1
“Ben saf halk çocuklarının nasıl sömürüldüklerini gördüm. Yurdunu seven bir insan, yazar olarak; yurdumun kalkınmasının gerekleri üzerine düşündüm, yazdıklarımla eyleme katıldım. Karınca kararınca tabii… Hikayelerimde, romanlarımda şunları belirttim: Halkım sömürülüyor, eziliyor. Bu koşulların ortadan kaldırılması gerekiyor…”
Bu sözler; 2 Haziran 1970’te yaşamını yitiren, 56 yıllık yaşamına 50’ye yakın edebiyat eseri sığdıran, ekmek parası için senaryo yazan, toplumcu gerçekçi edebiyatın usta kalemi Orhan Kemal’e ait.
Eserlerindeki karakterler ve olaylarla günümüze ışık tutan; toprak ve fabrika işçilerinin dünyasını, İstanbul’daki gecekondu mahallelerini, fabrika çevrelerini, kentleşmenin sancılarını çeken küçük, sıradan insanları, aydınlık bir bilinçle okuyuculara yansıtan Kemal, bugün 107 yaşında.
Türk edebiyatının aydınlık gerçekçi yazarı Orhan Kemal’i, doğum gününde, oğlu Işık Öğütçü Cumhuriyet’e anlattı.
“DEVRİMCİ BİR EDEBİYATÇIYDI”
Türk edebiyatının usta yazarlarından Orhan Kemal’i edebi kişiliği ve Türk edebiyatına katkıları açısından nasıl anlatırsınız?
Küçük insanı, emekçileri, sömürülenleri konu ederek, pek çok işlenmemiş konuyu gündeme getirerek, onların çektikleri sıkıntıları yazarak onların sesi olmuş devrimci ve yaratıcı bir edebiyatçımızdı.
Yazar kimliğinin dışında, Orhan Kemal nasıl bir babaydı?
Çocuklarına karşı hadi daha genel söyleyeyim tüm insanlara karşı merhametli, şefkatli ve sevgi dolu bir insandı ve benim için değerli bir babaydı.
Türkiye’de güncel ve genç yazarları takip ediyor musunuz? Güncel edebiyatı nasıl değerlendiriyorsunuz? Orhan Kemal hayatta olsaydı, mevcut edebiyat dünyasını nasıl yorumlardı?
Bu sorunuza zaman zaman diye yanıt vereyim. Üstat ile ilgili yapacak çok araştırmam olduğu için zaman bulamıyorum diyebilirim. Yazı alanı da çok çeşitlendiği için herkes kendi kabiliyeti oranında eserler veriyor. Ama önemli olan okurun benimsemesi ve yapıtın geleceğe kalabilmesi. Gençlere inanan Orhan Kemal onların Türk edebiyatını daha da ileri götüreceğini mutlaka belirtirdi.
“DEMOKRASİ DÜŞMANLARINA KARŞI KALEMİNİ KESKİNLEŞTİRİRDİ”
Genellikle eserlerinde yoksul insanların hayatlarına ve üzüntülerine değinen Kemal, sosyal gerçekçi akımın bir temsilcisiydi. Orhan Kemal hayatta olsaydı, günümüz toplumuna bakış açısı nasıl olurdu? Günümüzü eserlerine nasıl yansıtırdı?
Benim düşünceme göre ülkemizde ekonomik, sosyal, hukuksal, demokratik ve özgürlükler ile ilgili sorunlar sürdüğü sürece Orhan Kemal bu konulara değinen eserler mutlaka yazacaktı. Askeri ve sivil darbelerin karşısında olarak demokrasi düşmanlarına karşı daha sert kalemini keskinleştirecekti.
“YAŞASAYDI, İKTİDARIN KARŞISINDA OLURDU”
Toplumsal olan her şey siyasidir demek yanlış olmayacaktır. Türkiye’de siyaset ve edebiyat da hep birbirine yön verdi. Orhan Kemal, bugün Türkiye’nin içinde bulunduğu durumu nasıl değerlendirirdi ve mevcut iktidara karşı nasıl bir tavır alırdı? Mevcut iktidarın, Orhan Kemal’in eserlerine nasıl bir etkisi olurdu?
Tabii ki karşısında olurdu. Yıllarca sömürüye karşı olmuş, ezilenlerin yanında saf tutmuş bir yazarın anti demokratik uygulamalar karşısında susması beklenemezdi. Susmayacaktı. Edebiyatıyla kitleleri bilinçlendirmeye devam edecekti.
“SANATÇIYI DAR KALIBA SOKMAYA ÇALIŞAN, SONUNU HAZIRLAR”
İktidarın sanata ve edebiyata olan bakışını nasıl değerlendiriyorsunuz?
Kendileri de itiraf ediyor zaten: Eğitimde ve kültürde başarılı olamadık diye konuşuyorlar. Edebiyat ve sanat muhaliftir. Benden taraf olacaksın yoksa bertaraf olursun, söylemi sanatçı için geçerli olmaz. Gerçek sanat da gerçek sanatçı da biat etmez. Biat ederse zaten sanatçı olmaz. Tarihe bakın kapı kulu olan sanatçılar değil, baş kaldıran sanatçılar tarihin altın sayfalarında yer alır, görürsünüz. Sanatçıyı dar kalıba sokmaya çalışan iktidarlar aslında kendi sonunu hazırlar.
Edebiyat alanında ilerlemek isteyen ve yazmayı seven gençlere tavsiyeniz neler olur?
İyi örnekleri çok okumalarını ve yazmalarını önerebilirim. Hayatın içinde olarak insanlardan beslenmeyi ve ne kadar çok insan tanırlarsa o kadar iyi sonuç alacaklarını önermek isterim.
Bugün, içindeki cesareti ortaya çıkarma fırsatın var. Beklenmedik durumlarla karşılaşabilir, hızlı kararlar almak zorunda kalabilirsin. Enerjin yüksek; bu, yeni projelere ya da başlangıçlara yönelmek için mükemmel bir zaman dilimi. Ancak, aceleci davranma eğiliminde olabilirsin; bu nedenle, düşünmeden hareket etmemeye dikkat et. İletişimdeki bazı zorluklar, yanlış anlamalara neden olabilir. Duyguların yoğunlaşabilir, bu da ilişkilerde çatışmalara yol açabilir. Yakınlarınla daha fazla zaman geçirerek destek arayışına girebilirsin. Sağlığındaki küçük rahatsızlıklar için dikkate alman gerekebilir, dinlenmeyi unutma. Bugün ruhunu besleyecek şeyler yapmaya odaklan ve zihinsel yorgunluğu azaltmak için meditasyon ya da doğa yürüyüşü gibi aktiviteler tercih et. Bu, sana yeni bir perspektif kazandıracak.
Bugün, duygusal ve maddi alanda güven arayışında olacaksın. İçsel huzurunu bulmak için rahatlatıcı aktiviteler ve doğada vakit geçirmek önem kazanıyor. Duygusal meselelerde sabırlı olman gereken anlar yaşayabilirsin. Sabırlı yaklaşımın, ilişkilerinde denge sağlamana yardımcı olacak. İş veya finansal konularla ilgili yönlendirmeler alabilirsin, yeni fırsatlar değerlendirmene zemin hazırlayabilir. Kendine güvenin artıyor, bu sayede risk almaya ve yeniliklere açık olmaya hazır hissediyorsun. Yakın çevrendeki dostluk ilişkileri, seni ilerletmeye ve desteklemeye yönelik yeni dinamikler geliştirebilir. Yaratıcılığın ön planda, bu yüzden sanatsal faaliyetler ya da hobilerine yönelmek için harika bir zaman. Kendini ifade edebileceğin platformlar bulmak, içsel duygularını dışa vurman açısından faydalı olacaktır. Duygusal zekânı kullanarak başkalarını da destekleyebilir, onlarla derin bağlılıklar kurabilirsin. Kendinle barışık olacağın bir gün seni bekliyor.
Bugün zihin ateşinle parlayacak, çevrendeki insanlarla iletişimini güçlendireceksin. Fikirlerin ve düşüncelerin etrafındaki insanlara ilham verebilir. Sosyal çevrenle olan bağların derinleşebilir. Özellikle yaratıcı projelerine dair yeni fırsatlar karşına çıkabilir. Birkaç yeni insanla tanışma veya mevcut ilişkilerini yenileme şansı bulacaksın. Duygusal anlamda daha açık ve samimi olmanın getirisi, ilişkilerini daha sağlam temellere oturtmana yardımcı olabilir. İçsel olarak merak ve keşfetme arzusuyla dolup taşacağın bu dönemde, yeni bilgi ve deneyimlere yönelmek isteyebilirsin. Zihnindeki soruları cevaplamak ve yeni ufuklara açılmak için harika bir gün. Kendini ifade etmekten korkma ve düşüncelerini paylaş. Güneş ışığının altında, içindeki yaratıcılığın parlaması için uygun zaman.
Duygusal derinliğin ön plana çıkacağı bir gün. İçsel yönelimlerin, sevdiklerinle olan ilişkilerinle daha belirgin hale gelecek. Aile bağlarının güçlendiğini hissedebilir, geçmişe dair anılarla dolu bir gün geçirebilirsin. Kendini güvende hissettiğin ortamlara yönelmek, ruhsal olarak rahatlamanı sağlayacak. Kendini ifade etme biçiminin etkileyici ve samimi olması, etrafındaki insanlarla olan iletişimini kuvvetlendirebilir. İçsel huzurun arayışında, meditasyon ya da doğayla iç içe olma fırsatlarını değerlendirebilirsin. Hayatındaki küçük şeylerin değerini daha fazla anlayacak, basit mutlulukların peşinden koşacaksın. Yaratıcılığını serbest bırakmak için ilham verici bir ortamda bulunmak faydalı olabilir. Kendine karşı nazik olmayı unutma; dış dünyadan gelen baskılar seni yorabilir. Bu yüzden, içsel sesine kulak vermek önceliklerin arasında olmalı.
Bugün, içsel gücünü ve kararlılığını hissetme zamanı. Kendine olan güvenin zirveye çıkacak ve başkalarına ilham vereceksin. Yeteneklerin çevrendekiler tarafından daha fazla takdir edilecek, bu da seni daha da motivede edecektir. Sosyal hayatında sürpriz gelişmeler gün yüzüne çıkabilir, yeni tanışmalar veya mevcut ilişkilerdeki derinleşmeler öne çıkabilir. Patronluk hislerin öne çıkabilir, projelerde liderlik rolleri üstlenmen gerekebilir. Ancak, otoriter tavırlar sergilemekten kaçınmalısın; daha yapıcı ve cesur bir yaklaşım benimsemek faydalı olacaktır. Tutkulu olduğun bir konuda yeni bir başlangıç yapmayı düşünebilirsin. Partnerinle keyifli vakit geçirmek, aranızdaki bağı güçlendirecek. Enerjini iyi değerlendirmeyi unutma; rahatlamaya ve kendini yenilemeye zaman ayırmalısın. Sevgi dolu bir ortamda hissetmek, günün en büyük hediyesi olabilir.
Dikkatli ve ayrıntılara çok önem veren bir zihindeki analiz yeteneği, bugün önemli fırsatları yakalamana yardımcı olacak. Önceliklerini yeniden değerlendirerek, hedeflerine ulaşmak için yeni stratejiler geliştirebilirsin. İletişim kurduğun kişilerin düşüncelerini anlamak, iş birliği yapmak ve sürdürmek için büyük bir şans elde ediyorsun. Duygusal olarak kendini ifade etme yeteneğin artacak; derin bağların oluşmasına olanak tanıyacak. Gün içinde biraz kendine zaman ayırmayı unutma; bu, iç huzurunu sağlamak açısından hayati önem taşıyacak. Mükemmeliyetçilikten uzaklaşarak, esnek bir tutum benimsemek, hem kişisel gelişiminde hem de çevrendekilerle ilişkilerinde olumlu sonuçlar doğurabilir.
Harmoni arayışında olduğun bir gün geçireceksin. İlişkilerde dengeyi sağlamak için çaba göstermen gerekecek; sevdiklerinle olan iletişimini güçlendirmek, sorunları çözmek için mükemmel bir fırsat. Estetik ve sanatsal konulara yönelmek içsel huzurunu artırabilir. Özellikle zevk aldığın aktivitelerde kendini bulabilirsin. Dikkatini dağıtan meselelerden uzaklaşmak, zihninde rahatlama sağlayabilir. Sosyal çevrende bazı sürprizlerle karşılaşabilirsin, yeni insanlarla tanışmak ya da mevcut arkadaşlıkları derinleştirmek için uygun bir zaman. Kendi duygu ve düşüncelerini ifade etmekten çekinme, başkalarının bakış açıları seni zenginleştirebilir. Kendine bir ödül verme zamanı; belki bir alışveriş, belki bir spa günü ya da sadece huzur içinde geçireceğin bir saat. Unutma, dış dünyayla olan uyumun içsel dengeyi bulmana yardımcı olacak.
Bugün içsel duyguların derinliklerine inmeye yatkınsın. Hislerin güçlü ve etkileyici; etrafındaki insanlarla olan iletişimini yoğunlaştırabilir. Gizli kalmış duygular açığa çıkarken, dürüstlükten yana olmalısın. Buna ek olarak, sezgilerin bugün oldukça keskin; karar alırken iç sesine güvenmen sana önemli avantajlar sağlayabilir.Sosyal çevrendeki dinamikler de canlanıyor. Belki eski dostlarla bir araya gelebilir, geçmişteki olayları yeniden konuşma fırsatı yakalayabilirsin. Fakat dikkat, her bildiğin, her zaman doğru olmayabilir; bazı konularda yüzeyin ötesine geçmek isteyeceksin.Kendi sınırlarının tekrar gözden geçirilmesi gereken bir dönemdesin. Kendi isteklerini net bir şekilde ortaya koymaktan çekinmemelisin. Gün sonunda, iç huzurunu sağlamış olarak kendini yenilenmiş hissedeceksin. Ayrıca, kişisel projelerine yönelmek için mükemmel bir zaman; hayal gücünü serbest bırakarak yeni şeyler yaratabilirsin. Şu anki ruh halin, yaratıcılığını ve tutkunun kaynağını alevlendirecek.
Kendine güvenin ve içindeki maceraperest ruhun bu dönemde ön planda. Yeni deneyimlere açık ol, farklı perspektifler edinmen seni sıra dışı bir yolculuğa çıkarabilir. İletişim kurmakta zorlanmıyorsun, çevrendeki insanlar senin tutkulu enerjini hissedecek. Sosyal ilişkilerin güçleniyor, yeni arkadaşlıklar kapıda. Ancak dikkat etmen gereken bir nokta, düşüncelerini doğru ifade etmezsen yanlış anlaşılmalar yaşanabilir. İçsel duygularına kulak vermen, özünü daha iyi anlamanı sağlayacak ve iç huzurunu güçlendirecek. Anlık heyecanlara kapılmaktan çekinme, ama mantığını da devre dışı bırakmamalsın. Kendini ifade ederken cesur ol, bunu yaparken başkalarının hislerine saygılı olman gerekebilir. Bugün hayallerine yönelik adımlar atmak için uygun bir zaman. Kendine yatırım yapmayı unutma, bu seni daha da güçlendirecek.
Bugün, hedeflerine odaklanmak için güçlü bir motivasyon hissediyorsun. İlerlemek için gereken disiplin ve kararlılık içindesin. İş yerinde veya projelerinde yeni fırsatlar keşfetmek, dikkatinin dağılmasını zorlaştırabilir. Gelen öneriler, uzun vadeli kazançlar sağlayabilir; bunu iyi değerlendirmen gerekiyor. Kişisel ilişkilerde ise derinleşen bağlar ve içten sohbetler keyif verecek. Aşk hayatında sürpriz bir gelişme seni bekliyor. Duygularını ifade etme konusunda cesur olmalısın. Sağlık açısından, enerji seviyenin yükselmesi için dışarıda vakit geçirmek faydalı olacak. Doğa yürüyüşleri ve açık hava aktiviteleri, zihnini dinlendirecek ve ruhunu besleyecek. Kendine ait bir alan yaratmak, içsel huzurunu artırabilir. Finansa dair dikkatli ol, harcamaların üzerinde düşünmek sana yarar sağlayacak.
Bugün yenilik arayışlarınız ve sosyal bağlantılarınız sayesinde ilginç fırsatlarla karşılaşabilirsiniz. Kendinizi daha özgür ve bağımsız hissetme isteği artarken, ruhsal olarak beslenmek için farklı aktiviteleri keşfetmek isteyeceksiniz. Duygusal olarak kararlılığınızı korumaya çalışırken, aklınızdaki fikirleri cesurca ifade etmekten çekinmeyin. Çevrenizdeki insanlarla olan iletişiminizde yaratıcılığınız ön plana çıkabilir; bu sayede etkileyici tartışmalara girebilirsiniz. Arkadaşlarınızla olan ilişkilerinizde sürpriz gelişmeler olabilir; bazı arkadaşlıklar derin bir bağa dönüşebilir. Kendinizi ifade etmek ve toplumsal değişimlere katkıda bulunmak adına yaratıcı çözümler üretebilir, başkalarına ilham verebilirsiniz. Unutmayın, farklı düşünmek ve sıradan olanı sorgulamak sizi daha ileriye taşıyacak. Akışa bırakın; evren size yeni yollar açacak.
Hayallerinin peşinden koşmak için mükemmel bir gün. İçsel sezgilerin güçlü, bu nedenle hislerinle hareket etmekte tereddüt etmemelisin. Sanatsal ve yaratıcılığa dayalı projeler için ilham verici bir enerji mevcut. Sosyal ilişkilerde anlam arayışındasın; yeni bağlantılar kurabilir, eski dostlukları canlandırabilirsin. Duygusal derinliklere dalış yapma isteği taşıyorsun, ancak dikkatli ol, duyguların seni zaman zaman yanıltabilir. Kendini ifade etme biçiminde açıklık ve dürüstlük, başkalarının da seninle daha samimi bir ilişki kurmalarına yardımcı olabilir. İçinde biriken duyguları serbest bırakman gereken bir dönemde olabilirsin; yazmak, resim yapmak veya müzik dinlemek bu süreçte sana iyi gelecektir. Kendine zaman ayırarak ruhsal dengeyi sağlamaya özen göster.
