1
Bir döneme damga vuran, efsaneleşen dizilerin, tiyatro oyunlarının senaristi Kandemir Konduk, Devekuşu Kabare için yazdığı güldürülerle de hafızalara kazındı. Toplumsal gerçekleri güldürü sanatıyla ustaca işleyen Konduk’la SÖZCÜ Kitabevi’nden çıkan yeni kitabı ‘O Kadınlar’ı konuştuk. Bu kez güldürmek yerine düşündürüp kadınların dünden bugüne yaşadıklarına ayna tutan usta senarist mizahın geçmişten bugüne geldiği durumu da anlattı…
TÜRKİYE GERÇEKLERİ
– Kitabın ismi oldukça iddialı, kim ‘O Kadınlar’?
Haklısınız. Ben de öyle düşünüp SÖZCÜ HaftaSonu gazetesindeki mizah öykümde geçtiğimiz cuma günü aynı konuyu işledim. Kitabımın gülmece içerikli olmadığını vurguladım.
– Kitabın ismine bakınca kadınların bu kadar ötekileştirildiği ayrıştırıldığı günlerde ‘O Kadınlar’a bir sürü anlam yüklenebilir. Sizin vermek istediğiniz mesaj nedir?
Annemin zamanında İstanbul’da orta sınıf ve altı kadınların yalın ve sınırlı yaşamını yansıtmak… Aile, çevre, aşk ve kadın-erkek ilişkilerinin günümüzle olan benzemezliklerinin şaşırtıcı boyutunu vurgulamak… Her iki dönemde kadının mutluluk anlayışını sorgulamak… Ve güncel Türkiye gerçeğindeki kadın profillerini sergileyerek yorumu okura bırakmak.
“Demokratik yönetim olmayan ülkelerde kadına, çocuğa, hayvana, doğaya vahşice saldırılar sürer durur…”
‘HEP KORUMALIYIZ’
– Bu kitabın her kuşaktan kadına ve erkeğe söylediği en önemli söz nedir?
Sait Faik’ in dediği gibi; “Bir insanı sevmekle başlar her şey.” Ben de “Sevgi farkındalık yaratır çünkü…” diyerek üstada katılıyorum. “O Kadınlar” isimli kitabımda da ülkesinden kopuk bir yaşam süren genç kadının bir gün arkadaş sevgisiyle farklılaştığını ve kadın hakları savunuculuğuna dönüşebildiğine tanık oluyoruz.
– ‘Gülmek iyileştirir’ deriz ama artık ağlanacak halimize de gülemiyoruz… Güldürü ustasına soralım ne yapmalı umuda sarılmak için?
Umut candır. İkisini de ölene dek korumalıyız. Birini yitirirsek zaten ötekinin bir anlamı kalmaz. Ve yine derim ki; yaşama sevincimizi azaltanlara inat umudumuzu asla tüketmeyelim.
Kandemir Konduk, Hande Zeyrek’in sorularını yanıtladı. “Günümüzde güldürü sululuğa dönüştü” tespiti” yaptı.
– Geçmişe ve yazdıklarınıza özlem duyuyor musunuz?
Hem de nasıl… Kafamdan yeni oyunlar geçiyor, eskiz hazırlıyorum. Sonra karamsarlık çöküyor, kim oynayacak diyorum. Hoşgörü ne kadar önemli.
– Bugün olsa neleri yazardınız?
İcraatları, palavraları yazardım. Kimisi Ay’a gitmeye hazırlanırken bir yanda 5 maaş alanlar falan. Mizahçıya çok malzeme var ama sergileyecek kanal yok. Güldürü sululuğa dönüştü.
– Sizin kadın ve çocuk şiddetine karşı çözüm öneriniz nedir?
Köklü bir değişim öneririm! İnsan malzemesinin, eğitim sisteminin, kimi geleneklerin, çağdışı düşüncelerin ve yasaların, adalet anlayışının, hükümetin bile değişmesinin yararlı olacağına inanıyorum. Çünkü bizi yönetenler, yaşam kadar “Yaşama biçimi” hakkımızı da kabul ederlerse ülkede demokrasi var diyebiliriz. Demokratik yönetim yoksa kadına, çocuğa, hayvana, ağaca, dereye vahşice saldırılar sürer durur. Sonuç: Çağdaş, laik, demokratik bir ülke niteliğine bir an önce kavuşabilmek!…
– Gerçeği güldürerek söylemenin etkisi fazladır demişsiniz ancak politik mizah yok denecek kadar azaldı. Yapılsa da davalar açılıyor…
Mizah öncelikle hoşgörü ister. Hoşgörü de özgüveni gelişmiş, olgunlaşmış kişilerde olur. Böylesi kişilerin yönetimde olması, eleştiriye gülümseyebilme çizgisine ulaşmaları da demokrasiyi içselleştirdikleri anlamına gelir. Bir ülkeyi bu düzeye çıkamamış kişiler yönetiyorsa orada mizahtan söz edilemez. Yazarı- çizeri- sanatçıyı mahkemelerde, cezaevlerinde süründürerek başarılı olduğunu sananların durumuna ise “Kara mizah” denir.
– Devekuşu Kabare bugün çekilebilir mi?
Aklıma “Abuzer Kadayıf” geldi. Metin Akpınar, Talat Bulut, Sibel Turnagöl’ün başrollerindeki sinema filminin siyaset, mafya, medya ilişkisini işleyen senaryosunu yazmıştım. Şimdi bu tür bir filmi yapmaya yapımcılar yanaşamaz. Çünkü çoğu komediyi sululuk sanıyor. Devekuşu Kabare gibi eleştirisel mizah yapan tiyatro da olamaz artık. Dedim ya, hoşgörü özgüvenle ilintilidir. Benim Devekuşu’ndaki oyunlarıma Süleyman Demirel, Mesut Yılmaz, Turgut Özal partilileriyle birlikte gelir ve icraatlarını, iğnelediğim skeçleri kahkahalarla izlerlerdi. Çetin Altan’ın sözüyle noktalayayım: “Bu da geçer, enseyi karartmayalım.”
Bugün, enerjin yüksek ve etrafındaki insanlara ilham veriyorum. Yeni projelere başlamak için mükemmel bir zaman dilimindesin. İçindeki cesaret ve özgüven, karşına çıkan zorlukları aşmanı kolaylaştıracak. Sosyal ilişkilerinde daha açık ve samimi olman, derin ve anlamlı bağlar kurmanı sağlayabilir. Sevgi hayatında sürprizler kapıda, belki de geçmişe ait bir hatıra yeniden alevlenebilir. İş alanında, düşündüğünden daha fazla destek alabilirsin; bu dayanışma, işlerini kolaylaştıracak. Kendine olan inancın artabilir, bu da seni daha net hedeflere yönlendirecek. Duygusal ve fiziksel sağlığına dikkat et, biraz dinlenmek de faydalı olabilir. Bugün, doğrudan hareket etmek ve cesaretinle fark yaratmak için ideal.
Bugün, içsel huzurun ve güven arayışının ön planda olduğu bir gün. Maddi konulara odaklanarak, finansal açıdan kendini güçlendirebilir ve geleceğinle ilgili sağlam adımlar atabilirsin. İlişkilerdeki tutkun ve bağlılığın, sevdiklerinle arandaki bağı derinleştirecek. Her zaman bilgelikle karar aldığını unutmadan, duygusal ihtiyaçlarını da ihmal etmemen önem taşıyor. Kendini yaratıcı olarak ifade etme arayışın, sanatsal projelere yönelmeni tetikleyebilir. Günün ilerleyen saatlerinde karşına çıkacak sürprizler, yeni fırsatlara kapı aralayabilir. Sabırlı olman ve dengeni koruman, her durumu daha kolay aşmanı sağlayacak.
Düşüncelerinin hızına yetişmekte zorlanabilirsin, zihninde yankılanan fikirlerle dolup taşabilirsin. SOSYAL ortamlarda fark edilebilir bir enerjiyle dikkat çekebilirsin. Kendini ifade etme isteği, birçok insanla bağlantı kurma arzusunu tetikleyebilir. Ancak, duygusal derinliklerden uzak durmak isteyebilirsin; yüzeysel konular daha cazip görünecek. Bu, yaratıcı düşüncelerini serbest bırakmak için harika bir zaman. Aklındaki projeleri hayata geçirmek için duyduğun motivasyonu iyi değerlendirmelisin. Anlaşmazlıklar yaşanabilecek durumlarda, sabırlı ve yapıcı kalman büyük önem taşıyor. Yeni insanlarla tanışma şansı bulabilirsin; dostlukların ilk adımlarını atmak için uygun bir dönemdesin. Gözlem yeteneğinle insan psikolojisine dair derin anlayışlar kazanman mümkün. Kulak kabartmayı unutma; çevrendeki görüşler senin için ilham verici olabilir.
Duygusal derinliklerde bir yolculuğa çıkmaya hazır ol. İçsel hislerin ve sezgilerin bu dönemde seni yönlendirecek. Ailevi konular öne çıkabilir; sevdiklerinle arandaki bağı güçlendirecek sohbetler yapabilir, birlikte vakit geçirme fırsatları doğabilir. Annen ya da aile büyüklerinle olan ilişkinde sıcak bir bağ kurmak, ruhsal olarak sana iyi gelecek. Sakin kalmaya çalış, çünkü duygusal dalgalanmalar yaşanabilir. Özellikle ani tepkilerden kaçınmak, sorunları daha kolay çözmene yardımcı olacak. Yaratıcılığın artacak; sanatla uğraşmak ya da hobilerine yönelmek, kendini ifade etme biçimini zenginleştirebilir. Bugün, kendine bir mola vermek ve içsel huzuru bulmak için fırsatlar yarat. Kendi ihtiyaçlarına yönelik dikkatli ol, kendi sınırlarını korumak önem taşıyor. Seni ele geçiren karamsar düşünceleri serbest bırak ve mutluluğu aramak için ufak adımlar at.
Bugün, yaratıcı enerjiniz yüksek, bu yüzden sanatsal projelere veya hobilerinize yönelmek için mükemmel bir zaman. Kendinizi ifade etmek isteyeceksiniz; bu dönemde sosyal çevrenizden destek alabilirsiniz. İnsanlarla etkileşiminiz oldukça olumlu, liderlik vasıflarınız ön planda. Kendi fikirlerinizi cesurca savunurken, başkalarına ilham verebilirsiniz. Ancak dikkat edin, aşırı benmerkezci tutumlar sergilememeye özen gösterin. Bu, ilişkilerinizi derinleştirmek için harika bir fırsat. Birden fazla iş üzerinde çalışıyorsanız, önceliklerinizi belirlemek sizin için faydalı olacaktır. İçsel gücünüzle beraber, cesur bir adım atmak için gereken motivasyonu bulabilirsiniz. Unutmayın, sahne sizin! Şimdi parlamak için doğru zaman.
Bugün detaylara olan tutkun, alışılmışın dışına çıkmanı sağlayacak. Çevrendeki düzeni sorgulayabilir, yeniliklere adım atabilirsin. İçsel bir huzur arayışı içinde olacaksın; bu nedenle meditasyon veya doğa yürüyüşleri sana iyi gelebilir. İş yerindeki ilişkilerin sağlamlaşacak ve ekip çalışması içinde daha uyumlu olacaksın. Duygusal anlamda içsel bir denge arayışı içinde olabilirsin, geçmişle yüzleşmek ve kabullenmek, daha huzurlu bir gelecek için önemli bir adım. Sağlığına da dikkat etmeli, yeterli beslenme ve dinlenmeyi göz ardı etmemelisin. Aşk hayatında ise küçük sürprizler ve sevinçler kapıda; iletişimde açık ve dürüst olman, derin bağlar kurmanı kolaylaştıracak. Kendine güven, yeni fırsatların kapısını aralayacaktır.
Dengede kalma arzusu, bugün daha da belirginleşiyor. İnsanlarla olan ilişkilerinizde uyum arayabilir, sevgi ve destek dolu bir iletişim kurmak isteyebilirsiniz. Sosyal çevrenizle olan bağlantılarınızı güçlendirmek, ruh halinizi iyileştirebilir. İkili ilişkilerde anlayış ve empati ön planda. Kendinizi ifade ederken, başkalarının duygularını göz önünde bulundurmayı unutmayın. Güzellik ve estetikle ilgili konulara ilgi duyabilir, sanatsal çalışmalar yapma isteği uyanabilir. İçsel huzur arayışınız, bugün sizi çeşitli güzelliklerden ve küçük mutluluklardan beslemeye yönlendirebilir. Sezgilerinize güvenin; içinizdeki dengeyi bulma çabası, hayatınızda temizlenme ve yenilenme hissi yaratabilir.
Duygusal derinlikler ve gizemlerle dolu bir gün seni bekliyor. İçsel dünyanda kaybolmuş hissedebilirsiniz; hislerin çok kuvvetli ve etkileyici. Bu durum, çevrendekilere karşı daha duyarlı olmana neden olabilir. Kendi hislerinle yüzleşmek ve onları anlamak için mükemmel bir zaman. Geçmişle yüzleşmek, bazı eski yaraları iyileştirmene yardımcı olabilir. İlişkilerde derinleşme isteği ön planda; bu, bağlarını güçlendirebilir, ancak dikkatli olmazsan karamsarlığı da beraberinde getirebilir. Güvenli alanını korumaktan asla vazgeçme, ancak içine kapalı kalma. Konuşmak zor gelebilir ama açık iletişim kurmak, içsel huzurunu sağlamakta etkili olabilir. Bunun yanı sıra, maddi konularda en doğru kararları almak için sezgilerine güvenmelisin. Anahtar, intuisyonunu dinlemekte saklı. Unutma, güçlü kalmak ve yeniliklere açık olmak seni daha da ileriye taşıyacak. Artık hayatındaki bazı döngüleri kapatma zamanı; bu, geleceğe dair umut vadeden bir başlangıca yol açabilir.
Enerjin, özgürlük arayışı ve macera isteği ile dolup taşıyor. Bugün yeni deneyimlere açıksın; yeni yerler keşfetmek, ilginç insanlarla tanışmak için fırsatlar karşına çıkabilir. Kendi içsel gerçeğine odaklanarak, düşüncelerini ve inançlarını sorgulamak için mükemmel bir zaman. Seyahat planları yapabilir, bir kitap ya da kültürel bir etkinlik ile ufkunu genişletebilirsin. Sosyal çevren, hem destekleyici hem de ilham verici olacak, fikir alışverişleri yaparak yeni perspektifler kazanabilirsin. Duygusal ilişkilerinde daha dürüst ve samimi olmaya özen göstermelisin; bu, derin bir bağ kurmana yardımcı olabilir. Rahat bir iletişim ortamı yaratman, sevdiğin kişilerle arandaki bağı güçlendirecektir. Bugün şans peşinden koşmak ve risk alarak cesur adımlar atmak için iyi bir zaman. İçinde barındırdığın tutku, seni başarıya taşıyabilir. Kendine güven, sezgilerini dinle. Bu, hem kişisel hem de ruhsal büyüme sağlamak için eşsiz bir fırsat.
Bugün sorumluluklar ön planda. Disiplininle başarıya ulaşmak için gereken adımları atabiliyorsun. Mantıklı düşünmen, karmaşık durumları kolayca çözmene yardımcı olacak. İş yerinde veya sosyal çevrende otorite figürü olarak dikkat çekebilirsin. Ancak duygusal bağların da önem kazandığı bir zaman dilimindesin; sevdiklerinle olan iletişimine özen göstermen gerekiyor. Duygusal destek almak yerine yönlendirici bir rol üstlenebilirsin. Kendine bir süre ayırmayı unutma, zihnini ve bedenini dinlendirmek, geleceğe daha sağlam adımlarla ilerlemeni sağlayacak. Hem kariyer hem de kişisel hayatında dengeyi sağlamak için çaba göstermelisin. Unutma ki, her zorluğun ardında bir fırsat saklı!
Bugün, yenilikçi düşüncelerinin ve sıradışı fikirlerinin öne çıkacağı bir gün. Entellektüel merakın artacak, bu da seni farklı konulara yönlendirebilir. Sosyal çevrendeki insanlarla olan iletişimini güçlendirmek için önemli fırsatlar karşına çıkacak. Arkadaşlarınla yapacağın tartışmalar, yeni bakış açıları kazanmanı sağlayabilir. Duygusal anlamda daha özgür hissedeceğin anlar yaşayacaksın; bu da sana yenilik arayışında olan ruhunu besleyecek. Hayatının her alanında reform yapma isteğin artarken, geçmişle ilgili meselelerde netleşebilir, ardında bırakman gereken şeylere veda etme ihtiyacı hissedebilirsin. Dikkatini vererek yürütmen gereken projeler, sürpriz başarılar getirebilir, bu yüzden enerjini doğru kanallara yönlendirmeni tavsiye ederim. Unutma, bu günler senin yaratıcı yönünü keşfetmene ve topluma katkıda bulunmana olanak sağlayacak bir dönem. Kalbindeki özgürlük arzusunu beslemeye dikkat et.
Duygusal derinliğin artış göstereceği, sezgilerinin güçlü bir şekilde devrede olacağı bir gün. İçsel dünyan ile dışsal çevren arasındaki dengeyi sağlamaya çalışırken, empati yeteneğinle başkalarına dokunabilirsin. Sanatsal bir yön alabilir, yaratıcı projelere yönelmek isteyebilirsin. Bağlantı kurma arzun artacak, ilişkilerdeki hassasiyetler ön plana çıkacak. Geçmişle barış yapmak için uygun bir zamanlama; eski hatıralar kafanı kurcalasa da, onlardan ders çıkararak yeni bir başlangıç yapabilirsin. Kendini ruhsal olarak yenileme isteği duyacak, meditasyon veya doğa yürüyüşleriyle kendini rahatlatma ihtiyacı hissedeceksin. Ancak, aşırı duygu yoğunluğuna kapılmamaya dikkat et. Unutma ki, hislerini ifade etmek, içsel huzurun için önemli bir adım.
