1
“Ben saf halk çocuklarının nasıl sömürüldüklerini gördüm. Yurdunu seven bir insan, yazar olarak; yurdumun kalkınmasının gerekleri üzerine düşündüm, yazdıklarımla eyleme katıldım. Karınca kararınca tabii… Hikayelerimde, romanlarımda şunları belirttim: Halkım sömürülüyor, eziliyor. Bu koşulların ortadan kaldırılması gerekiyor…”
Bu sözler; 2 Haziran 1970’te yaşamını yitiren, 56 yıllık yaşamına 50’ye yakın edebiyat eseri sığdıran, ekmek parası için senaryo yazan, toplumcu gerçekçi edebiyatın usta kalemi Orhan Kemal’e ait.
Eserlerindeki karakterler ve olaylarla günümüze ışık tutan; toprak ve fabrika işçilerinin dünyasını, İstanbul’daki gecekondu mahallelerini, fabrika çevrelerini, kentleşmenin sancılarını çeken küçük, sıradan insanları, aydınlık bir bilinçle okuyuculara yansıtan Kemal, bugün 107 yaşında.
Türk edebiyatının aydınlık gerçekçi yazarı Orhan Kemal’i, doğum gününde, oğlu Işık Öğütçü Cumhuriyet’e anlattı.
“DEVRİMCİ BİR EDEBİYATÇIYDI”
Türk edebiyatının usta yazarlarından Orhan Kemal’i edebi kişiliği ve Türk edebiyatına katkıları açısından nasıl anlatırsınız?
Küçük insanı, emekçileri, sömürülenleri konu ederek, pek çok işlenmemiş konuyu gündeme getirerek, onların çektikleri sıkıntıları yazarak onların sesi olmuş devrimci ve yaratıcı bir edebiyatçımızdı.
Yazar kimliğinin dışında, Orhan Kemal nasıl bir babaydı?
Çocuklarına karşı hadi daha genel söyleyeyim tüm insanlara karşı merhametli, şefkatli ve sevgi dolu bir insandı ve benim için değerli bir babaydı.
Türkiye’de güncel ve genç yazarları takip ediyor musunuz? Güncel edebiyatı nasıl değerlendiriyorsunuz? Orhan Kemal hayatta olsaydı, mevcut edebiyat dünyasını nasıl yorumlardı?
Bu sorunuza zaman zaman diye yanıt vereyim. Üstat ile ilgili yapacak çok araştırmam olduğu için zaman bulamıyorum diyebilirim. Yazı alanı da çok çeşitlendiği için herkes kendi kabiliyeti oranında eserler veriyor. Ama önemli olan okurun benimsemesi ve yapıtın geleceğe kalabilmesi. Gençlere inanan Orhan Kemal onların Türk edebiyatını daha da ileri götüreceğini mutlaka belirtirdi.
“DEMOKRASİ DÜŞMANLARINA KARŞI KALEMİNİ KESKİNLEŞTİRİRDİ”
Genellikle eserlerinde yoksul insanların hayatlarına ve üzüntülerine değinen Kemal, sosyal gerçekçi akımın bir temsilcisiydi. Orhan Kemal hayatta olsaydı, günümüz toplumuna bakış açısı nasıl olurdu? Günümüzü eserlerine nasıl yansıtırdı?
Benim düşünceme göre ülkemizde ekonomik, sosyal, hukuksal, demokratik ve özgürlükler ile ilgili sorunlar sürdüğü sürece Orhan Kemal bu konulara değinen eserler mutlaka yazacaktı. Askeri ve sivil darbelerin karşısında olarak demokrasi düşmanlarına karşı daha sert kalemini keskinleştirecekti.
“YAŞASAYDI, İKTİDARIN KARŞISINDA OLURDU”
Toplumsal olan her şey siyasidir demek yanlış olmayacaktır. Türkiye’de siyaset ve edebiyat da hep birbirine yön verdi. Orhan Kemal, bugün Türkiye’nin içinde bulunduğu durumu nasıl değerlendirirdi ve mevcut iktidara karşı nasıl bir tavır alırdı? Mevcut iktidarın, Orhan Kemal’in eserlerine nasıl bir etkisi olurdu?
Tabii ki karşısında olurdu. Yıllarca sömürüye karşı olmuş, ezilenlerin yanında saf tutmuş bir yazarın anti demokratik uygulamalar karşısında susması beklenemezdi. Susmayacaktı. Edebiyatıyla kitleleri bilinçlendirmeye devam edecekti.
“SANATÇIYI DAR KALIBA SOKMAYA ÇALIŞAN, SONUNU HAZIRLAR”
İktidarın sanata ve edebiyata olan bakışını nasıl değerlendiriyorsunuz?
Kendileri de itiraf ediyor zaten: Eğitimde ve kültürde başarılı olamadık diye konuşuyorlar. Edebiyat ve sanat muhaliftir. Benden taraf olacaksın yoksa bertaraf olursun, söylemi sanatçı için geçerli olmaz. Gerçek sanat da gerçek sanatçı da biat etmez. Biat ederse zaten sanatçı olmaz. Tarihe bakın kapı kulu olan sanatçılar değil, baş kaldıran sanatçılar tarihin altın sayfalarında yer alır, görürsünüz. Sanatçıyı dar kalıba sokmaya çalışan iktidarlar aslında kendi sonunu hazırlar.
Edebiyat alanında ilerlemek isteyen ve yazmayı seven gençlere tavsiyeniz neler olur?
İyi örnekleri çok okumalarını ve yazmalarını önerebilirim. Hayatın içinde olarak insanlardan beslenmeyi ve ne kadar çok insan tanırlarsa o kadar iyi sonuç alacaklarını önermek isterim.
Bugün enerji ve azim dolusunuz. Yeni başlangıçlar için mükemmel bir zaman. İçsel motivasyonunuzla çevrenizdekileri de etkileyebilir, liderlik vasıflarınızı parlatmalısınız. İletişim kurarken cesur adımlar atın, düşüncelerinizi açıkça ifade etmekten çekinmeyin. Ancak sabırsızlık tuzağına düşmemeye dikkat edin; kararlarınızı aceleyle vermek, pişmanlık getirebilir. Yakın ilişkilerde daha duyarlı olun, sevdiklerinizin hislerine önem vermek, aradaki bağı güçlendirecektir. Fiziksel aktivitelere zaman ayırmak, hem enerjinizi dengelemeye hem de stresinizi azaltmaya yardımcı olacaktır. Endişeleri geride bırakıp ilerleme kaydetmenin vakti geldi.
Bugün, güven arayışın ve istikrar istemen ön planda olacak. İlişkilerde duygusal bağları kuvvetlendirmek adına adımlar atabilirsin. Özellikle aşk hayatında, sevgiye dayalı bir iletişim kurmak her zamankinden daha önemli olacak. İş yerinde ise pratik zekânla sorunları hızlıca çözüme kavuşturacak ve ekip arkadaşlarının takdirini kazanacaksın. Finansal anlamda dikkatli olmalısın; harcamalarını kontrol altına almak, gelecekte daha rahat bir dönem geçirmeni sağlayabilir. Kendine zaman ayırmak ve doğayla bağlantı kurmak ruh halini iyileştirecek. Sanatsal yönünü keşfetmek, sana ilham verebilir. Sabırlı ve kararlı duruşunla, hedeflerine ulaşman mümkün. Unutma, sabır en büyük erdemin.
Bugün, iletişim becerilerin ön plana çıkıyor; düşüncelerini akıcı bir şekilde ifade etmekte zorlanmayacaksın. Sosyal çevrendeki etkileşimler, yeni fırsatlar doğurabilir. Arkadaşlarınla yapacağın konuşmalar, fikirlerini yeniden şekillendirme fırsatı sunabilir. Yenilikçi düşüncelerinle dikkat çekmekte; ancak sabırsızlık, bazı projelerde aksamalara neden olabilir. Kendine alan tanı, aceleci olma. Aynı zamanda, kişisel ilişkilerinde denge kurmak için daha fazla empati göstermekte fayda var. Bu sayede bağlarını kuvvetlendirebilir, derinlemesine bağlantılar kurabilirsin. Öğrenmeye açık ol; yeni bilgiler şimdiki durumunu değiştirmen adına ışık tutacaktır. Yaratıcılığın tavan yapacak, sanatsal projelere yönelmen verimli sonuçlar getirebilir. Bolca seyahat veya yeni yerler keşfetme arzusu duyabilirsin; bu seni ruhsal olarak besleyecek. Unutma, eylemlerinin düşüncelerini nasıl etkilediğini gözlemlemek önemli olacak.
Duygusal derinliklerin ve sezgilerin ön planda olduğu bir gündesin. Ailevi ilişkiler ve ev hayatınla ilgili konulara odaklanabilir, sevdiklerinle vakit geçirmenin huzurunu hissedebilirsin. İçsel dünyanı yansıtan anlık ruh hali değişimleri, kararlarını etkileyebilir. Kendine dönme ve geçmişle yüzleşme zamanıdır. Yaratıcı projelerine yönelmek için ilham bulabilirsin; içsel sesini dinleyerek yeni fikirler geliştirebilirsin. İçsel dengeyi sağlamak için meditasyon veya doğa yürüyüşleri sana iyi gelebilir. Sosyal çevrendeki belirsizlikler canını sıkabilir, bu yüzden hislerini paylaşmaktan çekinme. Unutma, empati kurduğun her birey, senin ruh halinin destekleyicisidir.
Bugün, içindeki yaratıcılığın ve liderlik potansiyelinin parlamasına izin ver. Cesaretinle çevrendekilere ilham verebilir, sosyal çevrendeki dinamikleri değiştirebilirsin. Kendine güvenin yüksek, bu da yeni fırsatları yakalamana yardımcı olacak. Kalabalıkların içinde parlayacağın bir atmosferdesin. Takım çalışmalarında öne çıkmak, projelerinde liderlik rolü almak için harika bir zaman. Duygusal ilişkilerde derin ve sıcak bir bağ kurma isteğin artmış, sevdiklerinle geçireceğin zaman, ilişkilerinizi güçlendirecek. Ancak, zaman zaman kibirli ya da bencil bir tutum sergilememeye özen göstermelisin; bu, başkalarıyla olan ilişkinin dengesini bozabilir. İçsel huzurunu sağlarken, dışarıda da parlamanın yollarını bulabilirsin. Kendine güvenerek ilerlersen, başkalarını etkileyebilir ve kendi hedeflerine ulaşabilirsin. Hayatın keyfini çıkar, çünkü bu gün senin günün!
Detaylara olan düşkünlüğün bu dönemde ön plana çıkacak. Gün içerisinde yapman gereken işlerin listelerini oluşturmak, gününün daha verimli geçmesine yardımcı olacak. Alışveriş veya günlük harcamalar konusunda daha dikkatli olmalısın; planlı hareket etmek, gelecekteki maddi kaynaklarını korumana yardımcı olur. İletişim kurduğun insanlarla olan ilişkilerini gözden geçirmek, gereksiz tartışmalardan kaçınmana katkı sağlayabilir. Sağlığınla ilgili küçük değişiklikler yaparak kendini daha iyi hissedebilirsin; egzersiz programına birkaç dakikalık yürüyüşler eklemek bile ruh halini olumlayıcı yönde etkileyebilir. Yaratıcılığını ifade etmeye çalış, ilham perilerin etrafında olduğunu hissedebilirsin. Sosyal hayatında daha açık fikirli olman, yeni bağlantılar kurmanı sağlayabilir. Etrafındaki insanlara karşı empatik yaklaşımın, ilişkilerinde derinleşmene yardımcı olacak.
Dengede kalmanın, uyumun ve güzelliğin önem kazandığı bir gün. İlişkilerdeki dengeyi sağlama isteği artabilir; bu nedenle, sevdiklerinle olan iletişimine özen göstermelisin. Göz önünde olmak, sosyal ortamlarda yer almak senin için keyif verici olabilir. Duygusal derinlikleri keşfetmek isteyebilir, yeni bağlantılar kurmak için şanslı bir dönemdesin. Ancak karar alırken dikkatli olman gerekebilir; içsel huzurunu korumak, senin için öncelikli hale gelecek. Yaratıcılığını konuşturmak, sanatsal ifadelere yönelmek için harika fırsatlar sunulabilir. Günlük rutinine estetik dokunuşlar eklemek, motivasyonunu artırabilir. Kendine olan güvenin, başkalarıyla olan ilişkilerine zenginlik katacak.
Duyguların derinleşiyor, içsel bir keşif sürecindesin. Bugün bağ kurduğun kişilerle olan iletişimin daha da önemli hale gelecek. Gizli kalmış hislerin, belki de daha önce açılmadığın kapılar olarak karşına çıkabilir. Kendini ifade etme konusunda cesaret gösterebilirsen, etrafındakilere ilham verebilirsin. Biraz daha sabırlı olman gerekebilir; her şeyin zamanla yerine oturacağını unutma. Bu dönemde sezgilerin kuvvetli, bu yüzden iç sesine güvenmekte fayda var. Kendi sınırlarını belirlemek ve sağlıklı ilişkiler kurmak, ruhsal dengeni koruyacak. Kalp ve zihin arasındaki dengeyi sağlamak için biraz içe dönmek iyi gelebilir. Patlayıcı duyguların kontrolünü sağlayarak, zorluğa dönüşebilecek durumları fırsata çevirebilirsin.
Aceleci kararlar almaktan kaçınmalısın. İçsel sezgilerini dinle ve anı yaşa. Güçlü hayallerin, geleceğinle ilgili ilham kaynağın olacak. Aşk hayatında mücadele etmeden, doğal akışa bırakmalısın. Şans seninle, bu dönemde karşına çıkan fırsatları değerlendirmekten çekinme. Doğa ve açık havada zaman geçirme isteğin, ruhsal enerjini toparlamana yardımcı olacak. Kendini ifade etmekte daha cesur olabilirsin, bu da yeniliklerle dolu bir gün geçireceğini gösteriyor.
Disiplinin ve kararlılığının her zamankinden daha belirgin olacağı bir dönemdesin. Hedeflerine ulaşmak için adımlarını dikkatle planlıyor, kendine güveniyorsun. İşle ilgili konularda beklenmedik fırsatlar karşına çıkabilir, bu fırsatları değerlendirmek için cesaretini ortaya koymalısın. Sosyal çevrendeki insanlar, destekleyici tavırlarıyla sana ilham verebilir. Özellikle arkadaşlarınla geçireceğin zamanlar, içsel motivasyonunu artıracak. Ailevi ilişkilerde ise anlayışlı ve sabırlı olman gerekiyor. İçsel huzurunu koruyarak, sevdiklerinle birlikte geçireceğin anların değerini bilmelisin. Kendine biraz zaman ayırmak, zihinsel dinlenmeni sağlayacak ve seni gelecekteki zorluklara daha iyi hazırlayacak. Kendi sınırlarını zorlayarak, ilerlemeye odaklanmalısın. Unutma, azim ve kararlılığın seni zirveye taşıyacak.
Bugün, özgür ruhun ve yenilik arayışının yoğun bir şekilde hissedildiği bir zaman dilimindesin. Yaratıcılığın zirve yaparken, alışılmışın dışına çıkma isteğin artıyor. Arkadaş çevrenden ilham alarak yeni projelere yönelme fırsatın var; bu süreçte fikir alışverişi yapmayı unutma. Belirli konularda karar verirken içgüdülerine güvenebilirsin. İletişim becerilerin güçlü; bu sayede başkalarıyla kurduğun diyaloglar, senin için faydalı sonuçlar doğurabilir. Duygusal olarak bağımsızlık arayışındasın; bu, ilişkilere yaklaşımını etkileyen bir faktör. Kendine yer açarken başkalarına da alan tanımak, ilişkilerini güçlendirebilir. Yeniliklere ve farklı deneyimlere açık ol, bu sana büyük bir tatmin getirecektir. Unutma, değişim ve dönüşüm senin en güçlü yanların.
Bugün, sezgisel yeteneklerin ön planda olabilir. İçinde bulunduğun duygusal dalgalanmalar, seni derin düşüncelere sevk edebilir. Kendini ifade etme konusunda zorlanabilirsin, fakat içindeki yaratıcılığı ortaya çıkarmak için harika bir zaman. Sosyal ilişkilerde empati kurarak, başkalarının duygularını daha iyi anlama fırsatın olacak. Aşk hayatında da duygusal derinlikler keşfedebilirsin, karşındaki kişiyle bağlarını kuvvetlendirmek adına anlamlı sohbetler gerçekleştirebilirsin. Kendine ayıracağın zamanı ihmal etme, ruhunu dinlendirmek için doğayla iç içe olmaya çalış. Geleceğe dair umut dolu düşünceler seni sarabilir, hayallerinin peşinden gitmekten çekinme. Unutma, unutulmaz anılar biriktirmek için adım atmak cesaret ister.
