1
“Ben saf halk çocuklarının nasıl sömürüldüklerini gördüm. Yurdunu seven bir insan, yazar olarak; yurdumun kalkınmasının gerekleri üzerine düşündüm, yazdıklarımla eyleme katıldım. Karınca kararınca tabii… Hikayelerimde, romanlarımda şunları belirttim: Halkım sömürülüyor, eziliyor. Bu koşulların ortadan kaldırılması gerekiyor…”
Bu sözler; 2 Haziran 1970’te yaşamını yitiren, 56 yıllık yaşamına 50’ye yakın edebiyat eseri sığdıran, ekmek parası için senaryo yazan, toplumcu gerçekçi edebiyatın usta kalemi Orhan Kemal’e ait.
Eserlerindeki karakterler ve olaylarla günümüze ışık tutan; toprak ve fabrika işçilerinin dünyasını, İstanbul’daki gecekondu mahallelerini, fabrika çevrelerini, kentleşmenin sancılarını çeken küçük, sıradan insanları, aydınlık bir bilinçle okuyuculara yansıtan Kemal, bugün 107 yaşında.
Türk edebiyatının aydınlık gerçekçi yazarı Orhan Kemal’i, doğum gününde, oğlu Işık Öğütçü Cumhuriyet’e anlattı.
“DEVRİMCİ BİR EDEBİYATÇIYDI”
Türk edebiyatının usta yazarlarından Orhan Kemal’i edebi kişiliği ve Türk edebiyatına katkıları açısından nasıl anlatırsınız?
Küçük insanı, emekçileri, sömürülenleri konu ederek, pek çok işlenmemiş konuyu gündeme getirerek, onların çektikleri sıkıntıları yazarak onların sesi olmuş devrimci ve yaratıcı bir edebiyatçımızdı.
Yazar kimliğinin dışında, Orhan Kemal nasıl bir babaydı?
Çocuklarına karşı hadi daha genel söyleyeyim tüm insanlara karşı merhametli, şefkatli ve sevgi dolu bir insandı ve benim için değerli bir babaydı.
Türkiye’de güncel ve genç yazarları takip ediyor musunuz? Güncel edebiyatı nasıl değerlendiriyorsunuz? Orhan Kemal hayatta olsaydı, mevcut edebiyat dünyasını nasıl yorumlardı?
Bu sorunuza zaman zaman diye yanıt vereyim. Üstat ile ilgili yapacak çok araştırmam olduğu için zaman bulamıyorum diyebilirim. Yazı alanı da çok çeşitlendiği için herkes kendi kabiliyeti oranında eserler veriyor. Ama önemli olan okurun benimsemesi ve yapıtın geleceğe kalabilmesi. Gençlere inanan Orhan Kemal onların Türk edebiyatını daha da ileri götüreceğini mutlaka belirtirdi.
“DEMOKRASİ DÜŞMANLARINA KARŞI KALEMİNİ KESKİNLEŞTİRİRDİ”
Genellikle eserlerinde yoksul insanların hayatlarına ve üzüntülerine değinen Kemal, sosyal gerçekçi akımın bir temsilcisiydi. Orhan Kemal hayatta olsaydı, günümüz toplumuna bakış açısı nasıl olurdu? Günümüzü eserlerine nasıl yansıtırdı?
Benim düşünceme göre ülkemizde ekonomik, sosyal, hukuksal, demokratik ve özgürlükler ile ilgili sorunlar sürdüğü sürece Orhan Kemal bu konulara değinen eserler mutlaka yazacaktı. Askeri ve sivil darbelerin karşısında olarak demokrasi düşmanlarına karşı daha sert kalemini keskinleştirecekti.
“YAŞASAYDI, İKTİDARIN KARŞISINDA OLURDU”
Toplumsal olan her şey siyasidir demek yanlış olmayacaktır. Türkiye’de siyaset ve edebiyat da hep birbirine yön verdi. Orhan Kemal, bugün Türkiye’nin içinde bulunduğu durumu nasıl değerlendirirdi ve mevcut iktidara karşı nasıl bir tavır alırdı? Mevcut iktidarın, Orhan Kemal’in eserlerine nasıl bir etkisi olurdu?
Tabii ki karşısında olurdu. Yıllarca sömürüye karşı olmuş, ezilenlerin yanında saf tutmuş bir yazarın anti demokratik uygulamalar karşısında susması beklenemezdi. Susmayacaktı. Edebiyatıyla kitleleri bilinçlendirmeye devam edecekti.
“SANATÇIYI DAR KALIBA SOKMAYA ÇALIŞAN, SONUNU HAZIRLAR”
İktidarın sanata ve edebiyata olan bakışını nasıl değerlendiriyorsunuz?
Kendileri de itiraf ediyor zaten: Eğitimde ve kültürde başarılı olamadık diye konuşuyorlar. Edebiyat ve sanat muhaliftir. Benden taraf olacaksın yoksa bertaraf olursun, söylemi sanatçı için geçerli olmaz. Gerçek sanat da gerçek sanatçı da biat etmez. Biat ederse zaten sanatçı olmaz. Tarihe bakın kapı kulu olan sanatçılar değil, baş kaldıran sanatçılar tarihin altın sayfalarında yer alır, görürsünüz. Sanatçıyı dar kalıba sokmaya çalışan iktidarlar aslında kendi sonunu hazırlar.
Edebiyat alanında ilerlemek isteyen ve yazmayı seven gençlere tavsiyeniz neler olur?
İyi örnekleri çok okumalarını ve yazmalarını önerebilirim. Hayatın içinde olarak insanlardan beslenmeyi ve ne kadar çok insan tanırlarsa o kadar iyi sonuç alacaklarını önermek isterim.
Dinamik ve enerjik bir gün seni bekliyor. Yapmak istediğin projeler için harekete geçmek için mükemmel bir zaman. Fakat acele etme; detayları gözden geçirmek önemli. Ayrıca sosyal çevrenle olan ilişkilerde sıcak ve samimi bir bağ kuruyor olabilirsin. Akılcı ve cesur davranmak, karşına çıkan fırsatları görmene yardımcı olacak. İçsel motivasyonun yüksek; bu, seni hedeflerine bir adım daha yaklaştıracak. İletişimde dikkatli ol; bazen güçlü duygular, düşüncelerini ifade ederken belirsizlik yaratabilir. Kendini ifade etme şeklin, başkaları üzerinde olumlu bir etki bırakabilir. Unutma, liderlik vasfını gösterme zamanı!
Bugün içsel huzur arayışında olabilirsin. Kendine ait bir alan yaratmak isteği baskın. Yaratıcılığın yükseliyor, iş veya hobilerle ilgili yeni projelere yönelebilirsin. İlişkilerde ise sadakat ve güven temaları ön planda. Yakınlarınla bir araya gelmek, duygusal bağları güçlendirmek için harika bir zaman. Maddi konularda dikkatli olmalısın; ani harcamalar yapmaktan kaçınmak, finansal dengenin korunması açısından faydalı olacak. Sağlıkta ise kendine zaman ayırmayı unutma; bedenine olan ilgini artırmak için spor veya doğayla iç içe aktiviteler iyi gelebilir. Unutulmaması gereken en önemli şeylerden biri, sabırlı kalmanın ve güzellikleri fark etmenin değeridir.
Bugün zihin gündeminde hareketlilik var. Yeni bilgiler edinme arzusu seni harekete geçiriyor, bu yüzden öğrenme fırsatlarını değerlendirmek için mükemmel bir zaman. Sosyal ilişkilerde daha dışa dönük ve etkili olabilirsin; başkalarıyla fikir alışverişi yapmak, sana yeni perspektifler kazandıracak. Duygusal anlamda biraz dalgalı hissedebilirsin; bu durum, çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerinde kendini ifade etme şekline yansıyabilir. Dikkatini dağıtacak detaylardan uzak durmaya çalış. Yaratıcılığını ortaya çıkaracak projeler üzerinde çalışabilir, kendini ifade etmenin farklı yollarını arayabilirsin. Kısa seyahatler veya iletişim amaçlı görüşmeler gündeme gelebilir. Kendini ifade etmek konusunda cesur olmalısın; içindeki düşüncelerinin dışa vurumu, başkaları üzerinde güçlü bir etki bırakacaktır.
Duygusal derinliğin ön planda olduğu bir gün seni bekliyor. İçsel hislerinle yüzleşmeyi, kalbindeki sesleri dinlemeyi gerektiren durumlarla karşılaşabilirsin. Kendini savunmasız hissedebilirsin, ancak bu durum, duygusal dayanıklılığını artırma fırsatı sunuyor. Aile ilişkilerine, evle bağlantıya özel bir özen göstermen gereken bir dönemdesin; sevgi ve şefkatle yaklaşmanız faydalı olabilir. Dinleme yeteneğin bu dönemde özellikle önem kazanıyor; başkalarının ihtiyaçlarını anlamak, sizi daha yakın kılabilir. Yeni projeler ve yaratıcılık konularında fikirlerini paylaşma cesaretini gösterme zamanıdır. Kendinle barışık olman, içsel huzurunu bulman için anahtar niteliğinde olacak. Unutma, duygusal dengeyi sağlamak için kendine de zaman ayırmalısın.
Ateş ve kararlılıkla parlayacaksın. Bugün yaratıcılığın zirveye ulaşacak, bu da seni çevrendeki insanların dikkatini çekmene yardımcı olacak. Sosyal ilişkilerinde cesur ve cömert bir tutum sergileyerek etrafındaki insanları etkileyebilirsin. Kendine güvenin tam; bu, karşına çıkacak olan fırsatları değerlendirmende belirleyici olacak. Ayrıca, gün içinde ani sürprizler yaşayabilirsin. Geçmişte yaşadığın olumsuz deneyimlerin üzerinden gelmek için harika bir fırsat doğacak. İletişimde diplomatik olman ve duygularını sağduyulu bir şekilde ifade etmen, önemli bir meseledeki sorunları çözmene yardımcı olabilir. Kendin olmanın, yani içindeki güçlü aslanı serbest bırakmanın zamanı. Riski göze al, hayat seni tatmin edecek teklifler sunabilir!
Dikkat ve titizlikle yaklaşacağın durumlarla karşılaşacaksın. Gün içerisinde ayrıntılarla boğuşmak yerine büyük resmi görmek, sana zihin açıklığı kazandırabilir. İş yerindeki projelerine odaklanmak, başkalarına yardım etme isteğin ön plana çıkacak, bu sayede iş birliği yapma fırsatları doğabilir. Sağlık konularına dikkat etmen gereken bir dönemdesin. Rutinin dışında hareket etmek, zihnini canlandıracak ve stresini azaltacaktır. Kişisel ilişkilerde samimi ve açık olmak, belirsizlikleri netleştirebilir. Sevgi dolu, destekleyici bir enerji içindesin, bundan yararlanmaktan çekinme. Kendine güven ve sağlam adımlarla ilerlemek, hedeflerine ulaşmanı sağlayabilir.
Bugün içsel denge ve uyum arayışında yoğun bir his içinde olabilirsin. Sosyal etkileşimlerde kendini daha kararlı ve etkin hissedeceksin. İlişkilerde sevgi ve destek arayışın, başkalarıyla olan bağlarını güçlendirebilir. Estetik ve sanatsal faaliyetler seni içine çekebilir; bu tür aktiviteler ruh halini iyileştirecek ve yaratıcılığını ortaya çıkaracaktır.Aynı zamanda, bazı çatışmalar veya anlaşmazlıklar ortaya çıkabilir. Bu durum, iletişim becerilerini kullanarak çözüme kavuşturabileceğin bir fırsat sunuyor. Sabırlı ve diplomatik kalmant önemli. Kendinle barışık olmak ve başkalarıyla uyum sağlamak bugün özellikle kritik. Duygularını dengelemek için biraz yalnız kalmayı ve düşünmeyi de tercih edebilirsin. Kendini ifade etme özgürlüğü bulduğunda, iç dünyanda bir huzur hissedeceksin.
Duyguların derinleşeceği, sezgilerinle çevrendeki olayları daha net görebileceğin bir dönemdesin. Gizli kalmış hislerin, düşüncelerin yüzeye çıkıyor ve bu durum ilişkilerine farklı bir perspektif katabilir. Karşılaştığın zorluklar seni daha da güçlendirecek. İlişkilerinde sınırlarını net bir şekilde belirlemek, başkalarının etkisinden uzaklaşmanı sağlayabilir. Kendine dönme ve içsel araştırma yapma ihtiyacı içinde olabilirsin. İçsel huzurun için ruhsal ve fiziksel dengeyi sağlamak önemli. Yaratıcılığın yüksek, ilgi alanlarınla ilgili yeni keşifler yapabilirsin. İş yerinde dikkatli olman gereken durumlar ortaya çıkabilir; stratejik düşünerek ilerlemek en iyisi. Değişken ruh halinle başa çıkarken, sabırlı olmalı ve akışın içinde kaybolmamaya çalışmalısın. Özgürlüğüne verdiğin değeri iyice anladığın bugünlerde, aynı zamanda bağlılıklarını da sorgulayabilirsin. Unutma, her şey geçici ve bu süreçten güçlenerek çıkacaksın.
Macera arayışında bir gün. Farklı deneyimlere açık olmalı, yeni yerler keşfetmeli ve düş gücünü serbest bırakmalısın. Hayatın sıradan akışından uzaklaşmak, ruhunu besleyecek. Felsefi düşünceler gündeminizi meşgul edebilir, derin tartışmalar yapmak isteyebilirsin. Sosyal çevrenden güzel haberler alacak, belki de yeni dostluklar kuracaksın. Risk almaktan çekinme, zira cesaretin seni beklenmedik fırsatlarla buluşturabilir. Duygusal olarak kendine dikkat et, içsel dengeyi bulduğun sürece, sevdiklerinle olan bağın güçlenerek artacak. Eğlence ve keyif dolu bir gün seni bekliyor; hayatın tadını çıkar.
Bugün, kararlılığın ve azminle ön plana çıkıyorsun. Hedeflerine ulaşma konusunda içsel bir güç hissedeceksin. Mevcut projelerine ve görevlerine odaklanman, çevrendekilere güven verecek. İş hayatında olumlu gelişmeler yaşanabilir; emeklerinin karşılığını alma zamanı geldi. İletişimde dikkatli olman, yanlış anlaşılmaların önüne geçer. Kendine karşı daha nazik olmalısın, sabrının sınırlarını zorlamadan dinlenmeyi unutmamalısın. Özel hayatında ise, sevdiğinle güçlü bağlar kurmak adına anlamlı zamanlar geçirebilirsin. Birlikte yapacağınız aktiviteler, ilişkinizi derinleştirecek. Duygusal olarak kendini daha iyi hissedecek, içsel huzuru yakalayacaksın. Sezgilerine güven, hayal gücünü serbest bırak ve yaşamını renklendir.
Orijinal fikirlerin ve yenilikçi düşüncelerinin ön planda olduğu bir gün. Sosyal ilişkilerdeki dinamizm, çevrendeki insanlarla yeni bağlar kurmanı sağlayabilir. Beklenmedik sürprizlerle dolu anlar yaşayabilir, ilham verici insanlarla karşılaşabilirsin. Kendi içsel kaynaklarına yönelerek, özgün projelere imza atma fırsatını iyi değerlendirmelisin. Duygusal anlamda özgürlük hissetmek sana güç katacak, bu sayede hayal gücünü serbest bırakabilirsin. Kendini ifade etme şeklin, başkaları üzerinde güçlü bir etki bırakabilir. Bugün yaşanan olaylar, gelecekteki hedeflerine doğru giden yolda önemli bir katman oluşturabilir.
Bu dönemde duygusal derinliklere dalmanın ve sezgilerinin gücüne odaklanmanın tam zamanı. İçsel dünyan biraz karmaşık hissedebilir, ancak kendini ifade etme şeklin oldukça yaratıcı. Duygularını sanatsal bir dilde anlatmak, ruhunu besleyebilir. İlişkilerde daha hassas ve anlayışlı bir yaklaşım benimseyebilirsin. Sevdiklerinle yapacağın derin sohbetler, aranızdaki bağı güçlendirecektir. Ayrıca, yalnız kalmayı tercih ediyorsan, meditasyon ya da yalnız yürüyüşler sana büyük bir huzur verebilir. Karar alma süreçlerinde sezgine güvenmen, doğru yolda ilerlemeni sağlayacaktır. Her şeyden önce, kendine karşı nazik olmayı unutma; ruhsal ihtiyaçlarını karşılamak için gerekli adımları atman önemli.
