1
ile büyük ödüller kazanan Azra Deniz Okyay başarı hikâyesini anlattı
Azra Deniz Okyay, “Küçük Kara Balıklar” kısa metrajı ve “Sulukule Mon Amour” kısa belgesel filmiyle festival izleyicileri tarafından bir kenara not edilmişti. Geleceği parlak bir yönetmen olarak görülüp ilk uzun metraj filmi merakla bekleniyordu. Okyay, “Hayaletler” filmi ile bu beklentileri boşa çıkarmadı. 77. Venedik Film Festivali’nde Büyük Ödül kazandı. Adını böylece dünyaya duyuran Okyay, geçen hafta 57. Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde “En İyi Yönetmen” seçildi. Bu az buz bir başarı değil. Okyay, Altın Portakal tarihinde bu ödülü kazanan 3. kadın yönetmen. “Hayaletler” de festivalin en iyi filmi seçilirken toplamda 5 ödül kazandı. Şimdi Moskova ve Gent’te festival yolculuğuna devam edecek…
“Hayaletler”, bir ilk filme göre oldukça cesur bir film. Ele aldığı konuları sıralarsak belki daha iyi anlaşılır: Toplumsal cinsiyet eşitsizliği, erkek şiddeti, Suriyeli göçmen meselesi, kentsel dönüşüm adaletsizliği, sınıf meselesi, “Yeni Türkiye”nin “makbul” insanları ve LGBTİ+’lar var bu filmde. “Hayaletler”, Fikirtepe’deki Sucular Mahallesi’nde geçiyor. Tüm Türkiye’de saatlerce süren elektrik kesintisinin olduğu tek bir günde yaşananları, dört farklı karakterin birbirine geçen hikâyesi üzerinden anlatıyor. Normal şartlarda bu kadar çok meselenin bir araya gelmesi büyük risk taşısa da bunun altından ustalıkla kalkmış yönetmen. Azra Deniz Okyay’la filmini ve kazandığı ödülleri konuştuk.
– Üzerinden biraz daha zaman geçmişken kazandığınız ödüller nasıl hissettiriyor kendinizi? Film bittikten sonra bu kadar ödül alacağını hissettiniz mi?
Filmi yazarken, çekerken hep kendi dünyama kapanıp çalıştım ve Venedik’e giderken de “Su yolunu bulsun, buraya gelmemiz bile çok güzel” demiştim. Gösterim yapabilmek müthiş bir şanstı. Antalya’da filmimi değerlendiren jürinin onurlandırıcı cümleleriyle ödül almak kadar mutluluk verici bir şey yoktu. “Hayaletler” için ya siyah ya da beyaz gibi algılanacak diyordum ki öyle de oldu. Ama farklı olduğunun başından beri farkındaydım.
– Jüri de “Cesaretten yana tavır almak istedik” demişti. Bu kadar ciddi konunun yer aldığı böyle bir film için bu cesaret nereden geliyor diye sorsak…
Kendinden emin ve çalışkan kadınlar büyüttü beni. Hepsi de bana karşılarına çıkan zorlukları anlattılar ve tekniklerini nasıl geliştirdiklerini… Onlardan biri de ressam Zehra Aral, “Sanatın cinsiyeti yoktur” der. Yaptığım şey, yalnızca normal bir çalışma temposunun on misli çalışmak oldu. Çalışırken sadece kendi senaryo tekniğimi, kurguyu ve kamerayı nasıl daha iyi geliştirebileceğime odaklanan birisiyim. Bu birkaç konu, birbirine bağlı tek bir hikâye aslında. Farklı bir sanat ürünü ortaya koyabilmek içinde cesaret barındırır. Umut vaat etmelidir.
– Altın Portakal’daki ödüllerin ağırlıklı olarak kadınlara gitmesi de çok konuşuldu…
Ödüllerin her birinin titizlikle ve yenilikçi bir bakış açısıyla dağıtıldığını düşünüyorum. Bugüne dek ödül almak için neredeyse yalnızca kadın oyuncular çıkıyordu sahneye. Bunun değişmeye başladığını görmek için bile çok değerliydi o gece. Birbirinden yaratıcı sanatçı ve yazarlardan oluşan bir jüriydi ve Hayaletler’in teknik gücünü görmüş olmaları bizi çok mutlu etti. Ki onlar da çağdaş ve yenilikçi olana vurgu yaptılar o gece.
– Bir kadın yönetmen olarak bugüne kadar ne tür zorluklar yaşadınız? Bu filmi çekerken de destek kampanyası başlatmıştınız, o süreçten bahseder misiniz?
Paramız yok denecek kadar azdı. Kampanya yapınca biraz manevi destek de toplamış olduk. Çünkü bu döneme kadar hiç destek alamadım. 2010’da, çok erken yaşta başladım yönetmenliğe ve başka sektörlerde de çalıştım. Oralarda net bir şekilde “Yapmaya başladığım iş neden geri alındı?” veya “Neden iş alamıyorum?” diye sorduğumda, sektördeki muhatabım beni korumak yerine, çok net bir şekilde “Kadın yönetmen istemiyorlar” yanıtını verdi. Ben de zaman kaybetmeden bir sporcu veya müzisyen gibi toparlanıp kendi tekniğimi geliştirdim. Senaryo kurgumu bir bütün şekilde çalıştım. “Hayaletler” için gerçekten de çok çalıştık değerli prodüktörüm Dilek Aydın ile. Olanaksızlıklar nedeniyle bu olmazsa “B şıkkı, C şıkkı nedir?” diye sürekli çekimler için alternatifler ürettik, yeter ki hiçbir şey bize engel olmasın, çekimler sekteye uğramasın istedik.
– Bir de filmde Korospular korosunun sahnesine parantez açmak isterim… Nasıl ortaya çıktı, düşünüldü o sahne?
Çok sevdiğim arkadaşlarım Korospular. Her biri kendi dalında çok iyi bir sanatçı ayrıca. Yarattıkları bu koro bize bu renkleri saçtı. Onları ilk kez Berlin’de bir konserde görmüştüm. Çok güzellerdi. Sonrasında “Boysan’ın Evi”nde kısa bir çekim yaptım. O sırada o evin içine yayılan coşkuyu izledim ve “Hayaletler” ile onları arşivlemek istedim.
– Sinemamızda taşra ve erkek hikâyelerinin anlatımlarının çoğunlukta olduğunu görüyoruz. Ama “Hayaletler”de de anlatıldığı gibi hem şehrin hem de her yaştan ve her sosyokültürel ortamdan kadının sorunları çok fazla. Neden anlatılmıyor sizce?
Taşrada çok farklı hikâyeler var ve kadınlar da var. Sırf göstermek adına bazı filmlerde kadınların kullanılmasını garip buluyorum. Edebi ve sinematik bir dil de geliştirilmiyor. Topraklarımızda edebi dilini geliştirmiş inanılmaz yazarlar var. Tekdüze değiller, şehirde veya taşrada geçiyor hikâyeleri ve farklı yazım biçemleri kullanarak anlatıyorlar o duyguları. Sinemada da neden bu şekilde yapılmasın? Daha önce bu türde filmler Türkiye sinemasında yapıldı. Son birkaç senedir “aynılaşma” var bazı filmlerde.
Cesaretinle dolup taşacağın, kendine güvenin en üst noktada olacağı bir gün. Yeni başlangıçlar için mükemmel bir zaman dilimindesin. Hayatındaki değişiklikler, belirsizlikleri geride bırakmana yardımcı olabilir. Ani kararlar almak isteyebilirsin, ancak iç sesini dinlemen önem taşıyor. Sosyal çevrenle olan ilişkilerin güçlenecek; arkadaşlarınla keyifli anlar paylaşabilirsin. Enerjin, seni daha yaratıcı ve verimli kılacak. Sağlık açısından dikkatli ol; bedenine gereken özeni göster. Karşılaşabileceğin zorluklara karşı motivasyonunu kaybetme, bunun üstesinden gelebilecek güç senin içinde mevcut. Bugün hayallerine Bir adım daha yaklaşabilirsin. Kendine olan inancını tazele ve harekete geç!
Bugün, içsel huzurunuzu sağlamak için kendinize zaman ayırmanın önemi artıyor. Doğanın tadını çıkarmak, basit ama keyifli aktivitelerle ruhunuzu beslemek isteyebilirsiniz. Finansal konularda karar vermeden önce dikkatli düşünmek, gereksiz harcamalardan kaçınmanıza yardımcı olacak. İletişimlerde ise, özellikle sevdiğiniz insanlarla olan diyaloglarınızı nazik ve anlayışlı tutmak, aranızdaki bağları güçlendirecektir. Sanatsal yeteneklerinizi keşfe çıkmak için harika bir gün; belki yeni bir hobi edinebilir ya da mevcut hobilerinize daha fazla zaman ayırabilirsiniz. Kendinize karşı nazik olun, zira öz sevgi her şeyin temelidir. Genel anlamda, sabırlı ve kararlı duruşunuz, sizi hedeflerinize daha da yaklaştıracak.
Bugün sosyal çevrenle olan ilişkilerin ön plana çıkıyor. Yeni insanlarla tanışmak için harika bir zaman. Zihinsel enerjin yüksek ve fikirlerinin ilham verici olabilir. İletişim becerilerin sayesinde, istediğin bilgileri toplamak ve projeleri ilerletmek kolaylaşacak. Bir süredir üzerinde düşündüğün konularla ilgili sürpriz gelişmeler yaşanabilir. Ancak dikkat, bazı durumların yüzeysel kalabileceğini unutmamalısın. Derinlemesine düşünmek ve içsel sesini dinlemek, fırsatları daha iyi değerlendirmene yardımcı olacak. Ayrıca, sevdiklerinle zaman geçirmek için kendine alan yaratmayı ihmal etme. Bu, ruhsal dengenin korunmasına katkı sağlar. Yaratıcılığını besleyecek aktivitelere yönelmek de faydalı olacaktır. Kendini ifade etme şeklin tüm dikkatleri üzerine çekebilir; bu, kendine güvenini artıracak.
Duygusal derinliklerin ve içsel dünyan yavaş yavaş yüzeye çıkıyor. Bugün, sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirme fırsatın var. İçsel sezgilerinle birlikte, kalbini dinlemen gereken anlar ortaya çıkabilir. Hassasiyetin, başkalarının duygularını anlama ve empati kurma yeteneğini artırıyor. Özellikle aile ilişkilerinde geçmişten gelen tartışmalar gündeme gelebilir; sabır ve anlayış bu süreçte senin en büyük müttefiklerin. Kendini ifade etmekte zorlanabilirsin, fakat içinde taşıdığın duygu seli, kalbine güvenerek anlık cesaretle paylaşman gereken şeyler barındırıyor. İş hayatında ise alacağın kararlar, dikkatli düşünmene bağlı; ani tepkilerden kaçınmakta fayda var. Bugün, kendini en iyi hissettiğin anları yaratmak için sınırlarını belirle. Unutma, kendine ayırdığın zaman sana sadece huzur değil, ilham da katacak.
Bugün kendinizi sahnede gibi hissedebilirsiniz. Enerjiniz yüksek, karizmanız parlıyor. İnsanlar üzerinizdeki etkisini net bir şekilde hissedecekler. Bu, liderlik vasıflarınızı sergilemek için mükemmel bir zaman. Yaratıcılığınız en üst düzeyde; sanatsal projelerinizi hayata geçirmek için cesaret bulabileceğiniz bir gün. Duygusal bağlar kurmak için doğru anlar var. Sevdiklerinizle olan ilişkilerde samimiyet ve açık iletişim ön planda. Ancak dikkatli olmalısınız; bazı kişiler sizin gücünüzü kıskanabilir. Kendinizi koruyarak, olumlu enerjinizi paylaşmalısınız. Aşk hayatınızda sürprizler söz konusu. Yeni tanışmalar veya mevcut ilişki içinde heyecan dolu anlar yaşayabilir, romantizmin tadını çıkarabilirsiniz. Finansal konularda şanslı olmanız muhtemel, harcamalarınıza dikkat etmelisiniz. Gelecekte iyi bir plan yapmanız yararınıza olacak.
Bugün, detaylara odaklanmak ve mükemmel sonuçlar elde etmek konusunda güçlü bir istek içinde olacaksın. Dikkatini yoğunlaştırdığın işler, belki de seni daha önce rahatsız eden sorunların üstesinden gelmeni sağlayabilir. Başkalarına yardım etme arzun artacak ve bu, çevrendeki insanlara fayda sağlarken seni de tatmin edecek. İletişim becerilerin sayesinde, ilişkilerinde hassas konuları ustaca ele alabilir, çatışmaları yapıcı bir şekilde çözebilirsin. Aynı zamanda kendi ihtiyaçlarına da zaman ayırmayı unutmamalısın. İçsel huzurunu sağlamak için biraz yalnız kalmak, zihnini toplamak adına faydalı olabilir. Sağlık ve iyi yaşam konularına yönelmek, sağlıklı alışkanlıklar edinmek için mükemmel bir gün. Unutma, mükemmel olmak zorunda değilsin ama sürekli gelişim içinde olabileceğin fırsatlar seni bekliyor.
Denge arayışında olduğun bir dönemdesin. İlişkilerde ve sosyal ortamlarında uyum sağlamak önem kazanıyor. Bugün, başkalarının düşüncelerini dikkate alarak hareket etmek, sinerji yaratmanı sağlayabilir. Estetik ve güzellik konularına ilgin artabilir; sanat veya tasarım ile ilgili aktiviteler gününü renklendirebilir. Bilinçli bir şekilde duygularını ifade etme ihtiyacı hissedebilirsin. Aşk ve dostluk ilişkilerinde samimiyetin değerini daha iyi anlayacaksın. Kendini ifade ederken dikkatli ol, zira sözlerin başkalarını derinden etkileyebilir. Herhangi bir huzursuzluk hissi yaşamaman için dengenin önemini unutmamalısın. Sosyal medya veya arkadaş çevrende ilginç paylaşımlar yaparak dikkat çekebilirsin; bu da kalabalık içinde rahat hissetmene yardımcı olacaktır. Kendine bir süre ayırmayı unutma; içsel huzuruna yönelik küçük kaçamaklar yapabilirsin.
Duyguların derinliklerinde yolculuk yapacağın bir dönemdesin. İçsel huzur arayışın, seni sırların peşine düşürmeye itebilir. Gizli kalmış konuların gün yüzüne çıkma ihtimali var; bu durum, beklemediğin şekilde karşına çıkabilir. Risk almayı seveceğin bir gün. Ancak aceleci davranmamalısın, zamanın senin yanında. İnsanlarla olan ilişkilerinde daha derin bağlar kurabilirsin; eski dostlukların yeniden canlanma ihtimali dikkatini çekebilir. İçsel sesine kulak ver, sezgilerin güçlü ve bu ses seni doğru yöne yönlendirebilir. Çevrendeki olumsuz enerjilerden uzak durmaya çalış; kendine alan yaratmalı ve nefes alabilmelisin. Belki de yeni bir hobi edinmek, zihnini ve ruhunu beslemek için iyi bir fikir olacaktır. Günün sonunda kendini yenilenmiş hissetmesine, geçirdiğin karşılaşmalar ve deneyimlerin büyük katkı sağlayabilir.
Yeni maceralara atılma isteğin had safhada. Sırtına aldığın cesaretle beklenmedik fırsatları değerlendirme zamanın geldi. İletişim yeteneklerin parlak bir şekilde öne çıkacak; çevrendekilerle olan bağlarını güçlendirmek için harika bir fırsat. Sosyal hayatta daha aktif olmayı düşünebilirsin, yeni insanlarla tanışmak ve fikir alışverişinde bulunmak seni canlandıracak. İçsel huzurunu sağlama ve ruhsal keşifler yapma arzusuyla dolusun; meditasyon ya da doğa yürüyüşleri gibi aktiviteler ruhunu besleyecek. Öte yandan, finansal konularda dikkatli olmalısın. İhtiyaç duyduğun değişiklikleri yaparken, aceleci davranmamak en iyisi. Bugün, risk alırken iyi düşünmeli ve planlarını dikkatlice gözden geçirmelisin. Kendine olan güvenin ile ilerlemeye devam et, her şey bir araya gelmeye başlayacak. Hayal gücünle yaratıcılığını serbest bırak; sanat veya yazma gibi alanlarla uğraşmak ruhunu besleyecek. Özgür ruhunun tadını çıkar, sınırlarını zorlamaktan çekinme.
Disiplinin ve kararlılığının ön planda olduğu bir dönemdesin. Hedeflerine odaklanmak, ilerlemeni hızlandıracak. Sorumluluklarını yerine getirirken, içsel motivasyonunu kaybetmemeye özen göster. İş yerinde bazı sürpriz gelişmeler seni bekliyor; açık fikirli olmak ve esnek kalmak önemli. İletişim mesajlarını dikkatlice seçmelisin. Sosyal çevrendeki insanlar, beklenmedik şekillerde destek sağlayabilir. Kişisel yaşamında ise, duygusal bağlar güçleniyor. İçsel huzur bulmak için kendine alan tanı. Unutma, sabrın ve azmin en büyük müttefiklerin.
Bugün, yenilikçi düşüncelerle dolup taşacaksın. Sıradanlıktan uzaklaşarak fikirlerini ifade etmekte cesur olabilirsin. Sosyal çevrenle olan bağlantıların önemli bir hale gelecek, yeni insanlarla tanışma fırsatı bulabilirsin. Enerjin, başkalarına ilham verecek, bu da etrafındaki kişilerin seni daha fazla önemsemesine yol açacak. Aşk hayatında da sürpriz gelişmeler yaşanabilir; duygusal derinlikleri ve özgürlük arayışını dengelemek, ilişkilerinde sağlıklı bir denge kurmaya yardımcı olacak. Bugün, içsel huzurunu sağlamak için meditasyon veya doğada zaman geçirmek faydalı olabilir. Fikirlerini hayata geçirmek için doğru zaman; cesaretini topla ve adım at!
Duyguların derinliklerinde kaybolmuş hissedebilirsin. İçsel dünya ile dışsal dünya arasındaki dengeyi sağlamaya çalışmak önem kazandı. Sanatsal ve yaratıcı yönlerin ön plana çıkıyor; bu, ruhunu beslemenin harika bir yolu. Sevgi ve şefkat arayışında, insanlarla duygusal bağlar kurma fırsatın var. Ancak duygusal yoğunluklar, zaman zaman seni zorlayabilir. Kendine ve başkalarına karşı nazik olmayı unutma. İçsel huzuru bulmak için doğadayak ya da meditasyon yaparak düşüncelerini toparlayabilirsin. Yeteneklerini sergileyebileceğin bir fırsat kapını çalabilir; bu, kendini ifade etme açısından değerli bir an olabilir. Duygusal derinlik, ilişkilerde daha fazla anlayış ve empati geliştirmene yardımcı olacaktır. Güne başlarken, inançlarını ve hayallerini hatırla; bu, seni daha güçlü kılacak.
