1
Kapadokya Dünya Miras Alanı sınırları içinde kalan en özel vadilerden Devrent Vadisi’ni doğal bir tepeden görme imkânı veren alana, yani tepeye 70 adet fore kazık üzerine yapılması onaylanan bir çelik cam manzara terasının kazısı damga vurdu.
Doğal tepenin üzerine yeni bir çelik cam bina inşa edilmesi tepkilere neden oldu. Dünyanın her tarafında yüzlerce örneği olan bu yapılar, kalabalık ziyaretçi gruplarına kısa süre manzara seyrettirmek ve heyecan yaratmak için yapılan büyük masraflı binalar. 3. dünya ülkelerinin pek hevesli olduğu kitle turizmini teşvik eden bu tür projeler Kapadokya gibi istisnai özellikteki koruma alanlarında geri dönülmez hasarlara yol açıyor.
Uzmanlar “Kapadokya giderek koruma çabasından uzaklaşıyor” diyerek tehlikeye dikkat çekiyor. Gazetemize açıklamalarda bulunan konunun uzmanı, “Her geçen gün daha çok inşaat, daha çok insan, daha çok para hırsıyla bölgenin kendine has doğal avantajları kayboluyor. Yıllardır yapılaşmaya izin verilmeyen doğal alanlarda yaptırılan yeni sitelerle, tarihi köyler doğallığını ve çekiciliğini kaybediyor. Tampon bölge adı verilen geçiş alanları yok ediliyor.
Balon turizminin getirdiği yoğun araç trafiğini kolaylaştırmak, alana daha çok aracın daha rahat girebilmesini sağlamak için milyonlarca yılda oluşan Peri Bacaları’nın yanı başına otoyollar açılıyor. Aşk Vadisi içindeki doğal patikayı 4 şeritli otoyola dönüştüren zihniyet Kapadokya turizmini geliştirmiyor, tersine öldürüyor. Yoğun inşaat faaliyetinin yarattığı tonlarca moloz ise apayrı bir sorun: Kapadokya’nın her yerinden çıkan molozlar vadilerin içine boşaltılıyor. Büyük bir hassasiyetle korunması gereken doğal vadiler, moloz dolgularla bozuluyor, dönüştürülüyor” diyerek bölgenin yapısının bozulduğunu dile getirdi.
Aynı uzman “Kapadokya’nın cazibesini sürdürmesi için tam tersinin olması, alana araç girişinin sınırlanması, zorlaştırılması gerekirdi. Daha az sayıda balon, daha az sayıda turist, daha iyi bir şekilde doğal ortamın kollanması… Balonların önünde fotoğraf çektirme meraklısı turizm anlayışının kontrol altında tutulması gerekirdi” diyor ve ekliyor: “Bölgeyi korumaktan ziyade sömürmeye yönelik bu gelişmelerin nasıl denetleneceği ayrı sorun. Çünkü olanların tamamı, Kapadokya’nın korunmasını sağlamak ve denetlemekle görevli kamu yetkililerinin bilgisi ve onayı dahilinde gerçekleşiyor. Yegâne misyonu bölgenin korunması olan Kapadokya Alan Başkanlığı’nın, çok şeritli otoyollar, cam teraslar, yeni konut siteleri, yeni benzin istasyonları gibi projelerin tamamının altında imzası var. Bu gidiş artık Kapadokya için alarm veriyor. ‘Altın yumurtlayan tavuğu kesmek’ deyişini doğrularcasına, asırlarca gururla korunup para kazandırabilecek çok değerli bir kültürel emanet, kısa vadeli kazanç hırsları uğruna yok ediliyor” ifadelerini kullandı.
Prof. Dr. Mehmet Tuncer
(Çankaya Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi Şehir Ve Bölge Planlama Bölümü Öğretim Üyesi)
Öncelikli görev Kapadokya’nın gerçekten korunmasıdır. Peri Bacaları’nı korumak, betonlaşmayı engellemek anayasal ve yasal görevdir. Turizm için değil dünya mirası olan Kapadokya’mızı kendimiz ve gelecek kuşaklar için korumalıyız.
Nezih Başgelen
(Arkeolog-Kültürel ve Doğal Mirası İzleme Platformu Yöneticisi)
Kapadokya, binlerce yıldır doğa ve insan faaliyetlerinin bölgedeki doğal çevre değerlerini karakteristik kültürel peyzaj alanları haline getirmesinin de özgün örnekleriyle ünlü bir bölgedir. Bu peyzaj değerlerinin oluşum sürecinde bölgedeki ekosistemin de dönüşerek yöreye has bir dengeye oturduğu izlenmektedir. Avanos ile Ürgüp arasında Ürgüp yolu üzerinde yer alan birbirinden ilginç manzaralarla dolu Devrent Vadisi de bu eşsiz kültürel peyzaj alanlarının önde gelen örneklerinden birisidir.
Devrent Vadisi’ni geçen sezona kadar doğal bir tepe üzerinden izlemegözlemleme imkânı veren mevcut seyir alanına 70 adet fore kazık üzerine yapılması onaylanan çelikcam manzara terası inşaatının yol açtığı tahribat yerli, yabancı ziyaretçilerin tepkisini çekmekte. Yapılan projede koruma-kullanma arasındaki denge kurulamayınca yapılmakta olan cam-çelik seyir projesinin buradaki benzersiz peyzajın büyüsünü örseleyeceği görülüyor. Yakın zamanda Antalya’da Hıdırlık Kulesi’nin ve Aksaray’da Ihlara Vadisi’nin başına gelenler Kapadokya’da Devrent’in de başına geliyor. Burayı özellikle gün batımında görmek isteyen grupların tercih ettiği seyir alanlarından biri olan bu doğal tepenin üzerine camçelik bina inşa edilmesi sosyal medya paylaşımları üzerinden de yoğun biçimde eleştiriliyor. Değer ve gereksinim arasındaki ara yüzün buradaki projede de doğru kurulamadığı görülüyor. Vadinin kendine has eşsiz kültürel peyzaj değerlerini negatif etkilememesi için buradaki projede korumakullanma dengesi bakımından daha hassas davranılması bekleniyor.
Hatırlayalım; Kapadokya 22 Ekim 2019 yılında cumhurbaşkanının kararıyla milli park statüsünden çıkartıldı. O tarihte CHP milletvekili Faruk Sarıaslan kararı, “Anlaşılıyor ki amaç bölgeyi büyük yapılanmalara açmak. Bu durum Kapadokya’yı mahveder” diye eleştirmişti, AKP Nevşehir Milletvekili Yücel Menekşe ise “Kapadokya’da 4 ilçe ve 9 beldeyi kapsayan Kapadokya Alan Başkanlığı, bölgenin tarihi ve kültürel yapısını muhafaza etmek amacındadır. Yetkiler, Kapadokya Alan Başkanlığı çatısı altında toplanmak suretiyle bölge daha etkin şekilde korunacak ve korunarak sonraki nesillere aktarmak görevimiz olacak. Bu söylemlerin art niyetli olduğunu düşünüyorum” diyerek eleştirileri reddetmişti.
Kapadokya Alan Başkanlığı yönetimindeki 6 yılın sonunda büyük yapılandırma iddiaları ne yazık ki doğrulandı. Bölgenin en güzel vadilerinden olan Zelve’nin girişinde çevreyle son derece uyumsuz 14 betonarme dükkân yapısının olduğu otopark inşaatına başlandı. Kapadokya’nın kalbindeki Ortahisar’ın girişine, 20 bin metrekarelik bir macera parkı inşa ediliyor. Bu parkın yuvarlak beton yapıları dünyada eşi olmayan Kapadokya manzaralarının içinde yükseliyor artık.
Göreme Açık Hava Müzesi’nin hemen yanına, Ortahisar’a giden yol yapıldı. Korunması gereken eşsiz doğa asfaltla kaplandı. Yeni hotellerin sayısı arttı. Eski kaya evlerin de hotele dönüştürülmesi kolaylaştı. Artık Göreme’nin tamamı Hotelturistik dükkân-kafe-restorana dönüşmüş durumda. Nevşehir valisi 2024 yılında Kapadokya ören yerlerine 4 milyondan fazla ziyaretçinin geldiğini açıkladı. Kapadokya artık ne yazık ki “kitle turizmi”ne teslim edildi. Bölgedeki rehberlerden aldığımız bilgiler ise şu yönde; “Ünü bütün dünyaya yayılan, her sabah Kapadokya semalarını dolduran yüzlerce hava balonu, yerde, son derece hassas olan volkanik zemin üzerinde o balonları takip eden yüzlerce araç demek. Bunun yanı sıra turistlere korunması gereken vadilerde ‘safari’ yaptıran yüzlerce ATV veya Jeep gibi arazi aracı da cabası. Bunların yarattığı gürültü, bölgedeki yaban hayatı bitirmiş durumda. Dünyanın birçok ülkesi tarihi ve doğal güzelliklerini ‘kitle turizmi tehlikelerine karşı korumaya aldı. Buna ‘sürdürülebilir turizm’ deniyor” ifadelerini kullandılar.
Şili, Paskalya Adası için ziyaretçi sayısını sınırlandı. Tayland Maya Koyu (Maya Bay) ziyaretçi sayısını sınırlandırdı. Bhutan, ülkeye gelen turist sayısını azaltıp gelenlerden de 200 dolara yakın “sürdürülebilir kalkınma vergisi” alıyor. Venedik, ziyaretçi ve cruise gemilerine sınırlama getirdi. Son olarak unutulmasın: Kitle turizmi benzersiz bir coğrafyayı sıradanlaştırır ve yavaş yavaş yok eder.
Bugün enerji dolu ve heyecan verici bir atmosferdesin. Yaratıcı projelerine odaklanarak içindeki potansiyeli ortaya çıkarabilirsin. Kendini ifade etme arzun yüksek, bu da seni sosyal ortamlarda öne çıkarabilir. İçsel motivasyonunla başkalarına ilham verebilir, yeni bağlantılar kurabilirsin. Sağlık ve zindelik konularında dikkatli olman gereken bir gün; bedenine iyi bakmayı unutma. Kendine güvenin pekişiyor, bu da kararlılık ve cesaretle önemli kararlar almanı sağlıyor. İlişkilerde açık iletişime geçme fırsatını iyi değerlendir, bu günün pozitif değişimlere zemin hazırlayabilir.
İçsel huzur arayışın, en derin duygularını yüzeye çıkartacak. Bugün, yaşamını güzelleştiren detaylara dikkat etme zamanı. Eşya ve çevresel unsurları bir araya getirerek, kendine sıcak bir ortam yaratabilirsin. İnsanlarla olan etkileşimlerin güçleniyor, ancak samimiyeti koruma konusunda dikkatli olmalısın. Belki de geçmişten gelen bir anı, seni düşündürüp duygularını tetikleyecek. Kendi değerlerini ve sınırlarını net bir şekilde belirlemen, melankoliye kapılmaman için elzem. Kendine olan güvenin artıyor; estetik ve yaratıcılık alanında yeni fırsatlar peşinden koşabilirsin. Bugün, sevdiklerinle geçireceğin zaman, ruhunun derinliklerine inmeni sağlayacak. Sıkı bağlar kurabilir, duygusal destek alabilir veya verebilirsin. Anahtarı tamamen sen elinde tutuyorsun; fırsatları değerlendirerek, yaşamının tadını çıkar.
İletişim becerilerin ön planda olacak; çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerin akıcı ve keyifli geçecek. Sosyal bağlarını güçlendirmek adına harika fırsatlar bulabilirsin. Yeni bilgiler öğrenmek, düşünsel ufkunu genişletmek için ideal bir gün. Ancak, dikkatini dağıtacak unsurlara kapılmamaya çalış. İçsel düşüncelerin ve hayal güçlerin de seni yeni fikirler üretmeye itecek. Uzun zamandır düşündüğün bir projeye odaklanmak için uygun bir zaman. Kendini ifade etme biçiminle çevrendekileri etkileyebilirsin. Geçmişle ilgili bazı anıların gün yüzüne çıkabilir; bu durum seni sorgulamaya sevk edebilir, ancak olumsuz duygulara kapılmamaya dikkat et. Önüne gelecek fırsatları değerlendirmeyi unutma. Günü neşeli ve aktif bir şekilde tamamlayabilirsin.
Duygusal derinliklerinle beslenen bir gün. Hislerin yoğunlaşmış, çevrendekilerle olan iletişiminde samimiyete önem vermelisin. Aile ve ev hayatına yoğun bir şekilde odaklanma arzusu içindesin; bu, sevdiklerinle geçireceğin keyifli zamanları beraberinde getirebilir. İçsel huzur arayışında, geçmişte yaşadığın anıların tadına varmak isteyebilirsin. Kendini koruma içgüdün ön planda; bu durum bazı insanlarla arandaki mesafeyi artırabilir. Dış dünyadan gelen baskılar karşısında sakin kalmaya çalışmalısın. Kendinle baş başa kalmanın yolu, yaratıcılığını ortaya koymaktan geçiyor. Sanatsal çalışmalar veya hobiler üzerinden duygularını ifade etmek, ruhunu besleyecek. Geleceğe yönelik düşünceler, zihninde belirsiz olsa da, bu gün adım adım ilerleme şansını getirebilir. Unutma ki, en zayıf anların bile seni güçlendirebilir. Sezgilerinle hareket et, aklına gelen her düşünce sendeki derinliğin bir yansımasıdır.
Kendini güçlü ve karizmatik hissedeceksin. Sosyal çevrendeki kişilerin gözünde parlayacaksın. Bugün, yaratıcı projelerine odaklanmak için harika bir zaman dilimi; içindeki sanatçıya kulak ver. Yeni fırsatlar kapını çalabilir; cesur adımlar atmak, hedeflerine ulaşmanı sağlayabilir. İletişim becerilerin güçlü, düşüncelerini etkileyici bir şekilde ifade edebilirsin. Aşk hayatındaki dinamikler de canlanıyor; gereken cesareti gösterip, içten duygularını dile getirmekten çekinmemelisin. Kendine olan güvenin, çevrendekilere de ilham verecek. Keyifli anlara, güzel sürprizlerle dolu bir gün seni bekliyor.
Bugün dikkat ve detaylara odaklanma arzusu, seni çevrendeki durumları daha net görmeye teşvik edebilir. Hemen her alanda disiplinli bir yaklaşım sergilemek faydalı olacak. İş yerinde, projelerin üzerinde yoğunlaşmak ve verimliliği artırmak için harika bir dönemdesin. Elde ettiğin başarılar seni mutlu edecek. Ayrıca, özel ilişkilerde iletişime açık olman gerekecek; hislerini paylaşmak, aranızdaki bağı güçlendirebilir. Sağlık konusunda ise, kendine vakit ayırmak ve stresle başa çıkma yöntemlerini gözden geçirmek önem kazanabilir. Doğada vakit geçirmek, zihnini boşaltmana yardımcı olacak. Bugün her şeyde biraz daha dikkatli olmalısın; basit hatalar, beklenmedik sorunlara yol açabilir. Kendi sınırlarını zorlamadan, süreçleri sabırlı bir şekilde yönetmek anahtar olacaktır.
Harmoni ve denge arayışında olanların enerjisi yükseliyor. Bugün, ilişkilerde iyileşme ve karşılıklı anlayış sağlama fırsatları ortaya çıkabilir. Sosyal etkileşimlerde daha fazla dikkat ve sevgi hissedebilirsin. İçsel huzuru sağlaman, başkalarıyla olan etkileşimlerde sana yarar getirecek. Fikirlerini ifade etme konusunda cesaret bulabilir, takdir toplamak için önemli adımlar atabilirsin. Sanatsal yönlerin açığa çıkabilir, bu da ruhunun beslenmesine ve yaratıcılığın artmasına katkı sağlar. Ancak, başkalarının ihtiyaçlarını göz ardı etmemeye özen göstermelisin. Kendi sınırlarını da korumak, dengeyi sağlamada anahtar olacak. Davetler ve sosyal fırsatlar kapını çalabilir; bu anları değerlendirmekten çekinme.
Duygusal derinliklerin ve sezgisel yeteneklerin ön planda. Bugün, içsel hislerinle hareket etmen gereken bir zaman dilimindesin. Belki de uzun zamandır bastırdığın hislerle yüzleşmek zorunda kalabilirsin. Sosyal ilişkilerde daha açık ve samimi olmaya davet ediliyorsun; bu, yeni bağlantılar kurmanı ya da var olan bağlarını güçlendirmeni sağlayabilir. İçsel dönüşüm sürecine girebilir, eski kalıplardan kurtulup yenilenme isteği duyabilirsin. Bu enerjiyi yaratıcı projelere yönlendirmek, seni tatmin edecek sonuçlar getirebilir. Unutma, güç ve tutku seninle; bugün bu enerjiyi olumlu bir değişim için kullanabilirsin. Dikkatini dağıtan detaylardan uzaklaşıp, hedeflerine odaklanmakta fayda var. Kendine güven ve sezgilerine kulak ver; içindeki güç, dönüşümün anahtarı olacak.
Bugün hayata karşı duyduğunuz merak ve keşif arzusuyla dolusunuz. Sosyal ilişkilerinizde daha açık sözlü olma isteğiniz, çevrenizdekilerle güçlü bağlar kurmanıza yardımcı olacak. Yeni insanlarla tanışmak ve farklı kültürleri deneyimlemek için mükemmel bir zaman dilimi. İçsel inançlarınıza ve değerlerinize odaklanmalısınız, bu size derin bir tatmin ve huzur verebilir. Son zamanlarda ertelediğiniz projelere başlamanız için cesaret bulabilirsiniz. Seyahat düşünceleri zihninizde dolanıyor; yeni yerler keşfetme arzusu içindesiniz. Kendinize güveniniz yüksek, bu da fırsatları değerlendirme konusunda sizi cesaretlendiriyor. Kendinizi ifade etme biçiminiz güçlü ve özgün; yaratıcılığınızı serbest bırakmak için harika bir zaman. Dinamik ve enerjik bir gün geçireceksiniz, bu güzel enerjiyi kendinize ve çevrenizdekilere yansıtmayı unutmayın.
Bugün güçlü bir disiplin duygusu ve kararlılık içinde olacaksın. Hedeflerine ulaşmak için gerekli olan özveriyi gösterme kapasiten yüksek. Çevrendekiler senin bu azmini ve ciddiyetini takdir edecekler. İş alanında önemli bir gelişme yaşayabilir, beklediğin bir fırsatla karşılaşabilirsin. Ancak, duygusal anlamda kendini biraz yalnız hissetme ihtimalin var; içsel huzuru sağlamak için kendine zaman ayırmayı unutmamalısın. Kişisel projelerine odaklanmak için mükemmel bir dönemdesin, yaratıcı düşünceler aklında uçuşabilir. Aşk hayatında ise, derin ve anlam dolu sohbetler gündeme gelebilir; bu da ilişkinizi güçlendirme fırsatı sunar. Kendine güvenmen gereken bir gün.
İnovatif düşünceler ve yaratıcı fikirlerle dolu bir gün seni bekliyor. Kendi ideallerine yönelik cesur adımlar atmak için mükemmel bir zaman. Sosyal çevrenle bağlantılarını güçlendirmek, yeni insanlarla tanışmak ve paylaşımlarda bulunmak için uygun fırsatlar ortaya çıkabilir. İçsel huzurun, çevrendeki insanlar ile kurduğun bağlantılarla daha da derinleşecek. Ayrıca, zihnindeki sorulara yanıt bulmak için içe dönmek isteyebilirsin. Duygusal derinliklerden geçerken, sezgilerin güçlü bir rehber olacaktır. Unutma, özgür ruhunu ve bireyselliğini korumak için risk almaktan korkma; senin farklı bakış açın, başkalarının düşüncelerinde yeni ufuklar açabilir. Bu dönemde, karşılaştığın zorluklar, seni daha kararlı yapacak ve vizyonunu genişletecektir. Özgür kalmak, senin için her zaman öncelikli bir değer; bu nedenle, kendi yolunu oluştururken, iç sesine güven.
Duygusal derinliklerle dolup taşarken, içsel huzurun peşinde koşman tavsiye ediliyor. Hayal gücün ve sezgilerin seni yeni fikirlere yönlendirebilir; bu nedenle, yaratıcı projelerine yönelmek için ideal bir zaman. İnsanlarla olan ilişkilerinde daha empatik ve anlayışlı olmaya çalış; bu, aranızdaki bağı kuvvetlendirecek.Aynı zamanda, ruhsal olarak gelişmeyi hedefleyebilirsin. Meditasyon, doğa yürüyüşleri veya sanatsal faaliyetlerle kendini besle. Geçmişle barışmanın ve kendini ifade etmenin yollarını bulmak, geleceğe daha sağlam adımlarla ilerlemene yardımcı olacaktır. Duygusal yüklerini hafifletmek adına yeni bakış açıları benimsemek, içsel dengeyi sağlamana katkıda bulunacak. Unutma, hayal gücün yalnızca yaratıcı değil, aynı zamanda ruhsal dönüşüm için de bir kapı açabilir.
