1
ile büyük ödüller kazanan Azra Deniz Okyay başarı hikâyesini anlattı
Azra Deniz Okyay, “Küçük Kara Balıklar” kısa metrajı ve “Sulukule Mon Amour” kısa belgesel filmiyle festival izleyicileri tarafından bir kenara not edilmişti. Geleceği parlak bir yönetmen olarak görülüp ilk uzun metraj filmi merakla bekleniyordu. Okyay, “Hayaletler” filmi ile bu beklentileri boşa çıkarmadı. 77. Venedik Film Festivali’nde Büyük Ödül kazandı. Adını böylece dünyaya duyuran Okyay, geçen hafta 57. Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde “En İyi Yönetmen” seçildi. Bu az buz bir başarı değil. Okyay, Altın Portakal tarihinde bu ödülü kazanan 3. kadın yönetmen. “Hayaletler” de festivalin en iyi filmi seçilirken toplamda 5 ödül kazandı. Şimdi Moskova ve Gent’te festival yolculuğuna devam edecek…
“Hayaletler”, bir ilk filme göre oldukça cesur bir film. Ele aldığı konuları sıralarsak belki daha iyi anlaşılır: Toplumsal cinsiyet eşitsizliği, erkek şiddeti, Suriyeli göçmen meselesi, kentsel dönüşüm adaletsizliği, sınıf meselesi, “Yeni Türkiye”nin “makbul” insanları ve LGBTİ+’lar var bu filmde. “Hayaletler”, Fikirtepe’deki Sucular Mahallesi’nde geçiyor. Tüm Türkiye’de saatlerce süren elektrik kesintisinin olduğu tek bir günde yaşananları, dört farklı karakterin birbirine geçen hikâyesi üzerinden anlatıyor. Normal şartlarda bu kadar çok meselenin bir araya gelmesi büyük risk taşısa da bunun altından ustalıkla kalkmış yönetmen. Azra Deniz Okyay’la filmini ve kazandığı ödülleri konuştuk.
– Üzerinden biraz daha zaman geçmişken kazandığınız ödüller nasıl hissettiriyor kendinizi? Film bittikten sonra bu kadar ödül alacağını hissettiniz mi?
Filmi yazarken, çekerken hep kendi dünyama kapanıp çalıştım ve Venedik’e giderken de “Su yolunu bulsun, buraya gelmemiz bile çok güzel” demiştim. Gösterim yapabilmek müthiş bir şanstı. Antalya’da filmimi değerlendiren jürinin onurlandırıcı cümleleriyle ödül almak kadar mutluluk verici bir şey yoktu. “Hayaletler” için ya siyah ya da beyaz gibi algılanacak diyordum ki öyle de oldu. Ama farklı olduğunun başından beri farkındaydım.
– Jüri de “Cesaretten yana tavır almak istedik” demişti. Bu kadar ciddi konunun yer aldığı böyle bir film için bu cesaret nereden geliyor diye sorsak…
Kendinden emin ve çalışkan kadınlar büyüttü beni. Hepsi de bana karşılarına çıkan zorlukları anlattılar ve tekniklerini nasıl geliştirdiklerini… Onlardan biri de ressam Zehra Aral, “Sanatın cinsiyeti yoktur” der. Yaptığım şey, yalnızca normal bir çalışma temposunun on misli çalışmak oldu. Çalışırken sadece kendi senaryo tekniğimi, kurguyu ve kamerayı nasıl daha iyi geliştirebileceğime odaklanan birisiyim. Bu birkaç konu, birbirine bağlı tek bir hikâye aslında. Farklı bir sanat ürünü ortaya koyabilmek içinde cesaret barındırır. Umut vaat etmelidir.
– Altın Portakal’daki ödüllerin ağırlıklı olarak kadınlara gitmesi de çok konuşuldu…
Ödüllerin her birinin titizlikle ve yenilikçi bir bakış açısıyla dağıtıldığını düşünüyorum. Bugüne dek ödül almak için neredeyse yalnızca kadın oyuncular çıkıyordu sahneye. Bunun değişmeye başladığını görmek için bile çok değerliydi o gece. Birbirinden yaratıcı sanatçı ve yazarlardan oluşan bir jüriydi ve Hayaletler’in teknik gücünü görmüş olmaları bizi çok mutlu etti. Ki onlar da çağdaş ve yenilikçi olana vurgu yaptılar o gece.
– Bir kadın yönetmen olarak bugüne kadar ne tür zorluklar yaşadınız? Bu filmi çekerken de destek kampanyası başlatmıştınız, o süreçten bahseder misiniz?
Paramız yok denecek kadar azdı. Kampanya yapınca biraz manevi destek de toplamış olduk. Çünkü bu döneme kadar hiç destek alamadım. 2010’da, çok erken yaşta başladım yönetmenliğe ve başka sektörlerde de çalıştım. Oralarda net bir şekilde “Yapmaya başladığım iş neden geri alındı?” veya “Neden iş alamıyorum?” diye sorduğumda, sektördeki muhatabım beni korumak yerine, çok net bir şekilde “Kadın yönetmen istemiyorlar” yanıtını verdi. Ben de zaman kaybetmeden bir sporcu veya müzisyen gibi toparlanıp kendi tekniğimi geliştirdim. Senaryo kurgumu bir bütün şekilde çalıştım. “Hayaletler” için gerçekten de çok çalıştık değerli prodüktörüm Dilek Aydın ile. Olanaksızlıklar nedeniyle bu olmazsa “B şıkkı, C şıkkı nedir?” diye sürekli çekimler için alternatifler ürettik, yeter ki hiçbir şey bize engel olmasın, çekimler sekteye uğramasın istedik.
– Bir de filmde Korospular korosunun sahnesine parantez açmak isterim… Nasıl ortaya çıktı, düşünüldü o sahne?
Çok sevdiğim arkadaşlarım Korospular. Her biri kendi dalında çok iyi bir sanatçı ayrıca. Yarattıkları bu koro bize bu renkleri saçtı. Onları ilk kez Berlin’de bir konserde görmüştüm. Çok güzellerdi. Sonrasında “Boysan’ın Evi”nde kısa bir çekim yaptım. O sırada o evin içine yayılan coşkuyu izledim ve “Hayaletler” ile onları arşivlemek istedim.
– Sinemamızda taşra ve erkek hikâyelerinin anlatımlarının çoğunlukta olduğunu görüyoruz. Ama “Hayaletler”de de anlatıldığı gibi hem şehrin hem de her yaştan ve her sosyokültürel ortamdan kadının sorunları çok fazla. Neden anlatılmıyor sizce?
Taşrada çok farklı hikâyeler var ve kadınlar da var. Sırf göstermek adına bazı filmlerde kadınların kullanılmasını garip buluyorum. Edebi ve sinematik bir dil de geliştirilmiyor. Topraklarımızda edebi dilini geliştirmiş inanılmaz yazarlar var. Tekdüze değiller, şehirde veya taşrada geçiyor hikâyeleri ve farklı yazım biçemleri kullanarak anlatıyorlar o duyguları. Sinemada da neden bu şekilde yapılmasın? Daha önce bu türde filmler Türkiye sinemasında yapıldı. Son birkaç senedir “aynılaşma” var bazı filmlerde.
Yeni fırsatlar kapını çalıyor. Girişken ve cesur tavrınla bu fırsatları değerlendirmek için mükemmel bir zaman. Enerjin yüksek, bu da çevrendekiler üzerinde olumlu bir etki yaratmanı sağlıyor. Duygusal bağların güçlenebilir, sevdiklerinle daha derin ve anlamlı sohbetler yapabilirsin. İş hayatında liderlik vasıflarını sergileyerek takım arkadaşlarına ilham verebilirsin. Ancak dikkatli olman gereken bir konu var; bazılarının fikirlerine karşı kapalı olmamak, iletişiminizi kuvvetlendirecektir. Bugün, kendini ifade ederken özgür ol, içindeki yaratıcılığı dışa çıkar. Fakat hayatındaki dengenin önemini unutma; aşırı heyecan, dikkatsizliğe yol açabilir. Kendine güven, ama adım atmadan önce durup düşünmeyi ihmal etme. Gecenin ilerleyen saatlerinde ruhsal olarak daha huzurlu bir döneme girebilirsin, meditasyon ya da sanatla ilgilenmek sana iyi gelecek.
Kendini güvende hissetme arzusu, ruh halini şekillendirecek. Maddi konularda hassasiyetlerin artabilir; bu durum, bütçeni gözden geçirmeni gerektirebilir. Sevdiklerinle vakit geçirirken duygusal derinliklere inmek isteyebilirsin. İlişkilerde güven duygusu ön planda olacak; bu, bağlarını güçlendirebilir. Dışa dönük olmak istemeyebilirsin, bu yüzden içsel huzura ulaşmak için yalnız kalma ihtiyacı duyabilirsin. Bir hobiye yönelmek, ruhunu beslemek için güzel bir yol olabilir. Sakin kal ve içsel sesine kulak ver; bu, doğru kararları vermene yardımcı olacaktır.
İletişim yeteneklerin bugün ön planda olacak. Düşüncelerini ifade etme konusunda cesur olabilirsin ve bu, seni çevrendeki insanlarla daha yakınlaştırabilir. Ancak, duygu yoğunluğuna dikkat etmelisin. Başkalarının görüşlerine saygı göstererek tartışmalarda yapıcı bir tavır sergilemeyi tercih et. Sosyal etkileşimler sırasında beklenmedik bir bilgi alabilir ve bu, yeni projeler için ilham kaynağı olabilir. İçsel bir huzur arayışında olabilirsin; bu nedenle, günlük rutinlerine küçük molalar eklemek zihnini rahatlatacaktır. Ayrıca, yaratıcı bir projeye başlamak için uygun bir zaman. Hayal gücünü serbest bırak ve akışa bırak. Gelecekteki potansiyel ilişkiler için de açık olmalı, kalbinin sesini dinlemelisin. Bugün küçük sürprizler ve keyifli anlar kapını çalabilir.
Duygusal derinlikleriniz bugün ön planda, içsel dünyanızda dalgalanmalar hissedebilirsiniz. Ailevi ilişkilerdeki dinamikler sizi etkileyebilir; destek arayışında olmanız olası. Sevgi dolu ve koruyucu yapınız, sevdiklerinizle olan bağlarınızı daha da güçlendirecek. Bugün, sevdiklerinize karşı duyduğunuz şefkat ve ilgi, kalplerini ısıtacak. Maddi konularda dikkatli olmanız gerekebilir, harcamalarınıza özen gösterin. İçsel huzurunuzu bulmak için yalnız kalmayı tercih edebilir, hobilerinize yönelmek isteyebilirsiniz. Yeni bir projeye başlamak için ilham alabilirsiniz; sezgilerinizi takip edin. Evle ilgili konularda yapmayı düşündüğünüz değişimler, yaşam alanınızı daha da güzelleştirebilir.
Güne olumlu bir enerjiyle başlıyorsun. İçsel ışığın ve karizmanın bugün daha da belirginleşecek. Sosyal ortamlarda dikkatleri üzerine çekmek ve ilgi görmek konusunda şanslısın. Yaratıcılığın ön planda olacak, bu nedenle projelerine veya sanatsal uğraşlarına yönelmek için harika bir zaman. Kalabalık içinde kendini ifade etme arzusuyla artan cesaret, yeni fırsatlar doğurabilir.İş veya kariyer alanında etkili adımlar atabilirsin. Cesaretinle ve liderlik özelliklerinle iş arkadaşların arasında fark yaratacak ve saygı göreceksin. Mantıklı ve kararlı kararlar almak, uzun vadede fayda sağlayabilir. Ancak, biraz aceleci olma eğilimine dikkat etmelisin. Duygusal ilişkilerde, yakınlarınla aranızı güçlendirmek için empati yeteneğini kullanmak önemli. Sevdiğin kişilerle bağlarını kuvvetlendirecek etkinliklere zaman ayırmalısın. Kendine güvenin artarken, başkalarına ilham verme potansiyelin de yükselecek. Bugün, kendini küçük sürprizlerle ödüllendirmek için harika bir gün. Umarım tüm bu enerjinin tadını çıkarırsın!
Kendinizi organize etme ve planlarınızı gerçekleştirme konusunda güçlü bir dürtü hissediyorsunuz. Gözlem gücünüz artmış durumda, bu da başkalarındaki küçük detayları fark etmenizi sağlıyor. İşle ilgili konularda daha fazla sorumluluk alabilir, yeteneklerinizi sergileyerek takdir toplayabilirsiniz. Ancak mükemmeliyetçilik eğiliminizi kontrol altında tutmanızda fayda var; bu, başkalarıyla olan ilişkilerinizde gerilim yaratabilir.Duygusal bağlarınızda derin bir bağ kurma isteği içerisindesiniz. Sevdiklerinizle ilgili düşünceleriniz daha yoğun hale gelebilir. Kendinizi ifade etmekte zorluk çekebilirsiniz; bu yüzden hislerinizi açıkça dile getirmek için uygun bir zaman yaratmalısınız. Sağlık konularına dikkat etme zamanı. Kendinize zaman ayırmak ve dinginleşmek önem kazanıyor. Günlük rutinlere yenilikler eklemek, enerjinizi tazelemenize yardımcı olabilir. Doğaya duyduğunuz özlemle, huzuru bulma adına dışarıda vakit geçirmeyi düşünebilirsiniz.
Sosyal ilişkilerin ve insanlarla olan bağlantıların ön planda olduğu bir dönemdesin. Duygusal dengeyi sağlamak için başkalarıyla açık iletişim kurmaya odaklanmalısın. Özellikle yakın çevrendeki kişilerle olan ilişkilerinde empati ve anlayış sergilemek, dünyevi sorunları çözmende yardımcı olacaktır. Bazen içsel huzurunu korumak için kendine alan tanıman gerekebilir; bu nedenle kişisel alanını unutmamalısın. Estetik ve sanatsal yönlerin bu dönemde parlayabilir; çeşitli yaratıcı projelere yönelmek sana ilham verecektir. Aynı zamanda, kalabalık ortamlarda kendini rahat hissedebilirsin; sosyal etkinliklere katılmak, yeni insanlarla tanışmak adına harika bir fırsat olacaktır. Unutma, dengeyi korumak her zaman en önemli kuralın olmalı.
Bugün yoğun duygular içinde olabilirsin. Derin düşünceler, içsel sorgulamalar ve çok sevdiğin bazı insanlarla olan ilişkilerin üzerine büyüyen bir enerji söz konusu. Sözlerin dar bir kanaldan çıkacak gibi hissettirebilir; bu nedenle iletişimde dikkatli olmanda fayda var. Karşılaştığın bazı durumlar, seni cesaretin ve kararlılığınla sınayabilir. Kendi iç dünyana yoğunlaşmak, yaratıcılığını artırmak için bir fırsat sunabilir. Unutma, hislerin güçlü ve derin, bu yüzden onları doğru bir şekilde yönlendirmek önemli. Bugün karşılaşabileceğin zorluklar seni geri çekmek istemese de, engelleri aşma isteğinle parlak bir ışık saçabilirsin. Başkalarıyla kurduğun bağları güçlendirme zamanı, samimiyet ve güven, ilişkilerine yeni bir soluk katacak. İçindeki tutku ve savaşçı ruh, senin için büyük bir motivasyon kaynağı olacak.
Bugün merak duygusu ön planda, yeni bilgilerin peşinden koşmak ve zihinsel ufkunu genişletmek için harika bir zaman. Seyahat planları yapabilir, farklı kültürlerle bağlantı kurma fırsatlarını araştırabilirsin. Sosyal ilişkilerde ise, açık ve samimi bir iletişim kurmak, başkalarıyla derin bağlantılar sağlamana yardımcı olacak.Başkalarının bakış açılarına açık ol, bu gün sana yeni perspektifler sunabilir. Eğlenceli etkinliklere katılmak, enerjini yükseltecek ve pozitif bir atmosfer içinde olmanı sağlayacak. Ancak, abartılı beklentilere girmemekte fayda var; bu yüzden hayal gücünü kullanırken gerçekçilikten kopmamaya özen göster. İçsel huzur bulmak için biraz yalnız kalmakta yarar var; bu sayede zihnini toparlayabilir ve hedeflerine odaklanabilirsin. Hayatın sunduğu fırsatlara karşı açık ol, çünkü senin için sürprizlerle dolu bir gün olabilir.
Bugün, hedeflerine ulaşma konusunda güçlü bir motivasyon hissedeceksin. Kararlı adımların sayesinde, uzun zamandır düşündüğün projeleri hayata geçirme fırsatları seninle olacak. Ancak, dikkatini dağıtan unsurlara karşı temkinli olmalısın. Sosyal çevrende bazı uyumsuzluklar yaşayabilirsin; bu durum, ilişkilerini sorgulamana neden olabilir. İş hayatında ekip çalışmalarında aktif rol alman, başarılarına ivme kazandıracak. Aşk hayatında ise daha derin bir bağlantı arayışında olabilirsin. Hislerin konusunda açık olman, karşındakinin de kendini ifade etmesine yardımcı olacaktır. Sağlık açısından, ruhsal dinginliği korumak için doğayla iç içe olmayı denemek faydalı olabilir. Gün boyunca sakin ve dengeli kalmaya özen göster. Bu, zorlukların üstesinden gelmende sana yardımcı olacaktır.
Bugün özgünlüğün ön plana çıkacak ve başkalarının beklentilerinin dışında bir yol çizebilirsin. Sosyal bağlantıların güçleniyor; arkadaşlarınla yapılan sohbetler, ilham verici fikirlerin doğmasına yardımcı olabilir. Yenilik arayışın, seni alışılmadık kişilerle bir araya getirebilir. İletişim becerilerin sayesinde kendini ifade etmekte zorlanmayacaksın. Sanatsal yönlerin de açığa çıkabilir, yaratıcılıkla dolu bir gün seni bekliyor. Ancak dikkat etmen gereken en önemli nokta, başkalarının görüşlerine kapılmadan kendi isteklerini önceliklendirmek. Zaman zaman içsel bir huzursuzluk hissedebilir, bu duyguyu göz ardı etmemelisin. İçsel dünyana dönmek, seni güçlendirecek. Sosyal çevrende liderlik vasfını sergileme fırsatını yakalayabilirsin. Ancak dikkatli ol, tartışmalara neden olabilecek bazı konulara girmemek, sürtüşmelerden kaçınmana yardım edecek. Hayatındaki değişim rüzgarlarına açık ol, yeni başlangıçların eşiğindesin. Günü, yenilikçi fikirlerle ve esnek bir zihinle geçirerek, kendini daha mutlu ve tatmin olmuş hissedebilirsin.
Duygusal derinlik içinde kaybolabilir, içsel dünyanın derinliklerine dalmak isteyebilirsin. Hayal gücün ve sezgin bugün güçlü bir şekilde devrede. Sanatla veya yaratıcılıkla ilgilenmek, ruhunu besleyecek bir yol bulmana yardımcı olabilir. Başkalarıyla empati kurarken, duygusal destek sağlamak seni tatmin edebilir. Ancak, başkalarının sorunları seni yorsa da sınırlarını belirlemeyi unutmamalısın. İlişkilerde daha fazla anlayış ve şefkat göstermenin yanı sıra, kendi ihtiyaçlarına da saygı duymalı, kendine zaman ayırmayı ihmal etmemelisin. Anlık kararlara kapılmadan önce düşünmek, gelecekteki adımlarında seni güçlendirecek. İçsel barışını koruyarak, bu süreci daha sağlıklı bir şekilde yönlendirebilirsin.
