1
İstanbul Devlet Opera Balesi’nden emekli olan klarnet sanatçısı Feza Çetin, opera için “Her bireyin mutlaka yudumlaması gereken uçsuz bucaksız engin bir deryadır” diyor.
Konuyla ilgili Cumhuriyet.com.tr’ye konuşan Feza Çetin, “Opera sanatına karşı bir ön yargı var mı? Bir opera temsili izlenirken nasıl davranılması gerekir? Bir opera temsili nasıl takip edilmeli?” sorularına yanıt verdi. Çetin, sanat alanında özel bir yere sahip olan opera hakkında aydınlatıcı bilgiler verdi.
Çetin, opera ve balenin iç içe geçmiş bir sahne sanatı olduğunu söyledi ve “Opera, toplumun ve toplumu oluşturan bireylerin, kültür ve sanat birikimlerinin tezahürü olan bir büyük sanattır. Bu edinimleri elde edenler, ön yargılardan da doğal olarak uzaklaşırlar” ifadelerini kullandı.
Feza Çetin ile gerçekleştirdiğimiz röportaj şöyle:
-Bir klarnet sanatçısı olarak birçok opera temsilinde görev aldınız. Seyircinin operaya karşı geri dönüşleri nasıl oluyor? Opera sanatına karşı bir önyargı olduğunu düşünüyor musunuz?
Opera ele alınırken, baleyi de mutlaka konunun içine katmamız gerekir. Çünkü Opera ve Bale sahne sanatıdır. Birbirleri ile iç içe geçmişlerdir. Bir opera eseri içinde bale gösterisini, bir bale içinde şarkı söyleyen bir opera sanatçısını (esere ve tarihe göre) görebilirsiniz.
Opera, birçok sanatı içine alan (tiyatro, müzik, film, resim, heykel, bale-dans vs.) ve bu özelliği ile merak uyandıran büyük bir sanattır. Bir sanat sever, izleyeceği bir opera temsili ile, görsel, işitsel ve ruhsal olarak tatmin olur. Bu edinimleri algılayabilmek ve hissetmek için de bir birikimin olması, önyargılardan arınmış olmak gerektiğini düşünüyorum.
Seyirci bu büyük sanatı izlerken sahneyi gözleri ile takip eder, müziği de (gözü ile görmediği) orkestra da dinler. Gözü ile görmediği için orkestra, seyircilerin ayrıca merakını cezbeder. Orkestra, kendisine ayrılan orkestra çukurunda görev yapmaktadır. Her perde arasında en başta küçük izleyiciler ve aileleri orkestra çukurunun başına gelerek gerek orkestra sanatçıları gerekse enstrümanları inceleyip meraklarını gidermeye çalışırlar. Eser bittikten sonra da kulise gidilip, sanatçılar tebrik edilirler. Opera, toplumun ve toplumu oluşturan bireylerin, kültür ve sanat birikimlerinin tezahürü olan bir büyük sanattır. Bu edinimleri elde edenler, ön yargılardan da doğal olarak uzaklaşırlar.
-Operaya gittiğim zaman insanların genellikle giyimine kuşamına özen gösterdiğini gözlemledim. Bu yazılmamış bir kural mı? Yoksa opera tarihinde bununla ilgili yazılmış söylenmiş bilgiler var mı?
Opera, suare (akşam), matine (gündüz) olmak üzere sahnelenir. Hafta içleri genellikle suare, cumartesi günleri de matine gösterileri sahnelenir. Bu itibar ile, kültür ve sanatın tüm öğelerini içinde barındıran bu büyük gösteriye (opera) katılım da özenli, dikkatli ve algıların en üst seviyede olduğu biçimde yaşanmalıdır. Kanımca… Tabi bu durumun yazılı kuralı yoktur. Fakat gözlemlerim odur ki, bu konuda sanat severler operanın hakkını hep vermişlerdir. Hak ettiği özeni göstermişlerdir.
-Hiç operaya gitmemiş ve ilk defa gidecek olan birisini düşünelim. Salona girdiği andan opera bitimine kadar yapması gereken şeyler nelerdir? Örneğin kişi öncesinde bir araştırma yapmalı mı? Eser başlamadan önce program kitapçığını alıp incelemeli mi? Eğer öyleyse nasıl incelemeli?
Opera temsilini izlemeye giden bir izleyici, mutlaka izleyeceği opera eserinin librettosu (metni) ve birçok bilginin yer aldığı program adı verilen kitapçığı edinmelidir. Bu kitapçıkta bestecinin hayatı, operanın metni, konusu, orkestra sanatçıları ve görevli tüm sanatçıların bilgilerine ulaşılabilir. Temsile gitmeden önce edindi ise bilgilerini bu kitapçıktaki bilgiler ile örtüştürmelidir. Özenli dikkatli ve açık algılar ile yaşayacağı bu deneyim sanatseverleri unutulmaz bir sanat fırtınasının içine sokacaktır.
-Opera sanatıyla ilgili bilgisi olan birçok sanatsever var. Peki, opera izlemeye yeni başlayacaklar için birkaç tavsiye verebilir misiniz?
Opera, her bireyin mutlaka yudumlaması gereken uçsuz bucaksız engin bir deryadır. İçinde mutlaka her insanı cezbedecek bir kıvılcım bulmak mümkündür. İlk kez bir opera eserini izlemeye gidecek bir sanatsever, ön yargılı olmamalıdır. Kendisini eserin büyüsüne kaptırmalıdır. Sessiz olmaya özen göstermelidir. Programı (kitapçık) iyi incelemeli ve edindiği bilgiler ile sahnede gördüğü görsel şöleni örtüştürmelidir. Kendisini esere konsantre etmelidir.
Her konuda olduğu gibi kültür ve sanat konusunun da özünü eğitim oluşturmaktadır. Küçük yaşlarda aile tarafından yönlendirmeler ve okula başlayınca eğitim ile bu yönlendirmelerin pekiştirilmesi kültür ve sanata ilgi duyan bireylerin yetiştirilmesine vesile olacaktır. Sanatın hangi dalı olursa olsun, bir bireyin ilgisi, sosyal hayata katılımını, entelektüel bir kişiliğe ve sağlam bir karaktere sahip olmasını sağlayacaktır. Bunun için kültür ve sanat konusunda sağlam ve yapıcı destekleyici bir devlet politikasına ihtiyaç vardır. Bu politikalar, özel sektörün sponsorlukları ile desteklenmelidir. Böylelikle çok iyi sanatçılar ve onları dinleyecek entelektüel seyirciler kendiliğinden oluşacaktır.
İnsan ve toplum hayatında zevkler ve renkler tartışılmaz ve tartışılmamalıdır. Bu itibar ile; operayı seven de sevmeyende mutlaka olacaktır. Sevmeyen kişilerin yönlendirilmeleri oda müziği, orkestra konserleri ve yine sahne eserleri olan müzikal, operet ve bale gösterileri ile sağlanmalıdır. Böylelikle operaya uzanan yola çıkılmış ve ön yargıların yok edilmeye başlandığı hayata geçilmiş olur.
-Bir opera temsili izlenirken nasıl takip edilmeli? Kişi yabancı bir eser izliyorsa hem çeviri ekranını takip edip hem de opera eserine nasıl odaklanmalı? Sonrasında izlediği eseri nasıl yorumlamalı? Kısaca bahsedebilir misiniz?
Opera temsiline gitmeden önce eser hakkında edinilen bilgiler, kitapçıktan (program) alınan bilgiler ve sahneden alınacak sinerji ile, sanatın keyfini çıkarmalıdır bir sanatsever…
Görsel olarak çoğunlukla sahneye odaklanmış olsa bile ara sıra çeviri ekranını da takip etmeli ve Libretto’yu (metin), daha önce okuduğunda, müzik, sahne, ve Libretto’dan uzaklaşmamalıdır. Bu konsantrasyon, eser bittiğinde izlediklerini ve duyduklarını en doğru şekilde yorumlamasını sağlayacaktır.
Feza Çetin, opera sanatıyla ilgilenmeye başlayacaklar için mutlaka okunması ve izlenmesi gereken televizyon gösterisi, müzikal ve kitapları sizler için derledi…
Kitap:
Opera Tarihi- Prof. Cevad Memduh Altar
100 Opera – Faruk Yener
Ateş Kuşu – Semiha Berksoy
Leyla Gencer ve Opera Dünyası – Ünal Öziş
Opera Sanatı – Eflatun Neimetzade
Müzikal: Cats, The Phantom of Opera
TV: Danny Kaye ve Metropolitan Operası
Feza Çetin Kimdir?
1965 yılında İstanbul’da doğan Çetin, 1976 yılında İstanbul Belediye Konservatuarı’na, 1985 yılında Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Devlet Konservatuarı’na kabul edildi. 1987 yılında düzenlenen ‘Klarnet Yarışması’nda’ ikincilik ödülü kazandı. Daha sonra 1988 yılında İstanbul Devlet Opera ve Balesi orkestra klarnet sınavını kazandı ve profesyonel hayatı başladı. 1990 yılında Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Devlet Konservatuarı’na öğretim görevlisi olarak atanan klarnet sanatçısı çok sayıda konser, temsil ve oda müziği konserleri verdi. Kendisi aynı zamanda Haliç Üniversitesi Konservatuarı’nda öğretim görevlisi olarak görev almıştır. Eşi ve oğlu da müzisyen olan Feza Çetin, halen Maltepe Üniversitesi Konservatuarı’nda derslerine devam etmektedir.
Melis Gülercan
Bugün enerjinin zirveye ulaşacağı bir gündesin. Kendini oldukça güçlü ve kararlı hissedeceksin. İleriye dönük hedeflerin konusunda atılımlar yapma zamanı. İçindeki cesareti serbest bırak ve kendine güven. Sosyal ilişkilerde daha etkili olabileceğin bir dönemdesin; etrafındaki insanlarla fikir alışverişi yapmaktan kaçınma. İletişim becerilerin sayesinde yeni bağlantılar kurabilirsin. Ayrıca, kişisel gelişim için yeni bir uğraşa yönelmek sana ilham verebilir. Duygusal anlamda da anlayışlı olman gereken durumlarla karşılaşabilirsin. Sabırlı kalarak yaklaşırken, sevdiklerinle olan iletişimini güçlendirmek için fırsatlar yaratabilirsin. Unutma, bu dönem senin döneminde.
Bugün, duygusal ve maddi alanda güçlü adımlar atma fırsatın var. Sabırlı ve kararlı duruşun, çevrendeki insanlara ilham verecek. İlişkilerinde, sevdiklerinle daha derin ve anlam dolu sohbetler gerçekleştirebilirsin. İçsel huzurun, seni daha yaratıcı bir düşünce yapısına yönlendirecek; bu sayede hayal gücünü aktif bir şekilde kullanabileceğin projeler için kolları sıvaman mümkün. Finansal konularda yaptığın planlamalar olumlu sonuçlar getirebilir, akıllı yatırımlar yapmak üzerine bir içgörü kazanabilirsin. Kendine olan güvenin artarken, öz değerini daha iyi anlayacak ve bu bilinçle hareket edeceksin. İhtiyaç duyduğun destekleri bulmak için zaman ayır ve biraz da kendinle ilgilenmeyi unutma. Bugün, kıymetli olan her şeyi takdir etme ve sevdiklerine olan duygularını ifade etme fırsatını yakalayabilirsin.
Bugün iletişim ve etkileşim alanında hareketlenmeler var. Sosyal çevrenizle olan bağlantılar güçlenirken, düşüncelerinizi ifade etme isteği içinde olacaksınız. Zihin açıcı sohbetler gerçekleştirebilir, yeni bakış açıları keşfedebilirsiniz. Mevcut projelerinizi geliştirirken; yaratıcı fikirlerin ve inovatif yaklaşımların öne çıkması mümkün. Öte yandan, kısa yolculuklar gündeme gelebilir, bu durum yeni insanlarla tanışmanızı sağlayabilir. Ancak dikkat, bazı iletişimlerde yanlış anlamalar ortaya çıkabilir. Bu gibi durumlara hazırlıklı olun ve açıklıkla yaklaşımlarda bulunun. Ayrıca, günlük rutinlerinizde küçük değişiklikler yaparak sıkıcı olanı renklendirebilirsiniz. Aşk hayatında, karşınızdaki kişiyle daha derin bir bağ kurmak için açık olmalısınız. Duygularınızı ifade etmekten çekinmeyin, içten konuşmalar kalplerin yakınlaşmasına yol açabilir. Keyifli anlar geçirecek ve flörtöz bir atmosfer yakalayacaksınız. Unutmayın, bugün öğrenmek ve keşfetmek için harika bir fırsat; zihninizin uçlarına kanat takın!
Duygusal derinliklerin ön plana çıkacağı bir dönemdesin. Ailevi bağlarla ilgili konularda daha fazla empati göstermeye ve sevdiklerinle etkileşimde bulunmaya ihtiyaç duyabilirsin. Kalbini aç ve duygularını ifade etme konusunda cesur ol, çünkü içsel huzurunu bulmana yardımcı olacak. Özellikle ev yaşamında veya geçmişle ilgili meselelerde güçlü bir değişim hissedeceksin. İlerideki hedeflerin, bugün atacağın adımlarla şekillenecek. Kendine güven, duygusal zorlukları aşacaksın. Yaratıcılığın ön plana çıkabilir, bu fırsatı değerlendirip yeni bir hobiye yönelebilirsin. Ayrıca, karamsarlığın peşini bırakmadığını hissediyorsan, kendini motive edecek sözlerle sarmalayarak, enerjini pozitif yöne çekmelisin. Kendi içsel yolculuğuna zaman ayırarak, ruhsal dinginliğini bulman mümkün.
Güne enerjik bir başlangıç yapıyorsun, içindeki yaratıcılık ateşi parlıyor. Cesur ve kararlı adımlar atarak, hayallerine giden yolda ilerlemek için ilham alacak ve çevrendekilere de motivasyon kaynağı olacaksın. Sosyal ortamlarda parlayacak, dikkatleri üzerine çekeceksin. İletişim becerilerin bu dönemde çok etkili, fikirlerinle çevrendekileri etkileme fırsatın var. Ancak, aşırı gurur ve kibirden uzak durmalısın; bu, ilişkilere zarar verebilir. Sevgi, sıcaklık ve anlayışa duyulan ihtiyaç artıyor. Yakın ilişkilerinde tutkulu ve destekleyici bir tavır sergilemek, bağları güçlendirecek. Kendine olan güvenin, zorlu engelleri aşmanda büyük rol oynayacak. Unutma ki, içsel ışığını yaymak, başkalarına da ilham verebilir. Bugün, kendi istediğin gibi bir yaşam kurma yolunda atacağın adımlar, seni gelecekte daha güçlü bir birey haline getirecek.
Detaylara olan düşkünlüğün bugün ön plana çıkacak. İş yerindeki görevlerine olan bağlılığın, başkalarına ilham verecek. Yeni projelere başlamak için harika bir zaman; sezgilerini dinleyerek cesur adımlar atabilirsin. Sosyal çevrenden alacağın destek, seni motive edecek. Duygusal ilişkilerde ise dengeleri korumak, karşındakilerle açık iletişim kurmak adına önemli bir gün. Sağlığına dikkat et, gereksiz streslerden uzak durmalısın. Kendine zaman ayırmak ve hobilerinle ilgilenmek, ruhsal dengenin sağlanmasına yardımcı olacak. Unutma, seni geliştiren her deneyim, geleceğin için bir adım olacak.
Denge arayışın, ilişkilerine ve çevrendeki insanlara karşı daha hassas bir tutum benimsemeni gerektirecek. Bugün, sosyal etkileşimlerin askıya alınmış bir hava taşırken, kendini takdir etme ihtiyaçlarını keşfedeceksin. İçsel huzurunu sağlamak için kişisel alanını korumayı ve insanların sana olan yaklaşımlarını gözlemlemeyi tercih edebilirsin. Kendi değerlerini sorgulayabileceğin bir avuç olay ve durum söz konusu. Yalnız zaman geçirmeyi seçmek, zihnini toplama ve içsel dengeyi bulma adına faydalı olacak. Mendil gibi katlanıyorsun, ama esneklik göstererek yaşamın sunduğu zorlukları aşabilirsin. Unutma, senin içsel huzurun, etrafındakilere olan tavrını da şekillendiriyor. Duygusal bağlantılara dikkat et, kalbini dinlemeyi ihmal etme.
Duygusal derinliklerin, tutkuların ve gizemli olayların öne çıkacağı bir dönemdesin. İçsel motivasyonların seni önemli kararlar almaya itebilir. Kendini ifade etmekte zorlanıyorsan, duygularını yazıya dökmek faydalı olabilir. Başkalarıyla olan ilişkilerinde, sezgilerinle hareket etmen gereken durumlarla karşılaşabilirsin; bu, sana yeni kapılar açabilir. Sorunlarına farklı bir bakış açısıyla yaklaşarak, çözüm yolları bulabilirsin. Parasal konularda dikkatli ol, yatırım yapmadan önce iyi düşünmekte fayda var. İçsel huzurunu bulmak için doğayla vakit geçirmek, meditasyon yapmak veya sevdiğin bir etkinlikle ilgilenmek iyi gelebilir. Unutma, içindeki güç ve kararlılık, seni her durumda ileriye taşıyabilir.
Bugün, hayata karşı duyduğun coşku artacak. Farklı deneyimlere açılma arzusu içindesin; yeni bir hobi denemek veya yeni insanlarla tanışmak için mükemmel bir zaman. Sosyal çevrende dikkat çekici bir çekim gücü hissedeceksin. Gerçek düşüncelerini paylaşmaktan çekinme; samimi iletişim, derin bağlantılar kurmana yardım edecek. Duygusal olarak ise; içsel huzurunu bulmak için kendine zaman ayırmayı unutma. Geçmişte yaşadığın bir olayı farklı bir perspektiften ele alabilir, eski kalıpları kırabilirsin. Kendine güvenin artacak, bu da kararlarını daha rahat almanı sağlayacak. Maddi konularda ise sabırlı olman gerektiğini hatırla. Ayrıntılara dikkat etmek, gelecekteki kazanımlarını artırabilir. Adventure tutkunluğu, sana harika fırsatlar sunabilir; akışa bırak ve yaşaman gerekenleri bilim.
Bugün, içsel motivasyonunu güçlendiren koşullar seni sarıp sarmalayacak. Sorunların üzerine cesaretle gitmek için gereken kararlılığa sahipsin. İş veya kişisel projelerindeki ilerlemeler, dikkatli ve disiplinli yaklaşımın sayesinde olumlu sonuçlar doğuracak. Çevrendeki insanlarla olan iletişiminde netlik ve samimiyet arayışında olabilirsin; bu da ilişkilerinde derin bir anlayış ve güven oluşturabilir. Gelecekle ilgili planlar yaparken, mantığını öne çıkararak duygusal kararların etkisinden uzak kalmaya özen göstermelisin. Sağlık konularına dikkat etmek, enerjini dengelemek için önem arz ediyor. Kendine biraz zaman ayırarak, ruhsal ve bedensel dengenin sağlanmasına katkıda bulunabilirsin. Başkalarına destek olma isteği, bugün seni tatmin edecek. Onların takdirini kazanmak, motivasyonunu artıracak.
Yeni fikirlere ve yeniliklere açık bir gün. Zihin, ilham verici düşüncelerle dolup taşarken, önünüze çıkan fırsatları değerlendirmek isteyebilirsiniz. Sosyal çevrenizle olan iletişimleriniz, güzel ve anlamlı bağlantılara dönüşebilir. Duygusal derinliklerinize inmek için olumlu bir zaman dilimindesiniz, sezgilerinizi dinlemek yararınıza olabilir. Beklenmedik durumlarla karşılaşsanız bile, esnekliğinizle bunu avantaja çevirebilirsiniz. Kendinizi ifade etmek, yaratıcı yönlerinizi ortaya çıkarmak için ideal bir zaman. Zorluklar karşısında kararlılığınız ve farklı düşünüp uygulama yeteneğinizle göz dolduracaksınız. Diğerleri üzerinde olumlu bir etki bırakma fırsatı sunulacak. Kendinize güvenmeli ve yeniliklere cesaretle adım atmalısınız.
Duyguların derinliklerinde dolaşırken, sezgisel yeteneklerin ön plana çıkacak. İçsel bir rehber olarak, çevrendeki olayları anlama kapasiten artıyor. İlginç bir karşılaşma, seni yeni bir bakış açısına yönlendirebilir. Sanatsal veya yaratıcı projelere yönelmek, ruhunu besleyecek ve seni daha iyi hissettirecek. İlişkilerde empati ve anlayış sergilemek, bağlarını güçlendirecek ve karşılıklı destek kurmanı sağlayacak. Sakin kalmayı başarabilirsen, beklenmedik bir fırsat kapını çalabilir; bu fırsatı değerlendirmek, geleceğin için olumlu etkiler yaratabilir. Kendi iç dünyana dönmek, ruhsal olarak yeniden enerji toplamana yardımcı olacak. İçsel huzurunu bulmak, özellikle bu dönemde büyük önem taşıyor. Kendine zaman tanı ve karışıklıkların üstesinden gelmek için derin bir nefes al.
1
2
3
4
5
6
