1
“Ben saf halk çocuklarının nasıl sömürüldüklerini gördüm. Yurdunu seven bir insan, yazar olarak; yurdumun kalkınmasının gerekleri üzerine düşündüm, yazdıklarımla eyleme katıldım. Karınca kararınca tabii… Hikayelerimde, romanlarımda şunları belirttim: Halkım sömürülüyor, eziliyor. Bu koşulların ortadan kaldırılması gerekiyor…”
Bu sözler; 2 Haziran 1970’te yaşamını yitiren, 56 yıllık yaşamına 50’ye yakın edebiyat eseri sığdıran, ekmek parası için senaryo yazan, toplumcu gerçekçi edebiyatın usta kalemi Orhan Kemal’e ait.
Eserlerindeki karakterler ve olaylarla günümüze ışık tutan; toprak ve fabrika işçilerinin dünyasını, İstanbul’daki gecekondu mahallelerini, fabrika çevrelerini, kentleşmenin sancılarını çeken küçük, sıradan insanları, aydınlık bir bilinçle okuyuculara yansıtan Kemal, bugün 107 yaşında.
Türk edebiyatının aydınlık gerçekçi yazarı Orhan Kemal’i, doğum gününde, oğlu Işık Öğütçü Cumhuriyet’e anlattı.
“DEVRİMCİ BİR EDEBİYATÇIYDI”
Türk edebiyatının usta yazarlarından Orhan Kemal’i edebi kişiliği ve Türk edebiyatına katkıları açısından nasıl anlatırsınız?
Küçük insanı, emekçileri, sömürülenleri konu ederek, pek çok işlenmemiş konuyu gündeme getirerek, onların çektikleri sıkıntıları yazarak onların sesi olmuş devrimci ve yaratıcı bir edebiyatçımızdı.
Yazar kimliğinin dışında, Orhan Kemal nasıl bir babaydı?
Çocuklarına karşı hadi daha genel söyleyeyim tüm insanlara karşı merhametli, şefkatli ve sevgi dolu bir insandı ve benim için değerli bir babaydı.
Türkiye’de güncel ve genç yazarları takip ediyor musunuz? Güncel edebiyatı nasıl değerlendiriyorsunuz? Orhan Kemal hayatta olsaydı, mevcut edebiyat dünyasını nasıl yorumlardı?
Bu sorunuza zaman zaman diye yanıt vereyim. Üstat ile ilgili yapacak çok araştırmam olduğu için zaman bulamıyorum diyebilirim. Yazı alanı da çok çeşitlendiği için herkes kendi kabiliyeti oranında eserler veriyor. Ama önemli olan okurun benimsemesi ve yapıtın geleceğe kalabilmesi. Gençlere inanan Orhan Kemal onların Türk edebiyatını daha da ileri götüreceğini mutlaka belirtirdi.
“DEMOKRASİ DÜŞMANLARINA KARŞI KALEMİNİ KESKİNLEŞTİRİRDİ”
Genellikle eserlerinde yoksul insanların hayatlarına ve üzüntülerine değinen Kemal, sosyal gerçekçi akımın bir temsilcisiydi. Orhan Kemal hayatta olsaydı, günümüz toplumuna bakış açısı nasıl olurdu? Günümüzü eserlerine nasıl yansıtırdı?
Benim düşünceme göre ülkemizde ekonomik, sosyal, hukuksal, demokratik ve özgürlükler ile ilgili sorunlar sürdüğü sürece Orhan Kemal bu konulara değinen eserler mutlaka yazacaktı. Askeri ve sivil darbelerin karşısında olarak demokrasi düşmanlarına karşı daha sert kalemini keskinleştirecekti.
“YAŞASAYDI, İKTİDARIN KARŞISINDA OLURDU”
Toplumsal olan her şey siyasidir demek yanlış olmayacaktır. Türkiye’de siyaset ve edebiyat da hep birbirine yön verdi. Orhan Kemal, bugün Türkiye’nin içinde bulunduğu durumu nasıl değerlendirirdi ve mevcut iktidara karşı nasıl bir tavır alırdı? Mevcut iktidarın, Orhan Kemal’in eserlerine nasıl bir etkisi olurdu?
Tabii ki karşısında olurdu. Yıllarca sömürüye karşı olmuş, ezilenlerin yanında saf tutmuş bir yazarın anti demokratik uygulamalar karşısında susması beklenemezdi. Susmayacaktı. Edebiyatıyla kitleleri bilinçlendirmeye devam edecekti.
“SANATÇIYI DAR KALIBA SOKMAYA ÇALIŞAN, SONUNU HAZIRLAR”
İktidarın sanata ve edebiyata olan bakışını nasıl değerlendiriyorsunuz?
Kendileri de itiraf ediyor zaten: Eğitimde ve kültürde başarılı olamadık diye konuşuyorlar. Edebiyat ve sanat muhaliftir. Benden taraf olacaksın yoksa bertaraf olursun, söylemi sanatçı için geçerli olmaz. Gerçek sanat da gerçek sanatçı da biat etmez. Biat ederse zaten sanatçı olmaz. Tarihe bakın kapı kulu olan sanatçılar değil, baş kaldıran sanatçılar tarihin altın sayfalarında yer alır, görürsünüz. Sanatçıyı dar kalıba sokmaya çalışan iktidarlar aslında kendi sonunu hazırlar.
Edebiyat alanında ilerlemek isteyen ve yazmayı seven gençlere tavsiyeniz neler olur?
İyi örnekleri çok okumalarını ve yazmalarını önerebilirim. Hayatın içinde olarak insanlardan beslenmeyi ve ne kadar çok insan tanırlarsa o kadar iyi sonuç alacaklarını önermek isterim.
Bugün enerjin yüksek, başkalarının dikkatini çekmek için harika bir zaman. Cesur adımlar atabilir, hedeflerine ulaşmak için kararlı bir tutum sergileyebilirsin. Sosyal ilişkilerinde de güçlü bir etki yaratacak, yeni bağlantılar kurma fırsatını değerlendireceksin. İçsel motivasyonun yüksek; bu, seni istediklerini elde etmek konusunda cesaretlendirecek. Ancak, dinlenmeyi de ihmal etme; aşırı hırs ve yorgunluk arasında denge kurmak önem taşıyor. Fırsatları değerlendirmek için sezgine güvenerek harekete geç. Özgüvenin seni başarıya götürecek, unutma!
Bugün, içsel huzurun ve güven arayışının ön planda olduğu bir gün. Maddi konulara odaklanarak, finansal açıdan kendini güçlendirebilir ve geleceğinle ilgili sağlam adımlar atabilirsin. İlişkilerdeki tutkun ve bağlılığın, sevdiklerinle arandaki bağı derinleştirecek. Her zaman bilgelikle karar aldığını unutmadan, duygusal ihtiyaçlarını da ihmal etmemen önem taşıyor. Kendini yaratıcı olarak ifade etme arayışın, sanatsal projelere yönelmeni tetikleyebilir. Günün ilerleyen saatlerinde karşına çıkacak sürprizler, yeni fırsatlara kapı aralayabilir. Sabırlı olman ve dengeni koruman, her durumu daha kolay aşmanı sağlayacak.
Düşüncelerinin hızına yetişmekte zorlanabilirsin, zihninde yankılanan fikirlerle dolup taşabilirsin. SOSYAL ortamlarda fark edilebilir bir enerjiyle dikkat çekebilirsin. Kendini ifade etme isteği, birçok insanla bağlantı kurma arzusunu tetikleyebilir. Ancak, duygusal derinliklerden uzak durmak isteyebilirsin; yüzeysel konular daha cazip görünecek. Bu, yaratıcı düşüncelerini serbest bırakmak için harika bir zaman. Aklındaki projeleri hayata geçirmek için duyduğun motivasyonu iyi değerlendirmelisin. Anlaşmazlıklar yaşanabilecek durumlarda, sabırlı ve yapıcı kalman büyük önem taşıyor. Yeni insanlarla tanışma şansı bulabilirsin; dostlukların ilk adımlarını atmak için uygun bir dönemdesin. Gözlem yeteneğinle insan psikolojisine dair derin anlayışlar kazanman mümkün. Kulak kabartmayı unutma; çevrendeki görüşler senin için ilham verici olabilir.
İçsel duyguların ve ev ortamının önem kazandığı bir gün. Ailevi ilişkilerin derinleşmesine, unutulmuş olan duyguların yeniden yüzeye çıkmasına sebep olabilir. Hassasiyetin artacak, bu da karşılaştığın durumların seni daha fazla etkilemesine neden olabilir. Kendini koruma içgüdüsü, bazen sosyal çevreyle olan etkileşimlerini sınırlayabilir. Tasarruf ve maddi konulardaki tutumların, gelecekteki planlarını şekillendirecek önemli bir etken haline gelecek. İçsel dünyanda denge arayışındasın; bu süre zarfında sevdiğin aktivitelerle kendine zaman ayırmayı ihmal etme. Kendine dönük bir bakış açısı geliştirmek, ruhsal dinginliğini sağlayacak. Sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirmek adına samimi ve içten bir iletişim kurmak isteyebilirsin. Kendi ihtiyaçlarını ifade etmekten çekinme; bu, ilişkilerin için faydalı olacaktır.
Bugün, yaratıcı enerjiniz yüksek, bu yüzden sanatsal projelere veya hobilerinize yönelmek için mükemmel bir zaman. Kendinizi ifade etmek isteyeceksiniz; bu dönemde sosyal çevrenizden destek alabilirsiniz. İnsanlarla etkileşiminiz oldukça olumlu, liderlik vasıflarınız ön planda. Kendi fikirlerinizi cesurca savunurken, başkalarına ilham verebilirsiniz. Ancak dikkat edin, aşırı benmerkezci tutumlar sergilememeye özen gösterin. Bu, ilişkilerinizi derinleştirmek için harika bir fırsat. Birden fazla iş üzerinde çalışıyorsanız, önceliklerinizi belirlemek sizin için faydalı olacaktır. İçsel gücünüzle beraber, cesur bir adım atmak için gereken motivasyonu bulabilirsiniz. Unutmayın, sahne sizin! Şimdi parlamak için doğru zaman.
Detaylara olan düşkünlüğün ve analitik düşünme yeteneğin bu günlerde seni daha da öne çıkaracak. Hayatında bazı önemli kararlar alman gereken bir dönemdesin. Gün içerisinde karşına çıkan durumları mantık süzgecinden geçirmen, daha sağlam ve etkili sonuçlar almanı sağlayacak. İş yerinde ekip çalışmalarına katılmak, karşılıklı etkileşimlerde bulunmak için harika bir zaman dilimi. Aklındaki projeleri paylaşmak, ilham almak ve ilham vermek adına yapıcı iletişimler gerçekleştirme fırsatları var. Duygusal ilişkilerinde ise, sevgi dilinin detaylarına odaklanmak, karşı tarafla daha derin bağlar kurmana yardımcı olabilir. Kendini ifade etme biçiminde samimi ve nazik bir tutum sergilemek, ilişkilerini güçlendirecek. Günün ilerleyen saatlerinde sağlığına dikkat etmekte fayda var. Küçük bir rahatsızlık veya stresle başa çıkmak için doğadaki huzuru bulabilirsin. Kendine biraz zaman ayırmayı unutma.
Yeni iletişim kurma fırsatları kapınızı çalarken, güzel diyaloglar ve etkileşimler gündemde. Sanatsal yönlerinizin ön plana çıkacağı bir gün, çevrenizdekilerle uyum içinde ilerlemek sizi besleyecek. Duygusal denge arayışınıza katkıda bulunan ilişkiler daha da derinleşebilir. Kendi isteklerinizi önceliklendirmek, içsel huzurunuzu artıracak. Aşk ve dostluk bağlarında, samimiyet ve dürüstlük ön planda olmalı. İçsel hislerinize güvenin; sezgileriniz sizi doğru yöne yönlendirecek. Güzellik ve estetik konularında yaratıcı projeler başlatmak için ideal bir zaman. Kendi tarzınızı ifade etmede cesur olun, diğerleri üzerinde derin bir etki bırakabilirsiniz.
Duygusal derinliklerde gezineceğin bir gün. İçsel sezgilerin oldukça güçlü; bu, gizli kalmış kalp acılarını veya geçmişten gelen bağları gün yüzüne çıkarmak için bir fırsat sunabilir. Kendine dönüp bakma ihtiyacı hissedebilirsin. Karşılaşacağın kişilerle olan bağlarında tutkulardan ziyade, dürüstlük ve açıklık ön planda olacak. Alacaklarınıve vereceklerini dengelemek konusunda dikkat etmelisin. Sürükleyici bir tartışmanın ortasında bulabilirsin kendini; burada sabırlı olmak ve anlayışlı yaklaşmak önemli. Gelecek hayallerin için sağlam adımlar atmak, kendine olan güvenini perçinleyecek. İçindeki tutkuyu, yaratıcılıkla birleştirip sanatsal bir projeye yönelmek, ruh halini yükseltecek.
Enerjin, özgürlük arayışı ve macera isteği ile dolup taşıyor. Bugün yeni deneyimlere açıksın; yeni yerler keşfetmek, ilginç insanlarla tanışmak için fırsatlar karşına çıkabilir. Kendi içsel gerçeğine odaklanarak, düşüncelerini ve inançlarını sorgulamak için mükemmel bir zaman. Seyahat planları yapabilir, bir kitap ya da kültürel bir etkinlik ile ufkunu genişletebilirsin. Sosyal çevren, hem destekleyici hem de ilham verici olacak, fikir alışverişleri yaparak yeni perspektifler kazanabilirsin. Duygusal ilişkilerinde daha dürüst ve samimi olmaya özen göstermelisin; bu, derin bir bağ kurmana yardımcı olabilir. Rahat bir iletişim ortamı yaratman, sevdiğin kişilerle arandaki bağı güçlendirecektir. Bugün şans peşinden koşmak ve risk alarak cesur adımlar atmak için iyi bir zaman. İçinde barındırdığın tutku, seni başarıya taşıyabilir. Kendine güven, sezgilerini dinle. Bu, hem kişisel hem de ruhsal büyüme sağlamak için eşsiz bir fırsat.
Bugün sorumluluklar ön planda. Disiplininle başarıya ulaşmak için gereken adımları atabiliyorsun. Mantıklı düşünmen, karmaşık durumları kolayca çözmene yardımcı olacak. İş yerinde veya sosyal çevrende otorite figürü olarak dikkat çekebilirsin. Ancak duygusal bağların da önem kazandığı bir zaman dilimindesin; sevdiklerinle olan iletişimine özen göstermen gerekiyor. Duygusal destek almak yerine yönlendirici bir rol üstlenebilirsin. Kendine bir süre ayırmayı unutma, zihnini ve bedenini dinlendirmek, geleceğe daha sağlam adımlarla ilerlemeni sağlayacak. Hem kariyer hem de kişisel hayatında dengeyi sağlamak için çaba göstermelisin. Unutma ki, her zorluğun ardında bir fırsat saklı!
Bugün, yenilikçi düşüncelerinin ve sıradışı fikirlerinin öne çıkacağı bir gün. Entellektüel merakın artacak, bu da seni farklı konulara yönlendirebilir. Sosyal çevrendeki insanlarla olan iletişimini güçlendirmek için önemli fırsatlar karşına çıkacak. Arkadaşlarınla yapacağın tartışmalar, yeni bakış açıları kazanmanı sağlayabilir. Duygusal anlamda daha özgür hissedeceğin anlar yaşayacaksın; bu da sana yenilik arayışında olan ruhunu besleyecek. Hayatının her alanında reform yapma isteğin artarken, geçmişle ilgili meselelerde netleşebilir, ardında bırakman gereken şeylere veda etme ihtiyacı hissedebilirsin. Dikkatini vererek yürütmen gereken projeler, sürpriz başarılar getirebilir, bu yüzden enerjini doğru kanallara yönlendirmeni tavsiye ederim. Unutma, bu günler senin yaratıcı yönünü keşfetmene ve topluma katkıda bulunmana olanak sağlayacak bir dönem. Kalbindeki özgürlük arzusunu beslemeye dikkat et.
Duygusal derinliklerinizi keşfetmek için harika bir gün. İçsel sesinize kulak vermek, sezgilerinizi güçlendirecek. Sosyal ilişkilerde empatiniz artıyor; başkalarının hislerini anlama konusunda daha yetkin olabilirsiniz. Sanatsal veya yaratıcı aktivitelerle ilgilenmek, ruh halinize olumlu etki edecek. İçsel huzur bulma çabalarınız, meditasyon ya da doğa yürüyüşleriyle desteklenebilir. Duygusal açıdan kararsız hissedebilirsiniz; duygu durumu değişikliklerinize dikkat edin. Bazen kendinize ayırdığınız zaman, mutluluğunuzda bir dönüm noktası olabilir. Ani gelişmeler, birikmiş sorunlarınızı çözmenize yardımcı olabilir. Kişisel sınırlarınızı belirlemekten çekinmeyin; bu, sağlıklı ilişkiler kurmanıza olanak tanır.
