1
ile büyük ödüller kazanan Azra Deniz Okyay başarı hikâyesini anlattı
Azra Deniz Okyay, “Küçük Kara Balıklar” kısa metrajı ve “Sulukule Mon Amour” kısa belgesel filmiyle festival izleyicileri tarafından bir kenara not edilmişti. Geleceği parlak bir yönetmen olarak görülüp ilk uzun metraj filmi merakla bekleniyordu. Okyay, “Hayaletler” filmi ile bu beklentileri boşa çıkarmadı. 77. Venedik Film Festivali’nde Büyük Ödül kazandı. Adını böylece dünyaya duyuran Okyay, geçen hafta 57. Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde “En İyi Yönetmen” seçildi. Bu az buz bir başarı değil. Okyay, Altın Portakal tarihinde bu ödülü kazanan 3. kadın yönetmen. “Hayaletler” de festivalin en iyi filmi seçilirken toplamda 5 ödül kazandı. Şimdi Moskova ve Gent’te festival yolculuğuna devam edecek…
“Hayaletler”, bir ilk filme göre oldukça cesur bir film. Ele aldığı konuları sıralarsak belki daha iyi anlaşılır: Toplumsal cinsiyet eşitsizliği, erkek şiddeti, Suriyeli göçmen meselesi, kentsel dönüşüm adaletsizliği, sınıf meselesi, “Yeni Türkiye”nin “makbul” insanları ve LGBTİ+’lar var bu filmde. “Hayaletler”, Fikirtepe’deki Sucular Mahallesi’nde geçiyor. Tüm Türkiye’de saatlerce süren elektrik kesintisinin olduğu tek bir günde yaşananları, dört farklı karakterin birbirine geçen hikâyesi üzerinden anlatıyor. Normal şartlarda bu kadar çok meselenin bir araya gelmesi büyük risk taşısa da bunun altından ustalıkla kalkmış yönetmen. Azra Deniz Okyay’la filmini ve kazandığı ödülleri konuştuk.
– Üzerinden biraz daha zaman geçmişken kazandığınız ödüller nasıl hissettiriyor kendinizi? Film bittikten sonra bu kadar ödül alacağını hissettiniz mi?
Filmi yazarken, çekerken hep kendi dünyama kapanıp çalıştım ve Venedik’e giderken de “Su yolunu bulsun, buraya gelmemiz bile çok güzel” demiştim. Gösterim yapabilmek müthiş bir şanstı. Antalya’da filmimi değerlendiren jürinin onurlandırıcı cümleleriyle ödül almak kadar mutluluk verici bir şey yoktu. “Hayaletler” için ya siyah ya da beyaz gibi algılanacak diyordum ki öyle de oldu. Ama farklı olduğunun başından beri farkındaydım.
– Jüri de “Cesaretten yana tavır almak istedik” demişti. Bu kadar ciddi konunun yer aldığı böyle bir film için bu cesaret nereden geliyor diye sorsak…
Kendinden emin ve çalışkan kadınlar büyüttü beni. Hepsi de bana karşılarına çıkan zorlukları anlattılar ve tekniklerini nasıl geliştirdiklerini… Onlardan biri de ressam Zehra Aral, “Sanatın cinsiyeti yoktur” der. Yaptığım şey, yalnızca normal bir çalışma temposunun on misli çalışmak oldu. Çalışırken sadece kendi senaryo tekniğimi, kurguyu ve kamerayı nasıl daha iyi geliştirebileceğime odaklanan birisiyim. Bu birkaç konu, birbirine bağlı tek bir hikâye aslında. Farklı bir sanat ürünü ortaya koyabilmek içinde cesaret barındırır. Umut vaat etmelidir.
– Altın Portakal’daki ödüllerin ağırlıklı olarak kadınlara gitmesi de çok konuşuldu…
Ödüllerin her birinin titizlikle ve yenilikçi bir bakış açısıyla dağıtıldığını düşünüyorum. Bugüne dek ödül almak için neredeyse yalnızca kadın oyuncular çıkıyordu sahneye. Bunun değişmeye başladığını görmek için bile çok değerliydi o gece. Birbirinden yaratıcı sanatçı ve yazarlardan oluşan bir jüriydi ve Hayaletler’in teknik gücünü görmüş olmaları bizi çok mutlu etti. Ki onlar da çağdaş ve yenilikçi olana vurgu yaptılar o gece.
– Bir kadın yönetmen olarak bugüne kadar ne tür zorluklar yaşadınız? Bu filmi çekerken de destek kampanyası başlatmıştınız, o süreçten bahseder misiniz?
Paramız yok denecek kadar azdı. Kampanya yapınca biraz manevi destek de toplamış olduk. Çünkü bu döneme kadar hiç destek alamadım. 2010’da, çok erken yaşta başladım yönetmenliğe ve başka sektörlerde de çalıştım. Oralarda net bir şekilde “Yapmaya başladığım iş neden geri alındı?” veya “Neden iş alamıyorum?” diye sorduğumda, sektördeki muhatabım beni korumak yerine, çok net bir şekilde “Kadın yönetmen istemiyorlar” yanıtını verdi. Ben de zaman kaybetmeden bir sporcu veya müzisyen gibi toparlanıp kendi tekniğimi geliştirdim. Senaryo kurgumu bir bütün şekilde çalıştım. “Hayaletler” için gerçekten de çok çalıştık değerli prodüktörüm Dilek Aydın ile. Olanaksızlıklar nedeniyle bu olmazsa “B şıkkı, C şıkkı nedir?” diye sürekli çekimler için alternatifler ürettik, yeter ki hiçbir şey bize engel olmasın, çekimler sekteye uğramasın istedik.
– Bir de filmde Korospular korosunun sahnesine parantez açmak isterim… Nasıl ortaya çıktı, düşünüldü o sahne?
Çok sevdiğim arkadaşlarım Korospular. Her biri kendi dalında çok iyi bir sanatçı ayrıca. Yarattıkları bu koro bize bu renkleri saçtı. Onları ilk kez Berlin’de bir konserde görmüştüm. Çok güzellerdi. Sonrasında “Boysan’ın Evi”nde kısa bir çekim yaptım. O sırada o evin içine yayılan coşkuyu izledim ve “Hayaletler” ile onları arşivlemek istedim.
– Sinemamızda taşra ve erkek hikâyelerinin anlatımlarının çoğunlukta olduğunu görüyoruz. Ama “Hayaletler”de de anlatıldığı gibi hem şehrin hem de her yaştan ve her sosyokültürel ortamdan kadının sorunları çok fazla. Neden anlatılmıyor sizce?
Taşrada çok farklı hikâyeler var ve kadınlar da var. Sırf göstermek adına bazı filmlerde kadınların kullanılmasını garip buluyorum. Edebi ve sinematik bir dil de geliştirilmiyor. Topraklarımızda edebi dilini geliştirmiş inanılmaz yazarlar var. Tekdüze değiller, şehirde veya taşrada geçiyor hikâyeleri ve farklı yazım biçemleri kullanarak anlatıyorlar o duyguları. Sinemada da neden bu şekilde yapılmasın? Daha önce bu türde filmler Türkiye sinemasında yapıldı. Son birkaç senedir “aynılaşma” var bazı filmlerde.
Enerjinin yüksek olduğu bir gün. İçsel motivasyonun seni harekete geçirecek fırsatları yakalamana yardımcı olacak. Cesaretini kullanabileceğin yeni başlangıçlar yapma isteğin güçlü. Ancak, acele kararlar almaktan kaçınmalısın; düşünmeden hareket etmek, anlık tatmin peşinde koşmana neden olabilir. Sosyal çevrendeki dinamikler, bu dönemde değişime açık olduğun için ilginç gelişmeler getirebilir. Takım çalışması ve işbirliği, hedeflerine ulaşmana büyük katkı sağlar; fikirlerini paylaşmayı unutma. Aşk hayatında ise tutku ve coşku ön planda. Duygularını açıkça ifade etmekten çekinme; samimi iletişim, bağlarını güçlendirecek. Kendini yeniden keşfetme, içsel huzur arayışında ise mistik deneyimlere kapı aralayabilirsin. Bugün, çevrendekilere ilham verme potansiyelin yüksek; liderlik vasıflarını sergilemek için harika bir fırsat.
Bugün, hayatınıza dingin bir denge katma arayışında olabilirsiniz. Güven ve istikrar ihtiyacı ön planda. İş yerinde veya özel yaşamınızda, ilişkilerde uyum sağlamak için çaba göstermek önemli. Sabırlı ve kararlı bir yaklaşım benimsemek, sizi istediğiniz sonuçlara ulaştırabilir. Finansal konularla ilgili yeni fırsatlar karşınıza çıkabilir; burada yapacağınız iyi değerlendirmeler, geleceğinizi şekillendirmede etkili olabilir. Kendinize dönmeyi ve ruhsal olarak yenilenmeyi de ihmal etmeyin, bu süreçte içsel mutluluğunuzun artması için harika bir zaman. Aşk yaşamında ise samimiyet öne çıkıyor; duygularınızı ifade etmek ve bağ kurmak için fırsatlar bulacaksınız.
Sosyal etkileşimler ve iletişim bu dönemde en belirgin unsurlar arasında yer alıyor. Fikirlerinizi ifade etmekte ve başkalarının görüşlerini dinlemekten büyük keyif alacaksınız. Özellikle grup çalışmalarında parlayan bir liderlik sergileyebilirsiniz. Zihin açıcı sohbetler ve ilginç tartışmalar gündeme gelebilir; ilginizi çeken yeni projelere adım atma fırsatları karşınıza çıkabilir. Ancak, dikkatli olmanız gereken bir nokta var; potansiyel yanlış anlamalar ve belirsizlikler, iletişimi zorlaştırabilir. Bir nebze sabırlı olmak ve düşüncelerinizi net bir şekilde ifade etmek önemli. Aşk hayatınızda da canlılık söz konusu; yeni tanışmalar ve heyecan verici flörtler gündemde. Duygusal derinliklere inmeye çalışın; yüzeyde kalmaktan uzaklaşmak, gerçek anlamda bağlantılar kurmanıza yardımcı olacaktır. Kendinize güvenin ve içsel sesinize kulak verin, böylece her şey yoluna girecek.
Duyguların derinliklerine dalış yapma zamanı. İçsel dünyanda meydana gelen dalgalanmalar, seni daha hassas ve sezgisel hale getirebilir. Ailevi ilişkilerde yaşanacak güzel anlar, kalbini ısıtacak. Ancak, içsel huzurunu etkileyen dış faktörlere karşı dikkatli olmalısın. Arkadaşlık ilişkilerinde samimiyet ve destek arayışında olabilirsin; bu da seni olumlu bir motivasyona yöneltebilir. Parasal konularda biraz daha temkinli olman faydalı olacak; ani harcamalardan kaçınmalısın. Sosyal etkinliklere katılmak seni canlandırabilir, ancak kendi sınırlarına saygı gösterilmeli. Kalbindeki sevgi kıvılcımları, belki de yeni bir ilişki potansiyelini işaret ediyor. Onları açığa çıkarmak için cesaretini toplayabilirsin. Kendi ihtiyaçlarına dikkat et, kendinle barışık olmak seni güçlendirecek.
Bugün enerjin parlak ve dikkat çekici! Yaratıcılığını serbest bırakmak için mükemmel bir zaman. Sosyal ortamlarda göze çarpacak ve etrafındaki insanları etkileyebilirsin. Kendine olan güvenin sayesinde liderlik vasfını ortaya koyabilirsin. Ancak, çevrendekilerin ihtiyaçlarını da göz önünde bulundurmayı unutma; alçakgönüllülük bu dönemde ilişkilerini güçlendirebilir. Aşk hayatında ise üzüm bağı gibi sarılan hisler ortaya çıkabilir, samimi bir iletişim kurmak ilişkinin derinleşmesine katkı sağlayacak. İş veya projelerde, kararlılığın sayesinde önemli adımlar atabilirsin, ancak aceleci davranma; her şeyin bir zamanı var. Kendine olan sevgin, başkalarına olan sevginle birleşerek harika bir denge oluşturabilir.
Bugün, detaylara olan düşkünlüğün ve titizliğin senin en büyük gücün olacak. Gün, planlarını gerçekleştirmek için elverişli bir zemin sunuyor. İş yerinde veya sosyal ortamda, gerçekleştirdiğin işler ve analizlerin başkalarına ilham verebilir. Ancak, mükemmeliyetçilik tuzağına düşmemeye özen göstermelisin; her şeyi mükemmel yapma çabası bazen seni yavaşlatabilir. Duygusal olarak, içsel huzuru bulmak adına yalnız kalmak isteyebilirsin. Kendine zaman ayırmak, düşüncelerini netleştirmek ve ruhsal olarak yenilenmek için bir fırsat sunuyor. Sevdiklerinle olan iletişimine dikkat et; bazen eleştirilerin yanlış anlaşılmalara yol açabilir. Esneklik ve anlayış, ilişkilerinde önemli bir rol oynayacak. Sağlık konularında, bedensel ve zihinsel sağlığına odaklanmak faydalı olabilir. Meditasyon veya doğada yürüyüş, zihnini dinlendirmen ve yeniden enerji toplaman için ideal. Unutma, yaşamın sunduğu küçük mutlulukların kıymetini bilmek, büyük resme odaklanmanı kolaylaştıracak. Hayat, bazen sıradan görünen anların içinde gizli fırsatlar sunar; bu yüzden gözlerini açık tut.
Bugün, sosyal etkileşimler ön planda olacak. Diğer insanlarla kurduğun bağlantılar, ruh halini önemli ölçüde etkileyecek. Barış arayışındaki doğan, dost çevrendeki insanların çıkışlarıyla zıt bir deneyim yaşayabilir. Dikkatini dağıtan faktörler olabilir, bu nedenle karar alırken temkinli olmanda fayda var. Estetik ve sanatla ilgilenen yönlerin serpilip gelişebilir, yaratıcılığını ifade etmek için mükemmel bir gün. Duygusal dengeyi korumak için kendine zaman ayırmayı unutma. Sözlerinle başkalarına ilham verebilir, onların ruh hallerini olumlu yönde etkileyebilirsin. Sağlığına özen göster, kendini yorgun hissedebilirsin, ufak bir yürüyüş bile ruhunu canlandırabilir. İlişkilerde uzlaşmacı tavrın, çatışmaları ortadan kaldırmana yardımcı olacak. Pozitif enerjilerin etrafındaki insanlara yayılacak ve bu da sosyal aktivitelerini canlandıracak.
Gizli kalmış duyguların yüzeye çıkma ihtimali var; içsel bir keşif yapabilir, kendini daha iyi tanıma fırsatı bulabilirsin. Geçmişte yaşanmış olaylar zihninde belirebilir, bunlar üzerinde düşünmek ve başkalarıyla paylaşmak anlam kazanabilir. Ortaklıklar ve ilişkiler açısından derin ve tutkulu bağlar kurma isteği, mevcut bağlantıların dinamiklerini değiştirebilir. Bugün, sezgisel yeteneklerin güçlenebilir; başkalarının duygularını anlama konusunda üstün bir hassasiyet geliştirebilirsin. Sadece kendi hislerine değil, çevrendekilerin hislerine de dikkat etmek faydalı olacak. Kendini ifade ederken cesur olman, yeni fırsatların kapılarını açabilir.Duygusal yoğunluğun yüksek olduğu bu dönemde, şeffaflık ve honestlik senin en büyük müttefikin. Özgüvenin ve kararlılığın, seni hedeflerine yaklaştıracak. Onların arka planlarını anlama ve derinleşme arzusunun, kiminle bağ kurmak istediğini net bir şekilde ortaya koyabileceğini hatırla. Hedeflerini netleştirmen, ilerlemeni hızlandıracaktır. Kendinle barışık kalmak, bu yolculukta sana ışık tutacaktır.
Seyahat ve keşif arzusu dorukta. Yeni deneyimlere açık olmalı, alıştığın rutinin dışına çıkmalısın. Macera ruhu seni çağırıyor; unutma, sınırlarını zorlamak, zihnini açmanın ve heyecan katmanın en iyi yoludur. Sosyal ilişkilerinde iletişimde açıklık ve dürüstlük ön planda olmalı. İnsanlarla olan diyaloglarında imajını güçlendirecek ve dostluklarını derinleştireceksin. İş hayatında yenilikçi fikirlerinle dikkat çekiyorsun, bu nedenle projelerinde cesur olmalısın. İçsel huzur arayışında, meditasyon ve doğa yürüyüşleri faydalı olabilir. Hayallerinin peşinden koşarken önce kendi iç dünyanı dengelemen önemli. Unutma, kendi hedeflerini belirlemeden önce, gerçek isteklerini anlamak ve onlara odaklanmak, başarıya giden yolda en büyük adım olacaktır.
Disiplin ve kararlılığınız, bugün iş ve kişisel hedeflere odaklanmanıza yardımcı olabilir. Sorunları çözmek ve yeni stratejiler geliştirmek için yaratıcı bir yaklaşım sergilemektesiniz. Sabırlı bir şekilde ilerlerseniz, çabalarınızın sonuçlarını görmeye başlayacaksınız. İlişkilerde, içten ve samimi iletişim kurmak önem kazanıyor. Sevdiklerinizle açık bir bağlantı kurmak, aranızdaki bağı güçlendirebilir. Kendinize verdiğiniz bu destek, ruh halinizi olumlu yönde etkileyebilir. Bugün, geçmiş deneyimlerinizden dersler çıkararak kendinizi daha da geliştirme fırsatı bulacaksınız.
Farklı düşünceler ve yenilik arayışın, bugün seni biraz huzursuz hissettirebilir. İçsel bir değişim sürecindesin ve bu, çevrendekilerle olan ilişkilerin üzerinde etkili olabilir. Bağımsızlık arzun artarken, başkalarının beklentileriyle çatışma riski taşımaktasın. Yaratıcılığını kullanmak için uygun bir zaman; ilham verici projelere yönelmek, seni canlandırabilir. Sosyal bağlantıların ise tahmin ettiğinden daha faydalı olabilir; yeni insanlarla tanışmak, fikir alışverişine girmek için mükemmel bir fırsat sunmakta. İçsel sesine dikkat et ve kendine güven. Bugün, özgün düşüncelerini sergilemekten çekinme, zira bakış açın çevrendeki insanlara ilham verebilir.
Bugün, duygu dünyanda dalgalanmalar yaşanabilir. Duygusal yoğunluk, çevrendekilerle olan ilişkilerine yansıyabilir. Kendini ifade etmekte zorlanman olası. Sanatsal yönlerin ön plana çıkıyor, bu durum yaratıcılığını besleyebilir. İçsel yolculuklar, meditasyon veya doğa yürüyüşleri ile rahatlama fırsatı bulabilirsin. Hayal gücünün sınırlarını zorlamak için uygun bir zaman. Sadece hayalini kurduğun şeylere odaklanma, bunları hayata geçirmek için atılacak adımlarını da düşün. Bazı belirsizlikler söz konusu olabilir, bu belirsizlikler yalnızca senin düşüncelerinle şekilleniyor. Önündeki fırsatlara dikkat et, hislerin sana yol gösterecek. Gerek aşk yaşamında gerekse arkadaşlık ilişkilerinde empati gücünle derin bağlar kurabileceğin bir gün. Kendine güven, onu hissettikçe çevrendekilerle olan iletişimin güçlenecek. Unutma, kalbinin sesini dinlemekten korkma.
