında tutan Kudüs Krallığı’na bağlı ordu ile Selahaddin Eyyubi komutasındaki İslam ordusu, 4 Temmuz 1187’de bugün İsrail’in kuzeyinde yer alan Taberiye Gölü yakınlarında karşı karşıya geldi.

Tarihe “Hıttin Savaşı” olarak geçen muharebeyi Selahaddin Eyyubi’nin askeri dehası sayesinde İslam ordusu kazandı.

Kudüs Krallığı’nın askeri gücünün büyük ölçüde yok edildiği Hıttin Savaşı, Kudüs’ün fethine giden yolu açtı.

Selahaddin Eyyubi, Hıttin zaferinden yaklaşık 2,5 ay sonra, 20 Eylül 1187’de işgal altındaki Kudüs’ü kuşattı. Ünlü komutanın kuşatma sırasında Kudüs’ün zarar görmemesi için büyük önem gösterdiği ve kutsal şehri korumak için “Kudüs’ün, Allah’ın kutsal saydığı beldelerden biri olduğuna büyük bir inancım vardır. Sizin de kutsallığına inandığınız bu beldeye muhasara ve savaşın gerektirdiği yollarla hücum etmek ve girmek istemiyorum.” ifadelerini kullandığı bilinir.

Kuşatmayı kıramayan Kudüs’ün işgalci komutanı İbelinli Balian’ın 2 Ekim 1187’de şehri Eyyubilere teslim etmesiyle Kudüs’teki 88 yıllık Haçlı işgali sona erdi.

Haçlılarca tahrip edilen Mescid-i Aksa’yı kendi elleriyle süpüren ve gül yağıyla yıkatan Selahaddin Eyyubi, Harem-i Şerif’i Hristiyanlara ait sembollerden arındırdı.

Fetih sonrası Kubbetü’s Sahra’daki haçın da indirilmesinin ardından 88 yıl boyunca duyulamayan ezan sesi yeniden şehrin semalarında yankılanmaya başladı.

Kudüs fatihinin vefatı

Orta Doğu’daki Haçlı varlığının belini kırarak İslam dünyasının gücünü Avrupa’ya gösteren Selahaddin Eyyubi, 4 Mart 1193’te Şam’da vefat etti. Selahaddin Eyyubi’nin türbesi Şam’daki Emevi Camii’nin yanında yer alıyor.

[Selahaddin Eyyubi’nin türbesi]

Kudüs ve tüm İslam aleminde olduğu gibi Irak’ta da Selahaddin Eyyubi’ye büyük sevgi duyuluyor. Selahaddin Eyyubi’nin dünyaya geldiği yer olan Tikrit kent merkezinin bağlı olduğu Salahaddin vilayeti de adını bu büyük komutandan alıyor.

TRT Kudüs fatihinin hikayesini izleyiciyle buluşturuyor

Kudüs’ün fethi ve İslam aleminin yeniden yükselişini konu alan “Kudüs Fatihi Selahaddin Eyyubi” dizisi TRT 1’de izleyiciyle buluşmaya devam ediyor.

Kudüs Fatihi Selahaddin Eyyubi

Yapımcılığını Akli Film ve proje tasarımını Emre Konuk’un üstlendiği dizinin yönetmen koltuğuna Sedat İnci otururken, senaryosunu ise Serdar Özönalan kaleme aldı.

Grafik: Hafize Ateş