1
ile büyük ödüller kazanan Azra Deniz Okyay başarı hikâyesini anlattı
Azra Deniz Okyay, “Küçük Kara Balıklar” kısa metrajı ve “Sulukule Mon Amour” kısa belgesel filmiyle festival izleyicileri tarafından bir kenara not edilmişti. Geleceği parlak bir yönetmen olarak görülüp ilk uzun metraj filmi merakla bekleniyordu. Okyay, “Hayaletler” filmi ile bu beklentileri boşa çıkarmadı. 77. Venedik Film Festivali’nde Büyük Ödül kazandı. Adını böylece dünyaya duyuran Okyay, geçen hafta 57. Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde “En İyi Yönetmen” seçildi. Bu az buz bir başarı değil. Okyay, Altın Portakal tarihinde bu ödülü kazanan 3. kadın yönetmen. “Hayaletler” de festivalin en iyi filmi seçilirken toplamda 5 ödül kazandı. Şimdi Moskova ve Gent’te festival yolculuğuna devam edecek…
“Hayaletler”, bir ilk filme göre oldukça cesur bir film. Ele aldığı konuları sıralarsak belki daha iyi anlaşılır: Toplumsal cinsiyet eşitsizliği, erkek şiddeti, Suriyeli göçmen meselesi, kentsel dönüşüm adaletsizliği, sınıf meselesi, “Yeni Türkiye”nin “makbul” insanları ve LGBTİ+’lar var bu filmde. “Hayaletler”, Fikirtepe’deki Sucular Mahallesi’nde geçiyor. Tüm Türkiye’de saatlerce süren elektrik kesintisinin olduğu tek bir günde yaşananları, dört farklı karakterin birbirine geçen hikâyesi üzerinden anlatıyor. Normal şartlarda bu kadar çok meselenin bir araya gelmesi büyük risk taşısa da bunun altından ustalıkla kalkmış yönetmen. Azra Deniz Okyay’la filmini ve kazandığı ödülleri konuştuk.
– Üzerinden biraz daha zaman geçmişken kazandığınız ödüller nasıl hissettiriyor kendinizi? Film bittikten sonra bu kadar ödül alacağını hissettiniz mi?
Filmi yazarken, çekerken hep kendi dünyama kapanıp çalıştım ve Venedik’e giderken de “Su yolunu bulsun, buraya gelmemiz bile çok güzel” demiştim. Gösterim yapabilmek müthiş bir şanstı. Antalya’da filmimi değerlendiren jürinin onurlandırıcı cümleleriyle ödül almak kadar mutluluk verici bir şey yoktu. “Hayaletler” için ya siyah ya da beyaz gibi algılanacak diyordum ki öyle de oldu. Ama farklı olduğunun başından beri farkındaydım.
– Jüri de “Cesaretten yana tavır almak istedik” demişti. Bu kadar ciddi konunun yer aldığı böyle bir film için bu cesaret nereden geliyor diye sorsak…
Kendinden emin ve çalışkan kadınlar büyüttü beni. Hepsi de bana karşılarına çıkan zorlukları anlattılar ve tekniklerini nasıl geliştirdiklerini… Onlardan biri de ressam Zehra Aral, “Sanatın cinsiyeti yoktur” der. Yaptığım şey, yalnızca normal bir çalışma temposunun on misli çalışmak oldu. Çalışırken sadece kendi senaryo tekniğimi, kurguyu ve kamerayı nasıl daha iyi geliştirebileceğime odaklanan birisiyim. Bu birkaç konu, birbirine bağlı tek bir hikâye aslında. Farklı bir sanat ürünü ortaya koyabilmek içinde cesaret barındırır. Umut vaat etmelidir.
– Altın Portakal’daki ödüllerin ağırlıklı olarak kadınlara gitmesi de çok konuşuldu…
Ödüllerin her birinin titizlikle ve yenilikçi bir bakış açısıyla dağıtıldığını düşünüyorum. Bugüne dek ödül almak için neredeyse yalnızca kadın oyuncular çıkıyordu sahneye. Bunun değişmeye başladığını görmek için bile çok değerliydi o gece. Birbirinden yaratıcı sanatçı ve yazarlardan oluşan bir jüriydi ve Hayaletler’in teknik gücünü görmüş olmaları bizi çok mutlu etti. Ki onlar da çağdaş ve yenilikçi olana vurgu yaptılar o gece.
– Bir kadın yönetmen olarak bugüne kadar ne tür zorluklar yaşadınız? Bu filmi çekerken de destek kampanyası başlatmıştınız, o süreçten bahseder misiniz?
Paramız yok denecek kadar azdı. Kampanya yapınca biraz manevi destek de toplamış olduk. Çünkü bu döneme kadar hiç destek alamadım. 2010’da, çok erken yaşta başladım yönetmenliğe ve başka sektörlerde de çalıştım. Oralarda net bir şekilde “Yapmaya başladığım iş neden geri alındı?” veya “Neden iş alamıyorum?” diye sorduğumda, sektördeki muhatabım beni korumak yerine, çok net bir şekilde “Kadın yönetmen istemiyorlar” yanıtını verdi. Ben de zaman kaybetmeden bir sporcu veya müzisyen gibi toparlanıp kendi tekniğimi geliştirdim. Senaryo kurgumu bir bütün şekilde çalıştım. “Hayaletler” için gerçekten de çok çalıştık değerli prodüktörüm Dilek Aydın ile. Olanaksızlıklar nedeniyle bu olmazsa “B şıkkı, C şıkkı nedir?” diye sürekli çekimler için alternatifler ürettik, yeter ki hiçbir şey bize engel olmasın, çekimler sekteye uğramasın istedik.
– Bir de filmde Korospular korosunun sahnesine parantez açmak isterim… Nasıl ortaya çıktı, düşünüldü o sahne?
Çok sevdiğim arkadaşlarım Korospular. Her biri kendi dalında çok iyi bir sanatçı ayrıca. Yarattıkları bu koro bize bu renkleri saçtı. Onları ilk kez Berlin’de bir konserde görmüştüm. Çok güzellerdi. Sonrasında “Boysan’ın Evi”nde kısa bir çekim yaptım. O sırada o evin içine yayılan coşkuyu izledim ve “Hayaletler” ile onları arşivlemek istedim.
– Sinemamızda taşra ve erkek hikâyelerinin anlatımlarının çoğunlukta olduğunu görüyoruz. Ama “Hayaletler”de de anlatıldığı gibi hem şehrin hem de her yaştan ve her sosyokültürel ortamdan kadının sorunları çok fazla. Neden anlatılmıyor sizce?
Taşrada çok farklı hikâyeler var ve kadınlar da var. Sırf göstermek adına bazı filmlerde kadınların kullanılmasını garip buluyorum. Edebi ve sinematik bir dil de geliştirilmiyor. Topraklarımızda edebi dilini geliştirmiş inanılmaz yazarlar var. Tekdüze değiller, şehirde veya taşrada geçiyor hikâyeleri ve farklı yazım biçemleri kullanarak anlatıyorlar o duyguları. Sinemada da neden bu şekilde yapılmasın? Daha önce bu türde filmler Türkiye sinemasında yapıldı. Son birkaç senedir “aynılaşma” var bazı filmlerde.
Bugün enerjinin yüksek olduğu bir gün. İçindeki motivasyonla kendine yeni hedefler belirlemek isteyebilirsin. Kararlılığın, başkalarına ilham verebilir. İletişim konusunda daha açık ve samimi olman, takım çalışmalarında ve sosyal ilişkilerinde olumlu sonuçlar doğurabilir. Aniden ortaya çıkan fırsatları değerlendirmeye hazır ol, sezgilerin sana yol gösterebilir. Ancak sabırsızlığın, bazı durumlarda aceleci kararlar almanı tetikleyebilir. Duygusal ilişkilerdeki tutku artarken, karşılıklı anlayış ve destek, dengeleri koruyabilir. Kendini ifade etme biçiminde yaratıcılığın ön plana çıkacak. Hobilerine zaman ayırmak, zihnindeki yoğunluğu hafifletmesine yardımcı olabilir. Kendine bu konuda bir iyilik yapmayı unutma.
Bugün, maddi konulara odaklanabileceğin bir enerji içinde olacaksın. Finansal düzenlemeler yapmak, geleceğe yönelik planlar oluşturmak için doğru bir zaman. İkili ilişkilerde ise samimiyet ve güven arayışında olabilirsin. Yakın arkadaşlarınla yapacağın sohbetler, yeni bakış açıları kazandırabilir. Yaratıcılığını ortaya koyman gerekebilir; minik projeler veya hobi çalışmaları sana iyi gelecek. Sabırlı ve kararlı duruşun, seni hedeflerine adım adım yaklaştıracak. Sağlık açısından ise, doğa yürüyüşleri veya sakinleştirici aktiviteler öncelik kazanabilir. İçsel dinginliğini bulmak, gününe huzur katacak.
Sosyal etkileşimler konusunda oldukça aktif bir dönemdesin. Resmi olmayan toplantılarda veya arkadaş buluşmalarında fikirlerinle dikkat çekiyorsun. Zihinsel açıdan yoğun bir süreçten geçiyorsun; bu durum, öğrenme isteğini arttırıyor ve yeni konulara dair merakını tetikliyor. Bazen kendi düşüncelerini ifade etmede zorlanabilirsin, ancak bu anlarda içsel sesine güvenmek önem taşıyor. İkili ilişkilerde iletişimde açıklık sana avantaj sağlayacak. Sevdiğin kişilerle olan konuşmalarında samimiyetini korumak, yanlış anlaşılmaları önleyebilir. Unutma, esneklik ve uyum sağlama yeteneğin, çevrendekilerle ilişkilerini güçlendirecektir. Kendine güven, yeni insanlarla tanışırken veya fikirlerini savunurken sana yön gösterecek. Enerjin yüksek, bu yüzden spor yapmayı veya dışarıda vakit geçirmeyi tercih edebilirsin. Ayrıca, yeni projeler veya hobiler için mükemmel bir zaman. Hayal gücünü serbest bırak ve hayallerine adım at!
Duygusal derinliklerinle yüzleşmek için harika bir zaman dilimindesin. İçsel huzur arayışın, sevdiklerinle paylaşımlarında büyük bir samimiyetle kendini gösterebilir. Aile bağların güçlenecek; belki de geçmişten gelen anılar, kalbine dokunacak. Kendini güvende hissetmek, şu an için öncelikli bir konu. Sanatsal ve yaratıcı yönlerinle ilgili projelere girişmek, ruhunu besleyecek. Bir arkadaşın ya da aile bireyinle yapacağın samimi bir sohbet, sana önemli bir bakış açısı kazandıracak. Kendini ifade etme biçiminde daha cesur olabilirsin; bu sayede karşındakiler üzerindeki etkinliğin artacak. Kalbinin sesine kulak ver; sezgilerin güçlü ve sana doğru yolu gösterecek.
Özgüvenin zirveye çıkmış durumda, bu da çevrendekilere ilham verebilir. Kendini ifade etme arzusu ön planda; bu fırsatlardan yararlanarak yeni projelere başlayabilirsin. Sosyal ilişkilerdeki etkileşimler, seni daha da güçlendirecek. Ancak, dikkatli olmalı ve aşırı kibirden kaçınmalısın. İçsel keşifler yapabilir, derin düşüncelere dalabilirsin. Sevgi ve destek arayışın, sana yeni pencereler açabilir. Yeniliklere açık ol, hayatındaki değişiklikler üzerinde olumlu etkiler yaratabilir. Hayallerini gerçekleştirmek için önemli adımlar atıyorsun; cesaretin, başarıyı peşinden getirecek.
Bugün detaylar ön planda; gözlem gücün ve analitik yeteneklerinle etrafındaki her şeyi daha keskin bir şekilde kavrayacaksın. Küçük fakat önemli ayrıntılara dikkat etmen, çeşitli meselelerde vereceğin kararların doğru olmasını sağlayacak. İş ve sorumluluklar konusunda beklenmedik durumlarla karşılaşabilirsin, bu durumlar seni daha çok düşünmeye itebilir. İletişimde dikkatli olman gerek; söylediğin sözlerin yanlış anlaşılmalara yol açabileceğini aklında bulundur. Kendi sınırlarını korumak adına cesur adımlar atabilir, sosyal ilişkilerinde başkalarından beklentilerini sorgulayabilirsin. İçsel dinginlik arayışın, küçük bir yürüyüş veya meditasyon sayesinde daha da artabilir. Bugün, kendine yönelik hassasiyetinin arttığı bir dönemdesin, bu yüzden ruhsal durumuna dikkat ederek ilerlemen faydalı olacak. Unutma, içsel huzuru bulmak, dış dünyada daha dengeli olmanı sağlayacaktır.
Harmoni arayışında olacağın bir gün. Sosyal ilişkilerin ve çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerin ön planda. Kendi içsel denge ve uyumunu sağlayarak, başkalarına da bu enerjini yansıtacaksın. Etrafındaki kişi veya kişilere karşı duyarlı olman, onların ihtiyaçlarını anlamana yardımcı olacak ve sağlıklı diyaloglar kurmanı kolaylaştıracak. İş veya bir proje ile ilgili yaratıcı fikirler içindesin, bu fikirleri paylaşmaktan çekinmemelisin. Duygusal bağların güçlenmesi için kendini ifade etmekten çekinmeyeceğin bir dönemdesin. Kendinle barışık olmak, iç huzurunu bulmana destek olacak, bu da düşündüğünden daha iyi sonuçlar doğuracak. İkili ilişkilerde daha açık ve net olursan, olasılıklar senin lehin olur. Kendi değerin üzerinde düşünmek, kendi tercihlerini gözden geçirmek için uygun bir zaman. Dış görünümüne özen göstermek, kendini iyi hissetmenin yanı sıra, özgüvenini artırmana yardımcı olacak. Günü sosyalleşerek geçirmek, yeni bağlantılar kurmak için fırsatlar sunacaktır.
Bugün, içsel derinliklerine daha fazla inme isteği hissedebilirsin. Gizli kalmış duyguların yüzeye çıkabilir, kendini daha açık ifade etmek için bir fırsat yaratabilirsin. İlişkilerde dürüstlük, samimiyet ve bağlılık arayışında olacaksın. Özellikle güven duygusu ön planda; ihanet veya güvensizlik hissi seni rahatsız edebilir. Arkadaşlarınla paylaşımlarını artırmak, yeni bağlar kurmak veya var olan dostlukları derinleştirmek isteyebilirsin. İş veya kariyer alanında, sabırlı olmalısın. Kısa vadeli kazanımlar yerine, uzun vadeli hedeflere odaklanmak daha faydalı olabilir. Kendini ruhsal olarak yenilemek için meditasyon veya doğa yürüyüşleri gibi aktiviteler tercih edebilirsin. Yaratıcılığının arttığı bir dönemdesin; sanatla ilgilenmek veya yeni hobiler edinmek sana iyi gelecektir. İçsel sesine kulak ver, sezgilerin bugün oldukça güçlü.
Macera ruhun canlanıyor, yeni deneyimlere açık olmalısın. Yaratıcılığın ve hayal gücün öne çıkıyor, bu durumun seni ilham dolu projelere yönlendirebilir. Sosyal ilişkilerde sıra dışı bir çekim gücün var, insanlarla etkileşimlerin keyifli ve samimi geçebilir. Fırsatların kapını çalmasına hazırlıklı ol. İçinde bulunduğun durumları sorgulayıp yeni perspektifler kazanacak fırsatlar bulabilirsin. İçsel ruhsal yolculuğun derinleşiyor, meditasyon veya doğada vakit geçirmek zihnini dinlendirip yeni bakış açıları kazandırabilir. Duygusal bağlar, özgürlük arayışınla dengelenmeli; sevdiklerinle arandaki bağı kuvvetlendirmek için empati yapmaya özen göster. Unutma, gezegen etkileri seni daha cesur ve kararlı olmaya yönlendiriyor.
Bugün, sorumluluklarınızla yüzleşmek için güçlü bir motivasyona sahip olacaksınız. Kariyerinize ilişkin hedeflerinizi net bir şekilde belirlemek ve bunlar üzerine odaklanmak faydalı olabilir. İş arkadaşlarınızla olan iletişiminizde daha açık ve net olmaya özen gösterin; böylece birlikte daha uyumlu bir ortam yaratabilirsiniz. Kendi içsel duygularınızı keşfetmek için biraz zaman ayırmak, size fayda sağlayacak. Duygusal olarak güçlü kalmak, çevrenizle olan ilişkilerinizi olumlu yönde etkileyebilir. İş veya finansal konularda dikkatli olmanız gereken bir dönemdesiniz; küçük detaylara dikkat etmeniz, büyük sorunların önüne geçmenize yardımcı olacaktır. Kendi değerlerinizi sorgulamak ve gelecekle ilgili güvenceler sağlamak için dikkatinizi içe yönlendirin; bu, ilerleyen günlerde size güç verecektir. Unutmayın, dengeyi bulmak ve kendinize alan tanımak her zaman önemlidir.
Bugün, yaratıcılığınızın zirveye ulaşacağı bir dönemdesiniz. Farklı düşünme yeteneğiniz sayesinde sıradan olanı aşarak göz alıcı fikirler üretebilirsiniz. Sosyal çevrenizdeki insanlarla etkileşiminiz derinleşecek; sohbetlerinizin, ilham verici düşüncelerle dolup taşması kaçınılmaz. İletişimdeki açıklık, hem kişisel hem de profesyonel ilişkilerde yeni kapılar açabilir. Havada bir yenilik ve değişim arzusu var. İçsel özgürlüğünüze düşkünlüğünüz, sizin için yanınıza alınmayacak kadar yükümlülükten kaçınmanıza neden olabilir. Bireyselliğinizi kutlayın, ancak başkalarıyla bağlantınızı koparmamaya özen gösterin. Finansal konularda dikkatli olmalı, harcamalarınızı gözden geçirmelisiniz. Sizi heyecanlandıran yeni projelerle ilgili fırsatlar belirse, hemen değerlendirin. Ancak aceleci kararlar vermekten kaçının. Kendinize zaman tanıyın ve içsel sesinize kulak verin; bu, alacağınız kararların altına sağlam bir temel koymanıza yardımcı olacaktır. Günün ilerleyen saatlerinde, ruh halinizi yükseltecek bir aktivite ya da bir hobiyle ilgilenmek size iyi gelecektir. Yenilenme hissini güçlü bir şekilde yaşayacağınız bir gün. Sosyal bağlarınızı güçlendirirken, kendinize zaman ayırmayı unutmayın. İçsel sesinizi dinleyin ve ruhunuzu beslemeyi ihmal etmeyin.
Duyguların denizinde yol alırken, sezgilerin ve hayal gücün ön planda. Kendini ifade etme ve yaratıcılığını ortaya koyma konusunda ilham dolu bir gün seni bekliyor. Sanatsal projelere yönelmen, ruhunu besleyebilir. Karşılaştığın insanlarla olan etkileşimlerin, derin düşüncelere ve duygusal bağı güçlendirici deneyimlere yol açabilir. Gündelik yaşamında bazı küçük değişiklikler yapmak, sana yeni perspektifler sunacak. Ancak, fazla duyarlı olabileceğin bir dönemde olduğun için, başkalarının duygularını anlamaya çalışırken kendi sınırlarını korumaya özen göster. Rahat bir nefes alarak, içindeki derin denizlere dalmak için fırsat yaratabilirsin. İş veya maddi konularla ilgili düşüncelerinde daha esnek olmalı, ani kararlar vermekten kaçınmalısın. Yakın çevrendeki destek, seni güçlendirirken, içsel huzuru bulmanı kolaylaştıracak. Hayal gücünü serbest bırak ve kalbindeki sesin peşinden git.
