1
“Ben saf halk çocuklarının nasıl sömürüldüklerini gördüm. Yurdunu seven bir insan, yazar olarak; yurdumun kalkınmasının gerekleri üzerine düşündüm, yazdıklarımla eyleme katıldım. Karınca kararınca tabii… Hikayelerimde, romanlarımda şunları belirttim: Halkım sömürülüyor, eziliyor. Bu koşulların ortadan kaldırılması gerekiyor…”
Bu sözler; 2 Haziran 1970’te yaşamını yitiren, 56 yıllık yaşamına 50’ye yakın edebiyat eseri sığdıran, ekmek parası için senaryo yazan, toplumcu gerçekçi edebiyatın usta kalemi Orhan Kemal’e ait.
Eserlerindeki karakterler ve olaylarla günümüze ışık tutan; toprak ve fabrika işçilerinin dünyasını, İstanbul’daki gecekondu mahallelerini, fabrika çevrelerini, kentleşmenin sancılarını çeken küçük, sıradan insanları, aydınlık bir bilinçle okuyuculara yansıtan Kemal, bugün 107 yaşında.
Türk edebiyatının aydınlık gerçekçi yazarı Orhan Kemal’i, doğum gününde, oğlu Işık Öğütçü Cumhuriyet’e anlattı.
“DEVRİMCİ BİR EDEBİYATÇIYDI”
Türk edebiyatının usta yazarlarından Orhan Kemal’i edebi kişiliği ve Türk edebiyatına katkıları açısından nasıl anlatırsınız?
Küçük insanı, emekçileri, sömürülenleri konu ederek, pek çok işlenmemiş konuyu gündeme getirerek, onların çektikleri sıkıntıları yazarak onların sesi olmuş devrimci ve yaratıcı bir edebiyatçımızdı.
Yazar kimliğinin dışında, Orhan Kemal nasıl bir babaydı?
Çocuklarına karşı hadi daha genel söyleyeyim tüm insanlara karşı merhametli, şefkatli ve sevgi dolu bir insandı ve benim için değerli bir babaydı.
Türkiye’de güncel ve genç yazarları takip ediyor musunuz? Güncel edebiyatı nasıl değerlendiriyorsunuz? Orhan Kemal hayatta olsaydı, mevcut edebiyat dünyasını nasıl yorumlardı?
Bu sorunuza zaman zaman diye yanıt vereyim. Üstat ile ilgili yapacak çok araştırmam olduğu için zaman bulamıyorum diyebilirim. Yazı alanı da çok çeşitlendiği için herkes kendi kabiliyeti oranında eserler veriyor. Ama önemli olan okurun benimsemesi ve yapıtın geleceğe kalabilmesi. Gençlere inanan Orhan Kemal onların Türk edebiyatını daha da ileri götüreceğini mutlaka belirtirdi.
“DEMOKRASİ DÜŞMANLARINA KARŞI KALEMİNİ KESKİNLEŞTİRİRDİ”
Genellikle eserlerinde yoksul insanların hayatlarına ve üzüntülerine değinen Kemal, sosyal gerçekçi akımın bir temsilcisiydi. Orhan Kemal hayatta olsaydı, günümüz toplumuna bakış açısı nasıl olurdu? Günümüzü eserlerine nasıl yansıtırdı?
Benim düşünceme göre ülkemizde ekonomik, sosyal, hukuksal, demokratik ve özgürlükler ile ilgili sorunlar sürdüğü sürece Orhan Kemal bu konulara değinen eserler mutlaka yazacaktı. Askeri ve sivil darbelerin karşısında olarak demokrasi düşmanlarına karşı daha sert kalemini keskinleştirecekti.
“YAŞASAYDI, İKTİDARIN KARŞISINDA OLURDU”
Toplumsal olan her şey siyasidir demek yanlış olmayacaktır. Türkiye’de siyaset ve edebiyat da hep birbirine yön verdi. Orhan Kemal, bugün Türkiye’nin içinde bulunduğu durumu nasıl değerlendirirdi ve mevcut iktidara karşı nasıl bir tavır alırdı? Mevcut iktidarın, Orhan Kemal’in eserlerine nasıl bir etkisi olurdu?
Tabii ki karşısında olurdu. Yıllarca sömürüye karşı olmuş, ezilenlerin yanında saf tutmuş bir yazarın anti demokratik uygulamalar karşısında susması beklenemezdi. Susmayacaktı. Edebiyatıyla kitleleri bilinçlendirmeye devam edecekti.
“SANATÇIYI DAR KALIBA SOKMAYA ÇALIŞAN, SONUNU HAZIRLAR”
İktidarın sanata ve edebiyata olan bakışını nasıl değerlendiriyorsunuz?
Kendileri de itiraf ediyor zaten: Eğitimde ve kültürde başarılı olamadık diye konuşuyorlar. Edebiyat ve sanat muhaliftir. Benden taraf olacaksın yoksa bertaraf olursun, söylemi sanatçı için geçerli olmaz. Gerçek sanat da gerçek sanatçı da biat etmez. Biat ederse zaten sanatçı olmaz. Tarihe bakın kapı kulu olan sanatçılar değil, baş kaldıran sanatçılar tarihin altın sayfalarında yer alır, görürsünüz. Sanatçıyı dar kalıba sokmaya çalışan iktidarlar aslında kendi sonunu hazırlar.
Edebiyat alanında ilerlemek isteyen ve yazmayı seven gençlere tavsiyeniz neler olur?
İyi örnekleri çok okumalarını ve yazmalarını önerebilirim. Hayatın içinde olarak insanlardan beslenmeyi ve ne kadar çok insan tanırlarsa o kadar iyi sonuç alacaklarını önermek isterim.
Yeni hedeflere ulaşma isteğin bugün daha da ön plana çıkıyor. Enerjinin yüksek olduğu bu dönemde, düşüncelerini eyleme dönüştürmek için mükemmel bir zaman. Çevrendeki insanlara ilham verebilir ve liderlik vasıflarını sergileyebilirsin. Aceleci davranmaktan kaçınmalı ve içsel sezgilerine kulak vermelisin. İlişkilerde soğukkanlı kalmak, olası tartışmaları engelleyebilir. Kendine zaman ayırman, ruhsal ve fiziksel sağlığını dengelemene yardımcı olacak. Beklenmedik bir fırsat karşına çıkabilir; bu durumu değerlendirirken cesaretini korumalı ve sezgilerine güvenmelisin.
Bugün, kararlılığını ve sadeliğini dile getiren bir gün. Üzerinde düşündüğün projelerle ilgili netleşme yolunda önemli adımlar atabilirsin. Duygusal alanda, sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirme fırsatın var. Güven arayışın, seni çevrendeki insanlarla bir arada tutacak. Malzemeleri dikkatlice seçerek, estetik açıdan da tatmin edici bir ortam yaratma isteği içinde olabilirsin. Kendini daha huzurlu hissetmek için doğayla iç içe olmayı tercih edebilirsin; bu, ruh halini olumlu yönde etkileyecektir. Bütçe planlamasında titiz davranarak, maddi güvenliğini sağlamlaştırmak adına önemli kararlar alabilirsin. Unutma, sabit fikirlerin bazen yeni imkanların önünde engel oluşturabilir; esnek olmak, hayatta karşına çıkan fırsatları değerlendirmene yardımcı olacaktır.
Bugün iletişim ve etkileşim konusunda çok aktif bir enerji var. Zihnin açık, yeni fikirler üretmekte ve çevrendeki insanlarla bağlantı kurmakta zorlanmayabilirsin. Sosyal ortamlarda dikkat çekmek için harika bir fırsat var; ne de olsa insanlar senin doğal cazbana kapılacaktır. Ama bazen kendini ifade etmekte zorlanabilirsin, bu nedenle düşüncelerini net bir şekilde iletmek için biraz çaba harcaman gerekebilir. Esnek ol, fikirlerini savunurken yeni bakış açılarına açık olman oldukça faydalı olacak.Bunun yanı sıra, geçmişteki bir iletişimin yeniden gündeme gelmesi mümkün. Uzun zamandır görüşmediğin birisiyle karşılaşma ihtimalin var. Bu durum, eski hatıraları canlandırabilir ve hoş bir nostalji yaşatabilir. Anlık değişimlere hazırlıklı ol; ani mesajlar ya da telefon aramaları gününü renklendirebilir. Eğitim veya öğrenimle ilgili konularda yeni bir fırsatla karşılaşabilirsin. Merak etme, içgörülerin seni doğru yola yönlendirecek.
Duygusal derinliklerin yüzeye çıkacağı bir gün. Hislerin ve sezgilerin seni yönlendirecek. Aile ve evinle ilgili konular ön planda olacak. Sevdiklerinle duygu dolu anlar paylaşabilirsin; belki nostaljik bir sohbet, belki de mutlu anılarını tazelemek isteyeceksin. Kendini koruma içgüdün oldukça çalışacak, bu yüzden güvenli alanlar arayışında olabilirsin. Yaratıcılığın da artış gösterebilir, belki bir hobi edinmek veya bir projeye başlamak isteyebilirsin. İçsel huzurunu bulmak adına doğaya çıkmak veya yalnız başına bir aktivite yapmak iyi gelecek. Kendini ifade etme arzun da yükseliyor; bu yüzden içindeki duyguları kağıda dökmek, resim yapmak ya da müzikle ilgilenmek harika bir çıkış yolu bulmanı sağlayabilir. Sosyal çevrendeki bazı kişilerle olan iletişimini gözden geçirmek isteyebilirsin. Belirsizliklerden kaçınarak kendini daha iyi hissedeceksin.
Bugün içsel bir güç hissedeceksin; kendini sahnede gibi hissetmek ve dikkat çekmek isteyebilirsin. Yaratıcılığın zirveye ulaşacak ve bu, hem kişisel hem de profesyonel hayatında olumlu geri dönüşler sağlayacak. Sosyal ilişkilerin canlanabilir, dostlarının ilgisini üzerinde toplayabilirsin. Ancak, biraz daha toleranslı olman gerekebilir; çünkü bazı anlaşmazlıklar ya da çatışmalar gündeme gelebilir. Sevgide ise derin ve tutkulu duygular ön planda. Kalbini açmayı ve hislerini ifade etmeyi unutma, çünkü bu gün, hedeflerini gerçeğe dönüştürmek için mükemmel bir zaman. Motivasyonun yüksek, yeni projelere adım atmak için cesaret bulabilirsin. Unutma, kendi ışığını yaymak için öncelikle kendine güvendiğinden emin olmalısın. Enerjin tüm günü kapsayacak bir çekim alanı oluşturacak, etrafındakileri de bilgilendirme şansını yakalayabilirsin. Kendine odaklanmayı ihmal etme, iç huzurunu korumak asıl başarıyı getirecek.
Detaylara olan düşkünlüğün, bugünün temelini oluşturacak. İşlerinle ilgili titizlikle yaklaştığın her sorunda verimliliğin artacak. Aynı zamanda, çevrendeki insanlarla olan iletişimini gözden geçirip, yapıcı bir bakış açısıyla yaklaştığında, beklemediğin olumlu tepkiler alabilirsin. İçsel huzurun seni yönlendirecek ve doğru kararlar almanı sağlayacak. Sağlığına dikkat etmeli, kendine zaman ayırmalısın. Öğrenmeye olan açlığın, yeni fırsatların kapısını aralayabilir. Yeteneklerini sergilemekten çekinme, bu şekilde kendini ifade etmenin sana getireceği faydaları hissedeceksin. Kesinlik ve düzen arayışınla, hedeflerine ulaşma yolunda kararlı adımlar atabilirsin.
Duygusal denge arayışın ön planda. İlişkilerin ve sosyal etkileşimlerin güzelleşiyor, insanlarla daha derin bağlar kurabilirsin. Bugün, iletişimde diplomasi ve nazik bir yaklaşım büyük önem taşıyor. Fikirlerini başkalarına aktarırken dikkatli ol, zira düşüncelerin beklenmedik bir etki yaratabilir. Bu, çatışmaların önüne geçmek için fırsat sunuyor.Kendinle ilgili bir şeyleri gözden geçirme zamanı. İçsel dünyanla barış içinde olmak, dış dünyadaki huzurunu artıracak. Aynı zamanda estetik ve sanatsal yönlerin ön plana çıkıyor; yaratıcı projelere yönelmek için harika bir zaman dilimindesin. Eğer hobilerinle ilgilenirsen, ruhunu besleyebilir ve mutluluğunu artırabilirsin.Finansal konulardaki kararlarında acele etmemek önemli. İyi bir değerlendirme ve analiz yaparak fırsatları değerlendirmelisin. Bugün kendini daha sosyal bir atmosferde bulabilir, ekip çalışmaları ve grup aktiviteleri ile motivasyonunu yükseltebilirsin. Kendine güven, özgünlüğünü sergilemekte ve başkalarına ilham vermekte senin için önemli bir anahtar olacak.
Derin düşüncelerin ve hislerin gün yüzüne çıkacağı bir zaman dilimindesin. İçsel yolculuğun seni daha güçlü bir yere taşıyor. Güven ve sadakat konularında bir sorgulama yaşanabilir. Bağlantıların derinleşme fırsatını yakalayabilirsin, ancak bazı eski yaraların tekrar açılması muhtemel. Rahatlamak ve içsel huzurunu bulmak için meditasyon veya doğa yürüyüşleri önerilir. Hislerinin derinliğine inmek, kararlarını daha net bir şekilde almanı sağlayacak. Yakın çevrendeki insanların duygusal ihtiyaçlarına duyarlılığın artmışken, onlara destek olman gerekebilir. Sosyal çevrende ilginç gelişmeler yaşanabilir; bu, yeni dostluklar veya profesyonel ortaklıklar getirebilir. Bugünün enerjisi, sezgilerini güçlendirip, hayallerin için harekete geçme cesaretini tetikleyebilir. Kendine güven; dönüşüm sürecindesin.
Bugün keşfetme arzun yüksek. Yeni deneyimlere açılmak, farklı bakış açıları edinmek harika bir yolculuğa çıkmana vesile olabilir. Eğitici bir kitap okumak ya da ilginç bir belgesel izlemek içsel huzurunu artırabilir. Sosyal ilişkilerinde ise beklenmedik gelişmeler yaşanabilir; arkadaşlarınla yapacağın sohbetler, yeni fırsatlar doğurabilir. Duygusal bağlarını güçlendirmek için samimi bir iletişim şart. Ancak, düşüncelerini ifade etmeden önce duygularını iyi analiz etmelisin. Harcamalarına dikkat et; ani bir alışveriş isteği seni maddi anlamda zorlayabilir. Kendine zaman ayırmayı unutma; doğdayken ya da bir hobinle ilgilenirken içsel enerjini yenileyebilirsin. Alışılmışın dışında bir şeyler denemek, kendini daha özgür hissetmene olanak tanıyacak. Hayatında çekimser kaldığın konularda cesur adımlar atmak için doğru zaman. Rahat ol, keyfini çıkarmayı öğren.
Bugün, kararlılığın ve azmin ön planda olduğu bir gün. Hedeflerine ulaşmak için gereken adımları atmak için içsel motivasyonunu bulabilirsin. İş hayatında, sana güvenenlerin beklentisini karşılamak üzeresin; bu durum, özgüvenini artıracak fakat baskı da yaratabilir. Bir sonraki aşama için net ve mantıklı bir plan yapman gerekiyor. Kendi sınırlarını zorlamadan, zamanı iyi kullanmalısın.Sosyal ilişkilerinde korumacı bir tavır takınmak isteyebilirsin; bu, sevdiğin insanlarla olan iletişimini etkileyebilir. Duygusal derinliklerini paylaşma ihtiyacı duyabilirsin fakat bunun için doğru anı beklemekte fayda var. Kendine karşı nazik olmayı unutma, tüm bu sorumlulukların arasında kendine alan aç.Akşam saatlerinde yaratıcı yönlerin öne çıkabilir; bir hobi veya sanatsal bir aktivite ile ilgilenmek, içsel huzurunu bulmana yardımcı olacaktır. Doğru dengeyi sağlarsan, stresini de azaltabilirsin. Unutma, adım adım ilerledikçe ulaştığın noktalar daha da anlam kazanacak.
Bugün, yenilikçi düşüncelerinin ve sıra dışı yaklaşımlarının ön plana çıkacağı bir gün. Başkalarına ilham verecek fikirler bulabilirsin. Sosyal çevrenle olan ilişkilerin güçlenecek; arkadaşlarınla ortak projeler üzerinde çalışmak, seni motive edecek. Ancak, kişisel alanına duyduğun ihtiyacı unutmamalısın. Kendi içsel sesine kulak vermek, yaratıcılığını besleyecek. Yeniliklere açıksın; bu fırsatları değerlendirirken, sezgilerine güvenmekte tereddüt etme. İçinde bulunduğun ruh hali, çevrendekilerle olan etkileşimlerini dönüştürebilir. Beklenmedik, heyecan verici olaylar gündeme gelebilir. Sosyal bağlantılarını güçlendirirken, farklı bakış açılarına açık olmak, seni daha da yenilikçi bir konuma getirebilir. Kendi değerin ve ilgi alanların üzerinde düşünmek, nihayetinde daha sağlıklı bir denge bulmana yardımcı olacak.
Bugün sezgilerin güçlü, içsel hislerin seni yönlendirecek. Duygusal derinliklere inmeye ve ilişkilerinde empati kurmaya hazır hissediyorsun. Çevrendeki insanların duygusal ihtiyaçlarını anlama kabiliyetin artıyor; bu durum, arkadaşlık ve aşk ilişkilerinde özel anlar yaratabilir. Yaratıcılığın tavan yapabilir, sanatsal projelere veya hobilerine yönelmek için harika bir gün. Ancak, gerçeklikten kaçma eğilimlerin olabilir, bu nedenle ayaklarını yere sağlam basmaya özen göster. Kendinle barışık olmak ve ruhsal dinginlik bulmak için meditasyon veya doğada vakit geçirmek iyi gelebilir. İçindeki iyilikseverlik duygusu, başkalarına yardım etme arzusunu artırıyor; hayırsever projelere katılmak ya da yakınlarına destek olmak için motive olabilirsin. Akşam saatlerinde, derin bağlantılar kurabileceğin bir sohbet veya tanışma söz konusu olabilir. Duygusal zenginliğini paylaşmak, karşındaki kişilerle yakınlaşmanı sağlayabilir.
