1
“Ben saf halk çocuklarının nasıl sömürüldüklerini gördüm. Yurdunu seven bir insan, yazar olarak; yurdumun kalkınmasının gerekleri üzerine düşündüm, yazdıklarımla eyleme katıldım. Karınca kararınca tabii… Hikayelerimde, romanlarımda şunları belirttim: Halkım sömürülüyor, eziliyor. Bu koşulların ortadan kaldırılması gerekiyor…”
Bu sözler; 2 Haziran 1970’te yaşamını yitiren, 56 yıllık yaşamına 50’ye yakın edebiyat eseri sığdıran, ekmek parası için senaryo yazan, toplumcu gerçekçi edebiyatın usta kalemi Orhan Kemal’e ait.
Eserlerindeki karakterler ve olaylarla günümüze ışık tutan; toprak ve fabrika işçilerinin dünyasını, İstanbul’daki gecekondu mahallelerini, fabrika çevrelerini, kentleşmenin sancılarını çeken küçük, sıradan insanları, aydınlık bir bilinçle okuyuculara yansıtan Kemal, bugün 107 yaşında.
Türk edebiyatının aydınlık gerçekçi yazarı Orhan Kemal’i, doğum gününde, oğlu Işık Öğütçü Cumhuriyet’e anlattı.
“DEVRİMCİ BİR EDEBİYATÇIYDI”
Türk edebiyatının usta yazarlarından Orhan Kemal’i edebi kişiliği ve Türk edebiyatına katkıları açısından nasıl anlatırsınız?
Küçük insanı, emekçileri, sömürülenleri konu ederek, pek çok işlenmemiş konuyu gündeme getirerek, onların çektikleri sıkıntıları yazarak onların sesi olmuş devrimci ve yaratıcı bir edebiyatçımızdı.
Yazar kimliğinin dışında, Orhan Kemal nasıl bir babaydı?
Çocuklarına karşı hadi daha genel söyleyeyim tüm insanlara karşı merhametli, şefkatli ve sevgi dolu bir insandı ve benim için değerli bir babaydı.
Türkiye’de güncel ve genç yazarları takip ediyor musunuz? Güncel edebiyatı nasıl değerlendiriyorsunuz? Orhan Kemal hayatta olsaydı, mevcut edebiyat dünyasını nasıl yorumlardı?
Bu sorunuza zaman zaman diye yanıt vereyim. Üstat ile ilgili yapacak çok araştırmam olduğu için zaman bulamıyorum diyebilirim. Yazı alanı da çok çeşitlendiği için herkes kendi kabiliyeti oranında eserler veriyor. Ama önemli olan okurun benimsemesi ve yapıtın geleceğe kalabilmesi. Gençlere inanan Orhan Kemal onların Türk edebiyatını daha da ileri götüreceğini mutlaka belirtirdi.
“DEMOKRASİ DÜŞMANLARINA KARŞI KALEMİNİ KESKİNLEŞTİRİRDİ”
Genellikle eserlerinde yoksul insanların hayatlarına ve üzüntülerine değinen Kemal, sosyal gerçekçi akımın bir temsilcisiydi. Orhan Kemal hayatta olsaydı, günümüz toplumuna bakış açısı nasıl olurdu? Günümüzü eserlerine nasıl yansıtırdı?
Benim düşünceme göre ülkemizde ekonomik, sosyal, hukuksal, demokratik ve özgürlükler ile ilgili sorunlar sürdüğü sürece Orhan Kemal bu konulara değinen eserler mutlaka yazacaktı. Askeri ve sivil darbelerin karşısında olarak demokrasi düşmanlarına karşı daha sert kalemini keskinleştirecekti.
“YAŞASAYDI, İKTİDARIN KARŞISINDA OLURDU”
Toplumsal olan her şey siyasidir demek yanlış olmayacaktır. Türkiye’de siyaset ve edebiyat da hep birbirine yön verdi. Orhan Kemal, bugün Türkiye’nin içinde bulunduğu durumu nasıl değerlendirirdi ve mevcut iktidara karşı nasıl bir tavır alırdı? Mevcut iktidarın, Orhan Kemal’in eserlerine nasıl bir etkisi olurdu?
Tabii ki karşısında olurdu. Yıllarca sömürüye karşı olmuş, ezilenlerin yanında saf tutmuş bir yazarın anti demokratik uygulamalar karşısında susması beklenemezdi. Susmayacaktı. Edebiyatıyla kitleleri bilinçlendirmeye devam edecekti.
“SANATÇIYI DAR KALIBA SOKMAYA ÇALIŞAN, SONUNU HAZIRLAR”
İktidarın sanata ve edebiyata olan bakışını nasıl değerlendiriyorsunuz?
Kendileri de itiraf ediyor zaten: Eğitimde ve kültürde başarılı olamadık diye konuşuyorlar. Edebiyat ve sanat muhaliftir. Benden taraf olacaksın yoksa bertaraf olursun, söylemi sanatçı için geçerli olmaz. Gerçek sanat da gerçek sanatçı da biat etmez. Biat ederse zaten sanatçı olmaz. Tarihe bakın kapı kulu olan sanatçılar değil, baş kaldıran sanatçılar tarihin altın sayfalarında yer alır, görürsünüz. Sanatçıyı dar kalıba sokmaya çalışan iktidarlar aslında kendi sonunu hazırlar.
Edebiyat alanında ilerlemek isteyen ve yazmayı seven gençlere tavsiyeniz neler olur?
İyi örnekleri çok okumalarını ve yazmalarını önerebilirim. Hayatın içinde olarak insanlardan beslenmeyi ve ne kadar çok insan tanırlarsa o kadar iyi sonuç alacaklarını önermek isterim.
Bugün içsel enerjin yüksek, bir şeyler başlatmak için mükemmel bir zaman. Cesur adımlar atmak seni motive edecek. Sosyal çevrenden destek alabilir, liderlik vasıflarını sergileyebilirsin. Ancak aceleci davranmamaya dikkat et, sabırlı olmak işleri daha sağlıklı ilerletebilir. Yeni fırsatlar kapını çalıyor, bunları değerlendirmek için gözlerini dört aç. Aşk hayatında tutku ve heyecan dolu anlar yaşayabilirsin; içten gelen duygularla ilgi çekiyorsun. Kendine güvenin, başkalarına da ilham verecek. Sadece isteklerini açıkça ifade etmen yeterli. Özgürlüğüne olan düşkünlüğün, yeni ayaklar üzerinde durmanı sağlayacak; kendi yolunu çizmekten çekinme. Enerjinle çevrendeki insanlara da ilham vereceksin, bu etkiyi değerlendir.
Bugün, içsel huzur arayışında olabilirsin. Sabırlı ve kararlı tavrın, seni zorlukların üstesinden getirirken destekleyecek. Maddi konulara odaklanmak, fırsatlar yaratabilir. Yeni projelerle ilgilenmek, yaratıcı potansiyelini ortaya çıkarma şansı sunabilir. Duygusal bağlarda derinleşmek için uygun bir zaman. Sevdiklerinle geçireceğin kaliteli zaman, ilişkilerini güçlendirecek. Kendine karşı nazik ol, düşüncelerini açık bir şekilde ifade edebilirsin. Bugün merak duygusu, yeni bilgiler öğrenmeni sağlayacak. Doğayla bağlantı kurmak, içsel dengeyi bulmana yardımcı olabilir.
İletişim yeteneklerinin zirveye çıkacağı bir gündesin. Sosyal çevrenle olan etkileşimlerin oldukça canlı ve verimli geçecek. Düşüncelerin ve fikirlerin etrafındakilere ilham verebilir, bu nedenle açık bir zihinle yaklaşmakta fayda var. Yaratıcılığın yüksek seviyelerde olabilir; yazılı veya sözlü projelere başlayabilirsin. Ancak, dikkatin dağılma eğiliminde, bu sebeple organizasyon yeteneklerini geliştirmek iyi bir fikir. Kısa seyahatler veya ani planlamalar seni heyecanlandırabilir. Belki de eski arkadaşlarla yeniden bağlantı kurmak isteyebilirsin; nostaljik anılar gündeme gelebilir. Kendine alan yaratmayı unutma, zira çok fazla insanla zaman geçirmek seni yıpratabilir. Duygusal açıdan bazı sürprizler kapıda; bu, senin için heyecan verici bir dönüm noktası olabilir. Mantığını ve sezgini dengelemek, kararların üzerinde olumlu bir etki yaratacak.
Bugün, duygusal derinliklerinle yüzleşme zamanı. İçsel hislerinle barışık olabilirsin, ancak bu durum seni başkalarıyla olan ilişkilerinde hassas kılabilir. Ailevi meseleler veya yakın dostluklar gündemde olabilir; burada duygusal destek almak önemli olacak. Kalp sesine kulak ver ve duygularını ifade etmekten çekinme. Kendini koruma içgüdüsüne sahip olduğundan, solgun bir karamsarlığa kapılsan bile seni sevgi besleyebilir. Gün boyunca küçük sürprizler ve mutlu anlar yaşamak mümkün. Kendine ve sevdiklerine hedefler koyarken, hedefleri ulaşılabilir kılmaya dikkat et. Özellikle ev ortamında yaratıcı projelere yönelmek, sana huzur getirebilir. Hayatın akışına kendini bırak, esnek olmayı dene. Duygusal dengeyi yakaladıktan sonra, düşündüklerinin ve hissettiklerinin arasında uyum sağlamayı başardığında, gündelik yaşamın senin için daha da anlam kazanacak.
Sahip olduğun karizma ve güven, etrafındaki insanları etkiliyor. Bugün, en çok parladığın alanlarda kendini ifade etme fırsatları bulabilirsin. Sanat veya yaratıcılık gerektiren projelere yönelmek, içindeki enerjiyi serbest bırakmana yardımcı olacak. Duygusal ilişkilerde samimiyet ve sıcaklık ön planda. Sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirmek için zaman ayırmak, ilişkilerini derinleştirmen açısından faydalı olacaktır. Özellikle liderlik özelliklerinin öne çıkacağı bu dönemde, iş hayatında takdir görme ihtimalin artıyor. Ancak, ego trappings’ten kaçınmak önemli; alçakgönüllülüğün seni daha da yükseklere taşıyacak. Bugün, başkalarına ilham verme kabiliyetinle birlikte, tartışmalara ve fikir alışverişlerine katılmaktan çekinme; bu senin için yeni kapılar aralayabilir.
Gününüz, pratik ve analitik düşünme yeteneğinizi daha da vurguluyor. Önünüze çıkan sorunlara yaklaşırken detaylara dikkat etme isteğiniz size fayda sağlayacak. Gün içinde karşınıza çıkabilecek küçük aksaklıklar, büyük resmi görme yeteneğiniz sayesinde kolaylıkla aşılabilir. Özellikle iş yerinde veya günlük görevlerinizde, organize olma ve önceliklerinizi belirleme becerinizle etkileyici sonuçlar elde edeceksiniz.Başka insanlarla olan iletişiminizde incelik ve özveri ön planda olacak. Duygusal olarak kendinizi rahat hissettiğiniz bir ortamda olacaksınız, sorumluluklarınızı yerine getirirken sevdiklerinizle geçireceğiniz zaman, zihinsel ve ruhsal olarak yenilenmenizi sağlayabilir. Kendinizi daha iyi hissetmek için bir hobiye yönelmek ya da doğada zaman geçirmek iyi bir fikir olabilir. Bu süreçte içsel huzurunuzu bulmaya ve kendinize bir nefes alanı yaratmaya dikkat etmelisiniz. Çok yönlü düşünme yeteneğiniz, karşılaştığınız zorlukları aşmanıza ve yeni fırsatlar yaratmanıza yardımcı olacaktır. Unutmayın, ele aldığınız her konuda kaos yerine düzeni sağlamak sizin elinizde.
Bugün, davetkar bir enerjinin içine girmiş bulunuyorsun. Sosyal ilişkilerin canlanabilir; çevrendekilerle iletişimlerinde derin, anlamlı bağlantılar kurma fırsatın var. Kendini ifade ederken, yaratıcılığını serbest bırakmak önem kazanacak. Duygusal dengeyi korumak adına, içsel huzur arayışına girebilirsin; bu dönemde meditasyon veya doğa yürüyüşleri sana iyi gelebilir. Hayatında ilerletmek istediğin konulara dair kararlar alırken, mantık ile duygularını birleştirmen faydalı olacaktır. Bir yakınından alabileceğin destek, seni yeni bir bakış açısına yönlendirebilir. Kendine karşı nazik olmayı unutma; öz bakımına özen göstermek günün en önemli derslerinden biri.
Duygular derinleşiyor, içsel bir sorgulama dönemine girmiş olabilirsin. Gizli kalmış hislerin su yüzüne çıkma arzusunda. Bu durum, kim olduğuna dair yeni farkındalıklar yaratabilir. Unutma, duygusal derinliklerle baş etmek zordur fakat seni güçlendirecek bir süreçte olduğunu bilmelisin. Yakın çevrendeki ilişkilerde daha dikkatli olman gerekebilir; bazı sırların dışa vurulması, beklenmedik tartışmalara sebep olabilir. Sezgilerin oldukça kuvvetli; hislerine güvenmek, doğru kararlar almanı sağlayacak. Kuşkular içinde kaybolmak yerine, açık iletişim kurmak en iyisi. Kendini ifade etme şeklin önem kazanıyor; hislerini açıkça paylaştıkça yüklerinden arınacaksın. Şimdi kendinle yüzleşmek ve dönüşüm için gereken cesareti toplamak zamanı. Unutma, zorluklar seni sadece daha güçlü kılıyor. Başkalarının hislerine saygı göstererek, kendi ihtiyaçlarını da ihmal etmemelisin. Bu dengeyi sağlamak, hem içsel huzurunu hem de çevrenle olan ilişkilerini derinleştirecek. Hazır ol; yeni fırsatlar ufukta göründü, onlara açık olmakta fayda var.
Macera arayışında olduğun bir dönemdesin ve bu, seni yeni deneyimlere yönlendirecek. Seyahat planları yapmak veya farklı kültürel etkinliklere katılmak için harika bir zaman. Entellektüel merakın yüksek, öğrenmeye açık ol ve karşına çıkan fırsatları değerlendir. Sosyal ilişkilerinde, insanlarla olan etkileşimlerin zevkli ve öğretici olabilir. Yeni arkadaşlıklar edinmek veya eski dostlarınla derin sohbetler yapmak hayatına neşe katacak. Duygusal açıdan, içsel huzur bulma arayışındasın; bu, meditasyon ya da doğada zaman geçirme gibi faaliyetlerle desteklenebilir. Bugün, kendine zaman ayırmayı unutma; iç sesine kulak ver ve kararlarını ona göre şekillendir. Özellikle kariyer alanında yaratıcı fikirler keşfetmek için harika bir gündesin; büyük projelere adım atmak için cesur ol. Unutma, hayat sunduğu güzelliklerle dolu ve sen bu güzellikleri keşfetmek için hazır görünüyorsun.
Disiplinin ve azminle öne çıkıyorsun; hedeflerine bir adım daha yaklaşmak için mükemmel bir zaman. Karşılaştığın zorluklar, seni daha da güçlendirecek. İş yerinde ya da sosyal çevrende otorite konumundaki kişilerle olan etkileşimlerin, uzun vadede fayda sağlayabilir. Kendini yeterince ifade edemediğini hissettiğin anlarda, içsel sesine kulak ver ve duygularını dışa vurmanın bir yolunu bul. Aşk cephesinde, merak duygusu ön plana çıkıyor; yeni bir maceraya atılmak, ilişkine taze bir enerji katabilir. Sağlık açısından ise, bedenine dikkat etmen gereken bir dönemdesin. Fiziksel aktivitelerine özen göstererek, zihinsel rahatlama sağlayabilirsin. Gün, içsel dengeyi bulmak ve hedeflerine yönelmek için güzel fırsatlarla dolu.
Bugün zihninizde birçok yeni fikir ve proje uyanabilir, atypik düşüncelerinizle çevrenizi etkileyebilirsiniz. Sosyal çevrenizle ilgili yenilikler yapmak isteyebilir, farklı insanlarla tanışma arzusuyla dolup taşabilirsiniz. Beklenmedik bir fırsat kariyerinizde yeni kapılar açabilir; risk almaktan çekinmemelisiniz. Duygusal açıdan, içsel huzur arayışınız ön planda, meditasyon ya da yürüyüş gibi aktivitelerle kendinizi dinlendirmeniz faydalı olabilir. İletişim konusunda biraz daha sabırlı olmanız gereken bir gün olabilir, olumsuz durumları yapıcı bir şekilde aşmayı başarabilirsiniz. Arkadaşlarınızdan alacağınız destek, kendinizi daha güvende hissetmenize yardımcı olabilir. Fluttering in your heart suggests unexpected moments of romance might blossom in your interactions, allowing for deeper connections.
Duygusal derinliklerin ve sezgilerin ön planda olduğu bir gün. İçsel hislerin, geçmişle olan bağlantıların, bugün varlığını daha belirgin bir şekilde hissettirebilir. İçsel dünyanda gezinirken, bazı eski meselelerin yeniden gündeme gelmesi mümkün. Bu durum, geçmişle yüzleşmeni ve belki de bir tür kapanış sağlamanı gerektirebilir. İlişkilerdeki duygusal açıdan açıklık önem kazanıyor; sevdiklerinle samimi paylaşımlar yapmayı ihmal etmemen yararına.Sanat ve yaratıcılıkla ilgilenmek için harika bir zaman. Bir projeye başlamaktan çekinme; hayal gücünle ortaya koyacağın şeyler, başkalarını da etkileme potansiyeli taşıyor. Kendine güven ve yaratıcılığını ifade etme konusunda cesaret bulmalısın. Bütün bu süreçler, duygusal yüklerinden arınmanı sağlayabilir ve ruhsal olarak daha hafif hissetmene yardımcı olabilir. Kendine karşı nazik ol, ihtiyaç duyduğun anlarda yalnız kalmayı bil ve kendi iç huzurunu araştır.
