1
ile büyük ödüller kazanan Azra Deniz Okyay başarı hikâyesini anlattı
Azra Deniz Okyay, “Küçük Kara Balıklar” kısa metrajı ve “Sulukule Mon Amour” kısa belgesel filmiyle festival izleyicileri tarafından bir kenara not edilmişti. Geleceği parlak bir yönetmen olarak görülüp ilk uzun metraj filmi merakla bekleniyordu. Okyay, “Hayaletler” filmi ile bu beklentileri boşa çıkarmadı. 77. Venedik Film Festivali’nde Büyük Ödül kazandı. Adını böylece dünyaya duyuran Okyay, geçen hafta 57. Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde “En İyi Yönetmen” seçildi. Bu az buz bir başarı değil. Okyay, Altın Portakal tarihinde bu ödülü kazanan 3. kadın yönetmen. “Hayaletler” de festivalin en iyi filmi seçilirken toplamda 5 ödül kazandı. Şimdi Moskova ve Gent’te festival yolculuğuna devam edecek…
“Hayaletler”, bir ilk filme göre oldukça cesur bir film. Ele aldığı konuları sıralarsak belki daha iyi anlaşılır: Toplumsal cinsiyet eşitsizliği, erkek şiddeti, Suriyeli göçmen meselesi, kentsel dönüşüm adaletsizliği, sınıf meselesi, “Yeni Türkiye”nin “makbul” insanları ve LGBTİ+’lar var bu filmde. “Hayaletler”, Fikirtepe’deki Sucular Mahallesi’nde geçiyor. Tüm Türkiye’de saatlerce süren elektrik kesintisinin olduğu tek bir günde yaşananları, dört farklı karakterin birbirine geçen hikâyesi üzerinden anlatıyor. Normal şartlarda bu kadar çok meselenin bir araya gelmesi büyük risk taşısa da bunun altından ustalıkla kalkmış yönetmen. Azra Deniz Okyay’la filmini ve kazandığı ödülleri konuştuk.
– Üzerinden biraz daha zaman geçmişken kazandığınız ödüller nasıl hissettiriyor kendinizi? Film bittikten sonra bu kadar ödül alacağını hissettiniz mi?
Filmi yazarken, çekerken hep kendi dünyama kapanıp çalıştım ve Venedik’e giderken de “Su yolunu bulsun, buraya gelmemiz bile çok güzel” demiştim. Gösterim yapabilmek müthiş bir şanstı. Antalya’da filmimi değerlendiren jürinin onurlandırıcı cümleleriyle ödül almak kadar mutluluk verici bir şey yoktu. “Hayaletler” için ya siyah ya da beyaz gibi algılanacak diyordum ki öyle de oldu. Ama farklı olduğunun başından beri farkındaydım.
– Jüri de “Cesaretten yana tavır almak istedik” demişti. Bu kadar ciddi konunun yer aldığı böyle bir film için bu cesaret nereden geliyor diye sorsak…
Kendinden emin ve çalışkan kadınlar büyüttü beni. Hepsi de bana karşılarına çıkan zorlukları anlattılar ve tekniklerini nasıl geliştirdiklerini… Onlardan biri de ressam Zehra Aral, “Sanatın cinsiyeti yoktur” der. Yaptığım şey, yalnızca normal bir çalışma temposunun on misli çalışmak oldu. Çalışırken sadece kendi senaryo tekniğimi, kurguyu ve kamerayı nasıl daha iyi geliştirebileceğime odaklanan birisiyim. Bu birkaç konu, birbirine bağlı tek bir hikâye aslında. Farklı bir sanat ürünü ortaya koyabilmek içinde cesaret barındırır. Umut vaat etmelidir.
– Altın Portakal’daki ödüllerin ağırlıklı olarak kadınlara gitmesi de çok konuşuldu…
Ödüllerin her birinin titizlikle ve yenilikçi bir bakış açısıyla dağıtıldığını düşünüyorum. Bugüne dek ödül almak için neredeyse yalnızca kadın oyuncular çıkıyordu sahneye. Bunun değişmeye başladığını görmek için bile çok değerliydi o gece. Birbirinden yaratıcı sanatçı ve yazarlardan oluşan bir jüriydi ve Hayaletler’in teknik gücünü görmüş olmaları bizi çok mutlu etti. Ki onlar da çağdaş ve yenilikçi olana vurgu yaptılar o gece.
– Bir kadın yönetmen olarak bugüne kadar ne tür zorluklar yaşadınız? Bu filmi çekerken de destek kampanyası başlatmıştınız, o süreçten bahseder misiniz?
Paramız yok denecek kadar azdı. Kampanya yapınca biraz manevi destek de toplamış olduk. Çünkü bu döneme kadar hiç destek alamadım. 2010’da, çok erken yaşta başladım yönetmenliğe ve başka sektörlerde de çalıştım. Oralarda net bir şekilde “Yapmaya başladığım iş neden geri alındı?” veya “Neden iş alamıyorum?” diye sorduğumda, sektördeki muhatabım beni korumak yerine, çok net bir şekilde “Kadın yönetmen istemiyorlar” yanıtını verdi. Ben de zaman kaybetmeden bir sporcu veya müzisyen gibi toparlanıp kendi tekniğimi geliştirdim. Senaryo kurgumu bir bütün şekilde çalıştım. “Hayaletler” için gerçekten de çok çalıştık değerli prodüktörüm Dilek Aydın ile. Olanaksızlıklar nedeniyle bu olmazsa “B şıkkı, C şıkkı nedir?” diye sürekli çekimler için alternatifler ürettik, yeter ki hiçbir şey bize engel olmasın, çekimler sekteye uğramasın istedik.
– Bir de filmde Korospular korosunun sahnesine parantez açmak isterim… Nasıl ortaya çıktı, düşünüldü o sahne?
Çok sevdiğim arkadaşlarım Korospular. Her biri kendi dalında çok iyi bir sanatçı ayrıca. Yarattıkları bu koro bize bu renkleri saçtı. Onları ilk kez Berlin’de bir konserde görmüştüm. Çok güzellerdi. Sonrasında “Boysan’ın Evi”nde kısa bir çekim yaptım. O sırada o evin içine yayılan coşkuyu izledim ve “Hayaletler” ile onları arşivlemek istedim.
– Sinemamızda taşra ve erkek hikâyelerinin anlatımlarının çoğunlukta olduğunu görüyoruz. Ama “Hayaletler”de de anlatıldığı gibi hem şehrin hem de her yaştan ve her sosyokültürel ortamdan kadının sorunları çok fazla. Neden anlatılmıyor sizce?
Taşrada çok farklı hikâyeler var ve kadınlar da var. Sırf göstermek adına bazı filmlerde kadınların kullanılmasını garip buluyorum. Edebi ve sinematik bir dil de geliştirilmiyor. Topraklarımızda edebi dilini geliştirmiş inanılmaz yazarlar var. Tekdüze değiller, şehirde veya taşrada geçiyor hikâyeleri ve farklı yazım biçemleri kullanarak anlatıyorlar o duyguları. Sinemada da neden bu şekilde yapılmasın? Daha önce bu türde filmler Türkiye sinemasında yapıldı. Son birkaç senedir “aynılaşma” var bazı filmlerde.
Enerjinin doruklarına ulaşacağın bir gün. Cesareti elden bırakmadan yeni başlangıçlara adım atabilirsin. İçinde birikmiş olan tutkuların, yaratıcılığın ortaya çıkacak; kendini ifade etme fırsatlarını değerlendirmekte acele etme. Olaylara yaklaşımındaki özgür ruh, çevrendekilere ilham verecek. Fırsatları yakalamak için beklemenin gereksiz olduğunu düşünebilir, harekete geçerek liderlik vasfını ortaya koyabilirsin.Yaşamına dair yenilikler peşinde koşarken, etrafındaki insanların da fikirlerine açık olmalısın. Duygusal ilişkilerin, sevgi dolu ve samimi bir ortamda gelişecek. Kalbinin sesine kulak ver ve duygularını cesurca ifade etmekten çekinme. Kendine güvenin, başkaları üzerinde de olumlu bir etki bırakacak. Unutma, bulunduğun anı yaşamak ve anın tadını çıkarmak en önemli şey. Dengeyi kaybetmekten kaçınırken, maceraya atılmanın getirdiği heyecanı hissedeceksin.
Bugün, kararlılığının ve azminin ön plana çıkacağı bir gün. İçsel huzur arayışında, çevrendeki güzelliklere daha çok duyarlı olabilirsin. Estetik ve sanatsal konulara ilgi gösterebilir, kendini bu alanlarda ifade etme arzusu duyabilirsin. İlişkilerde isteklerin daha belirgin hale gelecek; bu yüzden duygularını açıkça ifade etmekte sakınca görme. Mali konularda atacağın adımlar, gelecekteki planlarını olumlu yönde şekillendirebilir. Sağlık konusunda ise, bedenine yönlendirilecek bir özen; doğada vakit geçirerek enerji depolamak sana iyi gelecektir. Bugünün enerjisiyle, istikrar arayışını güçlü bir belirginlikle gerçeğe dönüştürebilirsin.
Zihninde bir yangın var; fikirlerin hızla akıyor, yeni bağlantılar kurmak için mükemmel bir zaman. Sosyal çevrenle daha fazla etkileşim içine girebilir, düşüncelerini ifade etmek için doğru kelimeleri bulabilirsin. Çevrendeki insanlarla tartışmalar yaparak yeni bakış açıları keşfedebilirsin. Eğer bir proje üzerinde çalışıyorsan, bugün yaratıcılığının zirveye çıkması olası. Ancak dikkatin dağılabilir; bu yüzden önceliklerini netleştirmen önemli. Sağlık ve stresten uzak kalma konularında kendine dikkat etmelisin; kısa yürüyüşler ve derin nefesler sana iyi gelecektir. Kendine güvendiğin sürece, karşılaştığın zorlukların üstesinden rahatlıkla gelebilirsin. Sosyal ortamlarda seni bekleyen ilginç insanlarla karşılaşabilir, yeni dostluklar geliştirebilirsin. Duygusal ilişkilerde açık iletişim çok kıymetli olacak; hislerini paylaşmak, aradaki bağı güçlendirecek.
Duygusal derinliklerinizi keşfetmek için harika bir gün. İçsel huzur arayışınız, sevdiklerinizle ilişkilerinizi yeniden gözden geçirmenize neden olabilir. Ailevi konular öne çıkacak, geçmişle olan bağlarınızı yeniden değerlendireceksiniz. Empati yeteneğiniz sayesinde, başkalarının hislerini anlama konusunda daha da başarılı olacaksınız. Kendinizi açmaya hazırlıklı olun; hislerinizi ifade etmek, başkalarıyla olan bağınızı güçlendirecek. Duygusal mavi tonların içinden çıkarken, kendi ihtiyaçlarınıza da dikkat etmek önem kazanıyor. Yaratıcılığınızı besleyen bir hobi edinebilir, bu arayış ile ruhsal doyum sağlayabilirsiniz. Özellikle arkadaşlarınızdan alacağınız destek, kendinizi güçlü hissetmenize yardımcı olacak. İyimser bir bakış açısıyla ilerlerken, karamsar düşüncelerden uzak durmaya özen gösterin. Unutmayın, hislerinizi ifade etmek, kalbinizle bağlantınızı güçlendirecek. Kendi değerlerinizi ve arzularınızı çok iyi belirlediğiniz bir dönemdesiniz; bu nedenle sınırlarınızı koruyarak ilerlemeye odaklanırken, aynı zamanda da açık kalmayı ihmal etmeyin.
Bugün enerjinin yüksek, yaratıcı potansiyelin açığa çıkmak üzere. Kendini ifade etme arzusu kuvvetli, bu da seni sosyal ortamlara yönlendirecek. Çevrendeki insanlarla kurduğun iletişimde karizman ön planda olacak. Beden dili ve jestlerinle dikkat çekebilirsin. Ancak dikkat et; aşırı iddialı bir tutum sergilemek, bazı insanlarla çatışma yaşamana neden olabilir. İçsel motivasyonunla birlikte liderlik özelliklerinle, grup projelerinde öne çıkmayı başaracaksın. Güneş gibi parlamaya hazır ol, ancak gücünü paylaşmayı da unutma. Birlikte hareket etmek ve takım ruhunu beslemek, başarını katlayacak. Romantik ilişkilerde ani fırsatlar kapını çalabilir, kalp atışlarını hızlandıracak sürprizlere open olabilirisin. Kendini akışa bırak ve yeni deneyimlere açık ol. Geleceğine dair hedeflerini netleştirmesi gereken bir döneme giriyorsun; nelerden vazgeçmek istediğini sorgula. Aksiyon almayı unutma, gündemini iyi yönet.
Kendini düzenlemek ve plan yapmak için harika bir zaman. Detaylara olan dikkatin, işlerini kolayca organize etmeni sağlayacak. Fakat bu süreçte mükemmeliyetçilik tuzağına düşmemeye dikkat et. İletişim konusunda bazı zorluklarla karşılaşabilirsin; bu nedenle, sabırlı olman önem taşıyor. Arkadaşlarınla yapacağın sohbetler, moralini yükseltecek. Kendine ayıracak zaman bulmayı unutma. Sağlığın açısından da özenli davranmalısın; dengeli beslenmeyi göz ardı etme. Yeni bir hobi ya da ilgi alanı, içsel huzurunu artırabilir. Unutma ki, küçük şeylerdeki güzellikleri görmek, ruhunu besleyecek.
Duygusal denge arayışın ön planda. İlişkilerinde daha fazla empati ve anlayış gösterme ihtiyacı hissedebilirsin. Bu, karşılıklı iletişimi güçlendirecek ve bağlarını derinleştirecektir. Sosyal ortamlarda artan enerjin, yeni insanlarla tanışmanı sağlayabilir ve bu da yeni fırsatların kapısını açabilir. Yaratıcılığını kullanma zamanı, sanatsal projelere yönelmek ya da hobilerine zaman ayırmak ruh halini olumlu yönde etkileyecek. Kendine güvenin artıyor; bu da, hedeflerine odaklanmanı ve hayallerini gerçekleştirme yolunda adımlar atmanı kolaylaştıracak. Fakat, dengeyi korumakta zorlanabileceğin durumlar oluşabilir, bu yüzden içsel huzuruna dikkat etmen önemli.
Derin duygularınızın yüzeye çıkması, içsel bir dönüşüm sürecinde olduğunuzu gösteriyor. İlişkilerdeki gizli önemli konular açığa çıkabilir, bu da sizi daha gerçekçi değerlendirmelere yönlendirecek. Kendinizi ifade etme biçiminiz, çevrenizdeki insanlarla olan etkileşimlerinize yansıyacak; bu nedenle düşüncelerinizi açıkça paylaşmak önemli. Bu dönemde sezgileriniz kuvvetli, bu yüzden hislerinize güvenin. Parasal konularda dikkatli olmanız gerekebilir; harcamalarınızı gözden geçirmek, sizi maddi olarak daha güçlü kılabilir. Geçmişle yüzleşmek, geleceğinizle ilgili yeni planlar yapmanıza olanak tanıyacak. Kendi içsel gücünüzü keşfedeceğiniz, kararlılığınızı pekiştireceğiniz bir dönemdesiniz. Kendinize karşı şefkatli olun ve sabırlı kalmaya özen gösterin. Eğilimlerinizin, hedeflerinize ulaşmanıza katkıda bulunmasını sağlayın.
Bugün macera arayışın artış gösterebilir. Yeni deneyimler edinme isteği, seni mevcut rutinlerinden uzaklaştırabilir. Farklı fikirlere, kültürlere ve insanlarla tanışma arzusun, içsel bir dönüşüm başlatabilir. İletişimde daha açık ve kapsayıcı olmaya özen göstereceksin; bu sayede etrafındaki kişilerle daha derin bağlar kurabilirsin. Ancak, aşırı iyimserlik ve acelecilik, bazı fırsatları değerlendirme şansını kaçırmana neden olabilir. Bugün, hislerine güvenmek ve içsel rehberliğine dikkat etmek, doğru yolda ilerlemeni sağlayacak. Eğitim veya kişisel gelişim konularında alacağın kararlar, ilerleyen dönemlerde seni mutlu edebilir. Sosyal çevrendeki enerjiyi yükseltecek aktiviteler planlamak, ruh halini besleyecek ve yeni insanlarla kaliteli zaman geçirmeni sağlayacak. Unutma, özgürlüğün, senin için her daim öncelikli olmalı.
Disiplinin ve kararlılığın en yüksek olduğu bir gün. Hedeflerine ulaşma yolunda attığın adımlar, seni daha da güçlendirecek. Çalışma ortamındaki iletişiminde dikkatli olmalısın; yanlış anlaşılmalar mümkün. Elde ettiğin başarılar, ilerideki projelerin için bir referans niteliği taşıyacak. Özel hayatında ise duygusal ilişkilerde derinlemesine düşünmek, ilişkini güçlendirecek. İçsel huzurunu sağlamak adına kişisel alanına zaman ayırmak önemli. Sonuçlar, uzun vadeli mücadelelerinin karşılığını almanı sağlayacak. Unutma, sabır ve azimle ilerledikçe, karşına çıkan her engeli aşabilirsin.
Beklentilerin ve isteklerin arasında denge bulmakta zorlanabilirsin. İçsel dünyanle dışsal yaşamın arasındaki çatışma seni huzursuz edebilir. Arkadaşlarınla ya da sosyal çevrenle olan ilişkilerinde samimiyetin ve yardımlaşmanın ön planda olduğu bir dönemdesin. Farklı fikirler ve yenilikçi bakış açıları sergilemek için harika bir fırsat. Ancak, duygusal konularda daha dikkatli olmalısın; karşılaştığın sorunları içten bir şekilde ele alman gerekebilir. Anlık kararlar almak yerine, düşünerek ve analiz ederek ilerlemek, ileride pişmanlık duymamanı sağlayabilir. Kendine dön ve hislerinin sana söylediklerine kulak ver. Kendini özgürce ifade etmeye açık ol. Bu, ilişkilerini güçlendirebilir ve kişisel gelişimine katkı sağlayabilir.
Duygusal derinliklerinle yüzleşeceğin bir dönemdesin. Sanat, yaratıcılık veya ruhsal konularla daha çok ilgilenebilirsin. İçsel dünyandaki karmaşa, yenilikçi fikirlerle birleşerek seni yeni projelere yönlendirebilir. Sevgi ve ilişkilerde empati yeteneğin artıyor, bu da hem sosyal hem de romantik bağlantılarını güçlendirebilir. Kalp ve zihin arasında bir denge kurmaya odaklanmalısın. Kendinle barışık olmak, dışarıya yansıttığın enerjiyi olumlu şekilde etkileyecek. Ayrıca, başkalarına yardımcı olma isteğin artış gösterebilir; bu, sana büyük bir tatmin sağlayacak. Unutma ki, sezgilerin bu dönemde rehberin olacak. Tüm duygularını kabul et ve onlara yön ver.
