1
“Ben saf halk çocuklarının nasıl sömürüldüklerini gördüm. Yurdunu seven bir insan, yazar olarak; yurdumun kalkınmasının gerekleri üzerine düşündüm, yazdıklarımla eyleme katıldım. Karınca kararınca tabii… Hikayelerimde, romanlarımda şunları belirttim: Halkım sömürülüyor, eziliyor. Bu koşulların ortadan kaldırılması gerekiyor…”
Bu sözler; 2 Haziran 1970’te yaşamını yitiren, 56 yıllık yaşamına 50’ye yakın edebiyat eseri sığdıran, ekmek parası için senaryo yazan, toplumcu gerçekçi edebiyatın usta kalemi Orhan Kemal’e ait.
Eserlerindeki karakterler ve olaylarla günümüze ışık tutan; toprak ve fabrika işçilerinin dünyasını, İstanbul’daki gecekondu mahallelerini, fabrika çevrelerini, kentleşmenin sancılarını çeken küçük, sıradan insanları, aydınlık bir bilinçle okuyuculara yansıtan Kemal, bugün 107 yaşında.
Türk edebiyatının aydınlık gerçekçi yazarı Orhan Kemal’i, doğum gününde, oğlu Işık Öğütçü Cumhuriyet’e anlattı.
“DEVRİMCİ BİR EDEBİYATÇIYDI”
Türk edebiyatının usta yazarlarından Orhan Kemal’i edebi kişiliği ve Türk edebiyatına katkıları açısından nasıl anlatırsınız?
Küçük insanı, emekçileri, sömürülenleri konu ederek, pek çok işlenmemiş konuyu gündeme getirerek, onların çektikleri sıkıntıları yazarak onların sesi olmuş devrimci ve yaratıcı bir edebiyatçımızdı.
Yazar kimliğinin dışında, Orhan Kemal nasıl bir babaydı?
Çocuklarına karşı hadi daha genel söyleyeyim tüm insanlara karşı merhametli, şefkatli ve sevgi dolu bir insandı ve benim için değerli bir babaydı.
Türkiye’de güncel ve genç yazarları takip ediyor musunuz? Güncel edebiyatı nasıl değerlendiriyorsunuz? Orhan Kemal hayatta olsaydı, mevcut edebiyat dünyasını nasıl yorumlardı?
Bu sorunuza zaman zaman diye yanıt vereyim. Üstat ile ilgili yapacak çok araştırmam olduğu için zaman bulamıyorum diyebilirim. Yazı alanı da çok çeşitlendiği için herkes kendi kabiliyeti oranında eserler veriyor. Ama önemli olan okurun benimsemesi ve yapıtın geleceğe kalabilmesi. Gençlere inanan Orhan Kemal onların Türk edebiyatını daha da ileri götüreceğini mutlaka belirtirdi.
“DEMOKRASİ DÜŞMANLARINA KARŞI KALEMİNİ KESKİNLEŞTİRİRDİ”
Genellikle eserlerinde yoksul insanların hayatlarına ve üzüntülerine değinen Kemal, sosyal gerçekçi akımın bir temsilcisiydi. Orhan Kemal hayatta olsaydı, günümüz toplumuna bakış açısı nasıl olurdu? Günümüzü eserlerine nasıl yansıtırdı?
Benim düşünceme göre ülkemizde ekonomik, sosyal, hukuksal, demokratik ve özgürlükler ile ilgili sorunlar sürdüğü sürece Orhan Kemal bu konulara değinen eserler mutlaka yazacaktı. Askeri ve sivil darbelerin karşısında olarak demokrasi düşmanlarına karşı daha sert kalemini keskinleştirecekti.
“YAŞASAYDI, İKTİDARIN KARŞISINDA OLURDU”
Toplumsal olan her şey siyasidir demek yanlış olmayacaktır. Türkiye’de siyaset ve edebiyat da hep birbirine yön verdi. Orhan Kemal, bugün Türkiye’nin içinde bulunduğu durumu nasıl değerlendirirdi ve mevcut iktidara karşı nasıl bir tavır alırdı? Mevcut iktidarın, Orhan Kemal’in eserlerine nasıl bir etkisi olurdu?
Tabii ki karşısında olurdu. Yıllarca sömürüye karşı olmuş, ezilenlerin yanında saf tutmuş bir yazarın anti demokratik uygulamalar karşısında susması beklenemezdi. Susmayacaktı. Edebiyatıyla kitleleri bilinçlendirmeye devam edecekti.
“SANATÇIYI DAR KALIBA SOKMAYA ÇALIŞAN, SONUNU HAZIRLAR”
İktidarın sanata ve edebiyata olan bakışını nasıl değerlendiriyorsunuz?
Kendileri de itiraf ediyor zaten: Eğitimde ve kültürde başarılı olamadık diye konuşuyorlar. Edebiyat ve sanat muhaliftir. Benden taraf olacaksın yoksa bertaraf olursun, söylemi sanatçı için geçerli olmaz. Gerçek sanat da gerçek sanatçı da biat etmez. Biat ederse zaten sanatçı olmaz. Tarihe bakın kapı kulu olan sanatçılar değil, baş kaldıran sanatçılar tarihin altın sayfalarında yer alır, görürsünüz. Sanatçıyı dar kalıba sokmaya çalışan iktidarlar aslında kendi sonunu hazırlar.
Edebiyat alanında ilerlemek isteyen ve yazmayı seven gençlere tavsiyeniz neler olur?
İyi örnekleri çok okumalarını ve yazmalarını önerebilirim. Hayatın içinde olarak insanlardan beslenmeyi ve ne kadar çok insan tanırlarsa o kadar iyi sonuç alacaklarını önermek isterim.
Bugün enerjin yüksek; cesaret ve kararlılıkla dolusun. Yeni başlangıçlar için harika bir zaman, bu fırsatı değerlendirmek için kendine güven. İletişim konusunda bazı zorluklarla karşılaşabilirsin, ancak bu, başkalarına biraz daha empatiyle yaklaşarak aşabileceğin bir durum. İkili ilişkilerde cesur adımlar atmak isteyebilirsin; karşındaki kişilere duyduğun hisleri açıkça ifade etmekten çekinme. İş hayatında, projelerini ilerletmek için gerekli motivasyonu bulabileceğin bir gün var. Yaratıcılığını ön plana çıkarabilirsin, bu da seni öne çıkaracak. Sağlığına özen göstermeni ve stresle başa çıkacak yöntemler bulmanı tavsiye ederim. İlerleyen saatlerde spontane etkinlikler ilginç fırsatlar getirebilir, açık fikirli ol.
Bugün sabah saatlerinde enerji dolu bir şekilde güne başlayacaksın. Kendini yaratıcı ve üretken hissetmek, seni ilham veren projelere yönlendirebilir. Maddi konular ve finansal durumun üzerine düşmek için güçlü bir motivasyon bulabilirsin. Harcamaların konusunda dikkatli olmalısın; sağduyunu kullanarak bütçeni dengelemeyi başarabilirsin. İlişkilerde ise yakınlarının yanında olmak ve onlar için güzel sürprizler hazırlamak kalbini dolduracak. Özellikle sevgi dolu anlar, ruhsal açıdan seni besleyecek. Gün ortasında biraz huzura ihtiyacın olacak; doğal alanlarda zaman geçirmek, seni yeniden güçlendirebilir. Gece saatlerinde ise duyguların derinleşiyor; içsel huzuru sağlaman için meditasyon veya derin düşünceye dalmak faydalı olacak. Bugün, kendine ve sevdiklerine karşı nazik olmayı unutmamalısın; küçük jestler, ilişkilerini güçlendirecek.
Bugün, zihnindeki aktif düşünceler ve çevrendeki enerjiler arasında bir kopuş hissedebilirsin. Sosyal ilişkilerinde beklenmedik durumlarla karşılaşman mümkün; bu, yeni bağlantılar kurmanın kapısını aralayabilir. Merak duygun, seni yeni bilgilere yönlendirecek. Kendini ifade etme konusunda daha özgüvenli hissedeceksin, bu da senin için faydalı iş birliklerine zemin hazırlayabilir. Ancak, dikkatin dağılabilir; bu yüzden odaklanmayı başarmak biraz zor olabilir. İletişimde net olman önemli; düşüncelerini açıklığa kavuşturmak, yanlış anlaşılmaları önleyecektir. Kısa seyahatler veya iletişim trafiğinde yoğunluk hissedebilirsin, bu da gününe dinamik bir hava katacak. Unutma, değişim seni her zaman daha güçlü kılar; bu fırsatları değerlendirmek için hazırlıklı ol.
Duygusal derinliklerindeki dalgalanmalarla bugün, kalbinin sesine kulak vermek isteyebilirsin. Ailevi ilişkiler, geçmiş anılar ve bağların üzerine düşüneceğin bir dönemdesin. İlişkilerdeki samimiyetin seni güçlendirecek, ruhsal açıdan da besleyecektir. Kendini ifade etme şeklinin, sevdiklerinle arandaki bağı güçlendirmesi muhtemel. Duygusal olarak kendini güvende hissetmek isteyeceğin bu günde, içsel dinginliğin, dış dünyadaki kaosa karşı bir sükunet sağlayabilir. Yaratıcılığını serbest bırakmak, yeni projelere adım atmak ya da sanatla uğraşmak için de güzel bir zaman dilimi. Gün içinde karşına çıkabilecek fırsatları değerlendirmek için esnek kalmalısın. İçsel rehberliğine güvenerek hareket edildiğinde, yolculuğun anlam kazanabilir.
Bugün enerji dolusunuz, etrafınızdaki insanlar üzerinde güçlü bir etki bırakabilirsiniz. Yaratıcılığınız yükselirken, sanatsal yönlerinizi keşfetmek için harika bir zaman. Kendinizi ifade etme ihtiyacı içinde olabilirsiniz; bu, sosyal ortamlarda dikkat çekmenizi sağlayabilir. Bireysel projelere yönelmek için ideal bir gün. İçsel motivasyonunuz, hedeflerinize ulaşmanızda önemli bir rol oynayacak. Kendinizle barışık olmanız, ilişkilerinizde de uyum yaratmanıza yardımcı olacak. Aşk konusunda, tutkulu anlar yaşayabilir ve duygusal derinliklere dalabilirsiniz. Partnerinizle olan bağlantınızı güçlendirmek için doğal bir akış içinde olacaksınız. Mali konularda dikkatli olmanızda fayda var; ani harcamalar yapma eğiliminde olabilirsiniz. Planlı hareket etmek, gelecekteki olası sıkıntılardan sizi koruyabilir. Sağlık odaklı kararlar almak, enerji seviyenizi yüksek tutmanıza yardımcı olacak. Kendinize oluşturduğunuz rutinler, günlük yaşamın stresini yönetmenizi sağlayabilir. Tüm bu dinamikler içinde, kendinize güvenmeniz ve cesur adımlar atmanız gereken bir dönemdesiniz. Hayatta karşınıza çıkan fırsatları değerlendirmekten çekinmeyin.
Dikkatli ve disiplinli yaklaşımın gün içinde seni başarılı kılacak. Detaylara olan ileri görüşlülüğün, karşılaştığın zorlukları aşmanda büyük rol oynayacak. Kendini organize etme yeteneğinle, projelerini ve hedeflerini daha net bir şekilde şekillendirebilirsin. İletişim becerilerin sayesinde çevrende dikkat çekmeye başlayacaksın. Arkadaşların veya iş arkadaşların ile olan ilişkilerini gözden geçirmek için harika bir zaman. Birbirinize destek olmak, bağları güçlendirecek. Ayrıca ruh halinin düzelmesi için doğayla vakit geçirmek seni rahatlatıyor, bu konuda kendine zaman ayırmayı unutma. Sağlığa dikkat etmen gereken bir dönemdesin; dengeli beslenme ve yeterince dinlenme konularında kendini ihmal etmemelisin. Özgüvenin artıyor, bu da kişisel projelerine odaklanmanda sana yardımcı olacak. Ancak, mükemmelliyetçi eğilimlerini dengelemeye çalışmalısın; mükemmel sonuçlar elde etme hedefi zaman zaman seni stresli hissettirebilir. Unutma ki, her adım bir öğrenme fırsatıdır.
Denge arayışın ön planda olacak. İlişkilerde uyum ve anlayış sağlamak için önemli adımlar atabilirsin. Sosyal ortamlarda öne çıkma arzun artabilir, çevrenle olan bağlantılarını güçlendirmek için fırsatların olacak. Estetik ve güzellik konularına yönelmen, hem fiziksel hem de ruhsal olarak kendini iyi hissetmene yardımcı olabilir. Ayrıca, bazı durumlarda karar vermekte zorlanman mümkün, bu nedenle içsel huzurunu bulmaya çalış. Kişisel projelerine yoğunlaşmak için gereken motivasyonu bulabilirsin. Başkalarının fikirlerine açık ol ama kendi isteklerini de göz ardı etme. İş ve özel hayatında denge sağlamaya yönelik çabaların kimse tarafından göz ardı edilmeyecek.
Bugün duygusal derinliklere dalma isteği içinde olabilirsin. İçsel dünyanda yoğun bir sorgulama süreci başlayabilir. Gizli kalmış hislerin su yüzüne çıkma eğiliminde. Bu süreçte kendini ifade etmekte zorlanabilirsin, fakat içsel gerçeklerinle yüzleşmek büyüme ve dönüşme fırsatı sunuyor. İlişkilerinde, karşı tarafın duygularını anlamak ve empati kurmak yoluyla daha derin bir bağ kurabilirsin. Ancak, kendini koruma içgüdülerine dikkat et; savunmaya geçmek ilişkilerinde engeller oluşturabilir. Çevrenden gelecek sürprizler, seni yeni fırsatlarla buluşturabilir; bu nedenle açık fikirli olmalısın. Kendi içsel zenginliklerini keşfetmeye yönelik aktiviteler, sana huzur ve içsel denge kazandıracak. Unutma, bugün ruh halin ve düşüncelerin, çevrendekilerle olan etkileşimini derinden etkileyebilir. Kendini ifade etmenin yeni yollarını keşfetmek, sana yeni ufuklar açabilir.
Macera arayışın, yeni deneyimlere açılma isteğin belirgin bir şekilde ortaya çıkıyor. Farklı bakış açıları ve kültürler ile etkileşim halinde olmak seni besleyecek. Bugün, sosyal çevrenle olan ilişkilerin güçlenebilir; sevgi dolu sohbetler ve eğlenceli anlar seni bekliyor. Yeni bir hobiye yönelmek, yaratıcılığını özgürce ifade etmene olanak tanıyacak. Doğa yürüyüşleri veya açık hava etkinlikleri zihnini ferahlatacak. Sorumluluklarını yerine getirirken kendine de zaman ayırmayı unutma; dengeyi sağlamak, iç huzurunu artıracak. İçsel sesine kulak vererek, duygusal derinliklerine inmek isteyebilirsin. Bugün, kalbindeki cesareti sergileyerek, hayalindeki hedeflere bir adım daha yaklaşabilirsin.
Disiplin ve azmin en belirgin olduğu bir süreçtesin. Hedeflerine odaklanmakta zorluk çekmeyecek, kararlılığınla çevrendekilere ilham vereceksin. İş hayatında, tabiri caizse, taşları yerinden oynatacak fikirlere sahip olabilirsin. İletişimde samimiyet ön planda olacak; bulunduğun ortamlarda güvenilir biri olarak öne çıkacaksın. Aşk hayatında ise, duygusal derinlik arayışın belirebilir. Partnerinle paylaşımların artarken, birlikte geçireceğiniz zamanların kıymetini anlayacaksınız. Ailevi ilişkilerde bazı gerilimler yaşanabilir, sabırlı olmakta fayda var. Sağlığına dikkat etmen gereken bir dönemdesin; stresle başa çıkmak için spor veya meditasyon gibi aktiviteler katkı sağlayabilir. Tüm bu süreçlerde içsel gücünü hissetmeyi unutma, kararlılığın her engeli aşmanı sağlayacak.
Bugün, içsel düşüncelerin ve yaratıcı fikirlerin gündeme gelebilir. Sosyal çevrendekilerle güçlü bir bağ kurma arzusu içindesin, bu durum yeni bağlantılar kurmana ya da mevcut ilişkilerini derinleştirmene olanak tanıyabilir. Farklı bakış açılarına açık olman, senin için faydalı olacaktır. Özgürlük ve bireysellik duygusu iç içe geçmişken, sıradışı projelere yönelmek isteyebilirsin. Duygusal derinliklerde gezmek yerine, daha mantıklı bir yaklaşım benimsemek sana rahatlık sağlayabilir. Karşılaştığın zorluklar, ileride alacağın dersler olarak geri dönebilir. Biraz zaman ayırarak kendini yenilemek ve kişisel gelişimine yatırım yapmakta fayda var. Unutma, yeniliklere ve değişimlere açık olmak, seni olduğun yerden daha ileriye taşır.
Duyguların derinliklerinde yüzeceğin bir gün. İçsel sezgilerin güçlü bir şekilde ortaya çıkacak ve çevrendekilerin ruh halini anlama yeteneğin artacak. Sanatsal ifade biçimlerine yönelmek, yaratıcılığını ortaya çıkarmanın yanı sıra ruhunu besleyecek. Başkalarıyla empati kurarken, kendi ihtiyaçlarını ihmal etmemeye dikkat etmelisin. İlişkilerinde daha açık olman, bağlarının güçlenmesine yardımcı olacak. Aynı zamanda, zihnini rahatlatacak aktiviteler bulmak için zamana ihtiyaç duyabilirsin; doğa yürüyüşleri veya meditatif uygulamalar, huzuru bulmana katkı sağlayabilir. Kendine biraz zaman ayırarak iç dünyanı dengeleyebilirsin. Sosyal ortamlarında ise, beklenmedik karşılaşmalar yeni dostlukların kapısını aralayabilir. Kalbinin sesini dinlemeyi unutma.
