1
ile büyük ödüller kazanan Azra Deniz Okyay başarı hikâyesini anlattı
Azra Deniz Okyay, “Küçük Kara Balıklar” kısa metrajı ve “Sulukule Mon Amour” kısa belgesel filmiyle festival izleyicileri tarafından bir kenara not edilmişti. Geleceği parlak bir yönetmen olarak görülüp ilk uzun metraj filmi merakla bekleniyordu. Okyay, “Hayaletler” filmi ile bu beklentileri boşa çıkarmadı. 77. Venedik Film Festivali’nde Büyük Ödül kazandı. Adını böylece dünyaya duyuran Okyay, geçen hafta 57. Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde “En İyi Yönetmen” seçildi. Bu az buz bir başarı değil. Okyay, Altın Portakal tarihinde bu ödülü kazanan 3. kadın yönetmen. “Hayaletler” de festivalin en iyi filmi seçilirken toplamda 5 ödül kazandı. Şimdi Moskova ve Gent’te festival yolculuğuna devam edecek…
“Hayaletler”, bir ilk filme göre oldukça cesur bir film. Ele aldığı konuları sıralarsak belki daha iyi anlaşılır: Toplumsal cinsiyet eşitsizliği, erkek şiddeti, Suriyeli göçmen meselesi, kentsel dönüşüm adaletsizliği, sınıf meselesi, “Yeni Türkiye”nin “makbul” insanları ve LGBTİ+’lar var bu filmde. “Hayaletler”, Fikirtepe’deki Sucular Mahallesi’nde geçiyor. Tüm Türkiye’de saatlerce süren elektrik kesintisinin olduğu tek bir günde yaşananları, dört farklı karakterin birbirine geçen hikâyesi üzerinden anlatıyor. Normal şartlarda bu kadar çok meselenin bir araya gelmesi büyük risk taşısa da bunun altından ustalıkla kalkmış yönetmen. Azra Deniz Okyay’la filmini ve kazandığı ödülleri konuştuk.
– Üzerinden biraz daha zaman geçmişken kazandığınız ödüller nasıl hissettiriyor kendinizi? Film bittikten sonra bu kadar ödül alacağını hissettiniz mi?
Filmi yazarken, çekerken hep kendi dünyama kapanıp çalıştım ve Venedik’e giderken de “Su yolunu bulsun, buraya gelmemiz bile çok güzel” demiştim. Gösterim yapabilmek müthiş bir şanstı. Antalya’da filmimi değerlendiren jürinin onurlandırıcı cümleleriyle ödül almak kadar mutluluk verici bir şey yoktu. “Hayaletler” için ya siyah ya da beyaz gibi algılanacak diyordum ki öyle de oldu. Ama farklı olduğunun başından beri farkındaydım.
– Jüri de “Cesaretten yana tavır almak istedik” demişti. Bu kadar ciddi konunun yer aldığı böyle bir film için bu cesaret nereden geliyor diye sorsak…
Kendinden emin ve çalışkan kadınlar büyüttü beni. Hepsi de bana karşılarına çıkan zorlukları anlattılar ve tekniklerini nasıl geliştirdiklerini… Onlardan biri de ressam Zehra Aral, “Sanatın cinsiyeti yoktur” der. Yaptığım şey, yalnızca normal bir çalışma temposunun on misli çalışmak oldu. Çalışırken sadece kendi senaryo tekniğimi, kurguyu ve kamerayı nasıl daha iyi geliştirebileceğime odaklanan birisiyim. Bu birkaç konu, birbirine bağlı tek bir hikâye aslında. Farklı bir sanat ürünü ortaya koyabilmek içinde cesaret barındırır. Umut vaat etmelidir.
– Altın Portakal’daki ödüllerin ağırlıklı olarak kadınlara gitmesi de çok konuşuldu…
Ödüllerin her birinin titizlikle ve yenilikçi bir bakış açısıyla dağıtıldığını düşünüyorum. Bugüne dek ödül almak için neredeyse yalnızca kadın oyuncular çıkıyordu sahneye. Bunun değişmeye başladığını görmek için bile çok değerliydi o gece. Birbirinden yaratıcı sanatçı ve yazarlardan oluşan bir jüriydi ve Hayaletler’in teknik gücünü görmüş olmaları bizi çok mutlu etti. Ki onlar da çağdaş ve yenilikçi olana vurgu yaptılar o gece.
– Bir kadın yönetmen olarak bugüne kadar ne tür zorluklar yaşadınız? Bu filmi çekerken de destek kampanyası başlatmıştınız, o süreçten bahseder misiniz?
Paramız yok denecek kadar azdı. Kampanya yapınca biraz manevi destek de toplamış olduk. Çünkü bu döneme kadar hiç destek alamadım. 2010’da, çok erken yaşta başladım yönetmenliğe ve başka sektörlerde de çalıştım. Oralarda net bir şekilde “Yapmaya başladığım iş neden geri alındı?” veya “Neden iş alamıyorum?” diye sorduğumda, sektördeki muhatabım beni korumak yerine, çok net bir şekilde “Kadın yönetmen istemiyorlar” yanıtını verdi. Ben de zaman kaybetmeden bir sporcu veya müzisyen gibi toparlanıp kendi tekniğimi geliştirdim. Senaryo kurgumu bir bütün şekilde çalıştım. “Hayaletler” için gerçekten de çok çalıştık değerli prodüktörüm Dilek Aydın ile. Olanaksızlıklar nedeniyle bu olmazsa “B şıkkı, C şıkkı nedir?” diye sürekli çekimler için alternatifler ürettik, yeter ki hiçbir şey bize engel olmasın, çekimler sekteye uğramasın istedik.
– Bir de filmde Korospular korosunun sahnesine parantez açmak isterim… Nasıl ortaya çıktı, düşünüldü o sahne?
Çok sevdiğim arkadaşlarım Korospular. Her biri kendi dalında çok iyi bir sanatçı ayrıca. Yarattıkları bu koro bize bu renkleri saçtı. Onları ilk kez Berlin’de bir konserde görmüştüm. Çok güzellerdi. Sonrasında “Boysan’ın Evi”nde kısa bir çekim yaptım. O sırada o evin içine yayılan coşkuyu izledim ve “Hayaletler” ile onları arşivlemek istedim.
– Sinemamızda taşra ve erkek hikâyelerinin anlatımlarının çoğunlukta olduğunu görüyoruz. Ama “Hayaletler”de de anlatıldığı gibi hem şehrin hem de her yaştan ve her sosyokültürel ortamdan kadının sorunları çok fazla. Neden anlatılmıyor sizce?
Taşrada çok farklı hikâyeler var ve kadınlar da var. Sırf göstermek adına bazı filmlerde kadınların kullanılmasını garip buluyorum. Edebi ve sinematik bir dil de geliştirilmiyor. Topraklarımızda edebi dilini geliştirmiş inanılmaz yazarlar var. Tekdüze değiller, şehirde veya taşrada geçiyor hikâyeleri ve farklı yazım biçemleri kullanarak anlatıyorlar o duyguları. Sinemada da neden bu şekilde yapılmasın? Daha önce bu türde filmler Türkiye sinemasında yapıldı. Son birkaç senedir “aynılaşma” var bazı filmlerde.
Bugün enerjin zirve noktada. Kendine güvenin artarken, kararlılığın çevrendekilere ilham verecek. Yaratıcılığını ifade etme fırsatlarıyla karşılaşabilirsin; bu fırsatları değerlendirmen önemli. İş veya sosyal hayatındaki çekişmelerde liderlik vasıflarını ön plana çıkararak çözüm üretebilirsin. Duygusal ilişkilerde ise açık iletişimin, aradaki bağı güçlendirebilir. Sakin kalmayı başarabilirsen, zorlukların üstesinden gelmekte daha kolay ilerleyeceksin. Bugün kendine odaklanmak, içsel dinginliğini sağlamak için idealdir; bunu sürdürmeyi unutma. Her şey senin elinde!
Finansal konularda kendini güçlü hissedeceksin. Bugün, harcamalarını kontrol etme fırsatına sahip olabilirsin; bu, gelecekteki projelerin için sağlam bir zemin oluşturacak. Ayrıca, ilişkinle ilgili derinleşmeyi arzuladığın duygusal bir bağ kurma isteği içinde olabilirsin. Sevdiklerinle olan iletişimini güçlendirmek için samimi sohbetler yapmayı ihmal etme. Sağlığını önemsemen gereken bir dönemdesin; dışarıda vakit geçirip doğayla bağlantı kurmak zihnini dinlendirebilir. Sabırlı ol ve ani kararlardan kaçın; zamana yayarak düşündüğünde daha olumlu sonuçlar alacağını göreceksin.
Bugün zihninizin hızla çalışacağı, eylemlerinizi yönlendirecek olan yenilikçi fikirlerle dolu bir gün. İletişim becerileriniz ön plana çıkacak; insanlarla yaptığınız diyaloglar, yeni projelere kapı aralayabilir. Sosyal ortamlarda daha fazla yer alarak, hayal gücünüzü geliştirmeniz ve yeni bağlantılar kurmanız mümkün. Bir yandan merakınızın peşinden koşmak, diğer yandan dikkatli kararlar almak arasında bir denge sağlamaya çalışmalısınız. Tayfın çatışmalarına çok açık bir dönemdesiniz; dolayısıyla, düşüncelerinizi net ifade etmek, yanlış anlaşılmaları önleyecektir. İçsel huzuru bulacak, farklı alanlara yönelme isteğini daha çok hissedeceksiniz. Unutmayın, bilgi ve deneyimi paylaşmak, size güç katacaktır. Günü yaratıcı bir bakış açısıyla değerlendirmek, hayallerinize giden yolu açacak.
Duygularının derinliklerinde kaybolmuş hissedebilirsin, içsel bir keşif yapmak için ideal bir zaman. Ailevi bağların ön plana çıkıyor, sevdiklerinle yakınlaşmak, duygusal paylaşımlarda bulunmak faydalı olacak. İçsel huzurun için kendine zaman ayırmak, sevdiğin aktivitelere yönelmek önemli. Belirsizliklere karşı duyduğun hassasiyet artabilir; bu durum, kararlarını etkileyebilir. Kendini koruma mekanizmalarını kullanmak, duygusal olarak daha güçlü kalmanı sağlayacak. İyi hissettiren şeylere yönelmek, ruhsal dengenin sağlanmasına yardımcı olabilir. Sakin bir zihinle ilerlemek, karşılaşabileceğin zorlukları aşmana katkı sağlayacak. Ani değişimlere açık ol, fakat içsel sezgilerine güvenmeyi unutma. Bu süreçte, güven duyduğun bir kişiyle derin bir sohbet, seni rahatlatabilir.
Bugün içsel gücünü ve kararlılığını hissetmek için harika bir zaman. Yaratıcı projelere adım atabilir, hayal gücünü serbest bırakabilirsin. Sosyal ilişkilerde öne çıkacak ve çevrendekilere liderlik etme fırsatı bulacaksın. Kalabalık ortamlarda kendine güvenle yer alırken, dikkatleri üzerinde toplayacaksın. Ancak, egonun seni yönlendirmesine izin verme; başkalarının görüşlerini dikkate almak özellikle önemli. Akşam saatlerinde sevdiklerinle geçirilen zaman, kalbine huzur verecek. Kendine bir ödül verme zamanı; belki de küçük bir kaçamak ya da hoş bir aktivite. Unutma, ışığın parladıkça, etrafına da ilham vereceksin.
Detaylara olan duyarlılığın ön plana çıkıyor. Gün, küçük ayrıntılarla dolu. İş veya günlük sorumlulukların geçici sıkıntılara yol açabilir; fakat analitik zekanla bu durumları hızlıca aşacaksın. Sağlığın ve fiziksel durumunla daha fazla ilgilenmek isteyebilirsin; belki bir spor programı başlatmanın tam zamanı. İletişim alanında, sevdiklerinle aranda derin ve anlamlı konuşmalar gerçekleşiyor. Bu sayede ilişkinizi daha sağlam temellere oturtma fırsatını yakalayabilirsin. Duygularını ifade etmekten çekinme; içindekileri paylaşmak sana iyi gelecek. Ayrıca, yeni öğrenme fırsatlarına açık ol ve kendine yeni yollar çizmekten çekinme. Yeniliklere karşı attığın adımlar, seni beklediğin başarıya taşıyabilir.
Derin bir dönüşüm sürecine girmiş olabilirsin. İçsel gücünü hissetmek, karanlık taraflarınla yüzleşmek ve bunları dönüştürmek için harika bir fırsat. Duygusal derinliklerin, özellikle sezgisel yeteneklerin artış gösterebilir. İlişkilerde samimiyet ve dürüstlük arayışında olabilirsin. Güven arayışın, çevrendekilerle olan bağlarını güçlendirebilir. Fakat, geçmişin izlerini taşıyan anılar, duygusal yükler yaratabilir. Kendine nazik olmayı unutma; geçmişle barış yapmak, daha sağlıklı bir zihin için gereklidir. Bugün, yenilikçi fikirlere açık olman ve karşına çıkan fırsatları değerlendirebilmen, seni ön plana çıkarabilir. Duygusal olarak yoğun bir gün geçirebilirsin, bu da belki de kovasız adımlarla yeni bir başlangıç yapmana yardımcı olacak.
Macera arayışın, yeni deneyimlere açık olmanla birleşiyor. Kendi sınırlarını zorlamaktan çekinmemelisin. Sosyal ilişkilerinde samimiyetin ve iyimserliğin etrafındakilere bulaşıcı olacak; bu, yeni arkadaşlıkların kapılarını aralayabilir. Eğitim veya kişisel gelişim alanında atacağın adımlar, uzun vadede fayda sağlayacak. Kendini ifade etmenin farklı yollarını keşfetmek için ideal bir zaman. Girişimcilik ruhun öne çıkarken, yaratıcı projeler veya hobilerle ilgilenmek, enerjini olumlu bir şekilde yönlendirebilir. İçinde bulunduğun ortamda liderlik yapma fırsatı doğabilir. Düşüncelerini net bir şekilde iletmeye ve başkalarının fikirlerine değer vermeye özen göstermelisin. Unutma, her yeni macera, seni daha da zenginleştirecek bir deneyim dönüşümüdür. Bu süreçte sezgilerine güven, içsel rehberliğin seni doğru yolda yönlendirecektir.
İçsel bir güç ve kararlılıkla ilerleme zamanı. Bugün, hedeflerine odaklanmak ve planlarını gözden geçirmek için mükemmel bir fırsat. Geçmişte aldığın dersler, seni güçlü bir temel üzerine inşa etmeye yönlendirecek. Kariyerle ilgili meselelerde, sabrın ve azmin ödüllerini toplama aşamasına gelmiş olabilirsin. İlişkilerde ise, yakın çevrendeki insanların ihtiyaçlarını anlamak ve destek olmak, aranızdaki bağı güçlendirecek. Duygusal derinliklere dalmak, versiyonunu keşfetmeni sağlayacak. Anlık zevkler için değil, uzun vadeli mutluluk için adım atmaya yönel. Unutma, her şey zamanla yerine oturacak. Önündeki zorlukları aşacak cesarete sahipsin. Hayatında neyin gerçekten değerli olduğunu yeniden değerlendirme zamanı.
Bugün, özgürlük arayışın daha da belirginleşebilir. Farklı düşüncelere ve alternatif fikirlere açık olman, çevrendeki insanlarla olan etkileşimini zenginleştirecek. Sosyal bağlarını güçlendireceğin bir dönemdesin; arkadaşlarınla yapacağın sohbetler, yeni projelere ilham verebilir. Yenilikçi yaklaşımlar sergilemekte özgür hissedeceksin ve bu da seni öncelikle kendine, ardından çevrene daha çekici kılacak.Ancak, ani duygusal dalgalanmalarla karşılaşabilirsin; bu durum, bazen karmaşık hissetmene yol açabilir. Kendini ifade etmek için sanatsal bir yola yönelmek, bu duygusal dalgalanmaları dengelemene yardımcı olabilir. Özellikle yazı, müzik veya görsel sanatlarla meşgul olmak, içsel huzurunu bulmana vesile olabilir.Bir grup içinde liderlik vasfını gösterebileceğin fırsatlar doğabilir. Fikirlerini cesurca savunmaktan çekinme, zira bu durum senin özelliklerinden biri. Günün sonunda, enerjini toparlamak ve bireysel alanına çekilmek isteyebilirsin; bu, zihnini yeniden organize etmek için gerekli bir adım olabilir. Unutma, özgürlüğün kıymetini bilmek, seni daha da güçlü kılacak.
Bugün, derin duyguların ve sezgilerin ön planda olduğu bir gün. İçsel dünyana yönelmek, hissettiklerini anlamak için harika bir fırsat. Başkalarıyla olan ilişkilerinde empati yeteneğin öne çıkacak, insanların ruh hallerini anlama kabiliyetin sayesinde onları daha iyi destekleyebileceksin. Sanatsal ifadelere yönelmek, yaratıcılığını besleyecek. Belirsizliklere karşı daha sabırlı olmalı ve içgüdülerine güvenmelisin. Ayrıca, ruhsal bakımdan yenilenmek için meditasyon veya doğa yürüyüşleri yapman fayda sağlayabilir. Bugün, hayallerine odaklanma ve gerçekleşmeleri için adım atma zamanı. Kendi ihtiyaçlarını göz ardı etmeden başkalarının da ihtiyaçlarına saygı göstermek, dengeyi sağlayacak. Unutma ki, duygusal derinliklerin ve sezgisel yeteneklerinle yol alırken, bencillikten uzak durmalısın.
