1
ile büyük ödüller kazanan Azra Deniz Okyay başarı hikâyesini anlattı
Azra Deniz Okyay, “Küçük Kara Balıklar” kısa metrajı ve “Sulukule Mon Amour” kısa belgesel filmiyle festival izleyicileri tarafından bir kenara not edilmişti. Geleceği parlak bir yönetmen olarak görülüp ilk uzun metraj filmi merakla bekleniyordu. Okyay, “Hayaletler” filmi ile bu beklentileri boşa çıkarmadı. 77. Venedik Film Festivali’nde Büyük Ödül kazandı. Adını böylece dünyaya duyuran Okyay, geçen hafta 57. Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde “En İyi Yönetmen” seçildi. Bu az buz bir başarı değil. Okyay, Altın Portakal tarihinde bu ödülü kazanan 3. kadın yönetmen. “Hayaletler” de festivalin en iyi filmi seçilirken toplamda 5 ödül kazandı. Şimdi Moskova ve Gent’te festival yolculuğuna devam edecek…
“Hayaletler”, bir ilk filme göre oldukça cesur bir film. Ele aldığı konuları sıralarsak belki daha iyi anlaşılır: Toplumsal cinsiyet eşitsizliği, erkek şiddeti, Suriyeli göçmen meselesi, kentsel dönüşüm adaletsizliği, sınıf meselesi, “Yeni Türkiye”nin “makbul” insanları ve LGBTİ+’lar var bu filmde. “Hayaletler”, Fikirtepe’deki Sucular Mahallesi’nde geçiyor. Tüm Türkiye’de saatlerce süren elektrik kesintisinin olduğu tek bir günde yaşananları, dört farklı karakterin birbirine geçen hikâyesi üzerinden anlatıyor. Normal şartlarda bu kadar çok meselenin bir araya gelmesi büyük risk taşısa da bunun altından ustalıkla kalkmış yönetmen. Azra Deniz Okyay’la filmini ve kazandığı ödülleri konuştuk.
– Üzerinden biraz daha zaman geçmişken kazandığınız ödüller nasıl hissettiriyor kendinizi? Film bittikten sonra bu kadar ödül alacağını hissettiniz mi?
Filmi yazarken, çekerken hep kendi dünyama kapanıp çalıştım ve Venedik’e giderken de “Su yolunu bulsun, buraya gelmemiz bile çok güzel” demiştim. Gösterim yapabilmek müthiş bir şanstı. Antalya’da filmimi değerlendiren jürinin onurlandırıcı cümleleriyle ödül almak kadar mutluluk verici bir şey yoktu. “Hayaletler” için ya siyah ya da beyaz gibi algılanacak diyordum ki öyle de oldu. Ama farklı olduğunun başından beri farkındaydım.
– Jüri de “Cesaretten yana tavır almak istedik” demişti. Bu kadar ciddi konunun yer aldığı böyle bir film için bu cesaret nereden geliyor diye sorsak…
Kendinden emin ve çalışkan kadınlar büyüttü beni. Hepsi de bana karşılarına çıkan zorlukları anlattılar ve tekniklerini nasıl geliştirdiklerini… Onlardan biri de ressam Zehra Aral, “Sanatın cinsiyeti yoktur” der. Yaptığım şey, yalnızca normal bir çalışma temposunun on misli çalışmak oldu. Çalışırken sadece kendi senaryo tekniğimi, kurguyu ve kamerayı nasıl daha iyi geliştirebileceğime odaklanan birisiyim. Bu birkaç konu, birbirine bağlı tek bir hikâye aslında. Farklı bir sanat ürünü ortaya koyabilmek içinde cesaret barındırır. Umut vaat etmelidir.
– Altın Portakal’daki ödüllerin ağırlıklı olarak kadınlara gitmesi de çok konuşuldu…
Ödüllerin her birinin titizlikle ve yenilikçi bir bakış açısıyla dağıtıldığını düşünüyorum. Bugüne dek ödül almak için neredeyse yalnızca kadın oyuncular çıkıyordu sahneye. Bunun değişmeye başladığını görmek için bile çok değerliydi o gece. Birbirinden yaratıcı sanatçı ve yazarlardan oluşan bir jüriydi ve Hayaletler’in teknik gücünü görmüş olmaları bizi çok mutlu etti. Ki onlar da çağdaş ve yenilikçi olana vurgu yaptılar o gece.
– Bir kadın yönetmen olarak bugüne kadar ne tür zorluklar yaşadınız? Bu filmi çekerken de destek kampanyası başlatmıştınız, o süreçten bahseder misiniz?
Paramız yok denecek kadar azdı. Kampanya yapınca biraz manevi destek de toplamış olduk. Çünkü bu döneme kadar hiç destek alamadım. 2010’da, çok erken yaşta başladım yönetmenliğe ve başka sektörlerde de çalıştım. Oralarda net bir şekilde “Yapmaya başladığım iş neden geri alındı?” veya “Neden iş alamıyorum?” diye sorduğumda, sektördeki muhatabım beni korumak yerine, çok net bir şekilde “Kadın yönetmen istemiyorlar” yanıtını verdi. Ben de zaman kaybetmeden bir sporcu veya müzisyen gibi toparlanıp kendi tekniğimi geliştirdim. Senaryo kurgumu bir bütün şekilde çalıştım. “Hayaletler” için gerçekten de çok çalıştık değerli prodüktörüm Dilek Aydın ile. Olanaksızlıklar nedeniyle bu olmazsa “B şıkkı, C şıkkı nedir?” diye sürekli çekimler için alternatifler ürettik, yeter ki hiçbir şey bize engel olmasın, çekimler sekteye uğramasın istedik.
– Bir de filmde Korospular korosunun sahnesine parantez açmak isterim… Nasıl ortaya çıktı, düşünüldü o sahne?
Çok sevdiğim arkadaşlarım Korospular. Her biri kendi dalında çok iyi bir sanatçı ayrıca. Yarattıkları bu koro bize bu renkleri saçtı. Onları ilk kez Berlin’de bir konserde görmüştüm. Çok güzellerdi. Sonrasında “Boysan’ın Evi”nde kısa bir çekim yaptım. O sırada o evin içine yayılan coşkuyu izledim ve “Hayaletler” ile onları arşivlemek istedim.
– Sinemamızda taşra ve erkek hikâyelerinin anlatımlarının çoğunlukta olduğunu görüyoruz. Ama “Hayaletler”de de anlatıldığı gibi hem şehrin hem de her yaştan ve her sosyokültürel ortamdan kadının sorunları çok fazla. Neden anlatılmıyor sizce?
Taşrada çok farklı hikâyeler var ve kadınlar da var. Sırf göstermek adına bazı filmlerde kadınların kullanılmasını garip buluyorum. Edebi ve sinematik bir dil de geliştirilmiyor. Topraklarımızda edebi dilini geliştirmiş inanılmaz yazarlar var. Tekdüze değiller, şehirde veya taşrada geçiyor hikâyeleri ve farklı yazım biçemleri kullanarak anlatıyorlar o duyguları. Sinemada da neden bu şekilde yapılmasın? Daha önce bu türde filmler Türkiye sinemasında yapıldı. Son birkaç senedir “aynılaşma” var bazı filmlerde.
Bugün enerjin yüksek, etrafındaki insanlara ilham verecek bir aura yayıyorsun. Hırslı ve kararlı bir tutum sergilemek, hedeflerine daha da yaklaşmanı sağlayacak. Yeni fikirler ve projelerle ilgili heyecan verici konuşmalara girebilirsin. Sosyal etkileşimlerin, özellikle de takım çalışmalarında ön plana çıkmanı sağlayacak. Duygusal olarak biraz sabırsız hissedebilirsin, bu yüzden kendine zaman tanımayı unutma. Ayrıca, görücü olduğun bir aşk durumu veya arkadaşlık sana önemli bir ders verebilir. Problem çözme yeteneğin ve cesaretin, zor durumlarla başa çıkmana yardımcı olacak. Fırsatları değerlendirmek için çevrendeki dinamizmi iyi kullan. Kendini ifade etme konusunda daha açık olman, hem sosyal hayatını zenginleştirecek hem de karşındaki insanlarla daha derin bağlar kurmana olanak tanıyacak.
Bugün, maddi konulara ve güvenceye odaklanma arzun yoğunlaşacak. Bütçe planları yapmak, harcama alışkanlıklarını gözden geçirmek ve tasarruf hedefleri belirlemek için mükemmel bir zaman. Hayal gücün, yaratıcı projelerle hayat bulacak. Sanatsal yeteneklerini sergilemek, içindeki estetik algıyı ön plana çıkarmak için fırsatlar sunabilir. Duygusal ilişkilerde ise, derinlik ve samimiyet arayışın artacak; önemli bir konuşma veya paylaşım, ilişkinin dinamiklerini etkileyebilir. Aynı zamanda, sağlığa dikkat etme gerekliliği de kendini hissettirebilir; beslenme ve spor alışkanlıklarını gözden geçirmen faydalı olabilir. Çevrendeki insanlarla uyum içinde olabileceğin bir dönemdesin; dostluk ilişkilerin seni güçlendirecek. Kendi değerini algılama biçimini gözden geçirme ve başkalarına nasıl bir imaj sunduğun konusundaki farkındalığın artabilir. Kendi içsel huzurunu bulmak ve kendine zaman ayırmak için harika bir gün.
Bugün iletişim yeteneklerin ön planda olacak. Duygularını ifade etme konusunda kendini oldukça rahat hissediyorsun. Sosyal ortamlarda dikkat çekici bir çekim gücüne sahip olacaksın. Yeni insanlarla tanışmak, dostluklar kurmak için harika bir zaman. Fikirlerini paylaşmaktan çekinme; başkalarına ilham verebilir ve yenilikçi çözümler bulabilirsin. Ancak bazı konularda kararsızlık yaşayabilirsin, bu yüzden düşüncelerini netleştirmek için biraz zaman ayırmayı ihmal etme. İçsel huzurun, karşılaştığın fırsatları değerlendirebilmek için önemli olacak. Sevdiklerinle geçirilecek vakit, ruh halini olumlu yönde etkileyecek. Eğlenceli anlara ve sürprizlere açıksın, dolayısıyla akışa kapılmak iyi bir seçenek olabilir. Bu enerji dolu günde kendine güven, içindeki potansiyeli açığa çıkar.
Gün içerisinde duygusal dalgalanmalar yaşayabilirsin. Ailevi konular, özel hayatında öne çıkabilir ve sevdiğin insanlarla derin bağlar kurma isteğin artabilir. Geçmişle yüzleşmek, eski ilişkileri düşünmek için uygun bir zaman. İletişimde samimi ve açık olman, ilişkilerini güçlendirebilir. Kendine zaman ayırmak da önemli; içsel huzurunu bulmak için meditasyon ya da doğada yürüyüş yapabilirsin. İş hayatında, işbirliklerine açık olmalı, ortak projelerden fayda sağlayabilirsin. Kalbinin sesine kulak ver, sezgilerin bu dönemde sana rehberlik edecek. Duygusal destek almayı ihmal etme; sevdiklerinin yanında olduğunu bilmek sana güç verecek. Kendini ifade etme biçimini gözden geçir ve hissettiklerini özgürce paylaşmaktan çekinme.
Güne enerjik bir başlangıç yapıyorsun; içindeki ateş seni harekete geçirecek. Sosyal ortamlarda dikkatleri üzerine çekmeyi başaracaksın. Yaratıcılığın zirve yapacak, bu durumda sanatsal işler ya da projeler için harika bir zaman. Ancak, egonun senin önüne geçmesine dikkat etmelisin; başkalarının fikirlerine de kulak vermek, iş birliği ruhunu artıracak. Kalp alanında sıcak ve tutkulu bir dönemdesin, yeni bağlantılar veya var olan ilişkilerini derinleştirmek için uygun bir zaman. Kendini ifade ederken dürüstlüğü elden bırakmamalısın; bu, karşı tarafa olan güvenini artıracak. Unutma, liderliğin sadece emir vermekle değil, aynı zamanda dinlemekle de olduğunu gösterme fırsatındasın. Bugün, kararlılığın ve zarafetinle parlayarak yeni fırsatlarla karşılaşman mümkün.
Detaylar üzerine yoğunlaşacağın bir gün. Küçük şeyler büyük anlamlar taşımaya başlayabilir. Gözlemlerin ve incelemelerin seni bazı gerçeklerle yüzleştirecek. İş ortamında dikkatli olman gereken bazı iletişim gerginlikleri ortaya çıkabilir. Ancak analitik düşünme yeteneğin sayesinde sorunları kolayca çözebilirsin. Kendi sağlığına dikkat etmelisin, belki de hayatında bazı alışkanlıkları gözden geçirmenin zamanı geldi. İlişkilerde ise, sevdiklerinle derin ve anlamlı sohbetler yaparak bağlarını güçlendirmek adına fırsatlar bulabilirsin. İçsel huzuru sağlamak için doğaya çıkmak veya ruhsal aktivitelerle meşgul olmak iyi bir seçenek. Yaratıcılığın sayesinde, ilham verici projelerde de başarılı olacaksın. Kararlarını alırken mantıklı ve gerçekçi yaklaşmalısın.
Denge ve uyum arayışın güçlü bir şekilde ön planda. İlişkilerde bazı gelişmeler yaşanabilir; iletişim becerilerin ve diplomatik yaklaşımın sayesinde karmaşık durumları kolaylıkla çözebilirsin. Aşk hayatında keyifli sürprizler seni bekliyor. Sosyal çevrenden destek alarak, daha önce düşündüğün ama hayata geçiremediğin projeleri gündeme getirme fırsatın doğabilir. Kendine olan güvenin artabilir; bu, karar alma süreçlerinde cesur adımlar atmana yardımcı olacaktır. Fakat dikkat etmen gereken bir nokta var; fazla idealist olmak, gerçekleri göz ardı etmene yol açabilir. Bunu göz önünde bulundurarak, ihtiyaçlarını net bir şekilde belirlemek, iş ve kişisel yaşamında sağlıklı bir denge kurmanı sağlayacak.
Derin duygular ve sezgilerle dolu bir gün seni bekliyor. İlişkilerdeki karmaşık duygusal dinamikler ön plana çıkabilir; içten gelen hislerini ifade etme ihtiyacı hissedebilirsin. Başkalarının niyetlerini anlamak için biraz zaman tanıman önem taşıyor. Duygusal bağların güçlendiği, korunması gereken derin düşünen anların olacak. Gizli kalmış sırlar, seni etkileyebilir; önce kendine dürüst olman şart. Çevrendeki enerjileri fark edebileceğin, içsel yolculuklarla dolu bir gün. Kendi hedeflerine odaklanmak, kararlılık ve disiplin ile birlikte ilerlemek işleri yoluna koyabilir. Gelecek ile ilgili plan yapmadan önce, içsel huzurunu yakalamaya çalışmalısın.
Seyahat ve yeni deneyimlere açılan kapılar, ruhunu besleyen maceraların habercisi. Farklı kültürlerle iç içe geçebilir, yeni insanlarla tanışmanın keyfini çıkarabilirsin. Zihnindeki sorulara cevap ararken, karşına çıkacak fırsatları değerlendirmek için esnek olmalısın. İçsel motivasyonun güçleniyor; hedeflerine daha net odaklanabilirsin. Sosyal ilişkilerde iletişim becerilerin ön planda. Yeteneklerini sergilemek için uygun bir zemin bulabilirsin. Ancak aceleci davranmaktan kaçınmalı, sabırla ilerlemelisin. İçgüdülerine güvenmen gereken bir dönemdesin; sezgilerin, doğru yönde ilerlemeni sağlayacak. Kendine güvenmeyi unutma, başarı için attığın adımların hepsi önem taşıyor.
Başarıya ulaşma arzusu ve kararlılığının ön planda olduğu bir dönemdesin. Gün boyunca sorumluluklarınla yüzleşmek ve hedeflerini belirlemek için güçlü bir motivasyon hissedeceksin. İş hayatında dikkatli kararlar almak faydalı olacak, zira detaylara verdiğin önem senin için avantaj sağlayacak. Yeni projeler için yaratıcı fikirler geliştirirken, grup çalışmasına açıklık göstermek, ilerlemeni hızlandırabilir. Aşk hayatında, duygusal derinliklere inmeye ve partnerinle olan iletişimi güçlendirmeye ihtiyacın var. Kendini açtığın zaman, ilişkinin büyüme potansiyelini keşfedebilirsin. Günün ilerleyen saatlerinde, kişisel gelişimine yönelik aktiviteler seçmek, ruh halini yükseltecek ve sana ilham verecek. İhtiyaç duyduğun denge için dinlenmek ve kendine zaman ayırmak da oldukça önemli. Kendi iç sesini dinleyerek adımlarını sağlamlaştır.
Sıradanlıktan uzaklaşıp özgünlüğünü ortaya koyacağın bir gün. Sosyal çevrende bazı sürprizlerle karşılaşabilirsin; eski arkadaşlarınla olan bağların tekrardan canlanabilir. İletişimdeki keskin zekan sayesinde başkalarını etkileme gücüne sahip olduğun bir dönemdesin. Ancak, düşüncelerin bazen başkaları tarafından yanlış anlaşılabilir, bu yüzden kendini açıklarken dikkatli olmalısın. İçsel duygularında tuhaf bir karmaşa hissedebilirsin; bu, kendi iç yolculuğunu yapma fırsatı sunuyor. Yeniliklere açık ol, hayatında bazı değişimler kendini gösterecek. Çalışma alanında, yaratıcı düşüncelerinle dikkat çekebilirsin; projelerini paylaşmaktan çekinme. İlişkilerdeki dengesizliklerle yüzleşmek, sağlıklı sınırlar koymak için iyi bir zaman. Kendine güven ve hissettiklerini açıkça ifade et; bu, ilişkilerine derinlik katacak.
Bugün, sezgilerinle çevrendeki insanlara derin bir anlayışla yaklaşacaksın. İçsel dünyanda yaşayacağın dalgalanmalar, duygusal ilişkilere yeni bir boyut katabilir. Bir yaratıcı proje üzerinde çalışıyorsan, ilham perinin senden yana olacağı bir zaman dilimindesin. Duygusal derinliklerin, seni sanatsal veya spiritüel bir alanda yönlendirebilir. Sadece kendine güven, içsel sesine kulak ver ve hislerini ifade etmekte tereddüt etme. İş ve sosyal yaşamında daha fazla etkileşim kurabileceğin fırsatlar ortaya çıkabilir, bu durum da sana yenilikler getirebilir. Duygusal bağlarını güçlendirmek ve anlamlı konuşmalar yapmak için güzel bir zaman. Ancak, hayal kırıklıklarından kaçınmak için sınırlarını belirlemeyi unutmamalısın. Sevgi ve şefkatle yaklaştığın her şey, bugün pozitif sonuçlar doğuracak.
