1
“Ben saf halk çocuklarının nasıl sömürüldüklerini gördüm. Yurdunu seven bir insan, yazar olarak; yurdumun kalkınmasının gerekleri üzerine düşündüm, yazdıklarımla eyleme katıldım. Karınca kararınca tabii… Hikayelerimde, romanlarımda şunları belirttim: Halkım sömürülüyor, eziliyor. Bu koşulların ortadan kaldırılması gerekiyor…”
Bu sözler; 2 Haziran 1970’te yaşamını yitiren, 56 yıllık yaşamına 50’ye yakın edebiyat eseri sığdıran, ekmek parası için senaryo yazan, toplumcu gerçekçi edebiyatın usta kalemi Orhan Kemal’e ait.
Eserlerindeki karakterler ve olaylarla günümüze ışık tutan; toprak ve fabrika işçilerinin dünyasını, İstanbul’daki gecekondu mahallelerini, fabrika çevrelerini, kentleşmenin sancılarını çeken küçük, sıradan insanları, aydınlık bir bilinçle okuyuculara yansıtan Kemal, bugün 107 yaşında.
Türk edebiyatının aydınlık gerçekçi yazarı Orhan Kemal’i, doğum gününde, oğlu Işık Öğütçü Cumhuriyet’e anlattı.
“DEVRİMCİ BİR EDEBİYATÇIYDI”
Türk edebiyatının usta yazarlarından Orhan Kemal’i edebi kişiliği ve Türk edebiyatına katkıları açısından nasıl anlatırsınız?
Küçük insanı, emekçileri, sömürülenleri konu ederek, pek çok işlenmemiş konuyu gündeme getirerek, onların çektikleri sıkıntıları yazarak onların sesi olmuş devrimci ve yaratıcı bir edebiyatçımızdı.
Yazar kimliğinin dışında, Orhan Kemal nasıl bir babaydı?
Çocuklarına karşı hadi daha genel söyleyeyim tüm insanlara karşı merhametli, şefkatli ve sevgi dolu bir insandı ve benim için değerli bir babaydı.
Türkiye’de güncel ve genç yazarları takip ediyor musunuz? Güncel edebiyatı nasıl değerlendiriyorsunuz? Orhan Kemal hayatta olsaydı, mevcut edebiyat dünyasını nasıl yorumlardı?
Bu sorunuza zaman zaman diye yanıt vereyim. Üstat ile ilgili yapacak çok araştırmam olduğu için zaman bulamıyorum diyebilirim. Yazı alanı da çok çeşitlendiği için herkes kendi kabiliyeti oranında eserler veriyor. Ama önemli olan okurun benimsemesi ve yapıtın geleceğe kalabilmesi. Gençlere inanan Orhan Kemal onların Türk edebiyatını daha da ileri götüreceğini mutlaka belirtirdi.
“DEMOKRASİ DÜŞMANLARINA KARŞI KALEMİNİ KESKİNLEŞTİRİRDİ”
Genellikle eserlerinde yoksul insanların hayatlarına ve üzüntülerine değinen Kemal, sosyal gerçekçi akımın bir temsilcisiydi. Orhan Kemal hayatta olsaydı, günümüz toplumuna bakış açısı nasıl olurdu? Günümüzü eserlerine nasıl yansıtırdı?
Benim düşünceme göre ülkemizde ekonomik, sosyal, hukuksal, demokratik ve özgürlükler ile ilgili sorunlar sürdüğü sürece Orhan Kemal bu konulara değinen eserler mutlaka yazacaktı. Askeri ve sivil darbelerin karşısında olarak demokrasi düşmanlarına karşı daha sert kalemini keskinleştirecekti.
“YAŞASAYDI, İKTİDARIN KARŞISINDA OLURDU”
Toplumsal olan her şey siyasidir demek yanlış olmayacaktır. Türkiye’de siyaset ve edebiyat da hep birbirine yön verdi. Orhan Kemal, bugün Türkiye’nin içinde bulunduğu durumu nasıl değerlendirirdi ve mevcut iktidara karşı nasıl bir tavır alırdı? Mevcut iktidarın, Orhan Kemal’in eserlerine nasıl bir etkisi olurdu?
Tabii ki karşısında olurdu. Yıllarca sömürüye karşı olmuş, ezilenlerin yanında saf tutmuş bir yazarın anti demokratik uygulamalar karşısında susması beklenemezdi. Susmayacaktı. Edebiyatıyla kitleleri bilinçlendirmeye devam edecekti.
“SANATÇIYI DAR KALIBA SOKMAYA ÇALIŞAN, SONUNU HAZIRLAR”
İktidarın sanata ve edebiyata olan bakışını nasıl değerlendiriyorsunuz?
Kendileri de itiraf ediyor zaten: Eğitimde ve kültürde başarılı olamadık diye konuşuyorlar. Edebiyat ve sanat muhaliftir. Benden taraf olacaksın yoksa bertaraf olursun, söylemi sanatçı için geçerli olmaz. Gerçek sanat da gerçek sanatçı da biat etmez. Biat ederse zaten sanatçı olmaz. Tarihe bakın kapı kulu olan sanatçılar değil, baş kaldıran sanatçılar tarihin altın sayfalarında yer alır, görürsünüz. Sanatçıyı dar kalıba sokmaya çalışan iktidarlar aslında kendi sonunu hazırlar.
Edebiyat alanında ilerlemek isteyen ve yazmayı seven gençlere tavsiyeniz neler olur?
İyi örnekleri çok okumalarını ve yazmalarını önerebilirim. Hayatın içinde olarak insanlardan beslenmeyi ve ne kadar çok insan tanırlarsa o kadar iyi sonuç alacaklarını önermek isterim.
Bugün enerjin yüksek, çevrendekilere ilham verme potansiyelin oldukça kuvvetli. Yenilik arayışların, seni sürükleyici deneyimlere yönlendirebilir. Sosyal ilişkilerde cesur hareketler yapabilir, beklenmedik bağlantılar kurabilirsin. Ancak, acele kararlar verme konusunda dikkatli olmanda fayda var. İçsel sezgilerin, kariyerinle ilgili fırsatları daha iyi değerlendirmene yardımcı olabilir. Kendini ifade ederken özünle bağlantıda kalmak, çevrendeki duygu akışını da olumlu yönde etkileyecektir. Gerektiğinde sağduyunu ve mantığını devreye sokmak, hedeflerine ulaşmanı kolaylaştıracak. Aynı zamanda, fiziksel aktiviteler için harika bir gün; enerjini pozitif bir şekilde kanala yönlendirmek sana iyi gelecek. Kendi isteklerine öncelik vermeyi unutma.
İnatçılığının ön planda olacağı bir gün. Kararlarını sorgulamak yerine, verdiğin sözlerin arkasında durmak isteyeceksin. Maddi konularla ilgili fırsatlar ortaya çıkabilir; bunları dikkatlice değerlendirmek önemli. Yakın ilişkilerde ise duygu yoğunluğu hissedilebilir. Sevdiğin biriyle güzel anlar paylaşma isteği, bir arada olmanızı sağlayacak. Ancak, iletişimdeki ufak yanlış anlamalara dikkat et. Kendini huzurlu hissetmek adına doğanın tadını çıkarabilir, dinlendirici aktivitelerde bulunabilirsin. Duygusal derinliklerinle baş başa kalmak, içsel huzuru bulmana yardımcı olacak.
Bugün düşüncelerinin hızlı bir şekilde şekilleneceği bir gün. Farklı bakış açıları seni heyecanlandıracak, yeni bilgileri öğrenme isteğin artacak. Sosyal etkileşimlerde oldukça canlısın; oldukça yetenekli bir iletişimci olarak çevrendeki insanlarla derin sohbetler yapabilir, onların fikirlerinden ilham alabilirsin. Yapmak istediğin projeler için uygun bir zemin bulabilir, insanları kendi vizyonuna çekebilirsin. İş veya eğitimle ilgili konularda ani gelişmeler söz konusu; spekülasyonlara kapılmadan, mantılı ve pratik bir yaklaşımla ilerlemeyi unutma. Bir yakınından gelecek sürpriz bir teklif, seni düşündürse de değerlendirilmeye değer. Duygusal ilişkilerde esnek kalman, yanlış anlaşılmaların önüne geçebilir. Keyifli anlar yaşamak ve eğlenceli etkinlikler düzenlemek, ruh halini olumlu yönde etkileyecek. Özgürlüğüne düşkünlüğünü hatırlayıp, kendine zaman ayırmayı da ihmal etme.
Bugün, duygusal derinliklerinle bağlantı kurma fırsatlarına sahip olacaksın. İçsel huzur arayışın, aile ve arkadaşlarıyla olan bağlarını güçlendirecek anlarla dolup taşabilir. Sevgi dolu ve şefkatli bir yaklaşım sergileyerek, çevrendekilerin kalplerini kazanacaksın. Ancak, duygusal geçişlerin seni etkileyebilir; bu nedenle içsel sezgilerini dinlemen önem taşıyor. Kendine zaman ayırmayı unutma, ruhsal dinginliğin sağlanması, gün boyunca karşına çıkacak zorlukları aşmana yardımcı olacaktır. İletişim senin için keyifli ve anlamlı olacak, düşüncelerini samimi bir şekilde paylaştığında sürpriz destekler alabilirsin. Duygusal yaralarını sarma ve geçmişe yönelik hesaplaşmalar yapma zamanı. Bu süreç, kişisel dönüşümüne katkıda bulunabilir. İçsel gücünü keşfederken, başkalarına da ilham vermekte tereddüt etme.
Bugün kendini sahnede ışıldarken bulacaksın. Yaratıcılığının doruklarına ulaşırken, içindeki tutkuyu dışarı yansıtma fırsatı yakalayacaksın. Kendi yeteneklerine güvenmek, karizma dolu bir gün geçirmeni sağlayacak. İnsanlar üzerinde güçlü bir etki bırakacak, çevrendekilerin dikkatini çekeceksin. Sosyal ilişkilerinde mücadeleci bir ruhla yaklaşacak, kendini net bir şekilde ifade edeceksin. Ancak aşırı gururdan kaçınmak faydalı olabilir. Kalabalık etkinliklerde yer alabilir, yeni insanlarla tanışabilirsin. Bireysel projelere odaklanmak, seni daha da ön plana çıkaracak. Kalbinin sesini dinlemeyi unutma, sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirmek için adımlar atman gerekebilir. Anlık duygusal dalgalanmalara karşı sabırlı olmalısın; bu, sana hayati dersler katabilir. Bugün, kendine olan inancını tazelemek için harika bir fırsat.
Günün sonunda, detaylara odaklanma yeteneğinle çevrendeki sorunları çözme konusundaki ustalığın ön plana çıkacak. Beklenmedik problemlerle karşılaşabilirsin, ancak sezgilerin ve analitik düşünme kabiliyetin sayesinde bunların üstesinden geleceksin. İş yerinde ya da günlük yaşamında, olağanüstü bir organizasyon yeteneği göstereceksin. İnsanlar, seni güvenirlik ve titizlikle hatırlayacaklar.Sosyal ilişkilerde ise, duygusal bağların derinleşeceği bir dönemdesin. Sevdiklerinle anlamlı ve içten bir bağ kurmak için uygun bir zaman. Sözlerinle kalplere dokunabilir, samimi paylaşımlar yapabilirsin. Sağlık konularında dikkatli olmalısın; bedenine iyi gelen şeyleri tercih et ve dengeli beslenmeye özen göster. Kendi iç huzurunu bulmak için meditasyon veya doğada vakit geçirme yöntemlerini deneyebilirsin. Günün sonunda, içsel bir tatmin hissiyle dolacaksın.
Harmoni arayışında olduğun bir dönemdesin. İletişim becerilerin ön plana çıkacak ve başkalarıyla olan etkileşimlerin seni besleyecek. Sosyal ilişkilerde uyum sağlama yeteneğin, özellikle grup projelerinde ve işbirliklerinde büyük fayda sağlayacak. Duygusal olarak tatmin arayışında olabilir, bu da kişisel ilişkilerine daha fazla derinlik katmak isteyeceğin anlamına geliyor. Karşılıklı anlayış ve empati, iletişimin anahtarı olacak.Bugün, ufak tefek anlaşmazlıklar ve çatışmalara karşı dikkatli olmalısın. Kendini ifade etme şeklinde dengeyi koruma çabası göstermek, gereksiz gereksinim ve stresialık yaratmanın önüne geçecektir. Estetik ve güzellik alanlarına olan ilgini daha çok zaman ayırarak beslemek, ruh halini yükseltebilir. Sanatsal bir projeye başlamak veya mevcut bir yaratımı geliştirmek, yaratıcılığını tetikleyebilir.Bunların yanı sıra, içsel huzurunu sağlamak için kendine zaman ayırmayı unutma. Zihinsel ve fiziksel olarak kendini yenilemek için meditasyon veya doğa yürüyüşleri gibi aktiviteler iyi gelecektir. Bu süreçte kendinle barış ve denge bulmak, hem kişisel hem de sosyal ilişkilerini olumlu yönde etkileyecek.
Gizemli bir aura etrafında dolanırken, içsel sezgilerin ve duyguların yoğunlaşacak. Derin bağlantılar kurmak isteyebilir, ruhsal derinliklere dalış yapabilirsin. Bugün, ilişkilerdeki güç dinamiklerini sorgulamak için doğru bir zaman. Keşfetmek istediğin yeni alanlar ve bilinmeyenler seni heyecanlandırabilir. İçsel dönüşüm süreçlerine, yeniliklere açık ol ve karşına çıkacak fırsatları değerlendir. Kendi gücünü keşfetmek, içsel huzurunu bulmanın anahtarı olabilir. Duygularına kulak ver, hislerini takip et ve gerektiğinde içsel cesaretini ortaya koymaktan çekinme. Yapacağın seçimler, hayatının gidişatını anlamlı bir şekilde etkileyebilir.
Bugün macera arayışın daha da belirginleşecek. Farklı deneyimlere açılmak, seni tanımadığın insanlarla bir araya getirmek için harika bir gün. Büyümek, yeni ufuklar keşfetmek ve varlığını sorgulamak için içsel bir motivasyon hissedeceksin. Özellikle sosyal ilişkilerin seni destekleyecek ve yeni bağlantılar kurman için fırsatlar sunacak. Yaratıcılığın zirveye çıkabilir; bu nedenle hayal gücünü beslemek için bir süreliğine sıradanlıktan uzaklaşmayı düşünebilirsin. Ama dikkat et, düşüncelerin bazen aşırı iyimserlikle birleştiğinde hayal kırıklıkları yaratabilir. Mantığını kullanarak, kalbini dinlemek arasında bir denge kurmalısın. İçsel huzurunu korumayı unutma; yogaya veya meditasyona zaman ayırmak ruhsal dengeni sağlamana yardımcı olabilir. Bugün, şans kapını çaldığında ona kollarını açmayı unutma!
Bugün, hedeflerine ulaşma konusunda kararlılığın ve disiplinin ön planda olacak. Sorumluluklarını yerine getirmek için güçlü bir motivasyon hissedeceksin. İş veya kariyer alanında yeni fırsatlar kapını çalabilir; bu fırsatları değerlendirmek için hazırlıklı ol. Aynı zamanda, arkadaşlarınla olan ilişkilerin biraz zorlayıcı olabilir, iletişimde dikkatli olmalısın. Duygusal bir derinlik içinde, içsel huzuru bulmak için kendine zaman ayırmayı unutma. Sağlık konularında da dikkatli olmalı, dengeli bir yaşam tarzı benimsemek için çabalamalısın. Unutma, sabrın ve azminle her zorluğun üstesinden gelebilecek güçtesin.
Yeniliklere açık olacağın bir gün. Düşüncelerini cesurca ifade etmekten çekinmeyeceksin. Sosyal çevrenle olan etkileşimlerin seni derin düşüncelere yönlendirebilir. Belki de beklenmedik bir ilham alacak, var olan projelerine farklı bir bakış açısı katacaksın. Sürpriz haberler ve beklenmedik fırsatlar kapını çalabilir, bunları değerlendirmen önemli. Yakın arkadaşlarınla yaptığın sohbetler ruhuna iyi gelecek ve kalbinin derinliklerinde yatan arzuları gün yüzüne çıkarabilir. İçsel huzurunu sağlamak için doğayla vakit geçirmeyi ihmal etme. Kendini yenilemek ve tazelenmek için bu fırsatları iyi değerlendir. İlişkilerinde ise karşılıklı anlayış ön planda olacak; duygularını açıkça paylaşmak, bağların güçlenmesine zemin hazırlayabilir. Kendi alanını koruma isteğin de artabilir, bu nedenle kişisel sınırlarına dikkat etmen gerek. Duygusal derinliklere dalmak seni korkutmasın, hislerini anlamak ve kabul etmek bu süreçte kilit rol oynayacak.
Duygusallığın ön planda olduğu bir gün. İçsel hislerin seni derin düşüncelere sevk edebilir; sezgilerin oldukça güçlü. Sanatsal yönlerin ortaya çıkabilir, bu nedenle yaratıcılığını beslemek için fırsatlar yaratmalısın. İlişkilerde empati ve anlayış ön planda; başkalarının duygularına duyarlılık göstermek, aradaki bağı güçlendirebilir. Ancak, çevrendekilerin sorunları seni de etkileyebilir. Kendi sınırlarını korumayı unutma. Meditasyon veya doğa yürüyüşleri, zihnini arındırmana yardımcı olacak. Kendi iç yolculuğunda derinleşebilir, ruhsal deneyimlere açık olabilirsin. Bu, dönüşüm ve yenilenme zamanın; kalbindeki dönüşüme izin ver, yeni ufuklara yelken açabilirsin.
