1
ile büyük ödüller kazanan Azra Deniz Okyay başarı hikâyesini anlattı
Azra Deniz Okyay, “Küçük Kara Balıklar” kısa metrajı ve “Sulukule Mon Amour” kısa belgesel filmiyle festival izleyicileri tarafından bir kenara not edilmişti. Geleceği parlak bir yönetmen olarak görülüp ilk uzun metraj filmi merakla bekleniyordu. Okyay, “Hayaletler” filmi ile bu beklentileri boşa çıkarmadı. 77. Venedik Film Festivali’nde Büyük Ödül kazandı. Adını böylece dünyaya duyuran Okyay, geçen hafta 57. Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde “En İyi Yönetmen” seçildi. Bu az buz bir başarı değil. Okyay, Altın Portakal tarihinde bu ödülü kazanan 3. kadın yönetmen. “Hayaletler” de festivalin en iyi filmi seçilirken toplamda 5 ödül kazandı. Şimdi Moskova ve Gent’te festival yolculuğuna devam edecek…
“Hayaletler”, bir ilk filme göre oldukça cesur bir film. Ele aldığı konuları sıralarsak belki daha iyi anlaşılır: Toplumsal cinsiyet eşitsizliği, erkek şiddeti, Suriyeli göçmen meselesi, kentsel dönüşüm adaletsizliği, sınıf meselesi, “Yeni Türkiye”nin “makbul” insanları ve LGBTİ+’lar var bu filmde. “Hayaletler”, Fikirtepe’deki Sucular Mahallesi’nde geçiyor. Tüm Türkiye’de saatlerce süren elektrik kesintisinin olduğu tek bir günde yaşananları, dört farklı karakterin birbirine geçen hikâyesi üzerinden anlatıyor. Normal şartlarda bu kadar çok meselenin bir araya gelmesi büyük risk taşısa da bunun altından ustalıkla kalkmış yönetmen. Azra Deniz Okyay’la filmini ve kazandığı ödülleri konuştuk.
– Üzerinden biraz daha zaman geçmişken kazandığınız ödüller nasıl hissettiriyor kendinizi? Film bittikten sonra bu kadar ödül alacağını hissettiniz mi?
Filmi yazarken, çekerken hep kendi dünyama kapanıp çalıştım ve Venedik’e giderken de “Su yolunu bulsun, buraya gelmemiz bile çok güzel” demiştim. Gösterim yapabilmek müthiş bir şanstı. Antalya’da filmimi değerlendiren jürinin onurlandırıcı cümleleriyle ödül almak kadar mutluluk verici bir şey yoktu. “Hayaletler” için ya siyah ya da beyaz gibi algılanacak diyordum ki öyle de oldu. Ama farklı olduğunun başından beri farkındaydım.
– Jüri de “Cesaretten yana tavır almak istedik” demişti. Bu kadar ciddi konunun yer aldığı böyle bir film için bu cesaret nereden geliyor diye sorsak…
Kendinden emin ve çalışkan kadınlar büyüttü beni. Hepsi de bana karşılarına çıkan zorlukları anlattılar ve tekniklerini nasıl geliştirdiklerini… Onlardan biri de ressam Zehra Aral, “Sanatın cinsiyeti yoktur” der. Yaptığım şey, yalnızca normal bir çalışma temposunun on misli çalışmak oldu. Çalışırken sadece kendi senaryo tekniğimi, kurguyu ve kamerayı nasıl daha iyi geliştirebileceğime odaklanan birisiyim. Bu birkaç konu, birbirine bağlı tek bir hikâye aslında. Farklı bir sanat ürünü ortaya koyabilmek içinde cesaret barındırır. Umut vaat etmelidir.
– Altın Portakal’daki ödüllerin ağırlıklı olarak kadınlara gitmesi de çok konuşuldu…
Ödüllerin her birinin titizlikle ve yenilikçi bir bakış açısıyla dağıtıldığını düşünüyorum. Bugüne dek ödül almak için neredeyse yalnızca kadın oyuncular çıkıyordu sahneye. Bunun değişmeye başladığını görmek için bile çok değerliydi o gece. Birbirinden yaratıcı sanatçı ve yazarlardan oluşan bir jüriydi ve Hayaletler’in teknik gücünü görmüş olmaları bizi çok mutlu etti. Ki onlar da çağdaş ve yenilikçi olana vurgu yaptılar o gece.
– Bir kadın yönetmen olarak bugüne kadar ne tür zorluklar yaşadınız? Bu filmi çekerken de destek kampanyası başlatmıştınız, o süreçten bahseder misiniz?
Paramız yok denecek kadar azdı. Kampanya yapınca biraz manevi destek de toplamış olduk. Çünkü bu döneme kadar hiç destek alamadım. 2010’da, çok erken yaşta başladım yönetmenliğe ve başka sektörlerde de çalıştım. Oralarda net bir şekilde “Yapmaya başladığım iş neden geri alındı?” veya “Neden iş alamıyorum?” diye sorduğumda, sektördeki muhatabım beni korumak yerine, çok net bir şekilde “Kadın yönetmen istemiyorlar” yanıtını verdi. Ben de zaman kaybetmeden bir sporcu veya müzisyen gibi toparlanıp kendi tekniğimi geliştirdim. Senaryo kurgumu bir bütün şekilde çalıştım. “Hayaletler” için gerçekten de çok çalıştık değerli prodüktörüm Dilek Aydın ile. Olanaksızlıklar nedeniyle bu olmazsa “B şıkkı, C şıkkı nedir?” diye sürekli çekimler için alternatifler ürettik, yeter ki hiçbir şey bize engel olmasın, çekimler sekteye uğramasın istedik.
– Bir de filmde Korospular korosunun sahnesine parantez açmak isterim… Nasıl ortaya çıktı, düşünüldü o sahne?
Çok sevdiğim arkadaşlarım Korospular. Her biri kendi dalında çok iyi bir sanatçı ayrıca. Yarattıkları bu koro bize bu renkleri saçtı. Onları ilk kez Berlin’de bir konserde görmüştüm. Çok güzellerdi. Sonrasında “Boysan’ın Evi”nde kısa bir çekim yaptım. O sırada o evin içine yayılan coşkuyu izledim ve “Hayaletler” ile onları arşivlemek istedim.
– Sinemamızda taşra ve erkek hikâyelerinin anlatımlarının çoğunlukta olduğunu görüyoruz. Ama “Hayaletler”de de anlatıldığı gibi hem şehrin hem de her yaştan ve her sosyokültürel ortamdan kadının sorunları çok fazla. Neden anlatılmıyor sizce?
Taşrada çok farklı hikâyeler var ve kadınlar da var. Sırf göstermek adına bazı filmlerde kadınların kullanılmasını garip buluyorum. Edebi ve sinematik bir dil de geliştirilmiyor. Topraklarımızda edebi dilini geliştirmiş inanılmaz yazarlar var. Tekdüze değiller, şehirde veya taşrada geçiyor hikâyeleri ve farklı yazım biçemleri kullanarak anlatıyorlar o duyguları. Sinemada da neden bu şekilde yapılmasın? Daha önce bu türde filmler Türkiye sinemasında yapıldı. Son birkaç senedir “aynılaşma” var bazı filmlerde.
Bugün enerjin yükseliyor, çevrendeki insanlara karşı olan samimiyetin ön planda. Yeniliklere açık olmalı, geçmişte yaşadığın deneyimlerden ders alarak ileriye doğru adım atmak için fırsatlar yaratmalısın. İçinde bulunduğun durumu sorgulamak ve yenilikler aramak için uygun bir zaman. Sosyal ilişkilerinde daha güçlü bağlar kurabilir, toplumsal etkinliklerde öne çıkabilirsin. Ancak aceleci davranmamaya, kararlarını iyice düşünerek almaya özen göstermelisin. Zihnindeki düşünceler yoğun ve belirsiz olabilir; bu durumu çözmek için meditasyon veya doğada vakit geçirmek faydalı olacaktır. Kendine zaman ayırmayı unutma, içsel motivasyonunu artırmak için bir şeyler yapmalısın. Hedeflerine ulaşmak için azimle ilerlemeye devam et, karşına çıkan engellerin üstesinden gelebilirsin. Unutma, içindeki ateş ve tutku seni ileriye taşıyacak.
Bugün, hayatında kararlı bir duruş sergileme zamanı. İçsel huzurun ön planda olduğu bir dönemdesin ve bu durum, çevrendeki insanlarla olan ilişkilerini de olumlu yönde etkiliyor. Maddi konularda dikkatli olman, harcamalarını gözden geçirmeni gerektiriyor. Küçük tasarruflarla büyük farklar yaratabileceğini unutma. Duygusal olarak derin bir bağ arayışı içinde olabilirsin; bu, ilişkilerinde sıcaklık ve samimiyeti artıracak. Kendine zaman ayırmak ve doğa ile baş başa kalmak, ruhunu besleyecek. Alışkanlıklarını gözden geçirip, zararlı olanlardan uzaklaşmak için motive olabilirsin. Kendi sınırlarını belirlemekten çekinme; bu, kişisel gelişiminde önemli bir adım olacak. Gözlemci ruhun, olaylara farklı bir bakış açısı katmanı sağlayacak. Bugünü verimli geçirmeyi başarabilirsin.
Bugün, düşüncelerinin akışkanlığı ile dikkat çekiyorsun. Zihinsel enerjin yüksek; yeni fikirler ve projeler üzerinde çalışmak için mükemmel bir zaman. Sosyal etkileşimlerin artabilir; arkadaşlarınla yaptığın sohbetler, senin için ilham verici hale gelebilir. Ancak, dikkat dağıtan unsurlara karşı temkinli olmalısın. İletişim becerilerin öne çıkarken, bazı yanlış anlamalar da söz konusu olabilir. Kendini ifade ederken açık olman, karışıklıkları önler. Aynı zamanda, eski dostlarla bir araya gelmek, nostaljik anlar yaşatabilir. İçsel zenginliklerin üzerinde durup, kendine dönmeyi unutma; bu, ruhsal ve zihinsel olarak denge bulmana yardımcı olacaktır. Yenilikçi düşüncelerini hayata geçirebilirsen, başarı senin yanında olacaktır.
Duygularınızın derinliklerine inme zamanı. Bugün, içsel dünyanıza yönelmek, hislerinizi daha net anlamak için uygun bir dönem. Geçmişle ilgili anılar gün yüzüne çıkabilir; bunları sorgulamak ve kabullenmek, ilerlemenizi sağlayacak. Aile bağlarınız daha da güçleniyor, sevdiklerinizle yapacağınız anlamlı sohbetler ruhunuzu besleyecek. Kendinizi ifade etmekte zorlanabileceğiniz bir gün olabilir, düşüncelerinizi paylaşmak için daha sakin bir zaman seçmeyi düşünebilirsiniz. Evdeki huzur, dışarıdaki karmaşadan daha kıymetli olacak. Kendi içsel ihtiyaçlarınıza odaklanmak, sağlıklı sınırlar koymak, kendinizi daha iyi hissetmenizi sağlayacak. Unutmayın, duygusal yaralarınızı onarmak için önce kendinize nazik olmalısınız.
Güne enerjik ve kendinden emin bir şekilde başlıyorsun. Yaratıcılığın zirveye tırmanacak; bu, projelerini hayata geçirebileceğin harika bir dönem. Aşk hayatında ise tutku ön planda, partnerinle ilgili daha derin bir bağ kurma fırsatı bulabilirsin. Sosyal çevren, seni destekleyen güçlü dostlarla dolu; bu, birlikte keyifli etkinliklere katılma şansı verecek. İş hayatında ise, liderlik becerilerin göze çarpacak ve ekip arkadaşlarından takdir toplayacaksın. Ancak, aşırı gururdan kaçınmakta fayda var; alçakgönüllü olduğunda insanlar senin yanında olmayı sevecek. Kendi iç dünyanda ise ufak bir muhasebe yapma ihtiyacı hissedebilirsin; bu, yeni hedeflerin için faydalı olacak. Unutma, içsel ışığın başkalarına ilham verecek.
Bugün detaylara odaklanma isteğin artıyor, çevrendeki insanlarla olan iletişimlerinde netlik arayışındasın. Kendini organize etme yeteneğinle işlerin üzerinde ustaca durabilirsin. Sağlık ve yaşam tarzına dair yapmayı düşündüğün değişiklikler için uygun bir zaman. Kendine olan güvenin artarken, başkalarına destek olma arzun da yükselebilir. İlişkilerde samimiyet ön planda, sevdiğin kişilerle derin konuşmalar yapabilirsin. Planlarını uygulamaya koymak için heyecanlı bir dönemdesin, sıkı çalışma ve kararlılık seni bekleyen fırsatların kapısını aralayacak. Ancak kendini fazla eleştirel bir şekilde değerlendirmemeye dikkat et, mükemmeliyetçilik seni zorlayabilir. Yaratıcı projeler için ilham alabilir, sanatsal yönlerini keşfetme imkanı bulabilirsin. Kendine güvenerek adım atmak, olumlu sonuçlar elde etmeni sağlayacak.
Sosyal ilişkilerde olumlu bir atmosfer var, etrafındaki insanlarla güzel bağlantılar kurma fırsatını değerlendirmelisin. Duygusal denge arayışın bu dönemde artabilir, iç huzurunu bulmak için kendine zaman ayırman önemli. Hayatının bazı alanlarında uyum ve denge sağlamakla ilgili adımlar atabilirsin. Özellikle kariyerle ilgili konularda, başkalarının düşüncelerine açık olman faydalı olacak. Düzenli alışkanlıklarını gözden geçirip, sağlıklı yaşam rutinine odaklanman iyi bir seçim olabilir. Yaratıcı projelere yönelmek, ilham dolu anlar yaşamanı sağlayacak. Ayrıca, sevgi ve romantizm alanında sürprizlerle karşılaşman mümkün, bu yüzden kalbini açık tutmayı unutma.
Duygusal derinlikler devreye girmekte. İçsel gücünü keşfetmek için doğru bir fırsat bulacaksın. İletişim becerilerin artacak; bu, bilgiyi paylaşma arzusunu tetikleyecek. Tamamlanmamış ilişkiler yeniden gündeme gelebilir, geçmişle yüzleşme isteği ağır basabilir. Kendi sınırlarını belirlemekte başlayacak, çatışmalardan kaçınmak adına dengeyi sağlama yoluna gideceksin. Maddi konularda dikkatli olman gereken bir zaman dilimindesin; harcamalarını gözden geçirmen faydalı olabilir. İçsel sesine kulak ver, sezgilerine güven. Bulunduğun ortamda, kararlılığınla başkalarına ilham vereceksin, kıskançlıktan uzak durman gereken bir gün. Karmaşık duyguların arasında kaybolmuş hissedebilirsin; bir durup düşünmek, durumu yeniden değerlendirmek için sağlıklı bir yol olacak. Kendine karşı dürüst ol ve hislerine saygı göster.
Maceraperest ruhun, içindeki tutku ateşini besleyerek coşkulu bir gün geçirmeni sağlıyor. Yeni deneyimlere açık olmalı, çevrende olan bitenleri merakla keşfetmelisin. İletişim becerilerin güçlü, bu sayede insanlar üzerinde etki bırakabilirsin. Aşk hayatında beklenmedik sürprizler kapıda, duygularını ifade etmekte özgür hissetmelisin. İş yaşamında ise yaratıcı fikirlerinle dikkat çekebilirsin; ekip arkadaşlarınla işbirliği yaparak büyük başarılara imza atma fırsatın var. Kişisel gelişim için yeni bir hobi edinme ya da daha önce denemediğin bir şeyle ilgilenme zamanıdır. Dikkatini dağıtacak unsurlara karşı dikkatli ol, içsel huzurunu korumak için kendine zaman ayırmayı unutma.
Bugün, hedeflerin ve planların ön plana çıkabilir. İkna edici ve kararlı bir tavırla, çevrendekilere fikirlerini kabul ettirebilir, projelerinde ilerleme kaydedebilirsin. İş hayatında baskı hissetsen bile, disiplinli yapın sayesinde bu zorlukların üstesinden gelme fırsatın var. Sağlık açısından da kendine dikkat etmeli, yeniliklere açık kalmalısın. Özel ilişkilerde ise, duygusal derinliklere inme gereksinimi hissedebilirsin. Partnerinle iletişimini güçlendirmek için paylaşımlarını artır. Gelecek planları konusunda heyecan duyduğun bir dönemdesin; içgüdülerine güven, doğru adımlar atarak istediğin zirvelere ulaşabilirsin.
İnovatif düşünceler, kendine güven ve özgür bir ruh bugün ön planda. Arkadaş çevrenle oluşacak etkileşimler, yeni projelere ve sosyal bağlara kapı aralayabilir. İleri görüşlülüğünle bazı beklenmedik durumlar karşısında hızlı çözümler bulabilirsin. İçsel psikolojik dönüşüm süreçleri, kişisel gelişimini hızlandıracak. Farklı düşünmeyi ve sıra dışı fikirleri benimseme isteğin, çevrendeki insanları da etkileyebilir. Zihinsel uyanışlar ve yenilikler için doğru bir zaman. Kendini ifade etme biçiminde özgürlük arayışında olabilirsin; bu, yaratıcılığını ateşlendirecek. Romantik ilişkilerde de kendine has bir bakış açısıyla yaklaşım sergileyebilir, kalp bağlantılarını güçlendirebilirsin. Girişimciliğe yöneleceğin bir dönemdesin; hayal gücünü serbest bırak ve ilham alacağın kaynaklara odaklan. Unutma, sınırları zorlaman gerektiğinde, içsel sesi dinlemen sana rehberlik edecek.
Bugün duygusal derinliklere dalmak, içsel dünyanı keşfetmek için harika bir fırsat. Hayal gücünün gücüyle çevrendeki insanlara ilham verebilir, empati yeteneğiyle bağ kurabilirsin. Yaratıcı projelere yönelmek, ruhunu besleyecek etkiler yaratabilir. İçsel huzurunu sağlamak için meditasyon veya doğa yürüyüşü gibi faaliyetler önerilir. İlişkilerinde daha anlayışlı yaklaşmak, karşı tarafla olan iletişimini derinleştirebilir. Kalbinin sesine kulak vermek, seni doğru yola yönlendirecek. Geçmişle ilgili bazı hatıralar su yüzüne çıkabilir; bunları kabullenmek ve deneyim olarak değerlendirmek, seni ileriye taşıyabilir. Gözlemci ol, sezgilerine güven; doğru kararlara ulaşman bu şekilde daha kolaylaşacak. Yarının belirsizliklerini düşünme, anın tadını çıkar.
