1
Tiyatromuzun büyük çınarı Haldun Dormen, geçtiğimiz günlerde KüçükÇiftlik Bahçe’de Kibarlık Budalası ile 651. kez izleyicilerin karşısına çıktı. Pandemide üretmeye devam eden ve yeni bir oyun yazdığını ifade eden Dormen, hiçbir zaman umudunu yitirmediğini söyledi. Dormen, “Mücadele etmeden tiyatrocu olunmuyor. Ben çok mücadele ettim” dedi.
Uzun bir aradan sonra 651. kez Kibarlık Budalası ile izleyicilerin karşısına çıktınız. Hislerinizi öğrenebilir miyim?
Bu devri atlattığımız ve tekrar sahneye çıktığımız için çok mutlu oldum. KüçükÇiftlik Park’ın bu dönemde tiyatroya kapılarını açması çok hoşuma gitti. Çok keyifliydi. Herkes maskesini takıp gelmiş. Yer çok hoştu.
“İNANIN HER ŞEY YOLUNA GİRECEK”
Haldun Dormen, arkadaşımız Sercan Meriç’e “Umudunuzu yitirmeyin. Her şey mutlaka yoluna girecek. Bu pandemi süreci de bitecek” dedi.
Son 4-5 ay nasıl geçti sizin açınızdan?
Çok parlak geçmedi ama herkes kadar sıkılmadım. Bir oyun yazdım bu süreçte. Bulmacalarım vardı.
Nedir yeni oyunun konusu?
Orta yaşlı bir hanımın ailesini bırakıp tiyatrocu olmaya çalışması… Arada yapsam mı, yapmasam mı diye düşünüyor. İsmi de “Geç mi Acaba?” Sonunda tiyatroyu bırakıp ailesine dönüyor ama içinden hala “Belki yapabilirim” diyor.
Tiyatroya başlamanın bir yaşı var mı sizce?
Bence yok. 73 yaşında bir hanım geldi benim dersime, ben de ondan ilham aldım. Küçükken oyuncu olmaya karar vermiş, ailesi bırakmamış. Evlenmiş, kocası bırakmamış. Çocukları olmuş, vakti olmamış. Torunları olunca derse gelmiş. Çok da mutlu olmuştu. Tabii ki genç yaşta başlamanın çok avantajı var.
Usta oyuncu Göksel Kortay, son oyunda yoktu. Sebebi nedir?
Sağlık durumu iyi ancak kafası biraz karışık. Corona virüsünden çok korktu. Dışarı çıkmaya korkuyor. Ben çok ısrar ettim.
DEVLETİN TİYATROCULARA DESTEK VERMESİ LAZIM
Kibarlık Budalası zamansız bir oyun. Açılışında Hakan Altıner’in canlandırdığı Kont Dorante, iki yüzlülüğe atıfta bulunuyor. Türkiye’deki siyasileri anlatıyor sanki… Katılır mısınız?
Bugüne çok uyuyor. Yeni zenginlere özellikle. Ne yapmasını bilmeyen yeni zenginler var. Her şeyi yaparken, hiçbir şey yapamayan zenginleri anlatıyor. Antika olmayan altın yaldızlı koltuklarla salonlarını döşerler.
Bu kültür dünyamızı da aşağı çekiyor değil mi?
Evet, ama Allah’tan kültürlü, ne yaptığını bilen insanlar var da, onlar ortamı dengeliyor.
Pandemide tiyatrocular çok sıkıntı yaşadı, yaşamaya da devam ediyor. Özel tiyatrolar önünde eylem de yapıyor tiyatrocular. Bu konuda ne yapılmalı sizce?
İlk önce devletin destek vermesi lazım. İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra yenilmiş ve perişan olan Almanya’da başbakanın söylediği şey, “İlk önce tiyatrolarımızı açacağız.” Sonra yine dünyanın en kuvvetli ülkesi oldu. Tiyatro bazılarının küçümsediği gibi bir iş değil, çok önemli bir iş! Bunu da özellikle siyasilerimizin kavraması lazım.
Cumhuriyetimizi kuran Mustafa Kemal Atatürk de sanata ve kültüre çok önem veriyor…
Tabii ki! Onun sayesinde operamız oldu. Tiyatro vardı. Ermenilerin zamanından beri var. Onlara çok şey borçluyuz. Ancak opera yoktu. Atatürk onu da sağlam bir şekilde oturttu.
KÖY ENSTİTÜLERİ’NİN KAPANAMSI BÜYÜK TRAJEDİ
Köy Enstitüleri’nin kapanmasına dair “Cumhuriyet tarihinin kara lekelerinden birisi” demiştiniz. Nedir bu konudaki fikriniz?
Bence gerçekten öyle. Eğer onlar kapanmasaydı bugün Türkiye bambaşka bir yerde olurdu. Oradan yetişen bir yazarla askerlik yaptım. Ondan çok şey öğrendim. Benim için Köy Enstitüler’in kapanması büyük trajedidir.
Usta isim Haldun Dormen, “Mücadele etmeden tiyatrocu olunmuyor. Ben çok ettim” dedi.
Sayısız öğrencinin de yetişmesine vesile oldunuz…
Ben aslında eğitimciyim. Bana sorarsanız tiyatroculuğum eğitimciliğimden sonra geliyor. Ben ilk önce bildiklerimi, hissettiklerimi paylaşmak istiyorum. Bunun için de elimden geleni yapmaya çalışıyorum.
İdeal bir tiyatro eğitimi nasıl olmalı?
Devletin kurduğu konservatuarlar var. Ancak sonradan kurulan tiyatrolara verilen destek gereken güçte değil. Burada da devletin yardım etmesi lazım.
DÜMBÜLLÜ’NÜN KAVUĞU İÇİN JÜRİ KURULABİLİR
İsmail Dümbüllü’nün kavuğu ile ilgili de tartışmalar var. Rasim Öztekin, başka bir oyuncuya devredeceğini açıkladı. Sizce kavuğun devri nasıl olmalı?
Devredilmesini seviyorum. Herkesin kabul edileceği bir şekilde devredilmeli. Belki bir jüri kurulması lazım, Afife jürisi gibi… O jüri karar verebilir. Bir kişiye bağlı kalmamalı.
Siz uzun yıllar ABD’de yaşadınız. Şimdi de birçok bilim insanı, sanatçı, çalışan yurtdışına gidiyor. Bu göçle ilgili düşünceniz nedir?
Sanatçıların gitmesi bence abes. ABD’ye de gitseler yıllarca kapıları aşındıracaklar. Çok az şansları var. Bir kere yabancılar. Burada 10 bin kişi varsa orada 100 bin kişi var bir rol için… O kadar imkansız ki orada! Ancak birisi sizi görecek, beğenecek ki şansınız yaver gidecek. Benim şansım yaver gitti. Hollywood’da 5 ay oynadım. Sonra Türkiye’ye dönmeye karar verdim. Alternatif tiyatrolardan sonra iş burada yoğunlaştı. Evet, devlet gereken yardımı yapmıyor ama bir gün yapacak. Hiçbir şey mücadelesiz olmuyor. Hele mücadele etmeden tiyatrocu olunmuyor. Ben çok mücadele ettim. ABD’den geldiğim zaman beni yıkmak için ellerinden geleni yaptılar. ABD’den gelen ilk tiyatrocu bendim.
Neden yıkmaya çalıştılar?
“Ne gerek var, parası var” gibi abuk subuk şeyler söylediler. Ben kulağımı kapattım. Tiyatromu açtığımda “Bir ayda kapatır” diyerek iddiaya girenler oldu. 40 sene devam etti… Yeni tiyatrolar kuruyorlar ve baya üzülüyorlar. Sizin işinizde de öyle… Rekabet diye bir şey var. Öne geçmek için çok çalışmak lazım. Kalleşlikler var. Hepsiyle uğraşacaksınız.
“HER ŞEY YOLUNA GİRECEK”
Ben hep mutluyum. Pandemi süresinde bile mutluyum. Hiçbir zaman umudumu yitirmem. Her şey yoluna girecektir. Böyle düşünmeyi herkese tavsiye ediyorum. Ben yakın zaman önce kız kardeşimi kaybettim. Her sabah telefonlaştığım insandı. Ya yaşayacağız, ya öleceğiz. Yaşarken birtakım şeyleri yapmak lazım. Gençlere hep “Umudunuzu yitirmeyin” demek istiyorum.
Bugün enerjin yüksek, cesaretin ve yenilik arayışlarınla çevrendekilere ilham vereceksin. Sosyal ortamlarda aktif olmanın yanı sıra, kararlı adımlar atarak hedeflerine yönelik ilerleme kaydedebilirsin. Ancak, sabırsızlığın bazen seni zor durumda bırakabilir; bu yüzden düşünmeden hareket etmekten kaçınmalısın. İletişim konusunda dikkatli olman önemli; yanlış anlaşılmalara yol açabilecek durumlara açık olabilirsin. Duygusal meselelerde daha açık ve şeffaf olmak, ikili ilişkilerinde güven ortamını güçlendirecektir. Yeni fikirler ve projeler hakkında heyecan duyabilir, grup çalışmalarında liderlik vasfı üstlenebilirsin. Bugün kendini göstermenin tam zamanı; içindeki ateşi kullanarak ilgi çekici deneyimlere adım atabilirsin.
Bugün, maddi konulara daha fazla odaklanabileceğin bir zaman dilimindesin. Finansal durumunu gözden geçirip, harcamalarını sorgulamakta fayda var. İhtiyaçlarınla isteklerini ayırmak, gereksiz harcamalardan uzak durmana yardımcı olabilir. Ayrıca, sevdiklerinle olan ilişkilerinde daha sabırlı olman gereken anlar olabilir; empati yaparak onların hislerine yaklaşman, bağlarını güçlendirecektir. Doğayla iç içe olabileceğin aktiviteler, ruh halini iyileştirebilir. Kendine zaman ayırmayı unutma, iç huzurun için kaçamaklar yapabilirsin. Unutma, sabırlı ve kararlı tutumun seni hedeflerine daha da yaklaştıracaktır.
Bugün iletişim alanında oldukça aktif bir gün yaşayabilirsin. Sosyal etkileşimlerin, ilişkilerinin derinliğini artırabilir. Duygularını ifade etmekteki becerin sayesinde, önceden havada kalan konuları netleştirebilirsin. Bazen yüzeysel görünen diyaloglar, derin anlamlar taşıyabilir. Espri yeteneğin, insanların dikkatini çekmene yardımcı olacak; bu da seni daha popüler kılabilir. Yeni fikirler peşinde koşarken, esnekliğini koruyarak değişime açık olmalısın. Ancak, bazı düşüncelerin karşıt görüşlerle yüzleşebilir. Bu durum, zıt görüşleri anlaman için bir fırsat olabilir. Çevrendeki insanlarla bağlarını güçlendirmek için gönüllü projelerde yer alma fikrini değerlendirebilirsin. İçsel huzurun için alan yaratarak, meditasyon ya da doğayla zaman geçirme seçeneklerini düşünmen iyi gelecektir. Rahatlatıcı bir akşam, zihnini dinlendirmeni sağlayabilir.
Duygusal derinliğin oldukça ön planda olduğu bir dönemdesin. İçsel dünyana ve çevrendekilere karşı daha hassas ve duyarlı hissediyorsun. Ailenle ve sevdiklerinle arandaki bağları yeniden gözden geçirebilirsin. Geçmiş anıların, özellikle de çocuklukla ilgili düşlemlerin, duygularını harekete geçirebilir. Bu süreçte içgüdülerin güçlü olacaktır; hislerine güvenerek hareket etmelisin. Sosyal ilişkilerde bazı belirsizlikler ve karmaşalar ortaya çıkabilir, bu da seni tedirgin edebilir. Fakat bu duygusal dalgalanmaları aşabilmek için sağlam bir iletişim kurmak, hislerini açıkça ifade etmek önem kazanabilir. Kendine olan güveni artırmak için kişisel projelerine odaklanabilir, sanatsal yeteneklerini keşfe çıkabilirsin. Unutma ki, bu süreçte kendini sevgi ve şefkatle sarıp sarmalamak, hem kendine hem de çevrendekilere huzur getirecektir. Gözlemci ol, ama her şeyin üstünde bir bilgelikle yaklaş.
Bugün, güçlü bir enerji ile harekete geçme isteği duyuyorsun. Yaratıcılığın zirveye çıkarken, içindeki liderlik potansiyelini keşfetme fırsatların olacak. Sosyal çevrende daha fazla etkileşimde bulunmak, yeni bağlantılar kurmak için mükemmel bir zaman. Kendine güvenin yüksek olduğu için, karşına çıkan zorlukları aşman kolaylaşacak. Ancak, etrafındaki insanlara karşı daha duyarlı olmanı gerektiren durumlar da olabilir; empatinle kalpleri kazanabilirsin. Kendi isteklerine odaklanarak ilerlemekten çekinme, ancak başkalarıyla da iş birliği yapmanın faydasını unutma. Hayal gücünü besleyecek aktivitelerde bulunabilir, yeni projelere adım atabilirsin. Dolayısıyla, bugünü kendini mutlu edecek şeylerle doldurmak için değerlendirmelisin.
Gözlemler, bu dönemde detaylara olan dikkatin artırıldığını gösteriyor. Çalışkan yapın, bulunduğun ortamda öne çıkmanı sağlayabilir. Hedeflerine ulaşma konusunda planlı ve disiplinli bir yaklaşım sergilemek, mükemmel sonuçlar getirebilir. Sağlık konularına duyduğun hassasiyet, sana iyi gelecek uygulamaları keşfetmene yardımcı olabilir. Sosyal ilişkilerdeki bazı belirsizlikler, netlik kazandıkça çözüme kavuşacak. Başkalarına yardım etme isteğin, iç huzurunu artıracak. Unutma ki, kendinle olan iletişimini kuvvetlendirmek, ruhsal sağlığına olumlu yansıyacak. Bugün, vakit ayırabileceğin keyifli anların peşinden koşmayı ihmal etme.
İletişim becerilerin zirveye çıkabilir; sosyal ortamlarda dikkat çekmek için mükemmel bir zaman. Arkadaşlarınla vakit geçirip yeni bağlantılar kurma isteğin artıyor. İçinde bulunduğun ruh hali, dengeli ve uyumlu ilişkilerin peşinden koşmanı sağlıyor. Öte yandan, duygusal olarak kararsız hissetme ihtimalin var. Kendi ihtiyaçlarını göz ardı etme, sınırlarını belirlemeyi unutma. Şu an, estetik ve sanatsal yönlerin öne çıkabilir; belki de bir yaratıcı projede yer almak isteyebilirsin. Geçmişteki anılarınla ilgili düşüncelere kapılma, geleceğe odaklanmanın tam zamanı. Kalbini dinlemeyi ve içsel dengeni bulmayı unutma. Bugün, özgünlüğünle parlayabilirsin; içindeki terazi ruhunu özgür bırak ve dengeyi bul.
Duygusal derinliğin ve sezgisel yeteneklerin bugün öne çıkıyor. İnsanlarla kurduğun bağlantılarda samimiyet ve içtenlik seninle birlikte yürüyecek. Gürültülü ortamlardan uzak kalarak içsel denge arayışına girebilirsin. Geçmişe dair bazı hatıralar zihninde belirginleşebilir, bu da seni kendinle yüzleşmeye davet edecek. İletişiminde doğrudan ve dürüst olman, karşılaştığın zorlukları aşmanda büyük bir rol oynayacak.Kendine güvenin artıyor; bu, özellikle kariyerle ilgili alanlarda yeni fırsatlar kapını çalabilir. İş arkadaşlarınla olan iletişimini güçlendirmek için onlara destek olmayı düşünebilirsin. Etrafındakilerin ihtiyaçlarına duyarlılık göstermeye çalış, çünkü bu dönem inandırıcılığını artıracak.Aşk hayatında gizem ve tutku arayışın, seni yeni keşiflere yönlendirebilir. Belirsizliklerden uzak durmaya çalışmak, ilişkini daha sağlıklı bir seviyeye taşıyabilir. Bu dönemde hislerine güven; sezgilerin seni doğru yola yönlendirecek. Kendini açman gereken anlar olabilir, bu yüzden kalbini dinlemeyi unutma.
İçsel bir keşif yolculuğuna çıkma arzusunu derinden hissedeceksin. Yeni deneyimlere, farklı kültürlere ve bireysel özgürlüğe olan tutkun, seni sıradanlığın dışına itiyor. Zihinsel ufkunu genişletecek bir öğrenim veya eğitim fırsatı kapılarını çalabilir. Kendini ifade etme şeklin, başkaları üzerinde derin bir etki bırakacak. İletişimler içinde cesur ve açık olman, çevrendekilerin kalbine dokunacak. İlişkilerde maceracı bir ruh halindesin; bu, seni yeni dostluklara ve unutulmaz anılara yönlendirebilir. Ancak, ayaklarının sağlam bir şekilde yere basmasını sağlamakta fayda var. Ayrıca, kişisel hedeflerin üzerinde düşünmek için bir süre yalnız kalma ihtiyacı hissedebilirsin. Keşif ve sınırları aşma arzusu içindeki denge ve sabırla harmanlanmalı. Bu geçici yolculuk, hayatına yön verecek önemli içgörüler getirebilir.
İçsel bir huzur arayışı içinde olmak, bugün derin düşüncelerle dolu bir gün geçirmeni sağlayabilir. Kariyerindeki sorumluluklar, seni bir adım daha ileriye taşıyacak fırsatları önüne serebilir. İş arkadaşlarınla olan iletişimin, proaktif ve yapıcı bir biçimde ilerleyebilir. Geçmişteki deneyimlerin, bugün aldığın kararlara ışık tutabilir; bu yüzden anı yaşarken, geçmişten gelen dersleri unutmamakta fayda var.Özellikle finansal konularda temkinli olman gereken bir dönemdesin. Hesaplarını dikkatle yapmak, beklenmedik giderlerle karşılaşmanı önleyebilir. Sosyal ilişkiler, beklenmedik sürprizler içerebilir, bu nedenle dışa dönük olma ihtiyacı hissedebilirsin. Ancak sınırlarını korumak, sağlıklı sınırlar koymak için önemli.Aşk hayatında, duygusal derinlikler keşfetmek isteyebilirsin. İlişkilerinde güven duygusu ön plana çıkarken, samimiyetin ve karşılıklı anlayışın artması, bağlarınızı güçlendirebilir. Kendine olan güvenin, başkalarıyla olan etkileşimlerinde de yansıma bulacak. Genel olarak, kararlılığın ve azminle, zorlukların üstesinden gelebilirsin. Kendi güvenli alanından çıkmaya cesaret ettiğinde, yeni fırsatlar seninle buluşacak.
Bugün yenilikçi fikirler ve özgür ruhun ön plana çıkacak. Duygusal ilişkilerde beklenmedik bir derinlik hissedebilirsin. Sosyal ortamlarında kendini ifade etme isteğin artacak, ilginç insanlarla tanışma fırsatların olacak. Özellikle çevrendeki değişimlere ayak uydurmak için esnek olman gereken durumlar söz konusu. Anlık kararların seni beklenmedik güzelliklere yönlendirebilir. Kendi ihtiyaçlarını göz ardı etmeden, etrafındakilerin taleplerine duyarlı olman önem taşıyor. Yaratıcılığını keşfetmek için bir projeye yönelmek, seni zihinsel olarak besleyecek. Aşk konusunda özgür ve bağımsız hissetmek isteyebilirsin, bu da seni çekici kılacak. Bugün, kendin olmanın özgürlüğü ile dolu bir gün.
Duygusal derinliklere inme ve sezgilerinizi dinleme zamanı. İçsel dünyanızda bir keşif yapıyor olabilirsiniz, bu süreçte sanatsal yetenekleriniz ön plana çıkabilir. İlişkilerde güçlü bir empati geliştirme yeteneği, başkalarıyla bağlarınızı derinleştirmenize olanak tanırken, bazen aşırı duyarlılık hissi sizi zorlayabilir. Sakin kalmak, kendinize karşı nazik olmak önemli. Geçmişle ilgili bazı duygular yüzeye çıkabilir, bunları kabullenmek ve şefkatle karşılamak, ruhsal bir yenilenme sağlayacaktır. Hayallerinize ulaşma konusunda ilham verici düşünceler içinde olacaksınız, ama koşulların farkında olup kararlılıkla ilerlemek de bir o kadar kritik. Kendinizi ifade etmek için yeni yollar arayın; yazmak, resim yapmak veya müzikle uğraşmak ruhunuzu besleyebilir. Kendi iç sesinize kulak verin, onun rehberliği, sizi doğru yolda ilerletecektir.
